معرفی کتاب زنان زندانی

کتاب الکترونیکی «زنان زندانی» روایتی پژوهشی از گروه پژوهشی «اندیشکده آرمان» است که نشر معارف آن را منتشر کرده است. این اثر با گردآوری و تحلیل داده‌ها و پژوهش‌های متعدد، به بررسی یکی از تلخ‌ترین و فراگیرترین جنایت‌های تاریخ علیه زنان می‌پردازد و تلاش می‌کند تصویری جامع از وضعیت زنان در جهان امروز ارائه دهد. کتاب با تکیه‌بر پژوهش‌های میدانی و اسناد بین‌المللی، به موضوعاتی چون خشونت، آزار جنسی، قاچاق، نابرابری و شیءانگاری زنان می‌پردازد و سعی دارد ابعاد مختلف این بحران را واکاوی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زنان زندانی

«زنان زندانی» اثری ناداستانی و پژوهشی است که با ساختاری تحلیلی و مستند، به بررسی وضعیت زنان در جهان معاصر می‌پردازد. این کتاب حاصل گردآوری و تدوین بیش از صد منبع علمی، پژوهش کمی و کیفی، و فراتحلیل‌های بین‌المللی است. نویسندگان با رویکردی چندوجهی، ابتدا تصویری از ناآگاهی عمومی نسبت‌به مسائل زنان ترسیم کرده‌اند و سپس با ورود به چالش‌های جهانی زنان، از قاچاق و برده‌داری جنسی تا قتل و نابرابری درآمد، ابعاد مختلف خشونت و تبعیض را بررسی کرده‌اند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر فصل به یکی از جنبه‌های بحران زنان می‌پردازد؛ از زندان‌های نمادین و واقعی تا تأثیر رسانه‌ها و فرهنگ بر شیءانگاری زنان. در بخش‌هایی از کتاب، آمارها و روایت‌های تکان‌دهنده‌ای از وضعیت زنان در کشورهای مختلف ارائه شده و در پایان نیز راهکارهایی برای رهایی از این وضعیت پیشنهاد شده است. این کتاب با زبانی تحلیلی و مستند، تلاش کرده است تا مخاطب را با واقعیت‌های پنهان و آشکار خشونت علیه زنان روبه‌رو کند.

خلاصه کتاب زنان زندانی

کتاب «زنان زندانی» با طرح پرسشی بنیادین درباره میزان آگاهی انسان معاصر از مسائل پیرامون خود آغاز می‌شود و با روایت‌هایی از ناآگاهی عمومی، به‌ویژه نسبت‌به وضعیت زنان، وارد بحث اصلی خود می‌شود. نویسندگان با استناد به آمارهای جهانی، نشان داده‌اند که زنان در سراسر جهان با چالش‌هایی چون قاچاق، برده‌داری جنسی، زن‌کشی، نابرابری درآمد، آزار و اذیت جنسی و خشونت خانگی مواجه‌اند. بخش عمده‌ای از کتاب به تحلیل این چالش‌ها اختصاص یافته و با ذکر نمونه‌ها و داده‌های آماری، ابعاد گسترده بحران را آشکار می‌کند. در ادامه، مفهوم شیءانگاری زنان و تأثیر رسانه‌ها بر بازتولید این نگاه بررسی شده است. کتاب به نقش رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی در تشدید جنسی‌سازی و شیءانگاری زنان می‌پردازد و پیامدهای روانی و اجتماعی آن را تحلیل می‌کند. همچنین، به موضوعاتی چون خودشیءانگاری، تأثیر آرایش و لباس، و نقش فرهنگ و ساختارهای اجتماعی در بازتولید خشونت علیه زنان پرداخته شده است. در بخش‌های پایانی، نویسندگان با ارائه راهکارهایی برای رهایی از این وضعیت، بر ضرورت آگاهی‌بخشی و تغییر نگرش‌های اجتماعی تأکید کرده‌اند. پیام اصلی کتاب این است که خشونت و تبعیض علیه زنان نه‌تنها مسئله‌ای فردی یا محلی، بلکه بحرانی جهانی و ساختاری است که نیازمند شناخت عمیق و اقدام جمعی است.

چرا باید کتاب زنان زندانی را بخوانیم؟

مطالعهٔ این کتاب فرصتی است برای مواجهه با واقعیت‌های تلخ و کمتر دیده‌شده دربارهٔ وضعیت زنان در جهان امروز. «زنان زندانی» با ارائهٔ آمارهای دقیق، روایت‌های مستند و تحلیل‌های چندجانبه، به مخاطب کمک می‌کند تا ابعاد پنهان خشونت، تبعیض و شیءانگاری زنان را بهتر درک کند. این اثر نه‌تنها به بررسی مشکلات می‌پردازد، بلکه با ارائهٔ راهکارهایی برای تغییر، مخاطب را به تأمل و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دعوت می‌کند. آشنایی با این مسائل می‌تواند نقطهٔ شروعی برای تغییر نگرش‌ها و رفتارهای فردی و جمعی باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به مطالعات زنان، پژوهشگران حوزهٔ علوم اجتماعی، فعالان حقوق بشر و کسانی که دغدغهٔ عدالت جنسیتی دارند مناسب است. همچنین، برای دانشجویان رشته‌های جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، حقوق و مطالعات فرهنگی که به دنبال درک عمیق‌تری از مسائل زنان و راهکارهای مقابله با خشونت و تبعیض هستند، مطالعهٔ این اثر توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب زنان زندانی

«فکرمی‌کنیم که می‌دانیم؛ اما آیا واقعاً این طور است؟ من این طور فکر نمی‌کنم و می‌خواهم که شما هم مانند من متوجه این موضوع بشوید که تقریبا هیچ نمی‌دانیم. یادم می‌آید چند سال قبل. مسابقه‌ای در دانشگاه با عنوان «داستان‌های کوتاه یک‌دقیقه‌ای» برگزار شد. بعد از پایان مسابقه, پیگیری نکردم و نفهمیدم که کدام اثر به‌عنوان بهترین داستان انتخاب شد؛ ولی روز رونمایی آثار یکی از داستان‌ها توجهم را بسیار جلب کرد؛ داستان بسیار کوتاهی ایک سرباز دیدبانی به نام اریک از گردان ۷۴ در جنگ جهانی دوم. قرار بود: سربازی بالای برج دیدبانی گردان ۰۷۴ درست زمانی که در محاصرة کامل لشکر دشمن قرار گرفته بود. در حین رصد تحرکات لشکر دشمن. به مقر فرماندهی بی‌سیم زد و گفت: «شدیداً توی محاصره‌ایم. طبق برآورد من» حداقل دوهزار سرباز از هر چهار طرف. همراه با حداقل سی تانک و نفربر به سمت پایگاه ما در حال حرکتن. پیامم مفهوم بود؟» در همین زمان. یکی از دوستان قدیمی این سرباز دیدبانی. از مقر فرماندهی, پشت بی‌سیم آمد و گفت: «اریک. پیامت مفهوم بود. خوبه که هنوز زنده‌ای و می‌تونی صحبت کنی. اینجا کسی جز من و فرمانده نیست. من هم یه پیام برات دارم. آخرین شمارشی که از نیروهای خودمون دارم. حدوداً ۰ نفره که حداقل نصف این تعداد. مجروحن و بخشی هم سلاحی برای جنگیدن ندارن. پیامم مفهوم بود؟» اریک بعد از اين پیام» بی‌سیم را خاموش کرد و بی‌اختیار شروع کرد به اشک‌ریختن. از جیب سمت چپ پیراهنش دفتر خاطراتش را بیرون آورد و بااینکه هنوز نصف دفتر خالی بود. برگة آخر را باز کرد و در صفحة آخر دفتر خاطراتش نوشت: «ما برای آزادی جنگیدیم و الأن گردان ۷۴ در آزادی کامل است. ما اینجا آن‌قدر در محاصره‌ايم که در آزادی کامل به سر می‌بریم؛ آزادتر از هر زمان دیگری.»

1. در معرض دید نباشد
از امیر مؤمنان علیه السلام نقل شده که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «اَخْبِرُونِی أَیُّ شَیْی ءٍ خَیْرٌ لِلنِّساءِ فَقالَتْ فاطِمَةُ علیهاالسلام أَنْ لا یَرَیْنَ الرِّجالَ وَلا یَراهُنَّ الرِّجالُ فَأُعْجِبَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله وَقالَ اِنَّ فاطِمَةَ بَضْعَةٌ مِنِّی؛ به من بگویید که چه چیزی برای زنان بهتر است؟ [مردم هر کدام جوابی دادند که پذیرفته نشد. خبر به فاطمه زهرا علیهاالسلام رسید.] پس فاطمه علیهاالسلام فرمود:[بهترین چیز برای زنان این است] که مردان ] نامحرم ] را نبینند و مردان نیز آنان را نبینند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله خوشحال شد [و جواب او را پسندید] و فرمود: به راستی فاطمه پاره تن من است.»

2. حتی از نابینا
شخص نابینایی وارد خانه حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام شد. در این هنگام، حضرت خود را پوشاند. پیامبر صلی الله علیه و آله به او فرمود: چرا خود را پوشاندی، در حالی که آن نابینا تو را نمی بیند؟ حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام در پاسخ عرض کرد: «اِنْ لَمْ یَکُنْ یَرانی فَاِنِّی اَراهُ وَهُوَ یَشَمُّ الرِّیحَ؛ اگر نابینا مرا نمی بیند، ولی من که او را می بینم و وی بو[ی مرا] استشمام می کند.»

3. نزدیک ترین حالت به خدا
حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام در پاسخ به رسول خدا صلی الله علیه و آله که پرسیده بود: زن در چه حالتی به خدا از همه نزدیک تر است؟ اظهار داشت: «اَدْنی ما تَکُونُ مِنْ رَبِّها اَنْ تَلْزَمَ قَعْرَ بَیْتِها؛ هنگامی که زن در خانه می ماند، از همه حالات به پروردگارش نزدیک تر است.»

4. پوششهای احتیاطی
علی علیه السلام فرمود: «در یک روز ابری و بارانی خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله در بقیع نشسته بودیم. زنی در حالی که بر الاغی سوار بود، بر ما گذشت. ناگهان دست حیوان در گودی فرو رفت و زن از پشت حیوان به زمین افتاد. پیامبر صلی الله علیه و آله صورتش را برگرداند. اصحاب عرض کردند: ای رسول خدا! این زن شلوار پوشیده بود [لذا جایی از بدنش آشکار نگردید]. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله سه مرتبه فرمودند: خدایا! زنانی را که شلوار می پوشند، مورد لطفت قرار بده! سپس فرمودند: ای مردم! از شلوار استفاده کنید که پوشش بهتری است و هنگام خارج شدن از منزل، به وسیله شلوار زنانتان را [از نگاه نامحرم] حفظ کنید.»

5. از پشت پرده جواب بگویید
قرآن کریم می فرماید: «وَاِذا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتاعا فَسْئَلُوهُنَّ مِنْ وَراءِ حِجابٍ»؛ «چون از زنان پیغمبر متاعی خواستید، از پس پرده بخواهید!»

خوب است زنان با ایمان نیز با مردان نامحرم از پشت پرده سخن بگویند.

از امام خمینی رحمه الله دو مسئله سؤال شد که:

1. حدود حجاب اسلامی برای بانوان چیست و آیا برای این منظور، پوشیدن لباس بلند آزاد و شلوار و روسری کفایت می کند؟ اصولاً چه کیفیّتی در لباس و پوشش زن در برابر افراد نامحرم باید رعایت شود؟

آن بزرگوار جواب داد: «واجب است تمام بدنِ زن به جز قرص صورت و دستها تا مچ از نامحرم پوشیده شود و لباس مذکور اگر مقدار واجب را بپوشاند، مانع ندارد؛ ولی پوشیدن چادر بهتر است و از پوشیدن لباسهایی که توجه نامحرم را جلب می کند، باید اجتناب شود.»

2. با توجه به فرمایش حضرت امام که فرموده اند: «باید از لباسهایی که جلب توجه می کند، اجتناب نمایند.» آیا پوشیدن جوراب ضخیم بدون شلوار با این که حجم بدن از بیرون مشخص و در بعض موارد مهیّج است و یا پوشیدن کفشهایی که در هنگام راه رفتن صدای مهیّج دارد، جایز است؟

جواب: از پوشیدن هرگونه لباس مهیّج باید خودداری کنند.»

قال اللّه تعالی: «کُنْتُمْ خَیْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَتْ لِلنّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وتُؤْمِنُونَ بِاللّه ِ»؛(1) «شما بهترین امتی بودید که برای مردم پدید آمدید؛ امر به معروف و نهی از منکر می کنید و به خدا ایمان دارید.»

در این آیه شریفه «امت اسلامی» به عنوان بهترین امت معرفی شده است و دلیل آن دو چیز ذکر شده است: «امر به معروف و نهی از منکر» و «ایمان به خدا». نکته جالب توجه این است که در این آیه امر به معروف و نهی از منکر بر ایمان به خدا مقدم داشته شده که نشانه اهمیت و عظمت آن است. به تبع این ویژگی برای بهترین امت اسلامی، باید گفت که مهم ترین ویژگی جامعه اسلامی هم همین مسئله است که امر به معروف و نهی از منکر شناخته شود و وجدان های بیداری در جامعه پیوسته از آن پاسداری کنند.

داستان هجوم رضاخان به قم به بهانه بی احترامی به خانواده اش، نمونه ای از این بیداری آگاهانه در جامعه را نشان می دهد:

از قدیم الایام تا به امروز مرسوم بوده و هست که غالبا مردم هنگام تحویل سال نو در اماکن متبرکه به سر می برند و آن را به فال نیک می گیرند. عید نوروز سال 1306 شمسی با 27 رمضان 1346 مطابق بود و زوّار بسیاری از نقاط مختلف به سوی شهر قم روی آوردند تا هنگام تحویل سال در حرم حضرت معصومه باشند. حرم مملوّ از جمعیت بود. اعضای خانواده پهلوی ـ که همسر رضاشاه هم جزو آنها بود ـ در غرفه بالای ایوان آیینه بدون حجاب کامل نشسته بودند، و این به طوری جلب نظر می کرد که صدای اعتراض مردم از هر سو بلند بود؛ ولی هیچ کس جرأت نمی کرد قدم پیش گذارد و به آنها تذکر دهد. در همین موقع، سید ناظم واعظ که در مسجد جنب حرم مشغول وعظ بود، مردم را تهییج نمود تا امر به معروف و نهی از منکر کنند. خبر به مرحوم حاج شیخ محمد تقی بافقی رسید. او ابتدا به خانواده دربار پیغام فرستاد که: اگر مسلمان هستید نباید با این وضع در این مکان مقدس حضور یابید و اگر مسلمان نیستید، باز هم حق ندارید در این مکان حضور یابید. پیام موثر واقع نشد. حاج شیخ محمد تقی شخصا به حرم آمد و سخت به آنان اعتراض نمود و از آنها خواست که سر و صورت خود را بپوشانند یا از آنجا خارج شوند. در این وقت غوغایی به پا شد. خانواده پهلوی فورا به منزل تولیت حرم رفته و از آنجا با تلفن به رضاشاه خبر دادند. او فورا به سوی قم حرکت کرد و دستور داد یک عده سرباز پشت سرش حرکت کنند.

بعد از چند ساعت به شهر قم رسید و مستقیما وارد صحن حرم شد.چند نفر طلبه را که در آن اطراف بودند، شلاق زد و چند نفری را هم در جوار قبر حضرت معصومه با عصا و لگد مضروب کرد. سپس دستور داد مرحوم بافقی را دستگیر کرده به تهران فرستند و تحویل زندان شهربانی دهند. او را همچنان در حبس نگه داشتند تا بعد از پنج ماه که آیت اللّه حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی خواستار آزادی وی گردید.(2)

مهلک در امان خواهد بود.

…………………

1. آل عمران/110.

2. محمد عابدی، پیکار با منکر در سیره ابرار، دفتر اول، ص115.

ملایمت و محبت در امر به معروف و نهی از منکر

قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله «لا یَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَلا یَنْهی عَنِ الْمُنْکَرِ اِلاّ مَنْ کانَ فیهِ ثَلاثُ خِصالٍ: رَفیقٌ بِما یأْمُرُ بِهِ وَرَفیقٌ فیما یَنْهی عَنْهُ …؛(3) امر به معروف و نهی از منکر نکند مگر کسی که سه خصلت در او باشد: [اول اینکه:] در آنچه به آن امر و نهی می کند، طریق مدارا پیش گیرد… .»

در راه انجام دو فریضه بزرگ امر به معروف و نهی از منکر، پیوسته باید دلسوزی و حسن نیت و پاکی را سرلوحه کار خویش قرار داد و جز در موارد ضرورت، باید از راههای مسالمت آمیز وارد شد. متأسفانه بعضی، هنگام امر به معروف و نهی از منکر، از راه خشونت آمیز وارد می شوند و به الفاظ زشت و زننده متوسل می گردند، لذا می بینیم این نوع امر به معروفها نه تنها اثر خوبی ندارد، بلکه گاهی نتیجه معکوس می دهد.

در تفسیر المنار آمده است: جوانی به خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد: ای پیامبر خدا! آیا به من اجازه می دهی زنا کنم؟! با گفتن این سخن فریاد مردم بلند شد و از گوشه و کنار به او اعتراض کردند، ولی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله با خونسردی و ملایمت فرمودند: نزدیک بیا. جوان نزدیک آمد و در برابر پیامبر نشست. حضرت با محبت از او پرسید: آیا دوست داری با محارم تو (مثل مادر، خواهر و دختر) چنین کنند؟ جوان ناراحت شد و گفت: نه فدایت شوم. حضرت فرمود: همینطور مردم راضی نیستند بامحارم آنها چنین شود.

جوان از سؤال خود پشیمان شد. سپس پیامبر خدا دست بر سینه او گذاشت و در حق او دعا کرد و فرمود: «خدایا قلب او را پاک گردان و گناه او را ببخش و دامان او را از آلودگی به بی عفتی نگاه دار». از آن به بعد منفورترین کار نزد این جوان، زنابود.(4)

بهلول»!

سنگ تراش، سنگ را تراشید و به بهلول تحویل داد. او شبانه از نردبانی بالا رفت و این سنگ را بر سر در مسجد نصب کرد. روز بعد وقتی کارگران تابلو را دیدند، به هارون خبر دادند. هارون بهلول را احضار کرد و پرسید: بانی مسجد من هستم، تو چرا خودت را بانی معرفی کردی؟! بهلول گفت: تو اگر برای خدا مسجد می سازی بگذار نام من باشد. خدا که می داند بانی کیست. او با این طنز به هارون فهماند که تو اخلاص نداری.

روزی دیگر بهلول وارد مجلس هارون شد؛ چون هارون در مجلس حضور نداشت، بهلول جای هارون نشست. خادمان او را از آنجا بلند کردند و کتک زدند. همین که هارون وارد مجلس شد، به هارون گفت: من چند دقیقه ای جای تو نشستم و کتک خوردم، وای به حال تو که عمری در جای اهل بیت پیامبر نشسته ای. آری او با این طنزها و با همین ملایمتها، هارون را متوجه خطاها و اشتباهات خود می کرد.

……………………

3. خصال، ص109، ح79.

4. تفسیر نمونه، ج3، ص42. به نقل از تفسیر المنار.

امر به معروف و نهی از منکر با عمل و رفتار

قال الصادق علیه السلام : «کُونُوا دُعاةَ النّاسِ بِغَیْرِ اَلْسِنَتِکُمْ لِیُرَوا مِنْکُمُ الاِْجْتِهادَ وَالصِّدْقَ وَالْوَرَع؛(5) مردم را با غیر زبان دعوت کنید تا از شما اجتهاد، راستگویی و پارسایی ببینند.»

قوانین اسلام مبتنی بر حکمت و کیفیتی نظام یافته است که خود بتواند نگهبان و حافظ خویش باشد. امر به معروف و نهی از منکر دو قانون نگهبان است که از دیگر قوانین الهی پاسداری می کند. برای تأثیر بهتر این دو قانون در افراد و جامعه بهتر است که از روش غیر مستقیم و توأم با عمل، آن دو را به دیگران آموخت و اجرا کرد.

سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی                        به عمل کار برآید، به سخندانی نیست

در این رابطه داستان جالبی از عالم الهی مرحوم آخوند ملاعباس تربتی نقل شده است:

یکی از محافظان فرزند آخوند ملاکاظم خراسانی نقل می کند: «در ایام زمستان برای سرکشی به املاک آقا به نیشابور رفته بودیم، در مراجعه به مشهد در راه برفگیر شدیم و در قهوه خانه ای وسط راه ماندیم. غیر از ما جمعی دیگر نیز به قهوه خانه پناه آورده بودند. شب فرا رسید و چهار نفر از جوانان پولدار و خوشگذران مشهد ـ که چهار خانم هم همراه خود داشتند ـ با ماشینی آمدند و چون گرفتار برف و تاریکی شده بودند، به قهوه خانه پناه آوردند.

آمدن آنها در آن شب تاریک برفی در میان کوهستان بزم عیشی مجانی برای مسافران به وجود آورد، جوانان بطریهای مشروب و خوراکیها را چیدند و زنان، بعضی به خوانندگی و بعضی به رقص پرداختند. در گرما گرم این بساط، در قهوه خانه باز شد و مرحوم ملاعباس تربتی با سه چهار نفر که از تربت به مشهد می رفتند و مرکبشان الاغ بود، از ناچاری برف و تاریکی شب، آنها هم به این قهوه خانه پناه آوردند و از صاحب قهوه خانه اجازه خواستند که به آنها جایی بدهد. او گفت: سکّوی آن طرف خالی است.

حاج علی اکبر می گفت: من با مشاهده این وضع هراسان شدم و گفتم که نکند از جانب حاج آخوند نسبت به اینها تعرضی بشود و از جانب آنها نسبت به این مرد الهی اهانت شود. آماده دفاع از حاج آخوند شدم، ولی دیدم ایشان وارد شد و گویا نه کسی را می بیند و نه چیزی می شنود، به سوی آن سکّو رفت و چون نماز مغرب و عشاء را نخوانده بود، از قهوه چی قبله را پرسید و به نماز ایستاد و آن چهار نفر هم به وی اقتدا کردند.

یکی اذان گفت و حاج آخوند اقامه گفت و وارد نماز شدند. من هم فرصت را غنیمت دانستم و اقتدا کردم، چند نفر دیگر از مسافران هم از آن بزم عیش و نوش فاصله گرفتند و به نماز جماعت پیوستند، بعد از آن قهوه چی هم آمد و به نماز ایستاد، وقتی از نماز فارغ شدیم از جوانها و خانمها اثری نبود، بساط خود را جمع کردند و نفهمیدیم که در آن شب برفی به کجا رفتند.(6)

گفتگو یا برخورد نامناسبی پیش آید.

…………….

5. بحارالانوار، ج67، ص309، باب 57.

6. فضیلتهای فراموش شده، حسینعلی راشد، ص128.

تلاش فوق العاده برای امر به معروف و نهی از منکر

قال الحسین علیه السلام : «لا تَحِلُّ لِعَیْنٍ مُؤْمِنَةٍ تَری اللّه َ یُعْصی فَتَطْرِفَ حتّی تُغَیِّرَهُ؛(7) بر هیچ چشم مؤمنی روا نیست که ببیند خدا نافرمانی می شود، پس خود را فرو بندد تا آنگاه که وضع را تغییر دهد.»

خداوند پیامبران و ائمه معصومین علیهم السلام را برای هدایت بشر، زنده کردن معروفها و از بین بردن منکرات برانگیخت و آنان در ادای این رسالت الهی از هیچ تلاشی فروگذار نکردند. تلاش و اصرار آنان به سبب اهمیتی بود که برای این فریضه الهی قائل بودند. آنها به دلیل قلب سرشار از رأفت و رحمت، حاضر نبودند هیچ کس به منکرات آلوده شده و به خشم خدا گرفتار آید.

