قوانین جدید مطالبه مهریه از چه سالی رسمی شده است؟

تا قبل از سال نود و یک زمانی که زوجه مهریه خود را مطالبه می کرد زوج موظف بود آنچه را که در عقدنامه امضا کرده است را به طور کامل بپردازد. اگر این کار را انجام نمی داد زن می توانست حکم جلب مرد را بگیرد و او را زندانی کند. اما از سال نود و یک به بعد تغییراتی در این روند ایجاد شد و از قوانین جدید مطالبه مهریه استفاده شد.

قوانین جدید مطالبه مهریه

طبق قوانین جدید مطالبه مهریه تغییراتی در مطالبه مهریه به وجود آمده است که این تغییرات عبارتند از:

1 ) قسطی شدن مهریه

یکی از تغییراتی که در قوانین مهریه به وجود آمده است، ادعای قسطی شدن مهریه است. البته باید گفت که قسطی شدن مهریه از زمان های قدیم نیز وجود داشته است. اما امروزه جدی تر به آن رسیدگی می شود. ادعای اعسار باعث می شود زوج مهریه را به صورت اقساطی پرداخت کند.

2 ) تعیین کردن حداقل صد و ده سکه

در ابتدا که این قانون جدید مهریه وضع شد مردم تصور می کردند که یک زن تنها می تواند صد و ده سکه مهر خود بکند. اما این تصور کاملا اشتباه است. باید گفت که این قانون بدین گونه است که مرد تا زمانی که صد و ده سکه را پرداخت نکرده است امکان بازداشت او وجود دارد. و اگر مهریه زوجه بیشتر از صد و ده سکه باشد و مرد توان مالی پرداخت آن را داشته باشد، باید آن را پرداخت کند اما بیشتر از صد و ده سکه حبس و زندانی ندارد.

3 ) درخواست مهریه از طریق اجرای ثبت

یکی دیگر از قوانین مطالبه مهریه، درخواست از طریق اجرای ثبت می باشد. با افزایش درخواست طلاق در دوران عقد و مهریه و شلوغ شدن دادگاه ها، قوانین جدید مربوط به مهریه صادر شد. به این گونه که زوجه مطالبه مهریه خود را از طریق اداره ثبت باید انجام دهد. این کار با مزیت های زیادی همراه بود که یکی از آن ها خلوت تر شدن دادگاه ها و مزیت دیگر این بود که باعث افزایش سرعت رسیدگی و مطالبه مهریه و پرداخت آن از طریق زوج شد.

البته قابل ذکر است که این قانون جدید عیبی نیز به همراه دارد که آن هم پرداخت هزینه های بالای دادرسی در اداره ثبت می باشد. البته با گذشت زمان قوانین باز هم تغییر کرد و تصویب شد که زوجه نمی تواند همه مهریه خود را از اداره ثبت مطالبه کند. بلکه باید بخشی از آن را از طریق دادگاه و بخشی دیگر را از طریق اداره ثبت درخواست کند. این قانون جدید مهریه به دلیل افزایش بیش از اندازه قیمت طلا تصویب شد تا زوجه همه مهریه خود را به صورت یک جا مطالبه نکند.

4 ) قانون جدید مهریه 14 سکه

یکی دیگر از قوانین جدید مطالبه مهریه که به تازگی در مجلس شورای اسلامی بیان شده است، تعیین سقف سکه تا 14عدد می باشد. طبق قانون جدید مهریه 14 سکه، افراد نمی توانند بیشتر از چهارده سکه مهر کنند. مگر اینکه با بیشتر شدن تعداد سکه ها از چهارده عدد، مالیات آن را پرداخت کنند. گفته می شود با اینکه این قانون مورد اعتراض فراکسیون زنان قرار گرفته است اما در حال تصویب می باشد. یکی دیگر از قوانین جدید مطالبه مهریه که به تازگی در مجلس بیان شده است این است که اصطلاح عندالمطالبه از سند ازدواج برداشته شده و عندالستطاعه (یعنی تا زمانی که زوج توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد زوجه نمی تواند آن را وصول کند) به آن اضافه شده است.

تفاوت مهریه عندالمطالبه با عندالاستطاعه

تفاوت اصلی قانون جدید مهریه عندالمطالبه با مهریه عندالاستطاعه در این است که در عندالمطالبه مرد به پرداخت مهریه محکوم می شود و باید آن را پرداخت کند. اما در عندالاستطاعه باید ثابت شود که مرد توانایی پرداخت مهریه را ندارد. عندالاستطاعه قیدی است که در زمان عقد در سند ازدواج درج می شود و طبق آن تا زمانی که زوج توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد، زوجه نمی تواند آن را وصول کند.

