دوره‌آموزشی‌ جدید و جذاب بی تفاوتی ممنوع

با تدریس: استاد علی تقوی (تصویری)

مجری: تصمیم گرفته بودیم این چند برنامه آخر رو که به موضوع حجاب و عفاف و در واقع پوشش اختصاص دادیم، بپردازیم به سوالات و اشکالاتی که شما [بینندگان] برای ما فرستاده بودین. خیلی تشکر میکنم از دوستانی که در بحث شرکت میکنن و از آقای دکتر که وقتشون رو به ما اختصاص دادند.

حجاب آقایان
مجری: آقای دکتر یکی از بحثهایی که در واقع بینندگان برنامه مطرح کردندمن پیامهای خود دوستان رو میخوام بخونماین هست که ما بحث حجاب آقایان رو خیلی کوتاه و گذرا بهش اشاره کردیم در برنامه های قبلی ولی خب گویا خیلی کامل نبوده این بحث. خیلی ها مطرح میکنند که در این سالهای اخیر بحث حجاب آقایان هم خیلی حاشیه ساز شده و به بی حجابی عملا تبدیل شده و هیچ مرز و شاخصه مشخصی برای حجاب آقایان عملاً وجود نداره. اگه ممکنه درباره بحث حجاب آقایان کمی مطرح کنیم خیلی ها میگن شما لزوما در بحث حجاب خیلی تاکید کردید روی حجاب خانمها! همه ی فشارها عملاً روی خانمهاست در بحث حجاب و هیچی درباره حجاب آقایان نمیگید.

دکترغلامی: بسم الله ..تسلیت عرض میکنم ایام رو … در مورد حجاب آقایان به اختصاری بحث شد همونطور که شما می فرمائید. یک قدم برم عقب: آیا حیا، عفاف و حجاب با همان نظمی که گفتیم[اختصاص به خانم دارد؟]

حیا اون ملکه ای بود که انسان بواسطه ی اون مرتکب رفتاری نمیشد که مورد مذمت قرار بگیره؛ بعد عفاف که تشکیل میشد از نگاه کردن و راه رفتن و آرایش کردن و حرف زدن و پوشش و بعد حجاب به معنای پوشش خاص که اختصاص به خانمها داره. در مورد حیا خانم و آقا نداریم دین میفرماید “لا دین لمن لا حیاء له” هر کی حیا نداشته باشد دین ندارد میخواد زن باشد یا مرد. در بحث عفاف درسته برخی نکاتی که اومده اختصاصاً درباره خانمها صدق میکنه مثل آرایش کردن یا راه رفتن اما در آنچه که مربوط به حجاب هست اختصاصی به جنس خاصی نداره. حجاب عرض کردم دو تا بعد داره یک بعدش حد حجابِ و یک بُعدش عدم ایجاد مفسده است. یعنی اگر میگیم حد حجاب خانمها اینکه گردی صورتش و دستهاش از مچ باز باشه، میگیم این حد حجابه نکته ی دومش اینکه مفسده ایجاد نکنه یعنی یک کسی ممکنه این مقدار از بدنش دیده بشه ولی بقیه ی بدن رو طوری بپوشونه که مفسده ایجاد کنه عین این در مورد آقایان هم هست. در مورد آقایان اینکه یک حد شرعی حجاب داریم و یک عدم مفسده داریم. که حد حجاب شرعی آقایون اینکه عذرمیخوام که میگم،

حد شرعی و عدم مفسده در حجاب آقایان
حد شرعی حجاب آقایان اینکه یک مایو بپوشند می توانند باهاش نماز بخونند، بله این حجاب شرعی هست اما این شرط دوم که عدم مفسده است رو نداره و لذا نمیتونه این حجابشون باشه. یک مثال بزنم؛ فرض بفرمایید در شبیه شدن زن و مرد به همدیگر ما در اسلام داریم که شبیه شدن دوجنس به همدیگر چیه ؟ حرام! در پوشیدن آرایش کردن لذا چه نحوه پوشش چه در نحوه برخی آرایش هایی که درمورد برخی از آقایون می دونید که غالباً غافلند نمیدونند دارند چه کار می کنند اینها مصداق حرام شرعیه حالا اینکه این گفته نشده به معنای نبودنش نیست و لذا اگر نهادی وظیفه نظارت دارد در این موضوع تفاوتی بین خانم و آقایان وجود ندارد.