ابن شهر آشوب می نویسد: امیر مؤمنان علی علیه السلام وارد خانه شد، لحظه ای بعد بانویی آمد و از شوهرش شکایت داشت، حضرت فرمود: اندکی صبر کن تا از گرمای هوا کاسته شود، آن زن گفت: در این صورت خشم شوهرم بیشتر می شود، حضرت سرخود را پایین انداخت و لحظه ای بعد فرمود: به خدا قسم نباید رسیدگی به دادخواهی مظلوم را به تأخیر انداخت، حق مظلوم را باید از ظالم گرفت و رعب او را از دل مظلوم بیرون کرد، تا با کمال شهامت در مقابل ستمگر بایستد و حق خود را بخواهد. آن گاه به آن زن گفت: برویم.

حضرت با آن زن همراه شد تا به در خانه زن رسید، آن گاه صدا زد: درود بر شما! جوانی از خانه بیرون آمد. حضرت بعد از احوالپرسی فرمود: «یا عَبْدَ اللّه ِ اِتَّقِ اللّه َ فَاِنَّکَ قَدْ اَخَفْتَها وَأَخْرَجْتَها؛ ای بنده خدا! از خدا پروا کن؛ چرا که همسرت را ترسانده و از خانه بیرون رانده ای.»

جوان از این سخن سخت برآشفت و گفت: به تو چه ربطی دارد! به خدا سوگند! به خاطر همین حرف تو، او را آتش خواهم زد. امیرمؤمنان هم فرمود: من تو را امر به معروف و نهی از منکر می کنم، تو در برابر من منکر دیگری مرتکب می شوی و معروف را رها می کنی.

در همین لحظات مرد جوان متوجه شد افرادی که از کوچه عبور می کنند به آن مرد با عنوان امیرالمؤمنین سلام می دهند. به همین خاطر امام را شناخت و هراسان گفت: ای امیرمؤمنان من اشتباه کردم. به خدا سوگند در مقابل همسرم مانند زمینی آرام خواهم بود تا پا بر روی من بگذارد. حضرت نیز رو به آن زن کرد و فرمود: به منزل برو و همسرت را به این کارها مجبور نکن.(8)

………………………….

7. امالی شیخ طوسی، ص55.

8. مناقب، ج2، ص106؛ بحارالانوار، ج41، ص57.

دوره‌آموزشی‌ جدید و جذاب بی تفاوتی ممنوع

با تدریس: استاد علی تقوی (تصویری)

ستاره ی اهل آسمان
حنان ترک (بازیگر مصری): مدتی ستاره ی اهل زمین بودم، با حجابم از خدا می‌خواهم مرا ستاره ی آسمان‌ها کند.

سارا بوکر (بازیگر و مدل آمریکایی): با حجاب، آرامشی استثنائی را تجربه کردم. زنجیرهای مد و زیبایی پاره شدند و از نگاه شکارچی ها رها شدم. کسانی که مفاهیم کلیشه ای علیه حجاب را می پذیرند،نمی دانند چه چیزی را از دست می دهند امامن تا پای مرگم از حقم برای حجاب، دفاع میکنم .

فابیان (معروف ترین مانکن فرانسه): به لطف خدا مسلمان شدم وگرنه تا آخر عمرمثل یک حیوان، دنبال سیراب کردن هوس ‌ها بودم و اصول و ارزشی برای خود نداشتم.

حجاب، شادی به زندگیم آورده
دیامز (خواننده رپ فرانسوی): حجاب شادی را به زندگی ام آورده و می خواهم باحجاب با ظلمی که در غرب به زنان می‌شود مبارزه کنم.

مریم فرانسوا کراح (نویسنده، روزنامه‌نگار، بازیگر و هنرپیشه انگلیسی): دیگر شهرتم برای مراسم اسکار نیست، برای حجاب و تبلیغ اسلام است و حاضرنیستم آن را به خاطر سینما کنار بگذارم.

کارلی والتز (سوپر مدل مشهور انگلیس): اسلام به زن ارزش و امنیت می دهد. خوشحالم که دیگر بدنم را وسیله ی سوء استفاده ی رسانه ها قرار نمیدهم.

لین علی (دی جی): برای تولد دوستم به یک بار رفته بودم که با دیدن بدن های عریان و مست به خودم آمدم.خوشحالم که دیگر برده ی جامعه ی خراب نیستم. (هافینگتون پست)

مونیکا (بازیگر مشهور هندی): بخاطر علاقه ام به اسلام، دیگر فیلم بازی نمی‌کنم؛ هرچند برایم دردناک است اما تصمیمم را گرفته‌ام.

حجاب ارزشی است برای خودم
جنهّ الحیدری (شیعه کانادایی،نویسنده و تصویرگر کتاب‌های کودکان): با حجاب ظاهر شدن برایم بسیار سخت بود اما می‌خواستم نشان دهم در این راه محکم هستم. بعدها فهمیدم حجاب ارزشی است برای خودم.

صابرین جنابی (بازیگرمصری، لیسانس فلسفه): لائیک‌های مصر از شدت عصبانیت به او گفتند: از ایرانی‌ها پول گرفتی تا محجبه شوی!! می‌گوید: رسانه ها فقط الگوهای بد را به زنان ارائه می‌دهند، اما زن باحجاب باید الگو باشد.

آلیسا (سلطان خواننده‌های تاتار/ دومین خواننده جوان و مشهور hiphop/ روسی): در اوج شهرت، مسلمان و محجبه شده و دعوتنامه‌های فستیوال‌های جهانی موسیقی را رد می‌کند.
می‌گوید: از موسیقی مأیوس شده‌ام. دیگر نمی‌خواهم برای خوشایند دیگران آواز بخوانم. (منبع)

نور نیلوفا محد نور(بازیگر و مجری مالزی): همه چیز داشتم اما احساس پوچی می‌کردم. گمشده‌ای داشتم… حجاب زندگی دوباره‌ای به من داد.

حجاب، یک حفاظ امن
کوثر بشروای (مجری، خبرنگار تونسی، از مشهورترین بنیان گذاران شبکه‌های عربی): محجبه شدم و به دلیل حفظ کرامتم از شبکه الجزیره بیرون آمدم. مدیران شبکه‌هایی که خانواده‌های خودشان محجبه بودند با حجابم مخالفت می‌کردند، چون برای من شرف قائل نبودند.

راکل (افسر پلیس آمریکا): مهمترین چیزی که از اسلام دوست دارم و از آن لذت میبرم حجاب است مخصوصا در لاس وگاس که مردان به زنان نگاه ناخوشایندی دارند، احساس امنیت می کنم.

دیانا تران گوسو(امریکا): وقتی می بینم حجاب مرا از چه فاجعه هایی نجات می دهد، یک حس خوب و اعتماد به نفس خاصی پیدا می کنم که مرا استوار می کند.

گلندا اوربین(امریکا): سختی حجاب را در هر شرایطی تحمل می کنم، اما این حفاظ امن را حتی یک لحظه از سربرنمی دارم.

ماری‌هاسکی (آمریکا): حجاب ارزش و کارت شناسایی بانوان مسلمان است.

سهیلا آریان (آمریکا): حجاب تاج بندگی من است و اصلا با آن احساس محدودیت نمی‌کنم.از خدا خواستم اگر روزی حجاب نداشتم، آن روز را، آخرین روز عمرم قرار دهد که با جهل از دنیا نروم.

لورن بوث (خواهرزن تونی بلر نخست وزیر انگلیس) : بعد از مسلمان شدن و انتخاب حجاب خیلی از مردم به من میگفتند که با حجاب زشت میشوی اما من حجابم را دوست دارم. برای من زشت این بود که نگاه مسموم دیگران را به خودم جذب کنم.

حجاب به انسان قدرت می دهد
ملانی(فرانسه): خدا را شاکرم که در جوانی، حجاب را که به انسان اعتماد به‌نفس و قدرت میدهد درک کردم. الان زنان غربی خواستار پوشش شده اند. چرا بعضی زنان مسلمان، حجاب را عقب‌ماندگی می پندارند؟ به خاطر تقلید از فرهنگ غربی!

تانیا پولینگ (آلمان): در جامعه‌ ی ما ارزش زن به ظاهر و عشوه گری او بستگی دارد. زن‌ها هر روز برای زیباتر شدن انرژی زیادی هدر می‌دهند، اما همیشه کسی زیبا‌تر از دیگران وجود دارد. با حجاب ملاک‌های ظاهری پنهان می‌شود و زن دیگر موجودی که باید برای خوش آمدن دیگران دلربا باشد نیست، و این غرور آفرین است.(منبع)

ایوت بالداچینا (استرالیا): با انتخاب حجاب از تمامی نگاه های ارزان جنسی و چشم چرانه آزاد شدم و حس تازه ای از امنیت و آرامش را تجربه کردم.

دروتو(ایتالیا): حجاب برای من پرچم مبارزه با نگاه ابزاری به زن است؛ زنی که باید به خاطر شخصیت و انسانیتش برایش ارزش گذاشت.

آماندا (آمریکایی غیرمسلمان): عاشق حجاب اسلامی هستم، دیگر هیچ کس حق ندارد مثل یک وسیله جنسی به من نگاه کند. در آمریکا، تنها با ظاهر قشنگ و لباس های متنوع می توان نظر مردم را جلب کرد و این بسیار تحقیرآمیز است. هنوز مردهایی هستند که نگاه بدی دارند اما حداقل می دانم نمی توانند آنچه به دنبالش می گردند در من بییند. حجاب به من آموخت که بدن من متعلق به خودم است.

لیلا حسین (یهودی): قبل از اینکه مسلمان بشوم، هر چند ما با نوعی تنفر نسبت به مسلمانان بزرگ شده ایم اما همیشه شیفته زنان محجبه مسلمان بودم، آنها را خیلی پاک و با وقار می دیدم، از نظر من آنها زیبایی خاص خودشان را داشتند. کسانی را می‌شناسم که حجاب دارند و بسیار خوشحال هستند، چرا که برای آنها یک افتخار است که خودشان را از نگاه دیگران پوشیده نگه می‌دارند.

منبع: های حجاب

مجری: تصمیم گرفته بودیم این چند برنامه آخر رو که به موضوع حجاب و عفاف و در واقع پوشش اختصاص دادیم، بپردازیم به سوالات و اشکالاتی که شما [بینندگان] برای ما فرستاده بودین. خیلی تشکر میکنم از دوستانی که در بحث شرکت میکنن و از آقای دکتر که وقتشون رو به ما اختصاص دادند.

حجاب آقایان
مجری: آقای دکتر یکی از بحثهایی که در واقع بینندگان برنامه مطرح کردندمن پیامهای خود دوستان رو میخوام بخونماین هست که ما بحث حجاب آقایان رو خیلی کوتاه و گذرا بهش اشاره کردیم در برنامه های قبلی ولی خب گویا خیلی کامل نبوده این بحث. خیلی ها مطرح میکنند که در این سالهای اخیر بحث حجاب آقایان هم خیلی حاشیه ساز شده و به بی حجابی عملا تبدیل شده و هیچ مرز و شاخصه مشخصی برای حجاب آقایان عملاً وجود نداره. اگه ممکنه درباره بحث حجاب آقایان کمی مطرح کنیم خیلی ها میگن شما لزوما در بحث حجاب خیلی تاکید کردید روی حجاب خانمها! همه ی فشارها عملاً روی خانمهاست در بحث حجاب و هیچی درباره حجاب آقایان نمیگید.

دکترغلامی: بسم الله ..تسلیت عرض میکنم ایام رو … در مورد حجاب آقایان به اختصاری بحث شد همونطور که شما می فرمائید. یک قدم برم عقب: آیا حیا، عفاف و حجاب با همان نظمی که گفتیم[اختصاص به خانم دارد؟]

حیا اون ملکه ای بود که انسان بواسطه ی اون مرتکب رفتاری نمیشد که مورد مذمت قرار بگیره؛ بعد عفاف که تشکیل میشد از نگاه کردن و راه رفتن و آرایش کردن و حرف زدن و پوشش و بعد حجاب به معنای پوشش خاص که اختصاص به خانمها داره. در مورد حیا خانم و آقا نداریم دین میفرماید “لا دین لمن لا حیاء له” هر کی حیا نداشته باشد دین ندارد میخواد زن باشد یا مرد. در بحث عفاف درسته برخی نکاتی که اومده اختصاصاً درباره خانمها صدق میکنه مثل آرایش کردن یا راه رفتن اما در آنچه که مربوط به حجاب هست اختصاصی به جنس خاصی نداره. حجاب عرض کردم دو تا بعد داره یک بعدش حد حجابِ و یک بُعدش عدم ایجاد مفسده است. یعنی اگر میگیم حد حجاب خانمها اینکه گردی صورتش و دستهاش از مچ باز باشه، میگیم این حد حجابه نکته ی دومش اینکه مفسده ایجاد نکنه یعنی یک کسی ممکنه این مقدار از بدنش دیده بشه ولی بقیه ی بدن رو طوری بپوشونه که مفسده ایجاد کنه عین این در مورد آقایان هم هست. در مورد آقایان اینکه یک حد شرعی حجاب داریم و یک عدم مفسده داریم. که حد حجاب شرعی آقایون اینکه عذرمیخوام که میگم،

حد شرعی و عدم مفسده در حجاب آقایان
حد شرعی حجاب آقایان اینکه یک مایو بپوشند می توانند باهاش نماز بخونند، بله این حجاب شرعی هست اما این شرط دوم که عدم مفسده است رو نداره و لذا نمیتونه این حجابشون باشه. یک مثال بزنم؛ فرض بفرمایید در شبیه شدن زن و مرد به همدیگر ما در اسلام داریم که شبیه شدن دوجنس به همدیگر چیه ؟ حرام! در پوشیدن آرایش کردن لذا چه نحوه پوشش چه در نحوه برخی آرایش هایی که درمورد برخی از آقایون می دونید که غالباً غافلند نمیدونند دارند چه کار می کنند اینها مصداق حرام شرعیه حالا اینکه این گفته نشده به معنای نبودنش نیست و لذا اگر نهادی وظیفه نظارت دارد در این موضوع تفاوتی بین خانم و آقایان وجود ندارد.

مجری: آقای دکتر حالا یک سئوال دیگه ای که شاید از این بحث کمی دورباشد می کنند این هستش که توی منابع دینی حجابی که آمده بحث اینکه ویژه زنان پیامبر (ص) و خانم های مؤمن هستش کسان دیگری که در جامعه هستند و در واقع جزو مسلمانها محسوب نمی شوند اونها چرا حجاب رو رعایت کنند حالا یک اشاراتی قبلاً شده بود ولی ظاهراً بحث خوب جانیفتاده و حالا یک بحثی که در کنار این مطرح میشه و به بحث حجاب آقایان هم ممکنه مرتبط باشد این و میگن که حالا عددی هم گفته شده و نمی دونم مبنای علمیش به چه صورت هست. خیلی از دوستان برای برنامه فرستادن گفتن ۶۰ درصد بی حجابی تقصیر آقایون هست بخاطر اینکه اگر آقایون نگاهشون رو عوض کنند نوع نگاهشون رو عوض کنند نسبت به خانم ها اصلاً مسئله حجاب کلاً منتفی میشه و خیلی از بی حجابی ها یا تقصیر آقایون هست بخشی اش هم تقصیر فضای عمومی جامعه است، تأثیر ماهواره یا فضای رسانه ای است که در واقع این رو ترویج می کند و مسئله حجاب رو نباید لزوماً محدود کرد به این که خانمها باید کاری کنند شاید افراد دیگری باید کاری کنند تا این موضوع برطرف شود .

مهمانان برنامه: دقیقاً منم این رو از چند تا آقایان که بهم پیام داده بودند گفتند که ما تاکید داریم که خانممان توی ایران حجاب داشته باشد ولی در خارج از کشور این نگرانی رو نداریم و اجازه می دهیم که همسرمون آزادتر باشد و خیالمون راحتتره !

مهمانان برنامه: حتی یک مرحله پایین تر من هم یک موردی رو داشتم که می گفت ما تو شهرستان خودمون که یک شهرستان کوچکی است حجاب داریم ولی وقتی میایم تهران دیگه راحتیم و هر مدلی که دوست داریم می پوشیم .

حجاب برای مسلمانان یا اهل کتاب
دکترغلامی: دو سه تا مطلب؛ یکی اینکه حجاب که برای زنهای پیامبر بوده آیه اش رو یکبار فکر کنم اشاره کردم که در مورد همسران پیامبر (ص) احکام خاصی داریم. فقط هم حجاب نیست مثلاً اونها بعد از پیامبر (ص) حق ازدواج ندارند. یا قرآن میگه «وقرن فی بیوتکم » شما باید توی خانه ها تون بمونید در حالی که در باره بقیه زنهای مسلمان اینو نگفته.

کلمه حجاب درمورد همسران پیغمبر به معنای پرده اومده و حاجب نه حاجب بمعنای پرده دار! [حاجب] یعنی یک فاصله ای بین اونها و سایرین که از جنس پرده است. یعنی کسی اگر از اینها چیزی می خواست فاذا سألتموهن متاع فسئلوهن من ورائ حجاب، جنس میخوای باید از پشت پرده بگیری یعنی حق دیدار حضوری نداری! اما این حکام فقط برای همسران پیامبر است در مورد سایر زنان مسلمان نیست. حجاب در مورد زنان مؤمن است.

اما سوالی که مطرحه اینه که ما در مورد غیر مسلمانها در جامعه اسلامی حجابی که وضع می کنیم از چه سنخی است ؟ یک وقت بحث مبنایی می خواهیم بکنیم، میخواهیم بگیم زنهای غیر مسلمان حاضر در جامعه اسلامی طبیعتاً اهل کتابند چون زنهایی که در جامعه اسلامی می توانند باشند و تحت حمایت حکومت اسلامی قرار می گیرند اهل کتابند! اهل کتاب چه مسیحی باشند، چه یهودی چه صابعی چه زرتشتی، در ادیان خودشان حجاب وجود دارد پس حکومت اسلامی یک چیزی که اونها درموردش آشنا نیستند رو اعمال نکرده ! این یک.

التزام به قانون فرانسه توسط امام خمینی (ره)
دو، الان بحث ما بحث مبنایی نیست، بحث قانونی است! عرض کردم هر کشوری یا مرز جغرافیایی قوانینی دارد که این قوانین درون اون محدوده جغرافیایی لازم الاتباع است و این ربطی به ادیان ندارد. یعنی یک کسی که در یک کشور قرار می گیرد قوانین آن کشور را باید رعایت کند. مثلاً حضرت امام خمینی (ره) سال ۵۷ که پاریس بودند گویا این حالا جزئیات حکایت خاطرم نیست یکی از این اطرافیان امام میاد و میگه که مثلاً جسارتاً یک گوسفندی قربانی کردیم و یک مقدار گوشت تازه با یک حالتی مثلاً مخفیانه امام میگن چرا اینجوری میگی مثلاَ. میگه آخه ذبح کردن گوسفند تو فرانسه در خانه ممنوع است امام می فرمایند من از این گوشت نمی خورم. میگن اقا برای چی نمیخوری گوشت تازه است میخوایم آبگوشت درست کنیم و … میفرمایند قانون این کشور اینه که تو خونه نباید ذبح بشود برای چی ذبح کردین؟ حالا ممکنه کسی بگه حالا ولش کن قانون کشور کفره! ولی امام میخواهند که قانون کشور را رعایت کنیم. لذا الان در مورد غیر مسلمان ها بحثه ما مبنای ضدیت و غیریت که عرض کردم نداریم، اینها اتباع این کشورند و باید ملزم به قانون باشند.

وظیفه آقایان در موضوع حجاب
ولی نکته سومی که در فرمایشتون بود خیلی نیاز به تفصیل دارد که چقدر از بد پوششی برعهدده آقایان است؟! اولاً آقایان ناظر به خودشون وظایفی دارند، این وظایف برخی در قبال خانم هاست. از جمله اینکه قرآن به آقایان می فرماید شما آقایان مؤمن یغضوا من ابصارهم از نگاهتون بکاهید به نامحرم زل نزنید، اگر که این زل نزدن به نامحرم جا افتاد عملاً برای زنها احساس امنیت بوجود می آید یک. دوم اینکه اگر کسی به دنبال جلب توجه است یعنی خود آرایی برای جلب توجه [با دیده نشدن توسط آقایان] احساس می کند که به هدفش نرسیده و نمیرسه. سوم؛ اگر نگاه پاک شد خیلی از مطالبات کاذبی که برای انسان از نگاه ایجاد می شود اینها جلوش گرفته خواهد شد.

ببینید اینکه حضرت می فرمایند نگاه به نامحرم سهمٌ من سهام الشیطان این یک تیری از تیرهای شیطان است، دلیلش چیه؟ یعنی مثلاً اهل بیت به انسانها بدبین بودند؟ احساس می کردند اینها یک سری موجودات هوسرانی هستند؟ نه! اونها ما رو بهتر از خودمون می شناختن می دانستند که انسان سالم نسبت به جنس مخالف چه [احساسی] داره؟ کشش داره. لذا گفتند با نگاه کردن ذهن خودتون رو مشغول نکنید که به تبعات بعدش دچار نشید.

نیازی که جواب داده نمیشود
اقایان وظیفه دارند اما اگر بخواهیم در مورد این بحث کنیم که بهش اشاره شد که ریشه چشم چرانی چیه؟ یعنی مثالی که فرمودین یک جایی که ما این کار رو نمی کنیم یا برعکس بزرگوار فرمودن اینجا میگیم حجاب داشته باش [در مقایسه با ] خارج از کشور، اینکه ریشه این مقدار از حرص نسبت به جنس مخالف از کجا نشأت میگیره ؟ این بحثش خیلی مفصله! یک دلیلش عدم پاسخگویی به موقع به نیاز و فوران کردنشه ! یعنی انسان نیاز به یک پاسخی داره این پاسخ داده نمیشه. عرضم به این معنا نیست که اگر کسی متأهل هست نه دیگه چشم چرانی نخواهد داشت! نه، آدم هوسران اگر ۵۰ تا همسرهم داشته باشد باز هم ممکنه چشمش دنبال دیگران باشد، اما اگر این نیاز به موقع پاسخ داده شود خیلی از مسائل زمینه اش از بین خواهد رفت. اگر چه که بخواهم به این سئوال جواب بدهم که چرا ما در ایران چشم چرانی داریم باید به نکات متعددی اشاره کنم اما یکی از مهمترین هاش که حالا قابل جزئی تر کردن هم هست اینکه نیازهای ما به موقع جواب داده نمیشه وقتی نیاز جواب داده نشد، انسان دنبال پاسخ می گردد پاسخ در خانواده پیدا نشد در قالب ازدواج پیدا نشد در خیابان بالاخره جوابش روسعی می کند بگیره

در کشورهای دیگر مردها به زن ها نگاه نمیکنند!
مجری: در همین راستا آقای دکتر یک پیام دیگری که فرستادند اینکه حالا ما که خیلی می گوییم که حجاب داشته باشید تا در واقع آقایان هم نگاه نکنند پیام دادند که الان در کشورهای اروپایی حجاب نیست خیلی پوشش راحتی دارند و پوشش کمتری نسبت به کشور ما دارند ولی واقعاً بحث چشم چرانی اینقدر نیست اینقدر به چشم نمیاد و در واقع اهمیت ندارد برای آنها.

مهمانان برنامه: احساس امنیت هم خیلی بالاتره

مجری: و نگاه هم نمیکنند آقایان.