دادخواست اعسار در مهریه چیست؟

به دادخواستی می گویند که توسط مرد به دادگاه تقدیم می شود و مرد باید ثابت کند که توانایی پرداخت مهریه را به صورت یک جا ندارد. بنابراین اگر این دادخواست از طرف دادگاه پذیرفته شود مرد باید مهریه را به صورت قسطی بپردازد.

حال یا مدت دار بودن مهریه چیست؟

مهریه می تواند به دو صورت حال یا مدت دار باشد اگر مهریه حال باشد زوجه حق دارد بلافاصله بعد از عقد کردن آن را درخواست کند و حتی از تمکین نیز خودداری کند. اما اگر مهریه زوجه به صورت مدت دار باشد زن باید تمکین کرده و می تواند نفقه نیز دریافت کند. توجه داشته باشید که در عقد موقت میان زوج و زوجه باید مهریه ای تعیین شود اما در عقد دائم می توان مهریه ای تعیین نکرد.

طبق قوانین مطالبه مهریه، مرد چقدر زمان برای پرداخت مهریه دارد؟

طبق قانون جدید مطالبه مهریه زمانی که زوجه از طریق دادگاه مهریه خود را به اجرا می گذارد یک اجرائیه از طرف دادگاه برای مرد ارسال می شود و مرد تا یک ماه فرصت دارد که صد و ده سکه را پرداخت کند. چنانچه زوج توان پرداخت آن را به صورت یک جا نداشته باشد باید در مدت یک ماه یک دادخواست اعسار به دادگاه بدهد. در غیر این صورت زن می تواند درخواست حکم جلب مرد را از دادگاه داشته باشد. اگر مرد درخواست اعسار به دادگاه کند و پذیرفته شود باید اقساط مهریه را مرتب بپردازد. چنانچه سه قسط عقب بیفتد، زن می تواند حکم جلب مرد را از دادگاه بگیرد.

قانون جدید مدت زمان زندان برای مهریه چقدر است؟

طبق قوانین جدید مطالبه مهریه باید اقساط عقب افتاده مهریه پرداخت شود تا مرد از زندان آزاد شود. با توجه به اینکه امروزه قیمت سکه افزایش زیادی پیدا کرده است بنابراین دادگاه سعی می کند اقساط مهریه را طبق توان پرداخت زوج تعیین کند.

قانون جدید جلب کردن زوج بابت مطالبه مهریه

طبق قوانین جدید مطالبه مهریه زمانی که زوجه مهریه خود را از همسرش مطالبه کند (خواه مطالبه مهریه از طریق اداره ثبت باشد یا دادگاه) مرد باید آن را پرداخت کند. چنانچه مرد از پرداخت مهریه خودداری کند حکم جلب او صادر می شود. همچنین اگر طبق نظر دادگاه مرد مکلف به پرداخت مهریه به صورت قسطی شده باشد. و از پرداخت اقساط مهریه نیز خودداری کند، حکم جلب او صادر می شود. 

منبع

طلاق در ایران به چه معناست؟

طلاق در ایران به معنای پایان رابطهٔ ازدواج بین یک مرد و یک زن است. بر اساس قوانین ایران، طلاق یک ایقاع است، یعنی یک عمل حقوقی یکجانبه که از سوی مرد یا نماینده او واقع می‌شود. بنابراین، پایان رابطهٔ ازدواج در ایران تنها به ارادهٔ مرد است و زن نمی‌تواند به تنهایی اقدام به طلاق کند.

طلاق در ایران انواع مختلفی دارد که عبارتند از:

طلاق توافقی: طلاق توافقی با توافق زوجین و با مراجعه به دادگاه خانواده انجام می‌شود.
طلاق خلع: این نوع طلاق با درخواست زن و با پرداخت مهریه به مرد انجام می‌شود.
طلاق مبارات: این نوع طلاق با توافق زوجین و با پرداخت مهریه یا مالی دیگر به زن انجام می‌شود.
طلاق به درخواست مرد: این نوع طلاق با درخواست مرد و بدون نیاز به رضایت زن انجام می‌شود.