مجری: آقای دکتر حالا یک سئوال دیگه ای که شاید از این بحث کمی دورباشد می کنند این هستش که توی منابع دینی حجابی که آمده بحث اینکه ویژه زنان پیامبر (ص) و خانم های مؤمن هستش کسان دیگری که در جامعه هستند و در واقع جزو مسلمانها محسوب نمی شوند اونها چرا حجاب رو رعایت کنند حالا یک اشاراتی قبلاً شده بود ولی ظاهراً بحث خوب جانیفتاده و حالا یک بحثی که در کنار این مطرح میشه و به بحث حجاب آقایان هم ممکنه مرتبط باشد این و میگن که حالا عددی هم گفته شده و نمی دونم مبنای علمیش به چه صورت هست. خیلی از دوستان برای برنامه فرستادن گفتن ۶۰ درصد بی حجابی تقصیر آقایون هست بخاطر اینکه اگر آقایون نگاهشون رو عوض کنند نوع نگاهشون رو عوض کنند نسبت به خانم ها اصلاً مسئله حجاب کلاً منتفی میشه و خیلی از بی حجابی ها یا تقصیر آقایون هست بخشی اش هم تقصیر فضای عمومی جامعه است، تأثیر ماهواره یا فضای رسانه ای است که در واقع این رو ترویج می کند و مسئله حجاب رو نباید لزوماً محدود کرد به این که خانمها باید کاری کنند شاید افراد دیگری باید کاری کنند تا این موضوع برطرف شود .

مهمانان برنامه: دقیقاً منم این رو از چند تا آقایان که بهم پیام داده بودند گفتند که ما تاکید داریم که خانممان توی ایران حجاب داشته باشد ولی در خارج از کشور این نگرانی رو نداریم و اجازه می دهیم که همسرمون آزادتر باشد و خیالمون راحتتره !

مهمانان برنامه: حتی یک مرحله پایین تر من هم یک موردی رو داشتم که می گفت ما تو شهرستان خودمون که یک شهرستان کوچکی است حجاب داریم ولی وقتی میایم تهران دیگه راحتیم و هر مدلی که دوست داریم می پوشیم .

حجاب برای مسلمانان یا اهل کتاب
دکترغلامی: دو سه تا مطلب؛ یکی اینکه حجاب که برای زنهای پیامبر بوده آیه اش رو یکبار فکر کنم اشاره کردم که در مورد همسران پیامبر (ص) احکام خاصی داریم. فقط هم حجاب نیست مثلاً اونها بعد از پیامبر (ص) حق ازدواج ندارند. یا قرآن میگه «وقرن فی بیوتکم » شما باید توی خانه ها تون بمونید در حالی که در باره بقیه زنهای مسلمان اینو نگفته.

کلمه حجاب درمورد همسران پیغمبر به معنای پرده اومده و حاجب نه حاجب بمعنای پرده دار! [حاجب] یعنی یک فاصله ای بین اونها و سایرین که از جنس پرده است. یعنی کسی اگر از اینها چیزی می خواست فاذا سألتموهن متاع فسئلوهن من ورائ حجاب، جنس میخوای باید از پشت پرده بگیری یعنی حق دیدار حضوری نداری! اما این حکام فقط برای همسران پیامبر است در مورد سایر زنان مسلمان نیست. حجاب در مورد زنان مؤمن است.