دکترغلامی: ببینید اولاً اینکه می فرمائید نگاه نمی­کنند متعدد کلیپ­هایی ساخته شده که یک خانم یک مسیر رو با پوشش و حجاب طی می­کند یکبار بدون حجاب. اینکه اونجا کسی نگاه نمیکنه ساختار اینه که اگر امنیت به همین معنا تام و تمام کسی به کسی کاری نداره پس این آمار تعرض و تجاوزی که توسط خود اونها ارائه می شه مال کجاست؟ مثلاً مال کشورهای دیگری است؟

مهمانان برنامه: یک احساس کلی است! من یک تجربه ای داشتم یکبار مجبور بودم یک سفری تنهایی برم ساعت مثلاً یک و نیم نصف شب بود داشتم توی خیابانی می رفتم با پوشش خودم بودم دیگه یعنی حجاب داشتم بعد داشتم از خیابون رد می شدم یک لحظه من احساس کردم اگر من الان تو ایران بودم ساعت ۱.۵ شب احساس امنیت میکردم به این راحتی اینجا راه برم؟ ولی الان که یک حداقلی رو رعایت کردم توی پوشش انتخاب خودم رو دارم و خانم های دیگری رو هم می دیدم که این پوشش رو نداشتند خیلی راحت با یک آرامشی داشتند تردد می کردند و احساس امنیت می کردم ببینید بحث…

دکترغلامی: همه جای غرب اینطوریه؟ چند تا ایالت در آمریکا براتون مثال بزنم. شما مثلاً میرید یک دانشجو برای دوره مطالعاتی (دارم خاطره عرض می کنم) میگن ۷بعد از ظهر به بعد دارید می رید اطلاع بدید به کلانتری محل! اینجور ببینید الان آلمان مثلاً من به شما عرض می کنم…

مهمانان برنامه: اونها استثناء هستند دیگه .

دکترغلامی: کجا؟ من میگم چند تا ایالت آمریکا! چند تا ایالت آمریکا استثنائه؟ شما میرید آلمان. شما گفتید من میخوام مونیخ باشم به شما میگن کدوم خیابون؟ و چه ساعتی میخواهید تردد کنید؟ اگر این شکلیه و شما می فرمایید امنیته! دلیل جرم انگاری نگاه “زل زدن” در غرب چیه؟ الان در چند تا کشور اروپایی اگر کسی به دیگری طوری زل بزند که او احساس نا امنی جنسی کند مجرم است با توجه به فرمایش شما اصلاً همچین قانونی نباید وضع شود!

مهمانان برنامه: ببینید آقای دکتر من حرف شما را قبول دارم که هرجایی ممکنه تفاوت داشته باشد.

دکترغلامی: نه نه بحث من تفاوت نیست این یک مورد و بحث عام هست.

مهمانان برنامه: یک بحث عام ولی همون بحث عام غلبه اش توی جمهوری اسلامی چقدره؟ تو همین شهری که تهرانه چقدره؟ تو شهرهای دیگه چقدره؟

دهه ۶۰ که حجاب بیشتر بود، امنیت هم بیشتر بود
دکترغلامی: آهان این قسمت دوم عرضم بود که نگفتم. قسمت دوم اینه با یک مسئله مواجهید تحت این عنوان که ما در جمهوری اسلامی نا امنی داریم من از شما سئوال می کنم الان حجاب جدی تره یا سال ۶۰ ؟ سال ۶۰. سال ۶۰ بیشتر امنیت بود یا الان ؟ سال ۶۰ خیل واضحه دیگه حالا می تونید بگید بله! اشکالی نداره، سال ۶۰ حجاب بیشتر بود امنیت هم بیشتر. الان حجاب کمتره امنیت هم کمتر. من براتون مثال زدم از همین کشور نیاز نبود خارج از کشور. مثلاً ما اون موقع مشهد بودیم ساعت فرض بفرمایید ۱-۲ شب منزل نزدیک حرم بود یک ربع ۲۰دقیقه دقیقه پیاده را می افتادیم بریم حرم ساعت ۲ شب ۳ شب خانم ها تنها توی خیابونهایی که اصلاً به اندازه الان هم روشنایی نداشت، می اومدن می رفتند کسی به کسی کاری نداشت. هر چقدر اومدیم جلوتر هر چی حجاب توسط خود ما کمتر شد نا امنی بیشتر شد.

مهمانان برنامه: مصداقش در کشورهای خارجی اینه برعکس کاملاً!

دکترغلامی: اونجا هر چی بی حجابی بیشترشد، تعرض کمتر شد؟

مهمانان برنامه: نه! یک احساس امنیتی ایجاد شد که الان با اینکه بی حجابی وجود دارد ولی احساس امنیت وجود دارد.

پروژه شدن حجاب از اواسط قرن ۲۰ و افزایش ناامنی
دکترغلامی: اجازه بفرمائید از ۱۹۲۰ به بعد رو بخونید، ببینید در ۱۸۵۰ در هر کدام از کشورهای اروپایی تعرض به خانم ها بیشتر بود یا در ۱۹۵۰؟ چون در ۱۸۵۰ حجاب هنوز تحت تأثیر حجاب سابق اروپائی است. در غرب تا موقعی که پوشش به این حالت نیمه دوم قرن بیستم نیفتاده بود آمار تعرض به خانم ها کمتر بود.

مهمانان برنامه: شما وقتی می خواهید در مورد حجاب تو ایران حرف بزنید می گید یک پکیج کامل با علل متعدد که این بی حجابیه یک معلول. ولی الان که می خواهید در مورد غرب حرف بزنید دقیقاً می گید که علت تعرض در اونجا مثلاً فلان بی حجابی هرچه بیشتر شد… معلومه صد سال پیش مدرنیته یک فرهنگ رو هنوز حاکم نکرده بود و حالا اومده این هویت اجتماعی زن تغییر کرده تعریفش از زن تعریفش از روابط جنسی و همه اینها تغییر کرده خب.

دکترغلامی: تغییرات مدرنیته مال چه زمانی هست؟ ۱۸۹۰، ۱۸۹۰ غرب در دوره مدرنیته بود یا نبود؟

مهمانان برنامه: بود ولی…

دکترغلامی: اگر بود ۱۸۹۰ پوشش شان با ۱۹۵۰ زمین تا آسمان متفاوته. شما اینجوری بگید، بگید آیا تنها عامل اونه! من میگم نه ولی می گم ببین اینکه غرب اواسط نه اوائل قرن ۲۰ وقتی پوشش از یک پروسه معمولی تبدیل به یک پروژه شد یک مرتبه آمار تعرض بسیار زیاد شد. تنها عامل این نیست اما عامل اساسی اینه چون الان در غرب از ۱۵ قرن قبل از تولد عیسی مسیح (ع) تا اوائل قرن۱۹ شیب بد پوششی بسیار بسیارکم، بسیار بسیار کمه. با اطلاع عرض می کنم چون یک نکاتی نوشتم در این مورد اما وقتی در نیمه اول یعنی سال۱۹۲۰، ۱۹۳۰به بعد آروم آروم در غرب حجاب تبدیل به پروژه شد و منافعی برای پوشش متفاوت در غرب طرح شد آمار تعرض خیلی زیاد شد.

در کشور ما عوامل متعددی بر ناامنی اثر دارند اما بین کم شدن حجاب و کم شدن امنیت در این ۴۰ سال یک رابطه کاملاً مستقیم وجود دارد. دلیلش هم اینه وقتی یک کسی اون جنسیت و زن بودن خودش رو جلوی انسانیتش گذاشت و تظاهر کرد، با کی مواجه می شود؟ با مردان متعدد! آیا برای تک تک این مردان می شود توضیح داد که این خانم اگر با این پوشش اومده بیرون هیچ قصدی نداره جز این که احساس کرده اینجوری زیبا تره، میشه برای اونها توضیح داد؟ ما یک بحثی داریم تحت عنوان جرم شناسی یعنی بررسی علل پدیده مجرمانه. وقتی می رسید به یک جرم زود نگید این جرم اینم مجازات فکر کنید چرا این جرم شد؟ حالا نفر اول ممکنه با نفر دوم متفاوت باشد !

توی جرائم جنسی چقدر ما باید کار آماری بکنیم؟ متجاوزین که اینها اکثریت قریب به اتفاق، یکی از مهمترین عوامل که به تعرض دست زدند را وضعیت طرف مقابل می دانند. میگه آقا بعضی وقتها این جسارت رو به خودشون میدن و این بی احترامی رو هم می کنند، مگه منظورش غیر از این بوده؟ حالا اون داره حرف غلط می زنه ها ولی تصورش اینه. من نگفتم فقط اینه اما در این ۴۰ سال در آماری که ما در ایران داریم بین از دست دادن پوشش و از دست دادن امنیت در مورد خانم ها در این حوزه رابطه مستقیم وجود دارد اگر چه تک عامل نیست .

مهمانان برنامه: همبستگی علت و معلول نیست؟

دکترغلامی: آره می توانیم علت مُعدَه بگیم اما علت مُعده ای که خیلی موثره طوریکه ۷۰ درصد اثر داره، تأخیر در ازدواج نمیدونم چیزهای دیگه هم می تواند در کنارش قرار بگیرد! اما یک رابطه مستقیم نمی تونیم بگیم داره.

هر وقت هجمه به مبانی دینی ما بیشتر شد اسلام بیشتر درخشید
مهمانان برنامه: استاد ما نمی خواهیم حالا طبق فرمایشاتتون نمی خوایم و مد نظر مون نیست که این قبح بد حجابی رو یا اون کاری که خانم مسیح علینژاد انجام دادن یا میخوان انجام بدن [رو انجام بدیم] اما خب به نظرم هم چنین مباحثی باید در کرسی های آزاد اندیشی گفته بشه و اونها بدونن که جمهوری اسلامی هم می تواند یعنی اراده این را دارد که همچنین مباحثی رو آزادانه بیان کند.

دکترغلامی: کی کرسی آزاد اندیشی مطرح شد؟ یادتونه؟

مهمانان برنامه: سال ۸۷.

دکترغلامی: سال ۸۷ ؟ گزینه دیگری ندارید؟

مهمانان برنامه: نه قبلش هم بود

دکترغلامی: سال ۸۰ آقا این رو مطرح کردند. اینقدر تکرار کردند کسی گوش نکرد، دو سه سال پیش توی جمع دانشجو ها گفتند آقا این موضوع را صد بار با کم و زیادش تکرار کردم . سال ۸۰ ؟ من عرض کردم آقا سال ۸۰ گفتند. سال ۵۸ در این جمهوری اسلامی در همین رسانه آقای کیانوری و شهید بهشتی و آیت اله مصباح مناظره می کردند. خب! یک جمله ای از شهید مطهری بگم عرضم طولانی نشه سئوال بعدی رو بپرسید. شهید مطهری یک نکته ای دارند یک استادی در دانشگاه تهران بوده مارکسیست بوده ایشون می کن آقا شما بیاید من کرسی می گیرم شما مارکسیست بگید اما آیات قرآن نگید خود مارکسیست رو درس بدید. حتی یک جایی من شنیدم گفتن حق الزحمه او را حاضرم از سهم امام بدهم ! و بعد شهید مطهری می گن هر وقت حمله و هجمه به مبانی دینی ما بیشتر شد اسلام بیشتر درخشید چون اون چیزی که حق هست از اینکه بهش حمله بشه و از خودش دفاع کند ترسی ندارد و اتفاقاً می دونید که بعد از ۱۱ سپتامبر و اون بساطی که بوش پسر راه انداخت و حمله به مساجد مسلمانان، بعد از مدتی که این فرو کش کرد، پر فروش تر ین کتاب در آمریکا شد قرآن! یعنی ما از این ضرر نمی کنیم از اینکه نگران بشیم چی می خواد بشه؟ عرض کردم تأکید می کنم هدف این نیست که الان من اینو بگم بعد شما بگید من قانع شدم بعد یک صلوات ختم کنید نه! منظور اینه این حرف گفته بشه خواه پند گیر و خواه ملال!

مهمانان برنامه: ببخشید من یک سئوال از حضورتون بپرسم شما فرمودید که بد حجابی رابطه مستقیم داره با اون عدم آرامش و اطمینانی که در جامعه هست می خوام بدونم اون اجبار رابطه مستقیم داره با بد حجابی ؟

دکترغلامی: بله.

مهمانان برنامه: یعنی ما اون اجبار رو داریم بعد بد حجابی و عدم اطمینان.

دکترغلامی: من مثال زدم قبلاً؛ این شربت هایی که روی میزه، خب الان بگم این شربتها، شربت های اجباریه کدومتون دوست دارید بخورید؟ هیچ کدوم. دیگه بگن شربت هم اجباریه شما نمی خورید با اینکه دوست دارید بخورید تشنه ایم دیگه یعنی چی شربت اجباری!

مهمانان برنامه: آخه شربت خوبه!

شناخت، حلقه مفقوده حجاب
دکترغلامی: نه اجبارش رو عرض کردم! انسان چون مختار آفریده شده از اینکه بگن این اجبار شده بدش میاد چرا بدش میاد؟ چون احساس میکنه عقل او را به تعطیلی می کشاند. شما می گید چرا شربت اجباریه؟ می گم چون اجباریه. می گید نه چون اجباریه که جواب نیست چرا اجباریه؟ من توضیح می دم چون شما تشنه می شوید بحث رو که میکنید بدنتون سوخت و ساز داره و از این چیزها… بعد آدم قندش میاد پایین شربت رو که می خورید جبران میشه حالا اگه درست گفته باشم به جهت فنی اش! می گید بسیار خوب می خورم.

ما می گیم حجاب قانون است چون حجاب نمیتونه اجباری باشه.[حجاب] عقیده است عقیده، قابل اجبار نیست، حجاب قانون است شما سئوال می کنید چرا قانونه؟ میگم چون قانونه میگید این جواب نیست. باید بگم قانون هست. یکسری آیات و روایات داریم یعنی یک سری دلایل نقلی داریم و یک سری دلایل عقلی داریم. الان حجابی که باید باعث آرامش می شد و الزامش هم باید در راستای تقویت آرامش می شد. وقتی حلقه شناختیش مفقود واقع شده، اثر عکس رو تولید می کند. اینجا شما به یک چیزی الزام قانونی می شید میگوئید برای چی؟ می گیم برای چی نداره، میگه خب اگه به من توضیح بدی شاید بپذیرم میگم نه. مثل کسانی که یک سئوال ازشون میپرسی میگه که شما تعبد داشته باش اول وقتی به آستانه دین می رسیم تعقل یا تعبده؟ ما دین را با عقل می پذیریم حالا اگه جائیش رو نفهمیدیم میگیم عقل ما به این نمیرسه حالا اینکه نماز صبح دو رکعت هست، ما عقلمون نمی رسه. چون دین را عقلانی یافتیم میگیم امام معصوم از خودش چیزی نمیگه. اگر در یک چیز الزامی، مبانی و دلایلش گفته نشد بطور طبیعی از موجودی بنام انسان باید منتظر واکنش باشید. این اتفاق تو حجاب هم افتاده.

مهمانان برنامه: ما بحثمون اینکه ما در اصل دین اجباری نداریم بعد میایم یک فرعیاتی رو به عنوان حجاب داریم اجبار میکنیم و این خودش دارد آسیب میزنه به اصل دین و اینو به عنوان یک توجیهی مثل قانون می گذاریم که حالا این قانونه و ما نتونستیم خوب این رو رواج بدهیم و به هر حال چیزی که ضربه خورده دین ماست! یعنی چیزی که نباید اتفاق بیفته.

شبهه ” لااکراه فی الدین “
دکترغلامی: سوال خوبی پرسیدید چونکه در بحثهایی که داشتیم، کسی [شبهه] ” لااکراه فی الدین” رو سوال نکرد. جالبه که اینو خیلی ها میگن که این آیه به این موضوع هیچ ارتباطی نداره. ” لااکراه فی الدین” مستقیم به حجاب ربطی ندارد مثل روزه خواریه ممکنه من بگم من نه روزه رو قبول دارم و نه روزه میگیرم ولی وقتی میاد تو خیابون نمیتونم روزه خواری کنم.

مهمانان برنامه: خب این قانونیه که اینجا گذاشته شده است! و من میگم که اصل این قانون باید احترام گذاشته بشه به همه ادیان و همه عقاید خیلی ها قبل از اینکه وارد اسلام بشوند این را قبول ندارند یعنی من موافق این نیستم که اسلام رو قبول ندارند ولی خیلی ها حرفشون اینکه ما مادرزاد مسلمان بدنیا آمدیم و قبولش نداریم.

دکترغلامی: اگر پذیرفتیم که کشور داشته باشیم محتاج قانونیم. یعنی وقتی آدمها دور هم جمع میشوند و یک دولت درست می کنند و یک مجموعه درست می کنند نیاز به قانون دارند که روابطشون تنظیم بشه! برای قانونگذاری راهکارش چیه؟ مراجعه به افراد. اگر مراجعه کردیم و اکثریت یک چیزی رو خواستند، اکثریت جمع، اونهایی که اقلیت اند می توانند به صرف اینکه اقلیت اند مخالفت کنند؟ آره؟ نه! این اقتضای زندگی اجتماعیه! مثالش چیه؟ فرض بفرمائید الان کسی تو این کشور باشد بگه آقا من فلان قانون رو قبول ندارم، می پذیرم ازش؟ حتی اگر دلیلی میاره دلیل بدکی نباشد ها! یعنی احساس می کنیم میگیم قانونه دیگه! وقتی چیزی قانون شد همه باید بهش ملزم باشند!

مهمانان برنامه: اگر اکثریت اون قانون رو قبول نداشته باشند چی؟

دکترغلامی: آهان. اکثریت جامعه! الان قانون اساسی ما میگه کشور ما اسلامیه و اصل ۴ قانون ما باید زمینه سازی کند برای اجرای احکام اسلامی. خب یکی از احکام اسلامی چیه؟ حجاب. خب. شما میگید اینکه حجاب یکی از احکم اسلامی است معنایش اینکه در حکومت اسلامی باید الزامی شده باشد. من میگم نه! میتونه همونطوری که مجلس یک روزی قانون گذاشته نماینده های مجلس بگن ما اینو به همه پرسی میذاریم یا قانونی میذاریم که حجاب این شکلی بشه.

مهمانان برنامه: آقا زنها تمدن سازند و هنوز بعد از ۴۰ سال حالا منظورم فقط جمهوری اسلامی نیست توی خیلی از جوامع شرقی هم ممکنه دچار این مشکل باشند که زنِ ما شده یک مسئله. دچار بحران هویت شده در تقابل بین سنت و مدرنیته، دچار یک بحران هویتی شده که این مسئله ما در تمدن سازی انقلاب اسلامی به عنوان یک مسئله نگاهش نکردیم یعنی نیومدیم تعریف دقیقی ازش بکنیم. خیلی از جاها میبیند پارادوکس داره! رفتاری که ما از زنمون توقع داریم، الگویی که صدا و سیما نشون میده و مثلا توی بیانات رهبری که نگاه میکنیم، می بینید همه اینها با همدیگه یک پارادوکس هایی دارد که با همدیگه جمع نمیشه!

دکترغلامی: عرض کنم که فرمودید زنها تمدن سازند در بحث های تمدنی اینقدری که من دورادور و محدود مطالعه داشتم این بحثه که تمدن اسلامی انسان می سازد یا انسان تمدن می سازد. اینکه زنها در تمدن نقش دارد، قطعا یه جاهایی نقش ایجابی یه جاهایی نقشهای سلبی بوده است. در انقلاب ما زنها جاشون کجا بود؟ امام فرمودند که اگر زنها بیش از مردها در این انقلاب نقش نداشتند- حالا نقل به مضمون عرض میکنم- کمتر نبوده که بیشتر بوده! خب اما لبّ فرمایشتون! ما برای زنها چیکار کردیم یعنی این موجودی که در انقلاب اسلامی تاثیر داشت و زمان جنگ یه جاهایی، یه جاهایی که نه قطعاً در جبهه از آقایان بیشتر بوده. این جمله رهبری هست که میگفتن فرض کنید یک شهیدی را می آوردند اگر مادرش میگفت ای بابا چرا بچه ­ی من شهید شد؟ چرا ما باید جوون بدهیم؟ چرا مسئولین کاری نمیکنند….؟ چقدر پشت جبهه شُل میشد؟ در حالی که مادری سه تا بچه­ اش شهید می شد، ناراحت میشد میگفتن شما ناراحتی بچه ­ات شهید شد؟ میگفت نه ناراحتم که پسر دیگه ­ای ندارم!

مهمانان برنامه: ما بحثمون اینکه ما در اصل دین اجباری نداریم بعد میایم یک فرعیاتی رو به عنوان حجاب اجبار می کنیم و این خودش دارد به اصل دین آسیب میزنه.

وقتی که پذیرفتید کدوم دانشگاه، دیگه در انتخاب کدوم قانون و کدوم الزام دست شما باز نیست!
دکترغلامی: نه! سوال خوبی پرسیدید در بحث هایی که پیش رفتیم کسی “لااکراه فی الدین” رو سؤال نکرد. اینو خیلی میگن و جالبه که این آیه به این موضوع هیچ ارتباطی نداره! آیه­ ی “لا اکراه فی الدین” معناش چیه؟ اول من یک مثال بگم بعد بیایم سراغ پاسخ­ها. الان شما کنکور دادید من به عنوان مسئول سازمان سنجش به شما میگیم که این سه تا دانشگاه هست؟ دانشگاه الف. این امکانات رو داره، این تکالیف رو داره این اجبارها، دانشگاه ب و دانشگاه ج…. شما الان در انتخاب دانشگاه چی؟ آزادید؟ میخواهید این، میخواهید این، میخواهید این، میگید من دانشگاه الف رو می­پذیرم! میگم بسیار خب! وارد دانشگاه میشید. میگم خب این دانشگاه واحدهایش اینه، ساعتهاش اینه شما این الزامات رو باید رعایت کنید شما میگید ای بابا اصل دانشگاه اختیاری بود، قوانینش الزامیه؟ من میگم لا اکراهَ چی؟ در اصل پذیرش؟ می توانستید بگید هیچ دانشگاهی نمیرم من اصلاً میخوام همون دیپلم باشم، میخوام خودم مطالعه کنم. وقتی که پذیرفتید کدوم دانشگاه، دیگه در انتخاب کدوم قانون و کدوم الزام دست شما باز نیست!

معنای “لا اکراه فی الدین” چیه؟ دین ارائه میشه. ادامه­ ی آیه چیه؟ “قد تبیّن الرشد من الغیّ” راه درستی و رشد از راه غلط و گمراهی قابل تشخیص هست. یعنی دین که عقلانیه ارائه بشه افراد خواهند پذیرفت، در پذیرش دین اکراهی نیست اما اگر کسی دین را پذیرفت “لا اکراه فی الدین” آیه­ ی قرآنه دیگه، قرآن هم همش با همه! قرآن میگه” إنا هدیناه السبیل إما شاکرا و إما کفورا” ما راه رو نشون میدیم میخواهید شاکر باشید میخواهید کفور باشید، میخواهید دین را بپذیرید و شاکر باشید میخواهید کافر شوید و بروید جای دیگه. تموم شد! نخیر آیه­ ی بعد چیه؟ ” إنا أعتدنا للکافرین سلاسلا و أغلالاً و سعیراً ” ما دین را دادیم میخوای شاکر باش میخوای کفور باش. ولی اگر کفور شدی گفته ” و مَن یبتغ غیر الاسلام دیناً فلن یُقبل منه” اگر کسی غیر از اسلام دینی را انتخاب کند از او پذیرفته نیست. البته این اسلام، دین اسلام نیست­ ها! تسلیم یعنی به پیامبران الهی ایمان بیاورد الی آخر. پس لا اکراهَ در چی؟ لا اکراهَ در پذیرش اصل دین! وقتی دین را پذیرفتیم و واردش شدیم در مورد دستوراتش دیگه دست ما باز نیست. وارد قرآن شویم بگیم من اینو میخوام، اینو نمیخوام. قرآن میگه یک عده “أفتومنون ببعض الکتاب و تکفرون ببعض” ؟ میگید اینو میخوام اینو نمیخوام؟ مگه گزینش گریه؟ دین خدا یکپارچه است. پس “لا اکراه فی الدین” موضوعش چیه؟ اصل پذیرش دین! چون دین از سنخ عقیده است قابل اجبار نیست. ولی وقتی وارد دین شدید باید به آنچه در دین آمده است ملزم باشید. آنچه در دین آمده، بعضیهاش مثل نمازه! یعنی یک دستور فردی هست می توانید قلباً معتقد باشید یا نباشید. بخونید یا نخونید، یک سری­ هاش مثل حجاب هست، می­توانید قلباً بهش معتقد باشید یا نباشید، اما اگر اومدید در حریم عمومی نمیتونید بهش ملزم نباشید! پس “لا اکراه فی الدین” مستقیم به حجاب ربطی نداره مثل روزه خواریه! ممکنه من بگم نه من روزه رو قبول دارم و نه روزه میگیرم ولی وقتی میام تو خیابون نمیتونم روزه خواری کنم با اینکه قبول ندارم. خب این قانونی هست که اینجا گذاشته شده و من میگم که اصل در این قانون باید احترام گذاشته بشه به همه افراد و همه عقاید. تغییر بکند نمی­توانند حکم حجاب را عوض کنند یعنی مجلس نمیتونه بگه آقا من حکم حجاب را عوض میکنم. مثلا این مقدار دست اگر تا اینجا باز باشه (اشاره به آرنج) اشکالی نداره! نخیر! او می­تواند نظر بدهد که آیا این حکم اسلامی نیاز است جزء الزامات در جامعه باشد یا نه؟ اما من اینو عرض میکنم- چون قسمت آخر فرمایشتون رو یادداشت کردم یادم رفت عرض بکنم- اینکه میگید عده زیادی در جامعه مخالفت می­کنند، ما وقتی یک معلول می بینیم، خصوصا در مسائل انسانی اجتماعی خیلی خیلی دقیقتر از اینکه معلول رو به نزدیکترین علت نسبت بدهیم باید فکر کنیم یعنی خانم چرا شما پوشش رو رعایت نمیکنی؟ من با حجاب مخالفم! آقا الزام رو حذف کنید. در مسائلی که ابعاد روانشناختی و جامعه شناختی دارند اصلاً نمیشه اینطور صحبت کرد.