انواع طلاق در ایران
در ایران، طلاق یک ایقاع (عمل حقوقی یکجانبه) است که از سوی مرد یا نماینده او واقع می‌شود. به عبارت دیگر، پایان رابطه ازدواج ناشی از اراده مرد است نه اراده مشترک طرفین. در ایران، طلاق به دو دسته کلی تقسیم می‌شود:

طلاق توافقی: این نوع طلاق با توافق زوجین و صدور حکم از سوی دادگاه انجام می‌شود.
طلاق غیر توافقی: این نوع طلاق بدون توافق زوجین و با درخواست یکی از طرفین از دادگاه انجام می‌شود.
طلاق توافقی نیز به دو دسته تقسیم می‌شود:

طلاق خلع: در این نوع طلاق، زن با بخشیدن مهریه یا بذل آن، از شوهر خود طلاق می‌گیرد.
طلاق مبارات: در این نوع طلاق، مرد با پرداخت مهریه یا بذل آن، از زن خود طلاق می‌گیرد.
طلاق غیر توافقی نیز به چند دسته تقسیم می‌شود:

طلاق رجعی: در این نوع طلاق، مرد می‌تواند تا مدت ۳ ماه بعد از طلاق، از زن خود رجوع کند و رابطه زناشویی را از سر بگیرد.
طلاق بائن: در این نوع طلاق، مرد نمی‌تواند از زن خود رجوع کند و رابطه زناشویی بین آن‌ها برای همیشه قطع می‌شود.
نکته مهم: در صورتی که زن یا شوهر به طلاق رضایت نداشته باشند، می‌توانند برای طلاق به دادگاه خانواده مراجعه کنند. در این صورت، دادگاه پس از بررسی دلایل و مدارک طرفین، حکم به طلاق صادر می‌کند.

قوانین طلاق در ایران
طلاق یک فرآیند حقوقی پیچیده است که می تواند عواقب مالی، اجتماعی و عاطفی زیادی داشته باشد. به همین دلیل، داشتن وکیل طلاق می تواند در این فرآیند بسیار مهم باشد. همچنین مورد دیگری که مهم است بدانید هزینه وکیل طلاق و موارد حقوقی دیگر است.

قوانین طلاق در ایران بر اساس فقه اسلامی و صدور حکم دربارهٔ طلاق در چارچوب صلاحیت دادگاه خانواده است. در حقوق ایران، طلاق تنها به اراده مرد واقع می‌شود، البته در هنگام عقد می‌توان این تصمیم را به زن واگذار کرد.

قوانین “طلاق در ایران” در قانون مدنی و قانون حمایت از خانواده آمده است. برخی از مهم‌ترین قوانین طلاق در ایران عبارتند از:

طلاق تنها به اراده مرد واقع می‌شود مگر اینکه در هنگام عقد این اختیار به زن واگذار شده باشد.
طلاق باید در دادگاه خانواده ثبت شود.
زن در صورت طلاق، مستحق دریافت مهریه، نفقه و اجرت‌المثل ایام زناشویی است.

طلاق در ایران تنها در صورت وجود یکی از شرایط زیر امکان‌پذیر است:
عدم امکان سازش بین زن و مرد: در صورتی که زن و مرد نتوانند با یکدیگر زندگی کنند، می‌توانند از دادگاه خانواده درخواست طلاق کنند.
عسر و حرج زن: در صورتی که زندگی زن در کنار همسرش برای او مشقت‌آور باشد، می‌تواند از دادگاه خانواده درخواست طلاق کند.
ضرر و زیان زن: در صورتی که زن از همسر خود ضرر و زیان دیده باشد، می‌تواند از دادگاه خانواده درخواست طلاق کند.
عدم پرداخت نفقه از سوی مرد: در صورتی که مرد از پرداخت نفقه زن خودداری کند، زن می‌تواند از دادگاه خانواده درخواست طلاق کند.

تفاوت طلاق توافقی و غیر توافقی
طلاق توافقی و غیر توافقی دو نوع طلاق هستند که در قانون ایران وجود دارند. تفاوت اصلی این دو نوع طلاق در این است که در طلاق توافقی، زوجین با یکدیگر به توافق می‌رسند و در مورد مسائلی مانند مهریه، نفقه، حضانت فرزندان، و اموال مشترک به توافق می‌رسند. اما در طلاق غیر توافقی، یکی از زوجین درخواست طلاق می‌دهد و طرف مقابل با آن مخالف است.

توصیه می شود قبل از اقدامی با یک وکیل طلاق توافقی مشورت کنید. وکیل طلاق توافقی می تواند به شما کمک کند تا این فرآیند دشوار را به راحتی طی کنید.