اما سوالی که مطرحه اینه که ما در مورد غیر مسلمانها در جامعه اسلامی حجابی که وضع می کنیم از چه سنخی است ؟ یک وقت بحث مبنایی می خواهیم بکنیم، میخواهیم بگیم زنهای غیر مسلمان حاضر در جامعه اسلامی طبیعتاً اهل کتابند چون زنهایی که در جامعه اسلامی می توانند باشند و تحت حمایت حکومت اسلامی قرار می گیرند اهل کتابند! اهل کتاب چه مسیحی باشند، چه یهودی چه صابعی چه زرتشتی، در ادیان خودشان حجاب وجود دارد پس حکومت اسلامی یک چیزی که اونها درموردش آشنا نیستند رو اعمال نکرده ! این یک.

التزام به قانون فرانسه توسط امام خمینی (ره)
دو، الان بحث ما بحث مبنایی نیست، بحث قانونی است! عرض کردم هر کشوری یا مرز جغرافیایی قوانینی دارد که این قوانین درون اون محدوده جغرافیایی لازم الاتباع است و این ربطی به ادیان ندارد. یعنی یک کسی که در یک کشور قرار می گیرد قوانین آن کشور را باید رعایت کند. مثلاً حضرت امام خمینی (ره) سال ۵۷ که پاریس بودند گویا این حالا جزئیات حکایت خاطرم نیست یکی از این اطرافیان امام میاد و میگه که مثلاً جسارتاً یک گوسفندی قربانی کردیم و یک مقدار گوشت تازه با یک حالتی مثلاً مخفیانه امام میگن چرا اینجوری میگی مثلاَ. میگه آخه ذبح کردن گوسفند تو فرانسه در خانه ممنوع است امام می فرمایند من از این گوشت نمی خورم. میگن اقا برای چی نمیخوری گوشت تازه است میخوایم آبگوشت درست کنیم و … میفرمایند قانون این کشور اینه که تو خونه نباید ذبح بشود برای چی ذبح کردین؟ حالا ممکنه کسی بگه حالا ولش کن قانون کشور کفره! ولی امام میخواهند که قانون کشور را رعایت کنیم. لذا الان در مورد غیر مسلمان ها بحثه ما مبنای ضدیت و غیریت که عرض کردم نداریم، اینها اتباع این کشورند و باید ملزم به قانون باشند.

وظیفه آقایان در موضوع حجاب
ولی نکته سومی که در فرمایشتون بود خیلی نیاز به تفصیل دارد که چقدر از بد پوششی برعهدده آقایان است؟! اولاً آقایان ناظر به خودشون وظایفی دارند، این وظایف برخی در قبال خانم هاست. از جمله اینکه قرآن به آقایان می فرماید شما آقایان مؤمن یغضوا من ابصارهم از نگاهتون بکاهید به نامحرم زل نزنید، اگر که این زل نزدن به نامحرم جا افتاد عملاً برای زنها احساس امنیت بوجود می آید یک. دوم اینکه اگر کسی به دنبال جلب توجه است یعنی خود آرایی برای جلب توجه [با دیده نشدن توسط آقایان] احساس می کند که به هدفش نرسیده و نمیرسه. سوم؛ اگر نگاه پاک شد خیلی از مطالبات کاذبی که برای انسان از نگاه ایجاد می شود اینها جلوش گرفته خواهد شد.

ببینید اینکه حضرت می فرمایند نگاه به نامحرم سهمٌ من سهام الشیطان این یک تیری از تیرهای شیطان است، دلیلش چیه؟ یعنی مثلاً اهل بیت به انسانها بدبین بودند؟ احساس می کردند اینها یک سری موجودات هوسرانی هستند؟ نه! اونها ما رو بهتر از خودمون می شناختن می دانستند که انسان سالم نسبت به جنس مخالف چه [احساسی] داره؟ کشش داره. لذا گفتند با نگاه کردن ذهن خودتون رو مشغول نکنید که به تبعات بعدش دچار نشید.