مجری: اتفاقاً یکی از سوالهایی که…

دکترغلامی: این یک جمله رو بگم بعد ادامه بدهید. اون اینکه این قانون الزامی بوده در یک دوره­ هایی برای همین مردم اما این واکنش رو نداشته پس اگر این قانون این واکنش را ناگزیر و ناگریز داشت همون موقعی هم که گذاشتند باید این واکنش رو می داشت اگر نداشته پس باید یک کم حساس بشیم. سایر عوامل موثر برای اینکه باعث شد یک نفر، این واکنش رو نشون بده، اونها چیه؟

مهمانان برنامه: مسائل اقتصادی!

دکترغلامی: مسائل اقتصادی هم هست من عرض کردم حجاب مسئله­ ی فرهنگی هست! یکی از بزرگواران گفت، گفتم آره این فرهنگیه اما ابعاد سیاسی-اجتماعی و اقتصادی پیدا کرده خودش و اثرات سیاسی اجتماعی هم داره بجا میذاره. این مسئله­ ی تا به این جزئیت تببین نشه! بگیم این آن عامل آنگاه آن، اونوقت من به شما میگم خب اگر اینطوره هر قانون دیگری هم در جامعه که مردم نسبت به اون گریز پیدا کردند. اونوقت همین نسخه هستش.

ریشه بدحجابی ، مسائل اقتصادی و اختلاس است!
مجری: یکی از سوالهایی که مطرح شده بود این بود که اصلا ریشه بدحجابی هیچ کدام از این بحث هایی که شما مطرح می کنید، نیست. ریشه در همه­ ی بحث هاتون نداره! ریشه­ ی اصلی بی حجابی در واقع این مفاسد اقتصادی این اختلاس هاست. مردم اونها رو نگاه می­کنند. که بی حجاب می­شوند. در تایید همین صحبت های اخیر شما یعنی بیشتر مشکل شون اینکه کسانی که مدعی حجاب قانونی ­اند و الزامی­ اش می­کنند، کسانی­ اند که خودشون به هیچ وجه قانون رو رعایت نمی­کنند و حقوق مردم رو رعایت نمی­کنند. بعد اونها در واقع دربار­ه ­ی حجاب قانونی صحبت می­کنن و اصلاً کلاً مشکل اونها هستند نه بحث اینکه مردم مشکلی با حجاب ندارند.

مهمانان برنامه: یک مثالی هم هست از اول انقلاب که یکی از علما تعریف می­کردند که ابتدای انقلاب ما یک جلسات روشنفکری داشتیم یعنی جلساتی داشتیم که همه­ ی اقشار بودند و چند تا از روشنفکران هم بودند. توی اون جلسه تازه بحث حجاب و اینها داغ بود. اونجا یکی از خانم ها گفتند که اصلاً ما اعتقادی به حجاب نداریم اما اگر این انقلاب بتواند وضع مردم رو بهتر کند و به اون چیزی که میخواهند برساند ما حاضریم بخاطر این سیّد این روسری رو هم سرمون کنیم. یعنی نگاه کنید اونموقع که میگید چرا این واکنش رو نداشت در واقع مردم یک امیدی داشتند به اینکه قراره وضعیت بهتر شود حالا در ازای وضعیتی که بهتر می­شود به یک سری چیزها هم تن می­دهند ولی الان احساس می­کنن اون آزادیه گرفته شده در عین اینکه فضاسازی هم داره براشون میشه دیگه که ببینید عکس های قبل از این قانون رو نشون می­دهند و زنهای شهرهای ایران و مثلاً دانشگاهها و در واقع ببینید چقدر همه چی گل و بلبل بود، هیچ کدوم از این فسادها هم در واقع وجود نداشت.

مهمانان برنامه:نه اصلا شرایط اون موقع خیلی با الان فرق می­کند و اصلاً قابل مقایسه نیست اون موقع نه ماهواره ­ای بود نه شبکه­ های اجتماعی بود.

مهمانان برنامه: شبکه ­ی اجتماعی یا ماهواره نیازی نداشت اون موقع آخه! خود تلویزیون که وجود داشت ماهواره بود دیگه یا سینمایی که وجود داشت!

مهمانان برنامه: حالا اتفاقاً به نظر من گروه کمی از افرادند که اینگونه با حجاب برخورد می­کنند. اتفاقاً بنظر من اکثریت، اکثریت جامعه، اکثریت اون گروهی که مسئله دارند با حجاب اجباری، با اصل این موضوع اشکال دارند نه اینکه چون وضعیت اقتصادی بهمانه!

دکترغلامی: اصل موضوع حجاب یا اصلِ موضوعِ اجبار؟

مهمانان برنامه: با اصلِ حجاب

مهمانان برنامه: حالا این نتیجه روانیه….

دکترغلامی: خود حجاب یا اجبار حجاب؟!

مهمانان برنامه: اجبار حجاب. خب!

مهمانان برنامه: یعنی من اصلاً فکر می­کنم که وقتی همون چیزی که شما فرمودین وقتی حجاب به عنوان یک قانون مطرح می­شود و یک رفتار اجتماعی، مسئله ­ای که پیش میاد اینکه وقتی من از چیزهای دیگه ناراضیم تنها راه ­دَر ­رویی که برای این نافرمانی پیدا می­کنم همینه، همین چیزی که گفتم شاید یک عده همینجوری زورشون میرسه که اعتراض کنند و شاید بگم یه جورایی من خودم بهشون حق میدم تو یه جاهایی و درکشون میکنم.

دکترغلامی: عرض کنم که از این سوال شما استفاه میکنم و نکته­ ای رو میگم تا این سوال رو جدی تر بهش بپردازم. ۳-۴ بار فکر کنم تو این برنامه توضیح دادم که بعضیا به خودشون میگن اینها هم سرخوش هستند تو این وضعیت اقتصادی و ربا و سکه و پول و ارز و …

مجری: خیلی پیام با این مضمون داشتیم!

وقتی معضلی در اولویت است بمعنی بی اهمیت بودن بقیه معضلات نیست
دکترغلامی: من بارها این نکته رو توضیح دادم که اگر به بنده بگن اولویت مسائل کشور الان چیه؟ میگم قطعاً و بلاشک وضعیت اقتصادیه! ولی ببینید میگیم اولویت چیه؟ وقتی چیزی اولویته به این معنی نیست که بقیه چیزها اهمیتی نداره. ولی این مهمتره ولی بقیه چیزها اهمیت کمتری دارند و قطعاً اختلاس و کلاهبرداری و نمیدونم مسائلی که این روزها شاهدیم و تلویزیون می­بینیم چند نفر رو داره نشون میده و اسمها رو هم میگن الان اونها قطعاً اولویته. واقعا ما باید مطالعه، تحصیل و … همه رو الان تعطیل کنیم که اونها اولویته! و برگردیم بگیم بچه­ ها مدرسه نمی­خواهد برید تو این وضعیت و با این مفاسد اقتصادی مدرسه رفتن چه معنی ایی داره؟ این حرف خوبی نیست من یک جایی هم اشاره کردم گفتم من.

وقتی اینجوری به فرهنگ نگاه می­کنیم نتیجه این می­شود که فرهنگ اقتصادی، فرهنگ سیاسی، فرهنگ چه میدونم ورزشی، فرهنگ شهرت پیدا کردن در ما نهادینه نمیشه! در مورد مسائل فرهنگی صحبت نمی­کنیم. الان ببینید که صف بستند فلان چیز رو دارند می­برند مگه دوره ­ی قحطیه آخه! این یعنی ما فرهنگ اقتصادی نداریم. خب در مورداین موضوعات اگر قرار نباشد صحبت کنیم کی برسیم؟

ایران ممتاز در رشد اقتصادی و عدم استفاده از امکانات سرزمینی!!
یک بنده خدایی منو دید، خیلی آدم محترمی هم بود ولی انتقادش رو مطرح کرد گفت شما کجا زندگی می­کنید؟ گفتم تو یک محله ­ای هستیم در تهران دیگه! گفت شنیدم که گفتید ایران- ندیده بود انگار خودش- جزء اقتصادهای برتر دنیاست! یه سوپرمارکتی برو شما! با همین لبخند و …. گفتم بزرگوار من تو برنامه عرض کردم بر اساس اعلام صندوق بین المللی پول در سال ۲۰۱۷ ما به جهت تولید ناخالص اقتصاد ۱۸ ام دنیائیم. اینو من نمیگم صندوق بین المللی پول میگه اونم که داخل کشور نیست! گفتم بحث من اقتصادی نبود وگرنه اینم اضافه میکردم که بر اساس اعلام نهادهای بین المللی ما رتبه یک استفاده از عدم استفاده از امکانات رو داریم. یعنی هیچ کشوری در دنیا به اندازه­ ی کشور ما آمادگی برای پیشرفت که معطلش گذاشته نداره اینم داریم. من نه منکر تورمم و نه منکر مشکلات اقتصادی ولی من اصلاً بحث اقتصادی نمی­خواستم بکنم. می­خواستم بگم ما کشوری نیستیم که بدبخت و بیچاره باشیم و نتوانیم کاری کنیم اما خب به هر دلیلی الان تو این وضعیت هستیم. نمی­خواهم بحثی کنم که به کسی بربخوره! و لذا اینکه آقا این مسائل مهم و ” کاد الفقر أن یکون کفراً ” من اینها رو متوجه می­شوم بالاخره منم دارم زندگی می­کنم اون بنده­ ی خدا جوری صحبت می­کرد که آخرش گفتم من یک معلم مستاجرم! گفت: واقعاً؟ گفتم بله بنده یک معلم مستاجرم. اینو متوجه می­شوم اما الان خود شما که اینجا هستید با سه چهار نوع تفکر در مورد اینکه ریشه­ ی آنچه ما به عنوان بدحجابی در کشور مطرح می­کنیم، یک اتفاق نظر ندارید و نباید هم داشته باشید بخاطر اینکه موضوع بدپوششی در جامعه­ ی ما یک عاملی نیست! یک عده میگن آقا اختلاس و …من حرف اینها رو یه خورده مُنَقَّهِش میکنم تو زندگی خیلی ها میگذره میگن آقا حجاب یه دستور دینی است این کشور را هم دارید با دین اداره می­کنید، اگر دین نتوانسته اقتصاد رو اداره کند، حقِ اینکه در حجاب دخالت کند، ندارد. شما اگر میتونی اونو حل کنی اینم میشه! بعد یه اشتباهی میکنن میگن این بزرگتره یا این؟ میگه اون! میگم پس برو اونو درست کن. یه عده اینجوری حرف میزنند، اگر چه که بعضی­ ها ممکنه بگن مشکل ۳ هزار میلیارد بیشتره یا ۴ تا تار مویِ ما! که بعضاً شنیدید سوال من اینه زمان جنگ ما مشکلات اقتصادی نداشتیم؟ زمان جنگ عمده­ ی چیزهایی که می­خریدم کُپنی بود! لذا قابل مقایسه با الان بود.

مهمانان برنامه: ولی دزدی نداشتیم!

عامه مردم معتقد به حجابند
دکترغلامی: آهان پس مشکل اقتصادی صرف نیست! احساس ناکارآمدیه این فردیه که داره در مورد حجاب صحبت می­کند یعنی من! یکبار هم فکر کنم مثال زدم من گفتم شما بزرگوار می­تونید مسئول برنامه ­های من شوید بطور مثال و جسارت اگر نباشد مثلاً شما می­گید ساعت ۵ برو فلان جا جلسه دارید. میرم میگن نه بابا دو روز دیگه است جلسه! من هم میگم دیگه به شما اعتمادی ندارم فرق شنبه و دوشنبه رو متوجه نشدی! من میام میگم مسئول برنامه­ های شما هستم آقا چرا وضعیت اقتصادی اینجوریه چرا قیمت خودرو اینجوریه؟ من میگم حالا اینو ول کن مهم اینکه “قل للمومنین یغضّوا من أبصارهم” ول کن بابا حوصله نداریم یعنی اولویت اولم مونده نمی­دونم الان بروم خونه جواب زن و بچه ­ام رو چی بدم بعد تو میگی آقا حجاب داشته باش! این مسئله اینکه یک معلولی به یک علت نامرتبطی داره ارتباط داده میشه. آقا بحث پوشش فارغ از اینکه اینو کی داره میگه و چرا داره میگه و میخواد باهاش بازی کنه دستور دینه! یعنی اگر در یک جایی قرار گرفتم نون برای خوردن نداشتم میگم این چیکار داره به پوششم مثل اینکه من گشنه باشم بگم تا سیرم میگم پوشش دارم گشنه هم که بشه روسریم رو از سرم برمی­دارم. اینها با هم مرتبط نیستند اما چون اونی که داره اینو میگه یه منشأ یعنی از یک زبان و از یک دهان دارند اینو می­شنود میگن اینی که داره اینو میگه تا اونو درست نکنه ما بهش پایبند نیستیم.

مهمانان برنامه: مرتبط­ اند البته!

دکترغلامی: مرتبط ­اند اما این ارتباط از چه سنخیه؟ از این سنخ که همونطور که دولت موظف است بر بازار ارز نظارت کند، موظفه بر حجاب هم نظارت کند؟ بحث پوشش – ی جمله ای گفتم یکبار- که ۶ نفری مخالفت کردین و بحث هم نا تمام موند! گفتم توی جمهوری اسلامی مردم یک حجابی رو به صورت سنتی دارند رعایت می کنند. غالب مردم ما! بعد بعضی­ها هستند نه قبل از انقلاب و نه بعد از انقلاب قائل نبودند دیگه اینها رو بذاریم کنار، عامه مردم حجابشون رو از خودشون دارند نه از جمهوری اسلامی یعنی اونها معتقد به حجابند. ولی جمهوری اسلامی باعث شد یک فضایی درست بشه و خیلی ­ها آشنا شوند و تقبل کنند من اینو انکار نمی­کنم. اما یک عده­ ای خودشون این پوشش رو دارند. حالا سوال من اینکه دولت همونطور که ارز را کنترل می­کند باید حجاب را کنترل کند؟ خانواده­ ی شما آموزش شما، چقدر به بازار ارز مرتبط­ اند؟ هیچی! اما تو حجابِ شما موثرند! نهادهای موثر حجاب، مبانی حجاب با مبانی بازار ارز و سکه متفاوتند. اما چون من الان عصبانی­ ام که پراید شده چهل و چند میلیون، – نمیدونم تا امروز چقدر شده- پس! من میگم بابا إن شاءالله درست میشه، تلاش می­کنند به امید خدا حل بشه، ما هم امیدواریم دعا هم می­کنیم اما این مثل اون نیست و به اونم ربط نداره ولی این الان عصبانیه. پس چرا ما الان با این پدیده در جامعه مواجهیم؟ مسائل اقتصادی هست برخوردهای سیاسی هم. خودم تو این برنامه گفتم آقا سه هزار میلیارد در حجاب تاثیر دارد؟ پاسخ: آری!

نقش زن در تمدن سازی
مهمانان برنامه: یه ذره کلان­ تر میشه نگاه کنیم. ما میگیم که آقا زنها تمدن سازند و هنوز بعد از ۴۰ سال حالا بعد از جمهوری اسلامی نیست خیلی از جوامع ممکنه دچار این مشکل باشند که زن ما شده یک مسئله. دچار بحران هویت شده. در تقابل بین سنت و مدرنیته­ اش دچار یک بحران هویتی شده که این مسئله که ما در تمدن سازی مثلاً انقلاب اسلامی به عنوان یک مسئله بهش نگاه نکردیم و نتوانستیم تعریف دقیقی از این بکنیم. خیلی جاها می ­بینید که پارادوکس داره، رفتاری که ما از زنمون توقع داریم الگویی که صدا و سیمامون داره نشون میده و توی بیانات رهبری می ­بینید یه چیزی بیان شده. همه­ ی اینها پارادوکس­ هایی داره که با همدیگه جمع نمیشه! این مسئله محوری رو از این طرف نداریم از اون طرف میایم می بینیم که یک سری گروهک ها هستند که اینها میان زن را برای اهداف سیاسی و فرقه ­ای خودشون مصادره می کنند و اتفاقا چون اقبال بهشون نمیشه و چون نمیتونن پیشرفت اجتماعی داشته باشند، اگر من به تلویح در برنامه­ ی قبل بگم ۳ ثانیه درباره ­اش صحبت کنم خیلی ذوق می­کنند از اینکه ما دیده شدیم و بالاخره مجبور شدند درباره ­ی ما صحبت کنند در صورتی که نه شما اینقدر ناچیز بودید و اینقدر محتاج دیده شدن بودید که سر این موضوع حالا ذوق زده شدید و به این نتیجه رسیدید که وای ما رو دیدند. بالاخره نه خب شماها که اصلاً محتاج دیده شدنید نمی بینمتون اصلاً بحثمون درباره­ ی درون گفتمانی هست با خودمون اما این نگاه هویتی زن در تمدن رو اگر شما بیایید در جمهوری اسلامی نگاه کنید می بینید این تعریف نشد. نه خیلی خودش میتونه مشکل ساز بشه، چه تو بحث فرهنگ سازی و چه تو بحث سیاستگزاری و چه تو بقیه ­ی ابعادش!

دکترغلامی: عرض کنم که فرمودید زنها تمدن سازند. تو بحث های تمدنی اینقدری که من دورادور و محدود مطالعه داشتم یک بحثی است که تمدن انسان را می­سازد یا انسان­ها تمدن را می سازند؟ اینکه زنها در تمدن نقش دارند قطعا یک جاهایی نقش های ایجابی و یک جاهایی نقش های سلبی دارند. در انقلاب ما زن ها جاشون کجا بود؟ امام فرمودند اگر زنها بیش از مردها در انقلاب نقش نداشتند کمتر هم نبوده خب. اما لبّ فرمایشتون! ما برای زنها چیکار کردیم یعنی این موجودی که در انقلاب اسلامی تاثیر داشت و زمان جنگ یه جاهایی قطعا تاثیرش از آقایان بیشتر بود. این جمله من نیست جمله رهبریه که می­گفتند فرض کنید یک شهیدی را می ­آوردند اگر مادرش میگفت ای بابا چرا بچه­ ی من شهید شد؟ چرا ما باید جوون بدهیم؟ چرا مسئولین کاری نمیکنند….؟ چقدر پشت جبهه شُل میشد؟ در حالی که مادری سه تا بچه­ اش شهید می شد، ناراحت میشد میگفتن شما ناراحتی بچه­ ات شهید شد؟ میگفت نه ناراحتم که پسر دیگه­ ای ندارم! یعنی خانمها یک کاری کردند که یه وقتی آقا می گفتند رفتم پیش امام، دیدن خانمها نشستند و دارن برای پشت جبهه چیزهایی آماده می­کنند و تصویر رو دیدن اشکشون دراومده! آره ولی چکار کردیم؟

مسئله ­ی زن قبل از انقلاب و در طول تاریخ غالباً به عنوان یک مسئله­ ی دست دوم بهش نگاه شده و همین باعث شده که زن محجور بشه. شما اگر نگاه کنید تو صحبت های بزرگانی مثل ارسطو و بعد بیائید جلوتر اندیشمندانی که الان پایه ­ی نظریه رو در غرب تشکیل می دهند، زن را حاصل اشتباه در خلقت می­دانند. عینِ عبارته! میگن اشتباه شد کمبود بوجود اومد یهویی شد زن! این در طول تاریخ بوده، اسلام که اومد، اومد اینو بهش بزنه. یکمرتبه قرآن اومد گفت: “أنّ إکرمکم عندالله أتقاکم” و اگر خداوند “انی لااضیع عمل عاملٍ منکم من ذکرِ أو أنثی” من مرد و زن نمیشناسم و بعد که خواست مثلی بزنه گفت “و ضرب الله مثلاً للذین أمنوا إمرأۀ فرعون” یعنی مثال و الگوی همه مسلمانها کیه؟ آسیه(س). خیلی خب! اسلام اومد اینو بهم بزنه اما طبیعتاً این همه فضای چند هزار ساله­ ی تمدنی واینمیستاد نگاه کنه که! مقاومت میکرد بعد از اسلام اتفاقاتی افتاد. بیائیم توی انقلاب اسلامی، آقا تو انقلاب اسلامی چه اتفاقی افتاد؟ چند سال پیش – فکر کنم یکبار عرض کردم- جلسات نشست­ های الگوی راهبردی اسلامی بود خدمت مقام معظم رهبری جلسه سوم بحث نظام زن و خانواده بود. ایشون اونجا فرمودن که زنها مظلوم واقع شدند. این قضیه نمیدونم برای چند سال قبله! ۵سال ۶سال قبل! حالا خاطرم نبود.

مهمانان برنامه: یکی از سوالهایی که من هم مطرح کردم بگم دوست داشتم که از اطرافیان و … یک بحثی رو مطرح کردند که بنظرم دقیق بود. اینکه چرا میپردازیم به حجاب ظاهری! چرا به پدیده ی چادری های لاکچری و محجبه هایی که لاکچری اند و تبدیل شدند به سلبریتی هایی که سبک زندگیشون داره الگو میشه و اصلاً مدل زیست شون در واقع نشون دادن اشرافیتشون هست در عین انکه اون حجاب رو دارند! اون خودنمایی که باید از حجاب داشته باشیم رو ندارند و خیلی از دعواهایی که بر سر این مسئله هست اگر بپردازیم!

لباس پوشیدن یک مسئله شخصی نیست!
مجری: آقای دکتر مطلبی که وجود داره و خیلی در پیام های مخاطبین گفته شده بحث حریم خصوصی هست. نکته ای که مطرح میکنن این است که ، پوشش یک فرد حریم خصوصی اوست و انتخاب لباس برای یک انسان کاملا به خودش ارتباط داره و این یک موضوعی است که کاملا داخل حیطه حریم شخصی ما میشه. وقتی که یک نهاد حتی اگر نهاد قانونی هم باشه، وقتی ورود میکنه به حد پوشش ما داره ورود میکنه به حریم خصوصیه ما. از طرف دیگه قانون خب صریحا میگه حریم خصوصی را محترم میشمره، و اینجا ما یک تناقضی را میبینیم.

دکتر غلامی: در مورد حریم خصوصی چندتا نکته باید بگم؛ یک بحث قانونی و در عین حال اجتماعی تر از حوزه قانون است که کمتر بهش توجه میشه.