در ادامه به برخی از تفاوت‌های طلاق توافقی و غیر توافقی اشاره می‌شود:

توافق زوجین: در طلاق توافقی، زوجین با یکدیگر به توافق می‌رسند و در مورد مسائلی مانند مهریه، نفقه، حضانت فرزندان، و اموال مشترک به توافق می‌رسند. اما در طلاق غیر توافقی، یکی از زوجین درخواست طلاق می‌دهد و طرف مقابل با آن مخالف است.
مراحل قانونی: مراحل قانونی طلاق توافقی نسبت به طلاق غیر توافقی کوتاه‌تر و ساده‌تر است. در طلاق توافقی، زوجین با مراجعه به دفتر خدمات قضایی، دادخواست طلاق توافقی را تنظیم و تقدیم دادگاه می‌کنند. سپس دادگاه با برگزاری جلسات مشاوره، سعی می‌کند زوجین را به توافق برساند. در صورت عدم توافق زوجین، دادگاه حکم طلاق را صادر می‌کند. اما در طلاق غیر توافقی، زوجین باید در دادگاه حضور داشته باشند و دلایل درخواست طلاق خود را به دادگاه ارائه دهند. سپس دادگاه با بررسی دلایل زوجین، حکم طلاق را صادر می‌کند.
هزینه‌های قانونی: هزینه‌های قانونی طلاق توافقی نسبت به طلاق غیر توافقی کمتر است. در طلاق توافقی، زوجین باید هزینه دادرسی و هزینه‌های مشاوره را پرداخت کنند. اما در طلاق غیر توافقی، زوجین باید هزینه دادرسی، هزینه‌های مشاوره، و هزینه‌های کارشناسی را پرداخت کنند.
زمان طلاق: زمان طلاق توافقی نسبت به طلاق غیر توافقی کوتاه‌تر است. در طلاق توافقی، معمولاً طلاق ظرف مدت چند ماه انجام می‌شود. اما در طلاق غیر توافقی، ممکن است طلاق چندین سال طول بکشد.
در مجموع، طلاق توافقی نسبت به طلاق غیر توافقی مزایای بیشتری دارد. طلاق توافقی باعث می‌شود که زوجین بتوانند به‌طور مسالمت‌آمیز از یکدیگر جدا شوند و آسیب کمتری به فرزندان و خانواده‌ها وارد شود.

علل طلاق در ایران
علل طلاق در ایران متعدد است، اما شایع ترین آنها عبارتند از:

1- مشکلات اقتصادی: مشکلات اقتصادی یکی از مهم ترین علل طلاق در ایران است. زمانی که زوجین توانایی تامین معاش خود را نداشته باشند، بیشتر در معرض اختلاف و طلاق قرار می گیرند.

2- عدم تفاهم اخلاقی: عدم تفاهم اخلاقی به معنای ناهمخوانی اخلاق و رفتار زوجین است. زمانی که زوجین از نظر اخلاقی با یکدیگر سازگار نباشند، بیشتر در معرض اختلاف و طلاق قرار می گیرند.

3- خیانت: خیانت یکی از مخرب ترین عوامل در زندگی زناشویی است. زمانی که یکی از زوجین به دیگری خیانت می کند، اعتماد بین آنها از بین می رود و رابطه زناشویی آنها آسیب می بیند.

4- اعتیاد: اعتیاد یکی دیگر از عوامل طلاق در ایران است. اعتیاد باعث می شود که فرد مسئولیت های خود را در زندگی خانوادگی فراموش کند و به مرور زمان رابطه زناشویی او آسیب ببیند.

5- دخالت خانواده ها: دخالت بیش از اندازه خانواده ها در زندگی زوجین یکی از عوامل طلاق در ایران است. زمانی که خانواده های زوجین در زندگی آنها دخالت می کنند، باعث ایجاد اختلاف بین آنها می شوند.

6- خشونت خانگی: خشونت خانگی یکی از مخرب ترین عوامل در زندگی زناشویی است. زمانی که یکی از زوجین به دیگری خشونت می کند، رابطه زناشویی آنها آسیب می بیند و در معرض خطر طلاق قرار می گیرد.

در همه این موارد و انجام پروسه طلاق، بهتر است از یک وکیل طلاق مجرب کمک گرفته شود تا روند قانونی به نحو احسن انجام گیرد.

سخن پایانی
طلاق، یکی از معضلات اجتماعی مهم در ایران است که پیامدهای منفی زیادی برای زوجین، فرزندان و جامعه دارد. بنابراین، لازم است اقدامات جدی برای کاهش طلاق در ایران صورت گیرد. برخی از مهم ترین راهکارها برای کاهش طلاق در ایران عبارتند از:

1- ارتقای سطح آگاهی و فرهنگ جامعه

2- تقویت بنیان خانواده

3-بهبود وضعیت اقتصادی خانواده ها و ارائه مشاوره های پیش از ازدواج و بعد از ازدواج به زوجین.