نیازی که جواب داده نمیشود
اقایان وظیفه دارند اما اگر بخواهیم در مورد این بحث کنیم که بهش اشاره شد که ریشه چشم چرانی چیه؟ یعنی مثالی که فرمودین یک جایی که ما این کار رو نمی کنیم یا برعکس بزرگوار فرمودن اینجا میگیم حجاب داشته باش [در مقایسه با ] خارج از کشور، اینکه ریشه این مقدار از حرص نسبت به جنس مخالف از کجا نشأت میگیره ؟ این بحثش خیلی مفصله! یک دلیلش عدم پاسخگویی به موقع به نیاز و فوران کردنشه ! یعنی انسان نیاز به یک پاسخی داره این پاسخ داده نمیشه. عرضم به این معنا نیست که اگر کسی متأهل هست نه دیگه چشم چرانی نخواهد داشت! نه، آدم هوسران اگر ۵۰ تا همسرهم داشته باشد باز هم ممکنه چشمش دنبال دیگران باشد، اما اگر این نیاز به موقع پاسخ داده شود خیلی از مسائل زمینه اش از بین خواهد رفت. اگر چه که بخواهم به این سئوال جواب بدهم که چرا ما در ایران چشم چرانی داریم باید به نکات متعددی اشاره کنم اما یکی از مهمترین هاش که حالا قابل جزئی تر کردن هم هست اینکه نیازهای ما به موقع جواب داده نمیشه وقتی نیاز جواب داده نشد، انسان دنبال پاسخ می گردد پاسخ در خانواده پیدا نشد در قالب ازدواج پیدا نشد در خیابان بالاخره جوابش روسعی می کند بگیره

در کشورهای دیگر مردها به زن ها نگاه نمیکنند!
مجری: در همین راستا آقای دکتر یک پیام دیگری که فرستادند اینکه حالا ما که خیلی می گوییم که حجاب داشته باشید تا در واقع آقایان هم نگاه نکنند پیام دادند که الان در کشورهای اروپایی حجاب نیست خیلی پوشش راحتی دارند و پوشش کمتری نسبت به کشور ما دارند ولی واقعاً بحث چشم چرانی اینقدر نیست اینقدر به چشم نمیاد و در واقع اهمیت ندارد برای آنها.

مهمانان برنامه: احساس امنیت هم خیلی بالاتره

مجری: و نگاه هم نمیکنند آقایان.

دکترغلامی: ببینید اولاً اینکه می فرمائید نگاه نمی­کنند متعدد کلیپ­هایی ساخته شده که یک خانم یک مسیر رو با پوشش و حجاب طی می­کند یکبار بدون حجاب. اینکه اونجا کسی نگاه نمیکنه ساختار اینه که اگر امنیت به همین معنا تام و تمام کسی به کسی کاری نداره پس این آمار تعرض و تجاوزی که توسط خود اونها ارائه می شه مال کجاست؟ مثلاً مال کشورهای دیگری است؟

مهمانان برنامه: یک احساس کلی است! من یک تجربه ای داشتم یکبار مجبور بودم یک سفری تنهایی برم ساعت مثلاً یک و نیم نصف شب بود داشتم توی خیابانی می رفتم با پوشش خودم بودم دیگه یعنی حجاب داشتم بعد داشتم از خیابون رد می شدم یک لحظه من احساس کردم اگر من الان تو ایران بودم ساعت ۱.۵ شب احساس امنیت میکردم به این راحتی اینجا راه برم؟ ولی الان که یک حداقلی رو رعایت کردم توی پوشش انتخاب خودم رو دارم و خانم های دیگری رو هم می دیدم که این پوشش رو نداشتند خیلی راحت با یک آرامشی داشتند تردد می کردند و احساس امنیت می کردم ببینید بحث…

دکترغلامی: همه جای غرب اینطوریه؟ چند تا ایالت در آمریکا براتون مثال بزنم. شما مثلاً میرید یک دانشجو برای دوره مطالعاتی (دارم خاطره عرض می کنم) میگن ۷بعد از ظهر به بعد دارید می رید اطلاع بدید به کلانتری محل! اینجور ببینید الان آلمان مثلاً من به شما عرض می کنم…

مهمانان برنامه: اونها استثناء هستند دیگه .