سوال اول این است که آیا حجاب یک امر شخصی هست یا نه؟ پاسخ: بله حجاب امر شخصیه. شخصی به همین معنایی که عرف میگن، حجاب من یک امر شخصی است، یعنی تصمیم گیرش شخص خودم هستم.

سوال دوم: حجاب جزو حریم خصوصی هست یا نه؟ بله. حریم خصوصی یعنی چی؟ خیلی ساده حریم خصوصی را تعریف بکنم: حریم خصوصی به آن محدوده مادی و معنوی میگن که هرکس برای خودش قائله و دوست نداره که دیگران بدون اجازه و بدون مجوز وارد آن حیطه بشوند. حالا این حریم خصوصی از حریم خصوصی کاری هست تا حریم خصوصی ارتباطی، حتی حریم خصوصی ژنتیک. حالا ساحات مختلف داره که اینجا بحث تخصصی اش را نمیخواهیم عرض کنیم.

حریم خصوصی ما شامل حجاب هم میشود؟ آری. اما بحث از نکته سوم آغاز میشه: اگر حجاب که یک امر شخصی است و میتواند در حریم خصوصی تبلور داشته باشد ، اگر خواست وارد حریم عمومی بشود، یعنی یک امر شخصی بیاد تو حریم عمومی، اونوقت تکلیف چیه؟ الان میخوایم در مورد حجاب بحث بکنیم، نه هر امر شخصی که وارد حریم عمومی بشه. وقتی کسی، حجابش رو از حریم خصوصی میخواد وارد حریم عمومی بکنه، دوتا چیز رو باید از هم جدا بکنیم: بُعد اعتقادی حجاب و بُعد رفتاری حجاب. اگر کسی در حریم عمومی در بعد اعتقادی نسبت به حجاب هیچ علاقه، تمایل و کششی نداشته باشه، به ما ارتباط نداره. یک کسی حجاب را به عنوان یک امر شخصی آورده تو حریم عمومی، حریم عمومی کجاست؟ جایی که اختصاص به یک آدم نداره محدوده مادی و معنوی عده ای از افراد است؛ آن عده میتونن مردم یک شهر باشن، مردم یک کشور باشند یا هر چیز دیگری.

اگر کسی حجاب را که یک امر شخصی است آورد تو حریم عمومی به همین معنایی که عرض کردم، یک بُعد حجاب اعتقادی است من پوششم رو آوردم در حریم عمومی در عین حال اعتقادی به حجاب به اون معنایی که شما میگید ندارم، خب نداشته باش، ما نه کاری داریم، نه میتونیم متوجه بشیم، یعنی با نگاه کردن به قیافه آدم نمیتونیم متوجه بشیم، متوجه نمیشیم که یا او به حجاب اعتقاد دارد یا ندارد. اما دعوا سر جنبه رفتاریه حجاب هست، یعنی آنچه از یک امر شخصی اینجا داره بروز پیدا میکنه. این مقداری که داره بروز پیدا میکنه، سوای اینه که، آیا دیگران را درگیر میکند یا نمیکند، حوزه تاثیر و تاثر به خود فرد فقط برمیگرده یا به دیگران هم مربوط میشه؟

فرض بفرمایید که یک آقایی یا خانمی با یک پوشش نا متعارفی بیاد تو خیابون، این میتونه بگه که پوشش من فقط به خودم ربط داره؟ اگر پاسخ آری باشد، هیچ کس دیگه نمیتونه حدش رو تعیین کنه، شما میگید پوشش یک امر شخصی است ولو در حریم عمومی. من میگم شخصیه. پوشش شخصیه من چیه، من نچرالیستم، طبیعت گرام، پوشش شخصیه من عریان بودن است. نچرالیست ها یک فرقه­ اند، کاری نداریم که چرا فکرشون غلطه، اونها معتقد هستند که ما بنا به دلایلی که خیلی بحث های مفصل فلسفی داره این شکلی­ هستیم، یعنی مبراییم از هر نوع پوششی. پس یک امر شخصی اگر در حریم خصوصی بود، اعتقاد و رفتارش فقط به خود فرد ربط داره، اما اگر وارد حریم عمومی شد، بُعد اعتقادی اش به خودش ربط داره، بُعد رفتاریش دیگه فقط به خودش ربط نداره.

نکته چهارم؛ علامت اینکه حجاب به حریم عمومی ربط داره اینه که براش محدودیت قائل میشن. شما اینجا سه تا سوال میپرسید:

سوال اول: برای چی انسان­ها پوشش شان در حریم عمومی دچار نوعی محدودیت میشود؟ یک بحث فلسفی دارد. یک اشاره میکنم؛ یک نظریه داریم به عنوان نظریه قرارداد اجتماعی، این معروفه به نظریه ژان ژاک روسو، ایشون حرفش عقلانی است، همه میپذیرند ما هم در اسلام همین رو داریم. انسان­ها تا آن موقعی که تنها زندگی میکنن، فرض کنید من الان تنها در کویر لوت هستم، دلم میخواد الان بلند میشم این سمتی میرم، بعد میام اینجا یک کمی دراز میکشم، بعد این خاک­ها رو برمیدارم میپاشم به این سمت و آن سمت، اما اگر من بیام تو شهر، بخوام اینوری برم، میگن ورود ممنوع، بخوام دراز بکشم، میگن سدّ مَعبری، میخوام خاک بریزم، میگن میریزه سر و صورت مردم. وقتی انسان­ها تصمیم میگیرند زندگی اجتماعی داشته باشند، میپذیرند از برخی حقوق صرف نظر بکنند و یک سری تکالیف رو بپذیرند تا از برخی مزایای زندگی اجتماعی برخوردار شوند. پس سوال اول چرا انسانها وقتی با هم هستند، دچار محدودیت میشوند؟ چون این اقتضای زندگی اجتماعی است. ربطی هم به اسلام نداره.

سوال دوم: این امر مال اسلام و مال ایرانه یا یک امر عام است در تمام دنیا؟ امر عام است در تمام دنیا. همه جای دنیا برای پوشش در عرصه عمومی، یعنی اداره، جامعه، بانک، خیابون، قواعدی دارند. برای یک جاهای خصوصی قواعد بیشتری دارند، مثل دانشگاه ها. یک جایی هم مثل فرانسه، برخلافش قانون دارند، یعنی یک نوعی از پوشش رو ممنوع میکنن. اینکه همه جای دنیا به این امر واکنش نشان میدهند علامتش چیه؟ علامت اینه که حجاب یک امر شخصی در حوزه حریم عمومی دیگه نیست. والا همه جای دنیا براش محدودیت در نظر نمیگرفتند.

سوال سومی که در محور چهارم قابل طرح است اینه که: حالا ملاک این محدودیت چیه؟ مثلا در این حکومت و در حکومت دیگر و در دیگری…، حکومت­ها رو معمولا به سه دسته تقسیم میکنن، یکسری حکومت دیکتاتوری­ اند؛ یک فردی میاد سر کار میگه آقا به نظر بنده باید این شکلی باشه، مثل کاری که رضاخان در دوران حکومت خودش کرد. یا حکومت­ها دموکراتیک هستند، یعنی مردم رای میدن، هرچی مردم بگن. این محدودیت­ها در حکومت­های مردمی فقط برای حجاب نیست، خیلی از کشوره­ای اروپایی میدونید که در خیابان­هایی که خونه­ های قدیمی هستند، هرچه خونه جدید میخواد ساخته بشه، ظاهر اون ساختمان باید با ظاهر اون ساختمان قدیمیه تطبیق بکنه. شما داخل خونه رو هرجور دلتون میخواد میتونید تزیین کنید، اما بیرون خونه ظاهرش قانون داره. یعنی حتی به این مدیریت ظاهر در ساختمان، دولت حق ورود داره و موظف میکنه شما رو. در حکومت اسلامی دستورات اسلامی چارچوب رو تعیین میکنند.

مهمانان برنامه: عموم را اصلا کجا معنی میکنیم، یعنی عموم فقط لزوما خارج از محدوده ­ای که من دارم زندگی میکنم، خب من یا محل کار من. عموم اصلا کجا معنی میشه؟

دکتر غلامی: برای اینکه حریم عمومی رو بفهمیم، حریم خصوصی رو مراجعه کردیم و تعریف کردیم. کنوانسیون بین المللی تعریف کردند، قوانین کشورهای مختلف هم تعریف کردند. تعریف متفاوته اما این تعریفی که عرض کردم به نوعی خلاصه شده آنهاست. در همه جای دنیا جالبه که برخی از اندیشمندان میگن حریم خصوصی به انسان­ها اختصاص نداره، یعنی مثال­هایی رو میارند، جسارتا از بعضی از حیوانات که حیوانات برای یک کارهایی خلوت رو انتخاب میکنن، حریم خصوصی حتی برای حیوانات هم بوده، نه با نوعی که انسان ها دارند که با فکر و تعقل است.

حریم خصوصی آن محدوده ­ای است که مال منه دوست ندارم شما بی جهت و غیر معقول واردش بشید. یعنی اینکه فرض بفرمایید، تلفن همراه من، اطلاعات من داخل تلفن همراه منه، اینکه شما گوشی من رو بردارید و به صرف اینکه رمز نداره، وارد شید و عکس­های من رو ببینید این ورود غیر معقول شما به حریم خصوصی ارتباطی منه. از همین جا میشه فهمید که حریم عمومی کجاست، حریم عمومی جاییه که افرادی غیر از من در آن صاحب حق هستند؛ این میشه حوزه عمومی، حالا حوزه عمومی از کجا آغاز میشه، از یک جایی که من یک نفر دیگه هستم، میشه حوزه عمومی تا یک خیابونی که ۵۰۰ هزار نفر آدم هستند.

داخل ماشین حریم خصوصی است؟
مهمانان برنامه: داخل ماشین شخصی آدم حوزه عمومی هست یا شخصی؟ الان پلیس حتی اجازه نمیده که شیشه ماشینت رو دودی کنی، که توش دیده نشه، خب ماشین برای خودمه، دوست دارم شیشه اش رو دودی کنم و دوست دارم که توش بی حجاب باشم، این از اول اجازه نمیده شیشه رو دودی کنیم، بعد میگه چون دیده میشه، حریم عمومیه.

دکتر غلامی: در مورد دودی شدن ماشین من تخصص ندارم دیدم بعضی وقتا نیروی انتظامی تذکر میده میگه تا این درصد دودی اشکال نداره اما از این درصد به بعد ممنوع و دلیلش رو نمیدونم چیه. من تا اونجایی که میدونم اون درصد دودی کردن شیشه ماشین، برمیگرده به اینکه دید راننده از بین نره، تخصص ندارم نمیتونم با اطمینان بگم. حالا اگه کسی از نیروی انتظامی برنامه رو میبینه میتونه توضیح بده.

مهمانان برنامه: حالا دودی نکنه و حجاب نداشته باشه.

مجری: ماشین شخصیه

مهمانان برنامه: میگن بذار تو پارکینگ، جواب اونهاست البته.

دکتر غلامی: اینکه میفرمایید الان ماشین حریم خصوصی یا عمومی حساب میشه، گفتیم حریم خصوصی جاییه که کسی نمیتونه واردش بشه، واردش بشه یعنی، فیزیکی واردش بشه، یا ببینه یا بشنوه. مثال: الان یک عده آدم توی خونه جمع شن، مختلط یک مراسمی داشته باشند، من حق دارم ورود بکنم به عنوان نیروی انتطامی یا نه؟ نه.

مجری: ولی نیروی انتظامی به شیشه­ ی ماشین میزنه و میگه شما که اون تو هستید با هم چه نسبتی دارید؟

دکتر غلامی: اینکه اغراق هست که حالا هر ماشینی رد میشه در میرنه … اونهایی که گشت میزنن معمولا بحث امنیتی هست تا فرهنگی. حالا من نماینده نیروی انتطامی نیستم، قرار شد نماینده نظام باشم.

ببینید اینکه میگید داخل ماشین، پس گفتیم یک موقع فیزیکی طرف داخل میشه، این در خونه منه، همینطور طرف میاد داخل. ورود یعنی این هیکل، قامت، جسم فیزیکی وارد میشه، یک موقع میتونه ببینه. اون مثال رو بگم، نیروی انتظامی اگه توی یک خونه ­ای برنامه­ ای باشه، نمیتونه وارد بشه، اما وارد میشن، قبلش به من بگید نیروی انتظامی از کجا فهمید؟ اگر مراسمی برگزار بشه که صداش بیاد بیرون دیگه خصوصی نیست. عبارتی که فقها به کار میبرند و حقوقدان­ ها میگن مرئی و منظر، یعنی محل رویت، اگر چیزی دیده شد، دیگه نمیتونم بگم شخصیه، اگر شخصیه نباید دیده میشد. و لذا کسی از در خونش میاد بیرون میشه حریم عمومی. اگر ماشین جاییه که داخلش دیده میشه، نمیتونم بگم حریم خصوصیه، چون افراد بدون اینکه کار خاصی بکنند به این دسترسی دارند. حریم خصوصی جایی بود که یک حفاظی داره افراد باید تلاش بکنند واردش بشن، اما من برای اینکه داخل ماشین رو ببینم، نیاز نیست تلاشی بکنم، داخل ماشین به طور طبیعی دیده میشه.

مجری: حریم شخصیمه، دوست دارم هرعکسی بذارم داخلش، عکس بی حجاب بذارم داخلش، نیاز نیست برید فالو کنید نیاز نیست برید ببینید. هرکی نمیخواد نیاد، یک جای عمومی حساب نمیشه دیگه، اما با اون هم مخالفت میشه، برخورد میشه.

دکتر غلامی: یک بحث اینه که شما میاید میگید قاعده رو بگو، یک وقت میگی نیروی انتظامی این کار رو کرده، من قاعده رو عرض میکنم، که اگر یک چیزی اگر کسی بخواهد وارد آن بشود باید یک مرز غیر معقولی رو رد بکنه. شما بفرمایید که یک موضوعی اگر اون صفحه ­ای رو که میفرمایید به این صورته که من میخوام وارد بشم، یعنی دارم وارد حریم خصوصی شما بشم، بله، اما اگر یک چیزی است که در مرئی و منظره، شما میگید اگه دلت نمیخواد وارد نشو، ممکنه یک خانمی هم یک جوری بیاد بیرون، به من بگه خب شما نگاه نکن. یعنی من باید اینجوری باشم، چون شما میخوای از حریم عمومی استفاده بیش از حد بکنی! اینکه میفرمایید که شما نگاه نکن، همون استدلالیه که تو خیابون میکنن. میگن آقا ما حجابمون بده، شما نگاه نکن. بعد میگم خب جسارتا این ادکلن تند و تیزی که زدی مال خیابون نیست چی؟ میگه خب بینی ­ات رو بگیر، میگم این صدای موسیقی که حرف های رکیک توش میزنن، میگه گوش هات هم بگیر! یعنی حواس پنج گانه من رو میخواد تعطیل بکنه که از حریم عمومی استفاده بیش از حد بکنه. اقتضای اجتماعی اینه که کسی در مقام استفاده از حق خودش نباید حق دیگران رو محدود بکنه.

رفتار دوگانه با متخلفین حریم عمومی
مهمانان برنامه:در واقعیت در جامعه برخوردهای دوگانه ­ای میشه با مساله­ ای که شما میگید. ۴ دیواری اختیاریه حالا اگه صدایی ازش بیرون بیاد، نیروی انتظامی میگه چون از حیطه خصوصی ات خارج شده، من میتونم برخورد بکنم. باشه، بگه من حریم خصوصی رو رعایت میکنم، تو هم حریم خصوصی رو رعایت کن. یعنی اگه میخوای روضه امام حسین بگیری، صداش از چاردیواری خونت بیرون تر نیاد چون اون حریم خصوصی اعتقادیه توئه، شاید من اعتقاد داشته باشم، یا نداشته باشم. وقتی که ما در مقام حاکمیت برخورد دوگانه انچام میدیم با مساله ، معنیش این میشه که اگه تو حق داری، من هم حق دارم.

دکتر غلامی: اگه از من سوال کنید، اینکه الان یکی میخواد داخل خونه ­اش مراسم برگزار کنه، دو تا باند بزرگ گذاشته روی دیوارش رو به بیرون رو به خونه مردم، تا دیر وقت هم داره مراسم برگزار میکنه، اینکار کار صحیحی است به جهت شرعی؟ من عرض خواهم کرد که نخیر، اما مراقب این باشید که از این یک ملاک نگیریم برای چیزهای دیگه. مثلا میگن که آقا ما دوست نداریم صدای اذان بشنویم، این الان مزاحمته! پاسخ اینه که اگر جامعه ­ای اسلامی شد، مردم به واسطه مسلمان بودن یک حقوقی دارند، از جمله آن­ها حق اذان است یعنی مردم حق دارند موقعی که وقت نماز میشه صدای اذان را بشنوند. اما نگاه بکنیم به اینکه چون جامعه اسلامیه، ما میخواهیم اینجوری مراسم برگزار بکنیم، قطعا مورد تایید نیست. من یک مثال ملموس بزنم، مثلا برنامه­ ای که تو ایام محرم برگزار میشه، مثلا دسته­ های عزاداری، ما خودمون دسته عزاداری که از دانشگاه خارج میشه از تو پیاده رو حرکت میکنیم، تا روز هشتم، روز تاسوعا و عاشورا که دسته میخواد حرکت کنه، نیروی انتظامی میاد خیابون رو طوری میکنن که خیابان مقابل رو دوطرفه میکنن تا جایی که امکان داره، یعنی کاملا حواسمون به این هست که عزاداری ما نباید مخل آسایش دیگران باشه. اصلا یک نفر داره میره به یک مریضی سر بزنه، باید پشت ترافیک ما وایسه؟ و البته مردم وقتی دوطرفه میکنیم خیابون رو واکنش نشون میدن … یعنی حتی ابراز احساسات ما توی این ایام جالبه. قبول کنید که خیلی از دعواهامون رو تو ایام محرم الحمدلله و المنه فراموش میکنیم.

میخوام اینجا حق رو به شما بدم که اگه کسی به صرف اینکه این کار ممدوحی است و جامعه اسلامی است، حق داره به دیگرانی که مایل نیستند، بشنوند، این رو تحمیل بکنه، قطعا ما همچین چیزی رو نمیپذیریم. یعنی این قابل توجیه نیست که اگر من زنگ بزنم که آقا یک شب است ، دارن عزاداری میکنن و کری نداشته باشید!! اگر صدا بلنده باید بیان بگن که این مزاحمته، حالا مزاحمت برای مردم یک وقت با عزاداری است و یک وقت با فعل حرام. پس با یک کار مستحب هم میشه مردم رو اذیت کرد. اگر که یک کسی درخواست بکنه که رفع مزاحمت بکنیم و توجه نکنیم، حق او ضایع شده. بارها شما در صحبت های رهبری دیدید که ایشون توصیه میکنن که عزاداری شما مایه اذیت و آزار دیگران نشه، ما میخوایم یک کاری انجام بدیم، خیابون رو ببندیم، خب از بغل حرکت کنند، مردم رد بشن، چه اصراریه بسته بشه.

مهمانان برنامه: حریم شخصی فقط برنمیگرده به حکومت. یک مدتی از برنامه گذشت و این برنامه جدید اومد، من آدمهایی رو که میشناختم یا تو شبکه­ های مجازی باهاشون برخورد داشتم، بعد این برنامه خیلی حمله شد به خود من، که چرا اومدی توی این برنامه…. ما خیلی جاها خودمون هم به همدیگه رحم نمیکنیم… یه جاهایی به خود ما هم برمیگرده که بیایم به خودمون هم احترام بگذاریم و فقط بحث حکومت رو نکنیم، ما این فرهنگ رو نداریم که اجازه بدیم هر زنی با هر پوشش و انتخابی که هست فقط برای خودش زندگی کنه، به حکومت فقط برنمیگرده.

مجری: حضور شما تو برنامه فقط به خودتون بر نمیگرده، توی برنامه شبکه تلویزیونی و همه دارن میبینن و همه میتونن نظر بدن. الان حکومت میتونه، نهادهای قانونی میتونن این نظر رو بدن و دستور بگیرن که از فردا آقا شما باید کلاه سرت بذاری؟ شما باید حتما با عینک آفتابی از خونه بیای بیرون، این هم یک نوع پوششه دیگه، یا حتما باید یک شال دور گردنت بندازی و بیای بیرون، اینها یک جور پوششه که در واقع الزام و اجباریه که به شخص من داره وارد میشه.

مهمانان برنامه: حریم عمومیه، مردم هم باید اون حریم عمومی رو رعایت بکنند و باید یک سری قوانینی هم وضع بشه برای اون حریم، اون قوانینی که وضع میشه آیا برای بهبود وضعیت جامعه است یا برای تضعیف؟ اگر باعث تضعیفش شد باید چه کرد؟

مهمانان برنامه: و ماندگاریش تا کی است، یعنی با این ماندگاری باید چه کرد؟

دکتر غلامی: درباره نکته اول وقتی سه نوع حکومت رو گفتم باید این رو هم اشاره میکردم که در حکومت دیکتاتوری و دموکراتیک و حکومت دینی مبنای تقنین چیه. یعنی الان مثلا تو جامعه میتونیم یک قانون گذاری کنیم که تو تابستان هر کی بدون آفتابگیر بیاد به ۱۰ ضربه شلاق محکوم میشه؟ مبنای این قانون چیه؟

شورای نگهبان میگه که قانون خلاف شرع نیست و خلاف قانون اساسی نیست، ما نهاد داریم لذا اگر مجلس شورای اسلامی قانونی بذاره که در این قانون یک چیزی که با شرع و با قانون اساسی جور در نمیاد تصویب بکنه، شورای نگهبان این رو رد خواهد کرد. لذا هیچ وقت تو کشور ما یک قانونی که مبنای شرعی نداره مثل اینکه آقایون موظف هستند کلاه بذارند یا عینک بذارند تصویب نخواهد شد.

مجری: توجیهش میتونه این باشه که برای حفظ سلامتی عمومی جامعه داریم این قانون رو میذاریم برای اینکه هزینه­ های سلامت رو در آینده کاهش بدیم داریم میگیم.

دکتر غلامی: اگر یک روزی واقعا تو جامعه ما یک اتفاق پزشکی بیافته که، اگر آقایون کلاه سرشون نذارند یک بیماری در جامعه پخش بشه! مثال میزنم در مثال مناقشه نیست، اگر بگن که کلاه الزامیه و همه باید کلاه بذارن سرشون، اما این مبنای شرعی اولیه نداره، یعنی خود شرع نگفته. اما خود شرع به ما گفته که شما تعقل کنید اگر یک چیزی رو [نیاز هست انجام بدید]. مثال: میدونید که هندونه خیلی آب میبره، ما با کلی آب، هندونه میکاریم، بعد این­ها رو صادر میکنیم به یه کشور دیگه، این یک کار غیر منطقیه به جهت هزینه ­اش، میاد دولت ورود میکنه در بعضی شهرها میگه الگوی کشت باید عوض بشه، حق نداری هندوانه بکاری. اسلام این رو نگفته ولی اسلام به ما گفته اگر یک جایی احساس میکنید برای تدبیر عموم مردم نیاز هست محدودیتی گذاشته بشود، این منعی نداره، اما این فرض خیلی دور از ذهنه. حالا من نمی­دونم به جهت پزشکی بیماری ­ای هست که لازم باشه کلاه سرمون بذاریم.

اصلا ما وقتی مواجه بشیم که عده ­ای از افراد به خاطر لایه اوزون و … که من اون رو هم بلد نیستم داره چشمشون آسیب میبینه و برای کشور هزینه ایجاد میشه، میگن آقا عینک دودی بزنید اما باید من به عنوان مقنن بتونم پیوست مبنایی قانون رو برای شما ارائه بکنم و توجیه بکنم.

مهمانان برنامه: در مورد این قانونی که شما فرمودید یک چیز خنده دار به نظرم وجود داره، دم انتخابات که میشه، وقتی مردم میرن تجمع میکنن به طرفداری یکی از کاندیداها اونجا هرچی بی حجاب تر، جالب تر. و روش مانور داده میشه، تشویق میشه و بعد انتخابات دوباره فضا بسته میشه، یعنی چی؟ یکبار شما اشاره کردید که ما با فرهنگ شوخی می کنیم.