منبع

بر اساس قوانین و مقررات مربوط به ازدواج در ایران، مخالفت پدر با ازدواج دختر مانع از عقد نکاح است. مگر اینکه وضعیت خاصی وجود داشته باشد که تحت آن شرایط، دختر باکره بتواند بدون جلب موافقت پدر یا جد پدری اقدام به ازدواج کند. البته باید توجه داشت که چارچوب‌های اخلاقی خانواده حتما باید مدنظر قرار گرفته شود و تنها در زمانیکه تنها راه چاره استفاده از راه حل حقوقی است اقدام به چنین کاری کرد. زیرا طبیعی است که چنین اقدامی در روابط خانوادگی تاثیر داشته و آثار خاص خود را در پی خواهد داشت.

ازدواج دختر در صورت مخالفت پدر
اذن پدر برای ازدواج دختر به صورت قانونی ضروری و لازم است. طبق ماده ۱۰۴۳ اصلاحی ۱۳۷۰ قانون مدنی، «نکاح دختر باکره حتی اگر به سن بلوغ رسیده باشد، موقوف به اجازه پدر یا جد پدر او است و اگر پدر یا جد پدری بدون علت موجه، از دادن اجازه ازدواج مضایقه کند، اجازه از او ساقط خواهد شد. در این صورت دختر می‌تواند با معرفی کامل مردی که می‌خواهد با او ازدواج کند و شرایط نکاح و مهری که بین آن‌ها قرار داده شده، پس از اخذ اجازه از دادگاه مدنی خاص به دفتر ازدواج مراجعه و نسبت به ثبت ازدواج، اقدام کند».

به موجب ماده ۱۰۴۴ همین قانون نیز: «در صورتی که پدر یا جد پدری در محل حاضر نباشند و استیذان از آن‌ها نیز عادتاً غیرممکن بوده و دختر نیز احتیاج به ازدواج داشته باشد، وی می‌تواند اقدام به ازدواج نماید.»

با توجه به این دو ماده، می‌توان نتیجه گرفت که ازدواج دختری بدون اجازه پدر تنها در شرایطی امکان‌پذیر است که یا دختر باکره نباشد، یا اگر باکره است، پدر و جد پدری او حضور نداشته باشند و کسب اجازه از آن‌ها ممکن نباشد و دختر نیاز مبرم به ازدواج داشته باشد. علاوه بر این، حتی در صورت حضور پدر و جد پدری، اگر آن‌ها نتوانند دلیل موجهی برای عدم رضایتشان برای ازدواج ارائه دهند، نمی‌توانند مانع ازدواج دختر شوند.

شرایط ازدواج دختر بدون اجازه پدر
اگر چه اجازه پدر برای ازدواج دختر الزامی است، اما تحت شرایط خاصی به موجب مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی، ازدواج بدون اجازه پدر نیز برای دختران امکان‌پذیر است. در هر یک از حالات زیر دختر دیگر نیاز به اخذ اجازه از پدر یا جد پدری را نخواهد داشت. شرایط قانونی که امکان ازدواج بدون اذن پدر را فراهم می‌کند عبارت‌اند از:

دختر، باکره نباشد.
پدر و جد پدری دختر باکره هر دو فوت کرده باشند.
پدر یا جد پدری دختر باکره در زمان ازدواج، حاضر نباشند و کسب اجازه از آن‌ها نیز ممکن نباشد.
پدر یا جد پدری دختر باکره، بدون داشتن عذری موجه از دادن اذن به دختر، برای ازدواج دائم یا عقد موقت با خواستگار دختر خودداری کنند.
برای ازدواج بدون اذن پدر به کجا باید مراجعه کرد؟
در صورتی که پدر یا جد پدری بدون عذری موجه از دادن اجازه برای ازدواج دختر باکره خودداری کنند و یا حضور آن‌ها ممکن نباشد، دختر می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده و علیرغم باکره بودن، بدون نیاز به اذن پدر یا جد پدری، با خواستگار مورد نظرش ازدواج کند. برای انجام این رویه، دختر باید ابتدا اقدام به ایجاد حساب کاربری در سامانه ثنا کرده و سپس احراز هویت خود را تکمیل کند. این امر از طریق مراجعه حضوری به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا مراجعه به آدرس آنلاین sana.adliran.ir امکان‌پذیر است.

پس از ثبت‌نام در سامانه ثنا، باید دختر درخواست کتبی اجازه ازدواج را با کمک یک وکیل حقوقی متخصص تنظیم کند. سپس دادخواست مربوطه را به دفاتر خدمات الکترونیک تحویل دهد تا کارشناسان دفتر خدمات قضایی الکترونیکی دادخواست را ثبت کرده و برای بررسی‌های لازم به دادگاه مسئول ارسال کنند.