دکترغلامی: کجا؟ من میگم چند تا ایالت آمریکا! چند تا ایالت آمریکا استثنائه؟ شما میرید آلمان. شما گفتید من میخوام مونیخ باشم به شما میگن کدوم خیابون؟ و چه ساعتی میخواهید تردد کنید؟ اگر این شکلیه و شما می فرمایید امنیته! دلیل جرم انگاری نگاه “زل زدن” در غرب چیه؟ الان در چند تا کشور اروپایی اگر کسی به دیگری طوری زل بزند که او احساس نا امنی جنسی کند مجرم است با توجه به فرمایش شما اصلاً همچین قانونی نباید وضع شود!

مهمانان برنامه: ببینید آقای دکتر من حرف شما را قبول دارم که هرجایی ممکنه تفاوت داشته باشد.

دکترغلامی: نه نه بحث من تفاوت نیست این یک مورد و بحث عام هست.

مهمانان برنامه: یک بحث عام ولی همون بحث عام غلبه اش توی جمهوری اسلامی چقدره؟ تو همین شهری که تهرانه چقدره؟ تو شهرهای دیگه چقدره؟

دهه ۶۰ که حجاب بیشتر بود، امنیت هم بیشتر بود
دکترغلامی: آهان این قسمت دوم عرضم بود که نگفتم. قسمت دوم اینه با یک مسئله مواجهید تحت این عنوان که ما در جمهوری اسلامی نا امنی داریم من از شما سئوال می کنم الان حجاب جدی تره یا سال ۶۰ ؟ سال ۶۰. سال ۶۰ بیشتر امنیت بود یا الان ؟ سال ۶۰ خیل واضحه دیگه حالا می تونید بگید بله! اشکالی نداره، سال ۶۰ حجاب بیشتر بود امنیت هم بیشتر. الان حجاب کمتره امنیت هم کمتر. من براتون مثال زدم از همین کشور نیاز نبود خارج از کشور. مثلاً ما اون موقع مشهد بودیم ساعت فرض بفرمایید ۱-۲ شب منزل نزدیک حرم بود یک ربع ۲۰دقیقه دقیقه پیاده را می افتادیم بریم حرم ساعت ۲ شب ۳ شب خانم ها تنها توی خیابونهایی که اصلاً به اندازه الان هم روشنایی نداشت، می اومدن می رفتند کسی به کسی کاری نداشت. هر چقدر اومدیم جلوتر هر چی حجاب توسط خود ما کمتر شد نا امنی بیشتر شد.

مهمانان برنامه: مصداقش در کشورهای خارجی اینه برعکس کاملاً!

دکترغلامی: اونجا هر چی بی حجابی بیشترشد، تعرض کمتر شد؟

مهمانان برنامه: نه! یک احساس امنیتی ایجاد شد که الان با اینکه بی حجابی وجود دارد ولی احساس امنیت وجود دارد.

پروژه شدن حجاب از اواسط قرن ۲۰ و افزایش ناامنی
دکترغلامی: اجازه بفرمائید از ۱۹۲۰ به بعد رو بخونید، ببینید در ۱۸۵۰ در هر کدام از کشورهای اروپایی تعرض به خانم ها بیشتر بود یا در ۱۹۵۰؟ چون در ۱۸۵۰ حجاب هنوز تحت تأثیر حجاب سابق اروپائی است. در غرب تا موقعی که پوشش به این حالت نیمه دوم قرن بیستم نیفتاده بود آمار تعرض به خانم ها کمتر بود.

مهمانان برنامه: شما وقتی می خواهید در مورد حجاب تو ایران حرف بزنید می گید یک پکیج کامل با علل متعدد که این بی حجابیه یک معلول. ولی الان که می خواهید در مورد غرب حرف بزنید دقیقاً می گید که علت تعرض در اونجا مثلاً فلان بی حجابی هرچه بیشتر شد… معلومه صد سال پیش مدرنیته یک فرهنگ رو هنوز حاکم نکرده بود و حالا اومده این هویت اجتماعی زن تغییر کرده تعریفش از زن تعریفش از روابط جنسی و همه اینها تغییر کرده خب.