دکتر غلامی: همینطوره جلسه اول عرض کردم یک خانم با یک پوشش خاصی سوال میپرسه، میگه میشه بفرمایید با بنده چند چندین؟ امروز در رسانه بنده رو نشون میدید، به عنوان آدمی که در انتخاب شرکت کردم، فردا میفرمایید که بگیریدش. آخه الان چه جوریه، دیروز خوب بودم، امروز بدم؟ بله، گفتم همانطور که سوال میشد که جلسه اول تذکر دادم که چرا ما داریم بحث فرهنگی میکنیم، الان مباحث اقتصادی تو کشور مهمه، الان این نگاه به فرهنگ ما رو الان گرفتار کرده، یعنی یک موضوع دست چندم، حالا بحث کردیم، کردیم، نکردیم نکردیم، بحث نمیکنیم. آثار عدم وجود فرهنگ کجا خودش رو نشون میده، همین که نمیتونه اون سیاست گذار بگه که بالاخره این خانم رو نشون بدن یا ندن.

اما اینکه گفتین حریم عمومی، هدف از قانون گذاری توش چیه؟ بهبوده؟ قطعا بهبوده یعنی عقلا و منطقا هر حکومتی بر اساس مبانی خودش سعی میکنه تقنینی بکنه که کمک بکنه به تثبیت پایه های خودش، این منطقیه.

ما از قانون یک هدفی داریم، اگر یک قانونی گذاشته شد، ضد خودش رو تولید کرد، یعنی یک قانونی گذاشتیم برای یک کاری، بعد یک اتفاق بدی افتاد، حالا باید چیکار بکنیم؟ اینجا باید برگردیم، ببینیم قانون رو گذاشتیم برای اینکه این هدف محقق بشه، صرف وضع قانون کافی بود؟ یا نه، این قانون از اول خودمون هم اقرار کردیم که این است. اون این است محقق نشده، میگیم چیکار کنیم؟ راحت ترین کار اینه که قانون رو حذف کنید. که اگر اینجوری نگاه بکنید بسیاری از قوانین باید حذف بشه. موقعی که این قانون وضع شد، یعنی ما از ابتدای سال ۶۲ شماره ماده ۶۳۸ بود، آوردیم توی مجموعه مقرراتمون ، سوال اینه که الان این چرا اینجا اومده! یک موقع شما قتل رو جرم انگاری میکنید همه میفهمن که قتل چرا بده و باید جرم انگاری بشه، سرقت، کلاهبرداری و … . اما جرم انگاری بد پوششی از سنخ جرم انگاری قتل نیست، این کاملا مبتنی بر بحث عقیده است، لذا یک پیوست میخواد، پیوست چیه؟ شناخته. همون بحثی که گفتم و تکرار کردم، این موضوع چون از سنخ عقیده ست نیاز به اقناع داره و اقناع بدون گفتگو امکان ندارد. ما یک قانون گذاشتیم، چرا؟ میگیم قانونه، بسیار خوب میدونم قانونه رعایت هم میکنم اما سوالم پیشینی هست، چرا قانونه؟چرا قانونش کردی؟ در مورد چرا قانونه گفت گو نمیشه یک؛ دوم اینکه این قانون برای اینکه به ثمر برسه چه اتفاقات تکمیلی نیاز داره، آنها هم اتفاق نمی افته. حالا میگیم این قانون تکمله اش نبوده، چکار کنیم؟ ۱. تعطیلش کنیم؟ ۲. مکمل هاش رو برآورده بکنیم؟

من میگم تعطیلش بکنید همون اتفاقی خواهد افتاد که قبلا بهش اشاره کردم، باید سراغ مکمل هاش بریم، راحت ترین راه، تعطیلی قانونه، که اگه این ملاک رو بپذیرید، من ده ها قانون دیگه رو براتون نام میبرم که شدیدا مورد نقص قرار میگیره.

مهمانان برنامه: مساله جامعه هست و واکنش به این قانون. بدنِ سالم، بدنی هست که اگه به این دستش سوزن خورد، این دست رو یک ذره بکشه،اگر داشت میسوخت، جیغ بزنه و فرار کنه. بدن من اگر در حالت سلامت باشه و به امراض و اتفاقات مختلف واکنش نشون بده، میگم این بدن سلامته. جامعه سالم هم همینه، شما میگید این جامعه بر مبنای یک حکومت دینیه، میریم سراغ دین. این دین میگه که امیرالمومنین میان درباره نماز صبح هم تذکر میدن، یک جایی در مورد حجاب هم یکجایی تذکر میدن. اما آنجایی میان و فریاد میزنن که اگر یک مرد از غصه بمیرد رواست و … یک جای دیگه ای هست! ما میگیم خب باشه، این حکومت دینی میخواد بگه حجاب، واکنش هاش باید در اندازه اهمیتش باشه. اگر ما میگیم قانون در مقابل فساد و رانت هم داریم، حکومت اگر واکنش های درست نشون بده درباره فساد ، واکنش های شدید نشون بده درباره رانت، واکنش های شدید تری نشون بده درباره استفاده از بیت المالی که داره میشه برای یک عده ، بعد بیاد واکنش متناسب با بی حجابی رو هم نشون بده. هر دوی این ها باهم باعث یک تعادل میشه، میگیم این جامعه یک جامعه سالمیه. اما وقتی در این جامعه اون واکنش های شدیدی که باید به نابهنجاری های شدیدی که اتفاقا تو دین هم بهش اشاره شده، رها میشه، یا اگه رها نمیشه، مردم احساس میکنن که خیلی شل داره گرفته میشه، ولی این رو شدید تر از حالتی که هست باهاش برخورد میشه، خب قطعا دافعه ایجاد میکنه.

دکتر غلامی: اولا اینکه امیرالمونین نسبت به چه موضوعاتی برخورد داشتن، یکبار دیگه عرض کردم، وقتی میتونیم بگیم که امیرالمومنین با کدوم مسائل چه برخوردی داشته که اول اثبات بکنیم که این مساله در آن زمان بوده. عرض کردم که بد پوششی در زمان حکومت امیرالمومنین مساله نبوده، اما شما میگید درباره رانت و … قانون داریم..

مهمانان برنامه: ما میتونیم بگیم که با توجه به این، آیات قرآن رو دسته بندی کنیم بگیم آقا مثلا ۱۰ درصدش در مورد این موضوعه پس اهمیتش بیشتره، یک درصدش درباره این موضوعه پس اهمیتش کمتره، این رو میتونیم بگیم؟

دکتر غلامی: نه. به خاطر اینکه گاهی اوقات مثلا حضرت امام رحمت الله میفرمایند چند درصد آیات قرآن آیات اجتماعیه یا آیات سیاسیه؟! یک کسی نگاه میکنه که نماز که سیاسی نیست، ما معتقدیم، نماز سیاسیه! آنچه که به نماز برمیگرده سیاست رو چی معنا میکنیم؟ فلذا اگر این شکلی بخوایم نگاه کنیم اول باید مبنا رو مشخص بکنیم که با کدوم مبنا رفتیم سراغ آیات قرآن؟ فراوانی تکرار یک مطلب دلالت بر اهمیتش میکنه؟ مثلا نگاه کنید به داستان پیامبران، داستان حضرت موسی (ع) بیش از همه داستان ها تکرار شده، اما از این زیادتر تکرار شدن، چه برداشت هایی میشه کرد؟ این محل اختلافه.

اما همراهی کنم در قسمت دوم سوال با شما. ما درمورد رانت و گرفتاری های اقتصادی و … [ خیلی حرف زدیم در جلسات قبلی] . چقدر باید فریاد بزنم، بگم که خوب با شما همراهم. یک زنی از بنی خضیمه _ بنی خضیمه یکی از تیره های قریش هست_ دزدی کرد، دزدی او، ۱۴ شرط دزدی رو داشت. اینکه بعضی وقتا سوال میشه یک نفر دزدی میکنه چرا دستش رو قطع نمیکنید، اینجا میگن آقا این فرد دزدی کرده اما حکمت اسلامی متاسفانه برخورد مناسب نمیکنه. اگر کسی دزدی نه براساس قانون ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی، دزدی اش باید ۱۴ تا شرط داشته باشه تا دستش رو قطع بکنن. بسیاری از دزدی هایی که الان اتفاق می افته، سرقت، اینها مشمول اون ۱۴ تا شرط نمیشه و ما نمیتونیم سرخود دست کسی رو قطع کنیم. این زن اتفاقا دزدی ای که کرده بد مشمول این میشد، اما هم خودش هم خانواده حسابی ای داشت، هم قومش… یعنی خیلی بد بود دستش قطع بشه!

اینها آمدند سراغ (بعضیا میگن ام سلمه، بعضیا میگن سراغ زید بن حارثه که پسر خوانده پیامبر بود، بعضیا میگن، اسامه پسر این زید) که آقا برو پیش پیامبر بگو که اگه ممکنه [صرفنظر کنید از قطع ید]. این اومد پیش پیامبر گفت که آقا این خانم هم خودش هم خانواده اش هم قبیله­ شون خیلی آدم حسابیه، شما این رو یه جوری مجازات تعیین کنید که حد بهمراه تعزیر باشه. یعنی باید جزای نقدی با یک شلاقی با یک حبسی جمع بشه، ولی دستش قطع نشه. پیامبر با عصبانیت فرمودند که اقوام قبل هلاک شدند به خاطر اینکه مجازات ها رو درمورد ضعفا اجرا میکردند و لی به اقویا که میرسیدند یه جوری میپیچوندن، یک توجیهی درست میکردن جمعش بکنند! بعد حضرت میگن والله قسم اگر دخترم فاطمه این کار رو کرده بود، دستش رو قطع میکردم…

نظر منه در مورد رانت و اختلاس و کلاه برداری، جلسه اول هم عرض کردم، بلاشک اولویت است و بلاشک خیلی جدی تر و سریع تر، باید برخورد میشد، خب؟ اصلا موافق نیستم . اگرچه به عنوان کسی که حقوق خوندم و دانشجوهای مختلفی تربیت کردم که در این کارها هستن. یعنی یک زحماتی دارن میکشن، و لذا اونجا اصلا با شما اختلاف ندارم. اینکه ما برخوردمون با اونهایی که گرفتاری درست میکنن، حالا منکر این نیستم که بی قاعده بزنیم بکشیم، شعار میدادن که مفسد اقتصادی اعدام باید گردد حالا شما ممکنه بگید مفسد باشه، ۲۰ سال زندان بره، اما آیا برخورد ما نظارت ماست یا پیشگیری؟ حالا همه اش قوه قضایه هم نیست. عمده اینها در نظام بانکی اتفاق می افته، دولت ها همه دولت ها باید نظارت کنند بر بانک ها باید نظارت بکنند، قوه قضاییه باید مطلع بشه که برخورد بکنه، خب شما جلوگیری کنید که قوه قضائیه به مشکل نخوره، اونجا با شما مشکل ندارم.

اما چرا در مورد حجاب اینقدر حرف زده میشه؟ چون حجاب که یک مساله فرهنگی است و باید در یک فضای دیگری خیلی آرامتر درموردش گفتگو بشه، شده یک مساله بقرنجی که همه گرفتارن که اگر در تلویزیون راجع بهش صحبت بکنی، پیجت رو پیدا بکنن، ولت نمیکنن. چرا؟ این دوتا دلیل داره. یک دلیلش اینه که طرف مقابل ما به شدت روی این سرمایه گذاری کرده! روزنامه ایندیپندنت انگلیس یه مقاله ای نوشته بود، نگاه میکردم، همین امروز اتفاقا نگاه میکردم، نوشته بود که اگه میخوای جلوی گسترش اسلام رو بگیرید تنها راهش ترویج فساد در میان دختران مسلمانه. حالا او دختران رو گفته بود، من قائل به دختران نیستم، دختران و پسران مسلمان هردو. این جایی که طرف مقابل و رقیب ما روش سرمایه گذاری کرده به عنوان اینکه بتونه ما رو زمین گیر بکنه، حجاب بود. این یک مساله فرهنگی یهویی خیلی مد نظر قرار گرفت، خیلی بهش پرداخته شد.

دلیل دوم: در کشور ما یک امر فرهنگی شد دستآویز سیاسی. عرض کردم میخواد انتخابات برگزار بشه یک مرتبه این که من بتوانم کسب وجهه بکنم (برخی از کاندیداها) یکی از موضوعاتی که میشه باهاش کسب وجهه کرد چیه؟ بحث حجاب و پوشش. یک چیزی بگو، حالا شما الان یک چیزی میگی، انتخابات تمام میشه، یا انتخاب میشی یا نمیشی، ولی این حرفه میمونه، یعنی افراد شنیدن که شما با این شمایل گفتی که حالا یک چیزی بپوشن بره. خارجی ها دامن زدند داخلی ها بازی کردن. من عرض کردم اگر سیاسیون به حجاب کاری نمیداشتن، یک مساله فرهنگیه دست وزارت کشوره همین الان بگیرید بدید دست وزارت فرهنگ ، اصلا وزارت فرهنگ باز اون هم دولتیه این موضوع موضوع مردمی بشه نه امر نهادی. مثل امر به معروفه، امر به معروف رو نهادی میکنیم، بعد من به یکی میرسم داره به یکی زور میگه، میگم آقا زور نگو، میگه شما کارت امر به معروف داری؟ گفتم بنده کارت مسلمونی دارم. شما دارید به این بچه زور میگید، سر اینکه یه بچه ای داشت یه چیزی میفروخت، یکی اومده بود میگفت شما کارت امر به معروف نشون بده! امر به معروف یک موضوع مردمیه ، نباید نهادیش بکنی، اگر نهادیش بکنی، اونوقت مردم دیگه نمیتونن ورود بکنن.

مهمانان برنامه: مردمی اش هم بکنیم باز آسیب های دیگه ای داره.

دکتر غلامی: مردمی کن، نظارت کن. حکومت­ها چیکار میکردن؟ امیر المومنین پرسیدن قیمت کالاها چقدر باشه؟ حضرت میگفت تصمیم قیمت گذاری با خود بازاره ولی تو بازار راه میرفت اگر میدید کم فروشی میکنن گرون فروشی میکنن، برخورد میکرد. نمیگم مردمی­ اش کنیم، ولش کنیم. مردمی­ اش کنیم نظارت کنیم کسی سوء استفاده نکنه. ما الان حکومتی ­اش کردیم. شما الان با من دولت یا منه نظام خوب نیستید، چجوری حال منو میگیرید؟ حالا که اینجوری شد بی قانونی میکنم با روسری. حال منو گرفتید….

مهمانان برنامه: خوب زورشون فقط به همین میرسه خیلیا

دکتر غلامی: پرداخت بیش از حد یک موضوع و حکومتی کردن یک موضوع، الان حیثیتی شده دیگه. یعنی الان چند تا بحث سیاسی رو نگاه کنید. من نام نمیبرم، دو تا جناح هستند، این جناح همش میگه حجاب، اون یکی میگه نه اینقدر نگین، در حالی که اصلا حجاب بحث سیاسی نیست بحث این جناح و اون جناح نیست. قبل از اینکه پیامبر مبعوث بشوند و اسلام به این کشور وارد بشه، انقدر حجاب مردم در اینجا جدی بوده. ویل دورانت در تاریخ تمدن میگه مسلمان ها اون پرده نشینی و حجاب شدیدشون رو از ایرانی ها تقلید کردند! البته قبول ندارم اینو چون آیات حجاب قبل از تعامل اعراب با مسلمین بوده ولی میخوام عرض کنم که ویل دورانت معتقده که حجاب اسلامی هم از ایران گرفته شده یعنی انقدر ایرانیا محجبه بودن. بعد یه موضوع فرهنگی – مردمی شد سیاسی! به مناظره ها راه پیدا کرد، اظهار نظر شد، بعد الان تبدیل شده به یک تابویی که کسی میخواد راجع بهش حرف بزنه گویی میخواد پایه های ارکان جمهوری اسلامی رو تکون بده، در حالی که واقعا نه بوده نه هست.

مجری: استناد کردید به مقاله، اما استنادتون رو من کمی مشکل دارم باهاش. اونها گفتن که برای زمین گیرکردن جوامع اسلامی ترویج فساد یک راهکار است. الان یک سوالی پیش میاد که الان اونها خودشون زمین گیر هستند دیگه؟ چیکار دارن به ما، عملا چون فساد بینشون هست، چون حجاب ندارند، زمین گیرند.

مهمانان برنامه: هم زمین گیر هستند و هم مگه با قانون حجاب ما جلوی فساد رو گرفتیم؟

مجری: نقض غرض هست بحث حجاب پیش از اسلام هم که فرمودید. الان مشکل این هست که ما الان حجاب رو اجباری کردیم، حجاب پیش از اسلام قانونی نبوده، حجاب عرفی بوده، مردم خودشون رعایت میکردند و دقیقا مشکل از همونجایی شروع شده که ما اومدیم این رو قانونی کردیم و اجبار کردیم. همین قانونی کردن و اجبار کردن باعث شده که بحث سیاسی بشه، جناح­ها بهش ورود کنند. توی بحث حقوقی، جناح­ها هم اجازه دارند بهش ورورد کنند، و اون جناح­ها هم جناح­های سیاسی هستند به خاطر همین خیلی طبیعیه که ورود میکنند. اگر برگردیم به اون حالت حجاب عرفی­ ای وجود داشته، این صورت سوالی که شما مطرح کردید کلا برطرف میشه.

مهمانان برنامه: حداقل برای افراد هم سن و سال من به عنوان کسی که در این زمینه شاید اصلا مطالعه تخصصی­ ای نداشته باشه ولی این به نظرم هنوز حل نشده برای خیلیا که حتی گارد هم دارند اکثرشون، فکر میکنم این مساله براشون حل نشده که: اصلا اساسا چرا جامعه باید یک قانونی درمورد پوشش داشته باشه، چرا جامعه باید اسلامی باشه؟! مثلا نمیخوام مقایسه بکنم اما مثل کشور ترکیه چرا ما نمیتونیم، مگر این نیستش که انتخاب دین یک چیز فردی است؟ بنا به چیزی که ما را از حیوانات و هر موجود زنده ­ای جدا میکنه اینه که ما اختیار و عقل داریم. چطور من نمیتونم؟ من احساس میکنم این که به من میگن تو باید به عنوان زن در جامعه اینطوری بگردی و گرنه باهات برخورد میکنیم، اولا دارن به شعور من توهین میکنن و دوم به انسانیت من که من به عنوان یک انسان اختیاری ندارم. ما یک تصمیمی گرفتیم که آن ما، همه قبولش ندارند واو برای ما تعیین میکنه چطوری زندگی کنیم چطوری پوشش داشته باشیم. به نظر من این اساسا حل نشده که چرا باید به ما بگن که چی بپوش، چجوری بپوش.

دکتر غلامی: سه تا نکته شد؛ نکته اول اینکه فرمودید اونها این رو میگن پس خودشان زمین گیرند: اولا آیا در انگلیس مردم پوشش ندارند؟ جواب اینست که مردم پوشش دارند اما آنها اعتقاد به حد پوشش اسلام ندارند.

مهمانان برنامه: همین حد حجاب مساله هست.

نرخ سیاه در جرائم جنسی
دکتر غلامی: نکته دوم اینه که این که پوشش به معنایی که ما میگیم ندارند نتیجه اش اینه که آمار تجاوز و تعرض، بچه­ هایی که تک والدن و یا والدشون مشخص نیستن، بسیار زیاده. اینکه عرض میکنم در مورد آمارها، یک خواهش دارم از کسانی که اهل تحقیق هستند، اینکه بعضیا در مورد آمارها میگن از کجا میاد این امارها، من میخوام ارجاع بدم به آمارهایی که خودشون میدن. ما اصلا از خودمون حرف نزنیم. که آمار فساد چقدر در غرب هست. من قائل به این نیستم که در غرب همه مردم در حال فساد هستند، هیچکی با هیچکی ازدواج نمیکنه، فرزندان …. اینها حرفهای تخیلی و مضموم است. اما اینکه عدم رعایت پوشش در همان انگلیس چقدر باعث [فساد] میشه [قابل توجه هست].

پارلمان انگلیس مثل مجلس امریکا، نهادی است که سالیانه آمار میدهد. مراجعه کنید. یکی دوسال پیش دیدید که آمار تعرض به خانم­ها (نه خانم­ های معمولی، بلکه خانم ­هایی که مدیر بودند دست اندر کار بودند) انقدر صداش در اومد که ۱۳ زن سیاستمدار درست و حسابی در اروپا پویش راه انداختند، خانم­ هایی که در مصادر کار هستند و مورد تعرض قرار گرفتند بیان اعلام بکنند به واسطه این که از آبروشون میترسن، از اعتراض خودداری نکنند.

ما در رشته حقوق وقتی میخواهیم آمار جوامع رو بگیم، سه دسته آمار داریم؛ یک آمار واقعی داریم، یک آمار پلیسی و یک آمار قضایی. آمار واقعی آن تعداد جرمی که واقعا روی داده، نمیدونیم چندتاست. آمار پلیسی آماری که مردم به پلیس مراجعه کردند و گفتند که این مقدار جرم نسبت به ما انجام شد. آمار قضایی آماری ست که پروندهای پلیسی رفته به دادگاه، رسیدگی شده و الی آخر.

ما با آمار قضایی اینجا کار نداریم اما آمار پلیسی و آمار واقعی، اگر در هر جرمی ۵۰ تا واقع بشه، ۴۵ تاش به پلیس مراجعه بکنند، ۵ تا مغفول واقع شد، به این میگن نرخ سیاه جرم. یعنی فاصله آمار واقعی جرم با آمار پلیسی [وجود دارد]. ما مطلع شدیم که ۴۵ تا از این جرم واقع شده، اما در اصل ۵۰ تا بوده. در یک سری جرایم ، نرخ سیاه نزدیک به صفر است، مثل سرقت خودرو، ماشین که میدزدن افراد به طور طبیعی میان میگن. فلذا آمار واقعی و آمار پلیس، نرخ سیاه در سرقت خودرو نزدیک به صفر یا صفر است. اما در برخی جرائم به دلایل مختلف این نرخ سیاه زیاد میشه، در همه جای دنیا. یکی از بالاترین جرائم در نرخ سیاه یا در بسیاری از جاهای دنیا جرائم تعرض است، چرا؟ افراد به خاطر آبرو از خیر گفتنش میگذرند، این مال کشور ما نیست مال همه جای دنیاست.

در کشور ما هر رابطه جنسی فساد حساب میشه اما در آنجا هر رابطه جنسی که با رضایت انجام بشه، فساد حساب نمیشه. لذا غالب آقایونی که میبینم میگن آمار فساد در ایران اینقدر از فلان کشور بیشتره، مقایسه غلطیه. اون رفتاری که شما در ایران بهش میگید فساد، در فرانسه اصلا عنوان مجرمانه نداره. الان در ایران دو نفر با رضایت با هم ارتباط داشته باشند، این عنوان فحشا داره، و براساس قانون مجازات جرم حدی حساب میشه. این رفتار که عمده ­ی فسادهای ایران رو تشکیل میده، اصلا در کشور غربی جرم نیست! رابطه با رضایت جرم حساب نمیشه. ولذا این مقایسه، مقایسه دقیقی نیست.

این را میخواستم عرض بکنم که آماری که از تعرض در غرب، توسط نهادهای رسمی اعلام میشه، آمار واقعی نیست آمار پلیسی هست و تو جرائم جنسی آمار واقعی و آمار پلیسی بیشترین فاصله را دارد.

مهمانان برنامه:در ایران خیلی بیشتره

دکتر غلامی: در ایران خیلی بیشتر نیست چون که عرض کردم رفتارهایی که در ایران عنوان فساد میگیرند، ۹۰ درصدش در غرب اصلا عنوان مجرمانه ندارند. شما وقتی میتونید آمار دو تا کشور رو با هم مقایسه کنید که دو تا کشور به یک کار بگن جرم.