پس از آن، دادگاه پدر یا جد پدری را احضار می‌کند. در صورت عدم حضور آن‌ها بدون عذر موجه یا عدم توانایی در اثبات دلیلی موجه برای خودداری از اجازه ازدواج دختر باکره، دادگاه حکم اجازه ازدواج را برای دختر صادر خواهد کرد. پس از صدور این حکم، دختر می‌تواند با داشتن حکم دادگاه همراه با خواستگار و شهود عقد نکاح به دفترخانه مراجعه کرده و بدون نیاز به اذن پدر یا والدینش ازدواج کند.

سخن پایانی
اجازه پدر یا جد پدری برای ازدواج دختر باکره ضروری است. اگر دختر نتواند پدرش یا پدربزرگش را برای ازدواج راضی کند، لازم است که دادخواست اذن ازدواج را تنظیم کرده و به دادگاه ارائه کند. سپس دادگاه والدین دختر را برای اجازه ازدواج احضار می‌کند. در صورتی که پدر یا جد پدری دلیل منطقی برای مخالفتش نداشته باشد، اجازه ازدواج قانونی برای دختر صادر خواهد شد. برای تنظیم دادخواست کتبی اجازه ازدواج از دادگاه و سایر مسائل مربوط به امور حقوقی خانواده می‌توانید از تیم متخصص پلتفرم حقوقی ترازو کمک بگیرید.

سوالات متداول
آیا ازدواج دختر بدون اذن پدر ممکن است؟
در صورتی که دختر حکم اجازه ازدواج را از دادگاه دریافت کرده باشد می‌تواند بدون اجازه پدر یا جد پدری‌اش با خواستگارش ازدواج کند.

اجازه پدر برای ازدواج دختر تا چه سنی لازم است؟
هر دختری در هر سنی برای ازدواج نیازمند اخذ اجازه از پدرش است. در صورت تمایل دختر زیر ۱۳ سال به ازدواج، علاوه بر اجازه پدر، کسب اذن دادگاه نیز الزامی خواهد بود.

منبع

قانون ازدواج موقت
قانون مدنی در مواد ۱۰۷۵ تا ۱۰۷۷ به بیان شرایط ازدواج موقت پرداخته است. در واقع این نوع ازدواج، از نظر قانون به رسمیت شناخته شده است. هرچند گاهی توسط افراد در جامعه مورد نکوهش قرار می‌گیرد، امّا بر اساس فقه شیعه و قانون ایران این مسئله کاملا قانونی و شرعی است. اما لازم است شرایط ذکرشده در قانون، در آن رعایت شده باشد.

شرایط ازدواج موقت
برای برقراری این نوع از رابطه زوجیت از نظر قانون و شرع شرایطی وجود دارد که باید رعایت شوند. گفتنی است که تمام شرایط ازدواج موقت مانند ازدواج دائم است، به اضافه دو شرط دیگر که در ادامه بیان خواهیم کرد.

اولین شرط مانند ازدواج دائم، رضایت طرفین و خواندن صیغه است؛ با این تفاوت که در عقد موقت، نوشتن و شاهد گرفتن نیاز نیست.
صیغه می‌تواند توسط خود زن و مرد خوانده شود و تنها کافی است که زن بگوید: «خودم را برای مدت معیّن و با مهریه مشخص به ازدواج تو درآوردم» و مرد بگوید: «قبول کردم». بر این اساس از شروط اصلی ازدواج موقت، تعیین میزان مهریه و مشخص کردن مدت عقد است. [ صیغه با لفظ عربی و توسط کسی که در این زمینه اطلاعات شرعی دارد و مسائل آن را می داند خوانده شود ]
هر دو طرف مانند ازدواج دائم برای خواندن صیغه باید عاقل، بالغ و مختار باشند. یعنی به اختیار خود ازدواج کنند و مجبور به این کار نشده باشند که در غیر این صورت عقد باطل است.
در زمانی که عقد خوانده می‌شود، زن نباید در عقد شخص دیگری بوده باشد.
دختر بالغ و عاقلی که صلاح خود را تشخیص می‌دهد و اصطلاحا رشیده خوانده می‌شود، اگر باکره باشد باید برای ازدواج موقت از پدر یا جد پدری اجازه بگیرد ولی اگر بکارت او به سبب ازدواج قبلی از بین رفته باشد، نیازی به اجازه ندارد. (البته با در نظر گرفتن شرایط فقهی و سن دختر ممکن است مرجع تقلید یا قانون این اجازه را بدون اذن پدر، صادر کنند.)
برای ازدواج موقت، اگر زن پیش از آن در عقد دائم یا صیغه مرد دیگری بوده است، باید مدت عده‌اش تمام شده باشد.
پرداخت مهریه در ازدواج موقت یا صیغه
همان‌طور که اشاره شد، مدت عقد و میزان مهریه باید برای ازدواج منقطع یا صیغه مشخص شده باشد. باید بدانید که به محض جاری شدن صیغه، مرد به میزان مبلغ مهریه مدیون زن است و باید آن را بپردازد. حتی اگر مرد مدت صیغه را ببخشد و پیش از آن با زن نزدیکی کرده باشد، باید آن را کامل پرداخت کند. امّا اگر نزدیکی اتفاق نیفتاده باشد، باید نصف مهریه را بپردازد.
اگر مقدار مهر در عقد مشخص شد و مرد به هر دلیلی آن را پرداخت نکرد، عقد صحیح است امّا مرد از نظر شرع و عرف، بدهکار و مدیون زن باقی خواهد ماند.