نظارت اجتماعی در مسئله حجاب، قدرتمندتر از قانون
اما اون نکته دوم که گفتید حجاب پیش از اسلام، حجاب قانونی و اجبار، [باید مجددا تاکید کنم که] حجاب اجباری مفهوم متناقض داره، حجاب نیاز به عقیده دارد، و عقیده اجبار پذیر نیست. شما وقتی میگید حجاب اجباری، اجبار رو با قانون یکی میکنید، ۱۰۰ سال پیش در روستاهایی که پدربزرگ و مادربزرگ های ما بودند، کسی بد پوششی میکرد؟ نه، بد پوششی اگر میخواست بکنه، از چی میترسید؟ قانونی نبود، از یک الزامی [میترسید] اسم اون الزام، نظارت اجتماعی بود. قدرت نظارت اجتماعی خیلی جاها از قانون بسیار بیشتره، در روستاهای ما قانون نبود، اما حجاب الزامی بود، به واسطه الزام اجتماعی. پس اینکه میگید اون موقع قانون نبود نگاه کنید که قانون نبود ولی افراد چجوری زندگی میکردن، نمیخوام به درستی و غلطیش بپردازم؛ اگر زنی بلند بلند صحبت میکرد، مرد بدون اینکه مهریه­ اش رو بده، میتونست طلاقش بده! اینها لازم نبود حتما یک قانون و قوه قضائیه ­ای داشته باشند، نظارت اجتماعی اینقدر پررنگ بود. یعنی فرد احساس میکرد اگر این را رعایت نکنم، جمع مرا طرد خواهد کرد. پس الزام لزوما قانون نیست.

اگر نظارت اجتماعی باشه دیگه قانون این مقدار کارایی نداره. شما میرسید به یک پیرمردی که سن و سالی ازش گذشته، باید جلوش حجاب داشته باشید یا نه؟ اگر بگید که حجاب ریشه اش و دلیلش عدم تحریک بوده، میگم پیرمرده اصلا دیگه تحریک معنا نداره، پس حجاب معنی نداره؟ میگیم نه، یکی از آثارش این بود که دیگران تحریک نشن اما ریشه ­اش این نبود و لذا یک جایی که این دلیل محقق نشد حجاب به قوت خودش باقی میمونه. مثال میزنم که خوب جا بیافته: میگن حجاب برای امنیته، فرض بفرمایید یک خانمی یک جا نشسته با پسرعمو یا پسر دایی اش، از جانب اینها الان خطری تهدیدش میکنه؟ ظاهرا نه! پس دیگه نباید حجاب داشته باشه؟ میگیم نه، حجاب یکی از آثارش امنیته اما ریشه­ اش امنیت نیست، و لذا اگر جایی امنیت بود، و نامحرم هم بود، باز حجاب باید رعایت بشه.

[در ادامه راجع به میزان اثر گذاری برنامه صحبت شد.]

مهمانان برنامه: اینکه بگیم ما فرهنگمون به همون منوال ادامه بده و بره جلو، ما قطعا در جایگاهی نیستیم که بخوایم چیزی رو تغییر بدیم. راه حل چیه؟

دکتر غلامی: از این برنامه به چی میخوایم برسیم؟ جزییش اینه که ما الان ۷ نفریم، هرکدوم از ما چقدر زور داره؟ ۱ تومان …. لایکلف الله نفسا الا وسعها. هرکی همانقدری که زور داره پیش بره. من یک زوری دارم، فردای قیامت هم به خدا میگم من انقدر زور داشتم، تشخیصم این بود، انقدر انجام دادم، قدرتم انقدر بود.

بهتر بودن جوان های امروز نسبت به جوان های انقلاب
دکتر غلامی: اینکه واقعا رهبری میگن اگه الان اتفاقی بیافته، جوون های الان از اول انقلاب بهترن، یک جوربحث تبلیغاتیه؟ من معتقدم که (ان شاأالله هیچ اتفاقی برای این کشور نیفته)، اما اگر یک زمانی، قرار باشه یک اتفاقی بیفته که جوونهای ما خودشون رو نشون بدن، بلاشک ولا شبهه، بسیاری از اون هایی که شاید ظاهرا شبیه من و شما نیستن، از ما جلوتر خواهند بود. نمونه اش اردوهای جهادیه، متعدد از دانشجوهای خود بنده برای اردوهای جهادی میرن، اصلا عنوانشون اردو جهادی نیست، چندتا آقا چندتا خانم میرن، کار دندون پزشکی میکنن کار پزشکی میکنن، کار عمرانی میکنن، بی سروصدا برمیگردن، هیچ شباهتی هم به ماها ندارن، فقط میخوان بگن، ما شبیه شما نیستیم چون همه تون منافقید. به همین خاطر من به دین گریزی جوون هامون قائل نیستم.

مقایسه رفتار خودخواهانه مردم الان با زمان جنگ
مهمانان برنامه: اما توی ماجرای سکه و اینها هم که اتفاق می افته، اون روی سکه مون رو هم نگاه میکنیم، که مردمی که زمان جنگ پول تو جیبی شون رو میدادن و قلک هاشون رو میدادن، حالا الان دارن میرن چی احتکار میکنن؟! فلان کار رو میکنن، خب اینور هم داریم می بینیم.

دکترغلامی: چون ممکنه من به ایشون اعتماد نداشته باشم،اما به شما اعتماد داشته باشم. مردم الان این شکلی شدن. یک مثالی میگم، من توی یک مجموعه کلاسهایی دارم، ۴ تا کلاس در هفته است، بچه ها میان برای بحث های مختلف، یک صندوق صدقات راه انداختیم، ولی دانشجو ها پول میدن، تو ۳ سال ۳۱۱ میلیون تومان بچها پول دادن، شاید همین بچه ها برن سکه هم بخرن ها، ولی اینجا صدقه میدن، به این صندوق صدقات اعتماد دارند. بالاترین مشارکت در جمهوری اسلامی رو میدونید بعد از رای به جمهوری اسلامی کدام مشارکت بوده؟ ثبت نام یارانه ها، ۹۴ درصد مشارکت کردند؛ هرچی گفتیم انصراف بدید، انصراف ندادند. یعنی چی؟ یعنی در مورد انصراف از یارانه ها ما اعتماد نداریم. اما همون مردم، برنامه ماه عسل میگه بیاید پشتیبانی بکنید از بچه هایی که بی بضاعتند، یک کاری می کنند که رئیس کمیته امداد -بنده خدا- کپ کرده بود، سجده کرد تو برنامه، این مردم همون مردم هستندها، من میگم اگر خرید سکه مردم رو می بینید، طرح محسنین مردم رو هم ببینید.

مهمانان برنامه: حالا اگه یک اتفاقی برای همین مملکت بیافته، چون مردم به هم اعتماد ندارند و نظام، سرمایه اجتماعیش رو از دست داده، اینها نمیان پای کار.

دکترغلامی: باید این رو ببینیم که مردم توی اون بزنگاه، فکر میکنن میخواهند پشت سر چه کسی وایسن! الان فرض بفرمایید سردار سلیمانی بگه این کار زیر نظر منه، چند درصد مردم اعتماد میکنن؟
لذا میخوام بگم همه پایگاه هامون رو از دست ندادیم، یعنی مراقب باشیم، -این جملات نا امید کننده که ای وای! – تموم شد! بدبخت شدیم، بیچاره شدیم، الان میان صدا و سیما رو اشغال میکنند! به این شدت گمان نمیکنم باشه.

آینده پژوهی حجاب
مهمانان برنامه: تو این چند جلسه خیلی آسیب شناسی کردیم. آسیب شناسی یک نگاه گذشته محور داره، دوست دارم یک نگاه آینده نگرانه داشته باشیم. در آینده پژوهی یک روش داریم به نام پس نگری، که میگه اون مساله ای که داری، مثلا پوشش، یا قوانین حجاب که داریم، بیا برو به ۵ سال آینده، ۱۰ سال آینده، که فرض کنیم که این مساله حل شده و این قانون پوشش برداشته شده، حالا از آینده به الان نگاه کن، و در مورد طبعاتش صحبت کن؛ بیا بگو که چه چیزهایی رو بدست آوردم و چه جیزهایی رو از دست دادیم. جامعه من چه چیزهایی گرفت و چه چیزهایی از دست داد. اون موقع میتونی بیای بسنجی که این کار اصلا به صرفه است یا نه؟ یعنی کاملا بخوایم بررسی کنیم که کدوم به نفعمونه یا نه ،کاملا منفعت طلبانه به این موضوع نگاه کنیم. من دوست داشتم که شما از این منظر به موضوع بپردازید که چه چیزهایی بدست میاد و چه چیزهایی از دست میره.

مجری: شاید الان آینده ای که بخوایم بگیم که قانون حجاب برداشته شده، بتونیم کشورهای غربی رو مثال بزنیم که قانون رو ندارند و موفق تر هستند و زن ها در اینجاها خیلی موفق تر و بُلد تر هستند در جامعه، و خیلی میتونه حضور اجتماعی موثرتری داشته باشه در جامعه.

مهمانان برنامه: ما با نگاه بومی این آینده پژوهی رو بررسی کنیم.

دکترغلامی: در نگاه آینده پژوهانه برخلاف تعبیر برخی که فکر میکنند آینده پژوهی یک جور رمالی هست، علم روش منده که داده های فعلی رو ارزیابی میکنه، روند تحولش رو می بینه و میگه در آینده این اتفاق خواهد افتاد. من میتونم این تدبیر رو بیاندیشم. مثال میزنم: در حقوق، ما در آینده پژوهی میگیم که، فرض بفرمایید کشور ما داره پیر میشه، ۱۵ سال دیگه یک قشر عمده ای از جامعه ما پیر هستند. پیرمرد و پیرزن، پیرمردها و پیرزن ها معمولا چه جرایمی انجام میدن؟ جرایم پیرمردها با جرایم جوون ها فرق میکنه دیگه، جرایمی که اینها احتمالا انجام خواهند داد چیاست؟ فکر بکنید. راهکارهای پیشگیری ازش چیاست؟ الان برنامه ریزی بکنیم که یک مرتبه ۱۵ سال دیگه با یک فراوانی وحشتناک جرایم خاص افراد پیر، چه مرد چه زن مواجه نشیم. الان برنامه ریزی میکنیم، مثلا پیرها جرایم اقتصادی انجام میدن، چه در فضای حقیقی چه در فضای مجازی، ارزیابی بکنیم اول و بعد طراحی، اجرا و پیشگیری از جرایم ۱۵ سال آتی.

در مورد حجاب به نظرم خیلی سخت نیست که پیش بینی بکنیم که وضعیت فعلی رو با حذف قانون جابجا بکنیم، چه اتفاقی روی خواهد داد. یک اخلاق بدی تو بعضی از ما ایرانی ها هست که وقتی یک بابی باز میشه معمولا تا اون تهش رو نریم ول نمیکنیم، خصوصا اگه امکان استفاده از یک امکانی باشه. خودم رو عرض میکنم.

یعنی مثلا بگن آقا حق المار! شما از یک کوچه که رد بشی و شاخه درختی از خونه ای اومده باشه بیرون و میوه تو کوچه باشه، در حدی که مثلا آدم یک دونه سیب میخوره در اون حد که لطمه نخوره، میگن حق مار، حق عبور کننده، میتونید بخورید. بعد از اون طرف ما، تو خونه خودمون، سیب رو به ۸ قسمت تقسیم میکنیم، ماهی یک هشتم میخوریم. میگیم حق المار یعنی قرار بود در حدی بخوری که یک انسان میگذره و میخوره!!! حالا این اخلاق هست دیگه…

ما الان بگیم که تو این حوزه یک آزادی ای هست، شما میتونید انقدر که میخواید استفاده بکنید، چی میشه؟ جسارتا یک مثال بد بزنم -ناظر به خودم- :
عروسی همه تون تشریف بردید دیگه. میگن آقایون، خانم ها بفرمایید برای خودتون غذا بکشید، همه ما حد معده هامون رو میدونیم درسته؟ چند درصد بشقاب ها تمیز شده است بعد غذا خوردن؟! یعنی افراد به اندازه میلشون کشیدن و همان رو میل کردن.
یعنی انقدر برداشتیم، بعد کنارش رو توک میزنیم، میگیم سیر شدم!!! خب اندازه ای که میتونستی بخوری بردار!!!
میشه پیش بینی کرد که اگه گفتیم همه چی باز، چه اتفاقی می افته.

اما ناظر به همین نکته که ایرانی ها یک حدی رو نگه میدارن، تا یک جایی میرن، از یک حدی جلوتر نمیرن: وضعیت فعلیمون رو ببینید، خانمه میخواد بالاخره یک چیزی رو سرش نگه داره، شالی، چیزی.. ، اما نگاه میکنیم آرایشش و ادکلنش و .. -بعضی ها به خودشون ادکلن نمیزنن، خودشون رو به ادکلن میزنن، یعنی انسان فکر میکنه که چقدر یک آدم میتونه ادکلن زده باشه، اون هم چه ادکلنی!! یعنی من از کنار برخی خانم ها رد میشم، دعا میکنم برای بچه های مجرد! یعنی یک پسر مجرد این بو ،با این شدت رو استشمام بکنه، چه گرفتاری و اذیتی متوجه اون بنده خدا میشه؟!!! بماند…. از نوع استفاده مون از موسیقی و همه چی …

ما موندیم توی یک معذوری که از اون طرف میخوایم یک کفی رو نگه داریم، از یک طرف اگه یک امکانی برای استفاده کردن باشه، حداکثر استفاده رو ببریم. یعنی چه بسا چادر هم سرمون کردیم، اما یک جوری آرایش کردیم که یک کسی که چادر نداره به ما نگاه میکنه، میگه: چادری نیستیم ولی اینقدر آرایش هم نمیکنیم!

پروژه شدن حجاب در ایران
نکته ای که این وضعیت رو از اختیار ما خارج میکنه، پروژه شدن حجاب درمورد کشور ماست. چند بار این رو تاکید کردم ولی باز میخوام این رو بگم:
در جاهای مختلف دنیا، حجاب پروسه است؛ در غرب از سال ۱۵۰۰ میلادی تا حدود سال ۱۹۲۰-۱۹۳۰ حجاب پروسه است .یعنی شما نگاه میکنید به تصاویر پوشش، شیب حجاب رو نمیتونید ببینید. حجاب یک پروسه ایه که خودش داره طی میکنه، اقوام مختلف در اعصار مختلف بر اساس اصول زیبایی شناختی یک پوششی رو انتخاب میکنن. از ۱۹۲۰-۳۰-۴۰ که حجاب ابعاد اقتصادی و سیاسی پیدا میکنه و ابعاد یک ذره اجتماعی تر پیدا میکنه، یک مرتبه حجاب با یک شیب تند میاد پایین! یعنی واقعا اگر که حجابی که تو سال های ۱۹۷۰-۸۰ که در فیلم ها و در مرئی و منظر مردم داشتند، به ۱۰۰ سال قبل ارجاع میدادیم، همون اتفاقاتی می افتاد که مثلا خانمی تو تئاتر یکم حجابش رو کم کرد، یک شهر ریخت به هم.

در مورد کشور ما اگر ما درمورد حجاب کوچکترین انعطافی نشون بدیم -ولو ریشه اون اتفاق هرچی میخواد باشه- اتفاقی که خواهد افتاد اینه که: طرف مقابل ما یعنی دشمن، تمام سرمایه گذاریش رو میذاره رو این حوزه. چرا؟ چون برای اینکه یک کشور رو از حیز حیات ساقط بکنیم هیچ چیز بهتر از از بین بردن پایه های عفاف جوون هاش نیست، این هم در آندلوس امتحان شد و هم الان داره امتحان میشه.

الان وضعیت بدتر نیست. یک وقت شما میگید بی حجابی اینجا مثل پاریس، تو پاریس مردم تشخیص میدن چی بپوشن، هیچکی هیچی نمیگه، اما اینجا شبکه راه انداختن، سریال میسازن، کلی فعالیت میکنن، عده ای داخل شبهه میندازن، چرا؟ به جهت اینکه جمهوری اسلامی به جهت نظامی قابل سرنگونی نیست. امتحان کردند، نشد. لذا الان اومدن سراغ گزاره های نرم. در این زمینه ابتدایی ترین، موثر ترین راه بحث عفاف است. این نسخه رو قبلا امتحان هم کردند. اگر ما در جمهوری اسلامی این باب رو باز بکنیم، (باب برداشتن قانون حجاب)، طرف مقابل ما جز به اینکه جوون های ما به فساد فحشا بیافتن به چیزکمتر قانع نخواهد شد.
اینها که به این دچار شدن، اونوقت میشه چیکار کرد؟ جمهوری اسلامی رو مثل آندلوس در یک چشم به هم زدنی از بین برد.

پس حجاب در کشور ما پروسه نیست که ما حجاب رو برداریم، بعد دشمن هم بگه که :”من چندبار گفتم اگر بردارید بهتره، خدا خیرتون بده”. نه! دشمن میگه: حالا که برداشتید، فکرکنیم که حالا دیگه روی چی میشه سرمایه گذاری کرد؟

افزایش تعداد شبکه فارسی زبان
حساسیت الان رو ببینید، مثال عرض میکنم افغانستان ،عراق و پاکستان! چندتا شبکه اردو زبان بی بی سی داره؟ voa داره؟ یا هر جای دنیا؟ دیگه عربستان هم داره علیه ما شبکه فارسی زبان راه میندازه!!! برای چی؟
بعضی وقت ها میگن شما توهم توطئه دارید، فکر میکنید همه با شما دشمن هستند. میگم من توهم ندارم، یک سوال دارم: این تعداد شبکه و سریال و مجری و فعال اجتماعی و کانال …، اینها برای چیه؟ اتفاقی مثلا طرف شب خوابید بیدار شد گفت یک شبکه راه بندازیم، ایرانیا خسته شدن، ۴ تا سریال تماشا کنند؟! برای این بود؟!

مهمانان برنامه: این حرفهاتون درسته، اما تو مرحله ای که الان هستیم این حرف ها مال ۱۵ سال پیشه. جوان امروزتون یک زندگی مجازی داره تو فضای مجازی، که از خصوصی ترین لحظات زندگیش داره عکس میندازه و میذاره و اونجا دیگه قانون حجابی وجود نداره و دیگه عفاف و حیایی وجود نداره، حالا همون که تمام زندگیش توی شبکه اش وجود داره، بیاد تو خیابون روسری سرش کنه!!!؟

مجری: میگن حجاب یک حریم خصوصی ماست، شما نمیتونید دخالت بکنید.

مهمانان برنامه: انقدر این مساله پیش روی کرده، شما دیگه نمیتونید بگید که : من دیگه نمیتونم انعطاف نشون بدم! انعطاف هم نشون ندید، بالاخره یک اتفاقی می افته که بهتره قبل از اینکه یک اتفاق بدتری بیافته، خودتون یک ساز و کار ایجابی ایجاد کنید.

استفاده از ظرفیت ماه محرم
دکترغلامی: اون ساز و کار این نیست که الان براساس مسیری که آب الان داره میره ما شنا بکنیم. یک مسیر غلطی عفاف و پوشش درش اتفاق افتاده، راه اینه که بگیم مسیر غلطه و کاری نمیشه کرد، همراهی کنیم باهاش!؟ یکی از موانع جدیش رو برداریم؟! یا راه اینه که ببینیم که این معلول از چه عواملی نشات گرفته، بریم سراغ اون عوامل.
ممکنه الان شروع کنین، کی جواب بده؟ ۱۰ سال بعد، ۱۵ سال بعد، همونطور که طرف مقابل ما همان کار رو کرد. ولی اینکه بگیم چون این شکلی شده ما دیگه نمیتونیم کاری کنیم، رها کنیم بریم جلو!! این راهش نیستش.

شما دیدید تو همین فضا ما یک گزاره هایی داریم، آن گزاره ها مزیت های ما هستند، اما استفاده نمیکنیم. مثلا: ایام محرم، این خانم هایی که میان و آقایونی که میان در مراسمات عزاداری شرکت میکنن، جند درصد مردم جامعه ما هستند؟
بعید است کسی زیر ۹۰ درصد رو ادعا بکنه. یعنی این طرف هر اعتقاد و آیینی داشته باشه، عاشورا تاسوعا خودش رو قاطی این مراسم میکنه. ما از این مزیت چقدر میتونیم استفاده کنیم؟
از کدام مزیت؟ خوب به مثالی که عرض میکنم عنایت کنید:

توی بزرگراه دارید میرید در حال رانندگی، شما میخواید بپیچید، ایشون اجازه نمیده، میخورید به گاردریل وسط، اصلا مهم نیست برای این خانم، میگه میخواست رد بشه! میخواست نپیچه!
شب هنگام، ایشون تو هیئت نشسته، شما وارد میشید بچه هم بغلتون، اصلا شما رو قبلا ندیده ها، خانمه میگه بهتون: خانم بیا اینجا جا هست، خانم بچه ات رو بده بغل من، یک لیوان آب بخور!
ایشون توی بزرگراه میخواست شما رو بکوبه به وسط خیابون! اما الان تو هیئت به شما جا میده و … چرا؟
یک اتفاقی افتاده، معشوق واحد عشاق رو به هم نزدیک میکنه. وقتی میایید تو هیئت، همه عاشق یک نفریم دیگه، وقتی همه عاشق یک نفرند سعی میکنن به هم نزدیک شن، تا شبیه هم بشن.
از این مزیت نهادی به نام عاشورا و ایامی به نام محرم، ما استفاده بکنیم برای این موضوع، اون شب ها اینها مخاطب ما هستند دیگه، تو دهه محرم ما راجع به همین موضوع صحبت بکنیم.

مهمانان برنامه: بعضیا اصلا هیئتی میرن که سخنران نداشته باشه.

دکترغلامی: این فرمایش شماست، لااقل هئیت هایی که ما هستیم تو منطقه شهرک غرب و جاهای دیگه، اینطور نیستش، خیلیاشون میان، و مکرر شده که وقتی صحبت میکردن، اینها پای صحبت بودن.

حجاب علت عقب ماندگی ما و بیحجابی علت پیشرفت غرب!
اما این سوالی که پرسیدید خیلی سوال مهمیه:
آقا! ما با حجاب عقب افتادیم، غربیا بدون حجاب پیش رفتن، این عامل پسرفت رو در این جامعه حذف بکنید تا ما به پیشرفت برسیم!
این رو درمورد حجاب توسعه بده، در مورد اسلام هم همین رو میگن. میگن آقا اسلام عامل عقب ماندگی ماست، کشور های غربی دین رو گذاشتن کنار، موفق شدند، ما چسبیدیم به دین و پیشرفت نمیکنیم.

در مورد دین یک پرانتز کوچولو باز کنم:
اندیشمندان غربی ها در قرن ۱۸-۱۹-۲۰ دین رو به مذهب کاتولیک در قرون وسطا تعبیر کردن، و برخورد کلیسای کاتولیک با دانشمندان در دوران قرون وسطا رو به پای دین گذاشتن. تا پای دین میاد یاد تفتیش عقاید میندازن ما رو. یعنی یک مغالطه خیلی ساده ای رو اینا دارن ۴-۵ قرن سر سفره اش میشینن و ازش استفاده میکنند، این رو کاری ندارم فعلا.

سوال اینه که: آیا حجاب عامل عقب ماندگی ما و پیشرفت غربه؟ یعنی اگه خانم های ما محجبه نبودن به قله های علم و اخلاق و پیشرفت و توسعه میرسیدن؟
اولا سه تا نکته رو میخواهم بگم:

محور اول: ریشه توسعه یا عدم توسعه جوامع چیه؟
۱. آیا در غرب ما هیچ حجاب و پوششی نداریم؟ یعنی مردها و زن ها در غرب همه نچرالیستن، طبیعت گران؟
این حرف، حرف غلطیه، هرکسی میدونه، تمام کشور های دنیا، محدودیت هایی برای پوشش دارند، و مراکز خاص محدودیت های بیشتری دارند، مثل دانشگاه ها، دانشگاه های درجه یک دنیا که تو حوزه های مختلف در رنک ۱-۲-۳-۴ قرار دارند اینها ضوابط پوشش دارند، پس این تلقی که در غرب هیچ حجابی نیست بماند.

محور دوم: غربی ها پیشرفت کردن چون حجاب ندارند؟ پیشرفت های غرب کجا حاصل میشه؟ تو مراکز فساد؟
غربی ها پیشرفت کردن به دو دلیل :
۱. به شدت اهل تلاش، برنامه ریزی، فعالیت، پیگیری، نظارت و کار هستند، به شدت کار میکنن.
۲. در کنار این، یک دوره ای هم غربی ها دنیا رو استثمار کردن، ثروت مادی و معنوی کشورهای مختلف رو بردن، الان هم تا یه حدودی میبرن، فقط قیافه اش عوض شده.
دلیل پیشرفت غرب ربطی به حجاب و عدم حجاب نداره، ربط داره به پرکاری و استثمارشون،

محور سوم: ما عقب موندیم چرا؟ چون پوشش داریم؟
ما خیلی وقت ها کم کاریم، بی برنامه ایم، ضعف داریم در کار و از اون طرف الگوی مصرفمون خرابه، هیچ کس تو ایران نمیتونه مدعی بشه که الگوی مصرف ما ایرانی ها درسته. یعنی مدعی بشه که اهل اسراف نیستیم! که به شدت اهل اسراف هستیم.
از اون طرف نسبت به کالای داخلی با کیفیتمون هم تعصب لازم رو نداریم. از اون طرف مردم پرکاری هم نیستیم. واقعا کم کاریم، آمارهایی که مراکز داخلی خودمون هم میدن تایید میکنند. ما پیشرفت نکردیم چون کار نمی کنیم، چون برنامه ریزی نداریم، نه اینکه حجاب داریم یا پوشش داریم!

مهمانان برنامه: درسته ولی مساله اینه که توی این حین، غربی ها یک زمینه هایی دارند، ما توی کشورمون همه عوامل به همدیگه ربط داره دیگه، یک زنجیره است، جوان ها بیکارند، مساله بدحجابی هست، دلیلش اینه که ازدواج نمیکنن زود، عواملش وجود نداره، زمینه هاش وجود نداره، همینطور زنجیره زنجیره بگیریم تموم نمیشه.

مجری: الان مشکلی که داریم، تو بحث گزینش معلم تو مدرسه یکی از اتفاقاتی که میافته، اون شخصی که گزینش گر هست، همه سوالاتی که میپرسه دینی و ذهبیه، سر و وضع خانم رو میبینه پوشش رو نگاه میکنه اگر حجاب نداشته باشه اصلا ازش قبول نمیکنه، اصلا کاری نداره که این آدم میتونه ارتباط با بچه بگیره یا نه، تخصصش این هست یا نه، اون درسی که قراره درس بده یا نه، بلده یا نه؟ اصلا کاری به این نداره. خب این الان مشکل عقب موندگی ایجاد میکنه، یک آدم غیر متخصصی که فقط ظاهر رو میتونه رعایت کنه میره داخل اون کار، و اون کار رو خراب میکنه، اما آدمی که متخصصه اما ظاهر رو نتونسته مثل اون آدم رعایت بکنه، میمونه بیرون. حادتر هم هست تو بعضی از ادارات و … روی اون حجابه هم تاکید دارند، میگن حتما باید چادر باشه، حتی اون مقنعه و مانتو هم کفایت نمیکنه.

مهمانان برنامه: راجع به تلویزیون یک چیزی گفت….

دکترغلامی: در تلویزیون بخش نامه کرده بودیم که خانم ها باید آستین دستشون بکنن. بعد یکی از مدیران رسانه تو برنامه ای که با هم داشتیم شبکه ۴، گفت نه، چیزی نیست که. بعد برنامه بهشون گفتم -رو آنتن نگفتم که جسارت نشه- فلان بازیگر فلان سریالتون مصاحبه کرده، گفته که… .
الان یعنی مساله ما این بود که آستین دستت کن که بیاد تا اینجا!!؟؟
الان مساله ما این بود؟ الان توی یک فیلم، آقا یک نگاهی به خانم میکنه، که اندازه ۱۰۰ تا مطلب گرفتاری برای خودش ایجاد میکنه.

اصرار میکنیم بر پوشش! به جای عفاف، بر پوشش اصرار می ورزیم. یک رئیس جمهور سابقی یک جمله ای گفت، اگرچه بهش عمل نکرد، اما جمله جمله خوبی بود، ابتدای ریاست جمهوریش گفت:
اگر یک آموزش پرورش خوب داشته باشیم، دیگه هیچ چیز نداشته باشیم، همه چیز داریم.

مهمانان برنامه: شما فرمودید که توی حجاب نمی تونیم انعطاف داشته باشیم. اگر انعطاف داشته باشیم، منظورمون از انعطاف این نیست که همه سرباز برن بیرون و هیچکی حجاب نداشته باشه، اصل حجاب زیباست…

دکترغلامی: انعطاف یعنی اینکه سوال خانم که راجع به انعطاف پرسیده بودند، ناظر به این بود که: مانسبت به اینکه حجاب پشتوانه قانونی داشته باشد، میتونیم انعطاف نشون بدیم؟
گفتم: نه. پشتوانه قانونی حجاب باید باشه، چون یک عده میخوان از مرز رد شن. اما حجاب رو با قانون میخواد در جامعه پیاده بکنه، اگه کسی این رو بگه، معلومه نه معنای قانون رو میدونه نه معنای حجاب رو و نه معنای جامعه رو.
اون نکات دیگه هم باید باشن، قانون مامور مرز است، مرز فقط اینجاست، تمام این مشی (محوطه داخل مرز) باید با اون عوامل دیگه محقق بشه.

مهمانان برنامه: شما فرمودید چادر اجبار نیست! تو هیچ جای ایران چادر اجبار نیست و باعث عقب موندگی نمیشه. اصل حجاب رو من فکر نمیکنم کسی دوست نداشته باشه، همه دوست دارند، ولی تو همین تخصصی که یکی از دوستان گفتن که تو مهد کودک برای اینکه بیان این رو به بچها آموزش بدن، عروسک های خوشگل رو گفتن بیارید آتیش زدن، این به نظرم حجابه که باعث عقب موندگی شده، من خودم دیدم یک خانمی که با تخصص در زمینه کودک میره یک جا استخدام بشه، اما استخدام نمیشه، چون فقط تو پوشش هایی که بیرون بوده، چادر نداشته.
یک فردی میاد استخدام اونجا میشه که حجاب و چادر داره ولی هیچ تخصصی نداره و این نداشتن تخصص باعث تربیت غلط میشه و اون کودکی که اونجوری داره رشد میکنه، همون ۱۵ سالی که گفتید کار فرهنگی نتیجه اش رو ما می بینیم، چه نتیجه خیلی بدتری از الان رو ما خواهیم دید. اینجا حجابه که ، یعنی یک اجبار زشتیه که باعث عقب موندگی شده. در حالی که با مانتو هم حجاب کاملی داره و گرایشی هم به بی حجابی نداره.

دکترغلامی: اون رئیس جمهورگفت ما اگر یک آموزش پرورش خوب داشته باشیم، دیگه هیچ چیز نداشته باشیم، همه چیز داریم. اما اگر همه چی داشته باشیم آمورش پرورش خوبی نداشته باشیم، هیچی نداریم. خیلی جمله خوبی بود. چون اگه آموزش و پروش درست بشه، محصولات، منابع انسانی درست بشن، اینها همه چیز رو درست میکنن، اما اگه منابع انسانی درست نشه شما هی قانون بذار، چارچوب درست بکن، اینها جواب نخواهد داد.

ببینید یک دوگانگی تو فرمایش شما بود که من قبلا نسبت بهش نظرم رو گفتم اینکه: اینها چادری اند پس تخصص ندارند، اینها چادری نیستن تخصص دارند! این رو قبول ندارم.
شما الان ۵ نفر هستید، با چادر بی چادر، همه تون هم توی این حوزه یک ورودی دارید. پس این قاعده نیست که هرکی چادر داره لزوما تخصص نداره.

الان خانم ها میخوان بیان بیت رهبری، دیدار آقا، به این ها بگن، آقا شما با چادر بیاین!؟ خانم های نخبه، غیر نخبه، شعرا برنامه های مختلف میرن با پوشش های مختلف. اگر الگو اونه قبول داریم، همه جا این رو پیاده بکنیم.
این رفتارهای عجیب قریب که لونگ دوتیکه است یا سه تیکه است؟ گره اش رو از کجا میزنن، میت رو از کله کفن بکنن یا از پا؟

فرمان ۸ ماده ای امام خمینی درمورد حریم خصوصی
بحث اینه که این حرف نظام جمهوری اسلامی است؟
حضرت امام (ره) فرمان هشت ماده ای دارند در مورد حریم خصوصی، ناظر به همین هاست. سال ۶۱ یک سخت گیری های عجیب غریبی تو گزینش ها، ورود به حریم خصوصی مردم، اول انقلاب هم بود یک عده احساس تکلیف میکردن که باید سرک بکشن همه جا… ، امام یک فرمان ۸ ماده ای دادند خیلی تنده؛ مثلا اینکه یک کسی، مثلا من مامور گازهستم وارد میشم که کنتور گاز یک خونه رو نگاه کنم، میبینم که طرف مواد مخدر اونجا داره، چیکار باید بکنم؟ به من ربطی نداره. مگر اینکه طرف خیلی داشته باشه که علامت این باشه که توزیع کننده مواد مخدره، والا اگر در حد مصرف شخصی اش باشه من حق ندارم به کسی بگم.
این سوالات عجیب غریب گزینش و رفتار نامتعارف برخی ها در گزینش، سیاست نظام نبوده، اما یک آدم هایی در یک جاهایی مستقر شدند که من هم دیدم که یک نگاه های…
باید حتما اصلاح بشه، دست دولت هاست.
البته همه جا اینطور نیست تو بعضی جاها این برعکس میشه، دیدم که دانشجوها بعضی میان درد دل میکنن که رفتن جایی گفتن” اگه میخواید استخدام بشید، چون با مهمون های خارجی تماس داریم و … نباید با چادر بیاید”، که هر دوتاش غلطه. ما همچین چیزی نداریم، جلوتر از این هم نمیتونیم حرکت کنیم، دین یک چارچوبی رو مشخص کرده، گفته این حد رعایت بشه، حجاب باشه، حالا با چادره، با مانتوئه، با این لباس های جدید…

مهمانان برنامه: چیکار کنیم که این ملاک ها در ادارات حل بشه؟

دکترغلامی: من نوعی نشستم اونجا سلیقه بنده اینه که هرکی بیاد اینجا گردی صورت هم نباید معلوم باشه. قبول دارم که غلطه، اما اینکه باید اصلاح بشه، من که نمیدونم کدوم اداره است، کدوم آدمه! ولی میتونم بگم که اگر که قرار شد ما این کار رو محکوم بکنیم و تقبیح بکنیم تا این آدم ها پایگاه اجتماعیشون از بین بره، من با شما موافقم.

ارتباط بد پوششی به بیکاری
اما این نکته که فرمودید که جوون بیکار داریم، این بدپوششی و این ها در جامعه داریم . من اینها رو خیلی مرتبط با کار و فعالیت نمیدونم. مثال نقضم کجاست؟
خانواده ای که شرایط اقتصادی مناسبی ندارند اما تو مصرف گرایی سعی میکنن تو رقابت با بقیه کم نیارن، یعنی گوشی عوض میکنه، طرف کار خدماتی میکنه در یک جایی، یعنی در طی روز یکی دو نفر هم بهش زنگ نمیزنن -نسبت به مثلا بنده بعد از این همه سال- میگم خب این چیه الان اینقدر ؟چیز پیچیده؟!!!

این نوع فرهنگ بد مصرف و رقابت در تجمل ارتباطی به پوشش نداره، ما باید قبول بکنیم. هم مردمان بد مصرفی هستیم؛ آب و برق و … آمار های داخلی و خارجی معلومه ۲-۳-۴ برابر دنیا داریم استفاده میکنیم. فقرامون هم دارن اسراف میکنن، یعنی آقا پول نداره اما آب و برق و گاز رو اسراف میکنه!!!

از اون طرف مردمان کم کاری هستیم. حالا من نام نبرم چه صنوفی، بعضی صنوف اگر مردمان کشور افغانستان نباشن، مردم ما آن کارها رو انجام نمیدن!!! و این کار میخوابه رو زمین!

ادامه مبحث عقب ماندگی و حجاب
اما محور اول که گفتم ریشه توسعه و عقب ماندگی رو جمع کنم، آیا واقعا حجاب عامل عقب ماندگیه؟
مالزی کشور اسلامیه، مردمشون خیلیاشون حجاب دارن، حجاب الزامی نیست. خیلیاشون حجاب دارند اگر چه گرفتاری هایی هم داره مالزی به جهت فساد. عقب مونده است؟!
از اون طرف ویتنام یا توگو، یا کشور های از این قبیل.. حجاب ندارند، پیشرفته اند؟!
بین حجاب و پیشرفت هیچ رابطه مستقیمی وجود نداره، اگرچه که من معتقدم از یک جهت دیگه رابطه وجود داره.

مهمانان برنامه: اگر ما اول انقلاب حجاب رو اجبار نمیکردیم، قانون نمیکردیم، از اون طرف خود دولت و حکومتمون مروج بی حجابی نبود با همون الگوسازی هایی که داریم میبینیم. از اون طرف به جای اینکه کار سلبی بکنه گشت ارشاد و امثالهم بذاره و اینها میومد و کار ایجابی میکرد، الان نتیجه خیلی خیلی جلوتر از این بوده

دکترغلامی: نقشه تون یک بخشیش نیست، اون اینه که ما یک دشمنی هم داریم.

مهمانان برنامه: این دشمنی رو هم داشته باشیم و برای اون هم یک کاری بکنیم. اما الان کار ایجابی رو نکردیم، خودمون مروج بی حجابی هستیم، برای توطئه های دشمن هم کاری نکردیم فقط حجاب رو اجباری کردیم.

مجری: در نهایت علت موفقیت بعضی جریان ها در ایجاد تمایل توی یک قشری از خانم ها و دخترها به بی حجابی و مقابله با حجاب چی بوده؟ این تمایل قطعا به وجود آمده دیگه…

دکترغلامی: آقا ما با حجاب عقب افتادیم آنها بدون حجاب پیشرفت کردن! اولا گفتیم توسعه یا عدم توسعه ربطی به حجاب نداره، اتفاقا حجاب به معنی درست کلمه باعث توسعه خواهد شد. محور دوم و سوم رو بگم بعد برسم …

محور دوم: یک کم لطفی در طرف جمهوری اسلامی میشه خیلی جاها آدم میشنوه، ما رو مقایسه میکنن با کشور های مختلف، که شما چقدر پیشرفت کردید؟

به سه تا نکته دقت کنید:

۱. عمر جمهوری اسلامی چقدره؟ ۴۰ ساله انقلاب کردیم، ۱۰ سالش هم جنگ بوده یک وقت مقایسه میکنن با انقلاب فرانسه ۱۷۸۹، چند ساله مسیر ما در پیشرفت در حوزه علم بهداشت و اقتصاد تو این مسیر فعلیه؟ کشور ما خیلی کشور کم عمریه و جوانه، توقعات خارق العاده ای که، مقایسه میکنن مترو پاریس با مترو تهران. این یک عمر ما…

۲.غیر قابل مقایسه: نوع پیشرفت ما با دنیا فرق میکنه، کشور های مختلف با هم همکاری میکنن، ما در تحریم مطلقیم از سال ۵۹، یک کشوری که بسیاری از کارهاش رو باید یک تنه بکنه، کشور های مختلف دنیا دارن به هم کمک میکنن، این نوع پیشرفت با پیشرفت ما متفاوت خواهد بود.

۳. رشد علمی: ما علی رغم همه اینها، یعنی عمر کوتاهمون و تحریمی که تو این ۴۰ سال کشیدیم، توی حوزه هایی فوق العاده بودیم، رشد علمی ما بین ۱۰ تا ۱۱ برابر متوسط دنیاست. تو اقتصاد جزو ۲۰ کشور اول دنیاییم. به جهت پزشکی، هسته ای، سلول های بنیادی، المپیادهای علمی، … . بعضی وقت ها آدم احساس میکنه که یک فردی از یک چیزی ناراحته با کم لطفی همه موفقیت ها رو میخواد از بین ببره، این به نظرم خیلی منصفانه نباشه که یکباره بگیم تو این ۴۰ سال هیچ اتفاقی تو این کشور نیفتاده!

پیشرفته یا توسعه یافته
اما یک عرضی دارم ناظر به اینکه آیا ما کشور های غربی رو پیشرفته میدونیم یا توسعه یافته؟ یک دهه ای از طرف مقام معظم رهبری نام گذاری شد به عنوان دهه پیشرفت و عدالت، نگفتن توسعه و عدالت. فرق پیشرفت و توسعه چیه؟

توسعه موسع شدنه، بزرگ شدنه، جهت نداره، ولی پیشرفت حتما توش تعالی هست. آمریکا الان قدرت اول اقتصادی دنیاست، میدونید که بر اساس اعلام کنگره امریکا حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد مردم امریکا زیر خط فقر هستند، نزدیک ۵۰ میلیون نفر. امریکا کشور توسعه یافته ایه، اما پیشرفته نیست. در حوزه اقتصادی خیلی خوب توسعه پیدا کرده اما…

پیشرفت ۴ گام داره،: رابطه انسان با خودش، با خدا، با دیگران، و با طبیعت رو به جلو بره.
هیچ کس منکر رفاه در غرب نیست. اما این رفاه برای همگان است؟ عادلانه توزیع شده؟ راهکارهای کسبش راهکارهای دقیقی بوده؟ اگر غربی ها این روحیه برنامه ریزی و تلاش و کار رو در کنار یک جهت گیری درست قرار میدادن قطعا از این که هستن جلوتر بودن. اگر ما قراره پیشرفت بکنیم، اون طراحی، پرکاری، برنامه ریزی رو باید داشته باشیم، جهت پیشرفت رو باید عدالت تعیین بکنه. کشورهای غربی خیلی پیشرفته اند اما توزیع ثروت عادلانه درونشون نشده.

علت موفقیت برخی در ایجاد تمایل به بی حجابی
ولی بریم سراغ نکته شما. میگید که تمایل جوانهای ما از کجا آغاز شد؟ یکی از بزرگواران مثال زدن که ما زمان جنگ چطوری بودیم. خاطرم هست سال ۶۱- ۶۲ نفت رو با یک گاری هایی وصل به اسب با یک کانتر ۲۲۰ لیتری میاوردن، داد میزدن تو کوچه: آی نفتیه! یک کسی بگه که خانواده هایی که بچه های شیرخواره نداشتن، از پشت پنجره نگاه میکردن که خانواده هایی که بچه شیرخواره دارن، اونها نفت گرفتن یا نگرفتن؟ اگر میدیدن که اونها اومدن نفت گرفتن، اگه نفت مونده میومدن میگرفتن که بخاری هاشون تو زمستون روشن کنن. این روحیه بود. چی شد ما به شرایط امروز رسیدیم؟
اتفاقی که افتاد بعد از جنگ بود، وقتی جنگ تموم شد، ما مواجه شدیم با یک ثروت عظیمی که تا الان خرج جنگ میشد، از الان اومد وارد کشور شد و این قرار شد خرج سازندگی بشه. در اینکه قرار شد خرج سازندگی بشه، یک اتفاق بدی روی داد که من از صحبت مقام معظم رهبری این رو استفاده کنم:
سال ۱۳۷۱ یک سخنرانی دارند آقا، میگن یک عده سازندگی رو با مادی گرایی اشتباه گرفتن! یک ثروتی وارد کشور شده و ما یک الگوی توسعه رو میخوایم در پیش بگیریم، الگوی توسعه چی بود؟ زحمات اون دوره و سازندگی ها رو نمیخوام انکار بکنم الگوی فرهنگی توسعه مصرف گرایی بود.

شما مصرف گرایی و بعد مد گرایی رو نسبتش رو با حجاب به من بگید؟ شما به یک خانم میگید با مد پیش برو، محجبه هم باش! یک خانم محجبه چقدر میتونه با مد پیش بره مگه؟ مد اقتضائاتی داره بالاخره نسخه های جدید، آراستگی های جدید، این میخواد حدود پوشش رو حفظ بکنه، هی آراستگی های جدید هم داره میاد و او را در معرض مفسده قرار میده.
ما بعد از جنگ شاید هم ناخواسته مردم را هول دادیم به سمت یک الگویی از توسعه که این الگو خیلی وقت ها دیگه با عفاف و حجاب قابل جمع کردن نبود، و الگوی مصرف گرایی بود و مدگرایی بود.
یعنی، زمان جنگ تلویزیون تبلیغات نشون نمیداد دیگه، بعد از جنگ آغاز شد. زمان جنگ همه چی کوپنی بود، برنج، روغن، پنیر، همه چی کوپنی بود. عادت کرده بودیم به مصرف کم و حساب شده.
پول وارد کشور شد، نگفتن این پول هست، داره خرج سازندگی میشه! گفتن: خرج سازندگی میشه، اینها هم هست، بیایید استفاده کنیم. در حالی که ما عادت کرده بودیم اینقدر(مقدار کم) پنیر بذاریم روی نون، بعد جنگ به طرف گفتن که میتونی اینقدر(بیشتر از قبل) هم بذاری!
اگر نمیگفتن، ما داشتیم با همون مقدار زندگی می کردیم. این موج مصرف گرایی و مد گرایی بعدش، عملا فرهنگ مردم رو تغییر داد.

همون موقع رهبری هشدار دادند که: آقا سازندگی مادی گرایی نیست دارید قاطی میکنید، این نسخه ای که دارید میپیچید عملا ما رابه یک نسل خواهد رسوند ….
سخنرانی معروف عوام و خواص که همه شنیدید. وقتی جنگ تمام شد، صدر اسلام هم همین بود. جنگ تمام شد، سختی ها تمام شد، چرب و شیرین آغاز شد. فرمانده های جنگ که تا دیروز یک دونه خرما میخوردن با این میجنگیدن، الان احساس میکنن فلان امکانات هست -در زمان صدر اسلام- اسب و کنیز و غلام و خونه و برو و بیا …. آقا اونجا هشدار میدن به نظامی ها، که دچار نشوند.
این اتفاق زمینه را در کشور فراهم کرد که جنگ نرم موفق بشه، آقا اول گفتن که شبیخون، ناتو، قبلش تهاجم؛ موقعی که آقا تهاجم فرهنگی رو مطرح کردن، یک عده گفتن: نه آقا تهاجم چیه بالاخره تبادل داریم.
ما گفتم تبادل یعنی یه چی بدیم، یه چی بگیریم، میشه بگید ما الان چی داریم میدیم؟ فقط گیرنده ایم!
تبادل، تهاجم، شبیخون و بعد هم ناتو. این از اونجا زمینه سازی شد، دشمن هم -به قول برخی بزرگان- تا زمان جنگ آن ضربه ای که از انقلاب اسلامی خورده بود، باعث شد که خیلی نتونن بشینن و طراحی کنن، ولی بعد از جنگ، طراحی دشمن نسبت به ما خیلی کامل شد و نسخه های دقیق تری رو مطرح کردن. دلیل موفقیتشون فضایی بود که ما خودمون در کشور ساختیم، لزوما هم نمیگم کسی نیت بدی داشت، اما اقتضای نوع سازندگی بعد جنگ، این بود که ما به این آفت دچار نشیم.

مهمانان برنامه: جامعه ما خیلیا هستند که با یک عقل سکولار به مساله حجاب بنگاه میکنن و خلا اون در این برنامه حس میشد و اگر قراره که بحث تکمیل بشه و مقوله پیچیده حجاب جامع بررسی بشه، نیاز داریم به اساتیدی که جامعه شناسی هم خونده باشن، تخصص روانشناسی هم داشته باشند و از ابعاد غیر حقوقی تر و غیر دینی تر هم به مساله حجاب نگاه کنن و حرف های بیشتری برای گفتن داشته باشن.