حتی اگر مرد قصد پرداخت نکردن نداشته باشد و بر اثر حادثه‌ای مانند ورشکستگی یا آتش‌سوزی، توانایی مالی خود را از دست داده باشد، با وجود این که گناهی مرتکب نشده و فعل حرام انجام نداده است، باز هم مدیون به حساب می‌آید و در زمان توانایی باید مهریه را پرداخت کند.
با این اوصاف در ازدواج موقت، در هر شرایطی مرد باید مهریه تعیین‌شده را به زن بدهد، مگر این که زن بخواهد مبلغ مهر خود را ببخشد.

فسخ صیغه موقت قبل از موعد
مرد می‌تواند هر زمان که بخواهد مدت عقد موقت را ببخشد و به آن پایان دهد و اصطلاحا آن را فسخ کند، امّا از نظر شرع و قانون این حق برای زن در نظر گرفته نشده است. البته بین فقها در این رابطه اختلاف وجود دارد و برخی معتقدند که مرد هنگام عقد می‌تواند به زن وکالت بدهد تا هر زمان که بخواهد صیغه را فسخ کند. برخی دیگر نیز می‌گویند حق فسخ را نمی‌توان به زن واگذار کرد، بلکه می‌توان به او وکالت داد تا از طرف شوهر باقیمانده مدت را ببخشد.

از طرف دیگر، فسخ در این نوع ازدواج ممکن است بر اساس وجود عیب در یکی از طرفین یا توسط وجود نداشتن صفتی که ضمن عقد شرط شده است، به وجود بیاید. در این صورت حق فسخ برای زن وجود دارد. حق فسخ برای زن با وجود عیب‌هایی در مرد مانند: جنون، اختلالات جنسی، عدم توانایی مرد در روابط جنسی و… به وجود می‌آید. هم‌چنین وجود عیوبی در زن می‌تواند حق فسخ نکاح را برای مرد ایجاد کند که با وجود اختیار مرد در حق بخشیدن مدت عقد، این حق بی معنی خواهد بود. گفتنی است که هر یک از زن و مرد اگر پیش از عقد از وجود این عیب‌ها آگاه بوده باشند، حق فسخ نخواهند داشت.

نفقه در ازدواج موقت
مطابق ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی، در ازدواج موقت، زن حق نفقه یا خرجی گرفتن از مرد را ندارد، مگر این که در زمان عقد شرط شده باشد یا عقد بر اساس آن جاری شده باشد. باید بدانید که اگر شوهر از دادن نفقه خودداری کند، جرمی مرتکب نشده، امّا زن می‌تواند توسط دادگاه او را مجبور به پرداخت کند.

اجباری نبودن نفقه در این نوع ازدواج نقص نیست و اساسا الزامی بودن تعیین مدت و مهریه در ازدواج منقطع به همین دلیل است که زن شرایط و مخارج خود را در نظر بگیرد و میزان مهر را بر اساس مدت عقد معیّن کند تا به نفقه نیازی پیدا نکند.

عده در ازدواج موقت
عده مدتی است که زن پس از جدا شدن یا فوت همسر فعلی خود برای ازدواج مجدد باید صبر کند که این مدت در ازدواج موقت با ازدواج دائم متفاوت است. بر اساس ماده ۱۱۵۲ قانون مدنی، در صورت تمام شدن مدت ازدواج موقت یا فسخ آن یا بخشیدن مدت آن توسط شوهر، برای زن غیرباردار این مدت به اندازه دو دوره عادت ماهانه است امّا در صورتی که زن با اقتضای سن عادت ماهانه نداشته باشد، ۴۵ روز است. امّا در صورتی که زن باردار باشد، مدت زمان عده زن چه در صورت فسخ، اتمام مدت و یا بخشیدن مدت، تا زمان وضع حمل است.

اگر زن یائسه باشد یا با همسر خود نزدیکی نکرده باشد، نیازی به عده ندارد. همچنین در صورت فوت شوهر، زن در هر شرایطی باشد باید چهار ماه و ده روز عده نگه دارد؛ مگر این که باردار باشد که در این صورت مدت آن تا زمان وضع حمل است. البته اگر فاصله بین وضع حمل و مرگ شوهر کمتر از چهار ماه و ده روز باشد، باید این مدت رعایت شود.

ازدواج موقت در قرآن و احادیث
می‌دانید که با وجود مخالفت‌هایی که در مذاهب دیگر و برخی افراد در جامعه وجود دارد، از نظر فقه شیعه، ازدواج موقت یا منقطع عملی شرعی، قانونی و حلال است و این مسئله با توجه به آیات قرآن و روایات متعدد مورد تایید است.

یکی از مهم‌ترین دلایل شرعی بودن صیغه، قرآن در آیه ۲۴ سوره نساء است که در آن می‌فرماید: «زنانی را که متعه (صیغه) کرده‌اید، مهرشان را به عنوان فریضه‌ای (واجب) به آنها بپردازید.» منابع متعددی حتی از کتاب‌های اهل سنّت مانند مسند احمد بن حنبل وجود دارد که همگی دلیل نزول این آیه را ازدواج موقت دانسته‌اند.

در روایات نیز موارد بسیاری وجود دارد که ازدواج موقت را مشروع خوانده و آن را عملی پسندیده دانسته‌اند. این احادیث عموما از سوی اصحاب پیغمبر اسلام نقل شده‌اند که مورد تایید شیعه و سنّی هستند، مانند: جابر بن عبدالله انصاری، عبدالله ابن مسعود، زبیر بن عوام، سعید بن جبیر، ابن عباس و…

مثلا از ابن عباس نقل شده است که: «متعه زنان در اول اسلام رایج بود و مرد وقتی به شهری می‌رفت که کسی با او نبود که متاعش را حفظ کند، با زنی ازدواج موقت می‌کرد به اندازه‌ای که از آن کار فارغ شود.» این روایات به حدی زیاد و قابل تایید هستند که جایی برای انکار ازدواج موقت در آیات قرآن و روایات نمی‌ماند.

مدت زمان صیغه
پیش از این گفتیم که یکی از شرایط صحیح بودن صیغه، تعیین مدت آن است. بنابراین پیش از عقد ازدواج، باید حتما مدت آن مشخص باشد و هیچ محدودیتی نیز در تعیین آن وجود ندارد. پس از اتمام این مدت، ازدواج به صورت خودکار تمام می‌شود مگر این که دو طرف آن را تمدید کنند.

نکته دیگر در این رابطه این است که مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند باقیمانده مدت صیغه را ببخشد و به آن پایان دهد، امّا زن حق این کار را ندارد؛ مگر این که از شوهر ضمن عقد وکالت داشته باشد.

جدایی در ازدواج موقت
طبق ماده ۱۱۳۹ قانون مدنی، طلاق یا جدایی برای ازدواج دائم کاربرد دارد و در ازدواج موقت این واژه معنا پیدا نمی‌کند. زیرا صیغه پس از اتمام مدت آن خودبه‌خود منقضی می‌شود و اگر شوهر مدت باقی‌مانده را ببخشد یا در اصطلاح بذل کند، ازدواج تمام می‌شود و نیازی به جاری شدن صیغه طلاق و ثبت محضری مانند ازدواج دائم نیست.

ارث بردن در ازدواج موقت
مساله ارث در ازدواج منقطع از دو نظر قابل بررسی است. اولا ارث بردن زن از مرد و دوما ارث بردن فرزندان حاصل از این ازدواج که در ادامه آنها را بررسی خواهیم کرد.

در ماده ۹۴۰ قانون مدنی آمده است که اگر زن و مرد ازدواج دائمی کرده باشند و از ارث ممنوع نباشند، از یکدیگر ارث می‌برند. بر همین اساس مشخص است که قانون برای ازدواج موقت ارث تعیین نکرده است و زن و مرد در ازدواج منقطع از هم ارث نخواهند برد.

قانون ارث از همسر
امّا این موضوع در مورد فرزندان حاصل از ازدواج موقت، متفاوت خواهد بود. یعنی اگر عقد موقت به صورت قانونی ثبت شده باشد، حقوق فرزندان حاصل از آن مانند فرزندان ازدواج دائم به رسمیت شناخته خواهد شد و فرزند مشروع محسوب می‌شوند.

در این صورت پدر موظف است که هزینه نگهداری و نفقه فرزند و زن را بپردازد و فرزند نیز از پدر ارث خواهد برد. امّا در صورتی که ازدواج موقت به صورت قانونی ثبت نشده باشد، اثبات این مسئله بسیار دشوار و در برخی موارد غیرممکن است.

منبع