دکترغلامی: تغییرات مدرنیته مال چه زمانی هست؟ ۱۸۹۰، ۱۸۹۰ غرب در دوره مدرنیته بود یا نبود؟

مهمانان برنامه: بود ولی…

دکترغلامی: اگر بود ۱۸۹۰ پوشش شان با ۱۹۵۰ زمین تا آسمان متفاوته. شما اینجوری بگید، بگید آیا تنها عامل اونه! من میگم نه ولی می گم ببین اینکه غرب اواسط نه اوائل قرن ۲۰ وقتی پوشش از یک پروسه معمولی تبدیل به یک پروژه شد یک مرتبه آمار تعرض بسیار زیاد شد. تنها عامل این نیست اما عامل اساسی اینه چون الان در غرب از ۱۵ قرن قبل از تولد عیسی مسیح (ع) تا اوائل قرن۱۹ شیب بد پوششی بسیار بسیارکم، بسیار بسیار کمه. با اطلاع عرض می کنم چون یک نکاتی نوشتم در این مورد اما وقتی در نیمه اول یعنی سال۱۹۲۰، ۱۹۳۰به بعد آروم آروم در غرب حجاب تبدیل به پروژه شد و منافعی برای پوشش متفاوت در غرب طرح شد آمار تعرض خیلی زیاد شد.

در کشور ما عوامل متعددی بر ناامنی اثر دارند اما بین کم شدن حجاب و کم شدن امنیت در این ۴۰ سال یک رابطه کاملاً مستقیم وجود دارد. دلیلش هم اینه وقتی یک کسی اون جنسیت و زن بودن خودش رو جلوی انسانیتش گذاشت و تظاهر کرد، با کی مواجه می شود؟ با مردان متعدد! آیا برای تک تک این مردان می شود توضیح داد که این خانم اگر با این پوشش اومده بیرون هیچ قصدی نداره جز این که احساس کرده اینجوری زیبا تره، میشه برای اونها توضیح داد؟ ما یک بحثی داریم تحت عنوان جرم شناسی یعنی بررسی علل پدیده مجرمانه. وقتی می رسید به یک جرم زود نگید این جرم اینم مجازات فکر کنید چرا این جرم شد؟ حالا نفر اول ممکنه با نفر دوم متفاوت باشد !

توی جرائم جنسی چقدر ما باید کار آماری بکنیم؟ متجاوزین که اینها اکثریت قریب به اتفاق، یکی از مهمترین عوامل که به تعرض دست زدند را وضعیت طرف مقابل می دانند. میگه آقا بعضی وقتها این جسارت رو به خودشون میدن و این بی احترامی رو هم می کنند، مگه منظورش غیر از این بوده؟ حالا اون داره حرف غلط می زنه ها ولی تصورش اینه. من نگفتم فقط اینه اما در این ۴۰ سال در آماری که ما در ایران داریم بین از دست دادن پوشش و از دست دادن امنیت در مورد خانم ها در این حوزه رابطه مستقیم وجود دارد اگر چه تک عامل نیست .

مهمانان برنامه: همبستگی علت و معلول نیست؟

دکترغلامی: آره می توانیم علت مُعدَه بگیم اما علت مُعده ای که خیلی موثره طوریکه ۷۰ درصد اثر داره، تأخیر در ازدواج نمیدونم چیزهای دیگه هم می تواند در کنارش قرار بگیرد! اما یک رابطه مستقیم نمی تونیم بگیم داره.

هر وقت هجمه به مبانی دینی ما بیشتر شد اسلام بیشتر درخشید
مهمانان برنامه: استاد ما نمی خواهیم حالا طبق فرمایشاتتون نمی خوایم و مد نظر مون نیست که این قبح بد حجابی رو یا اون کاری که خانم مسیح علینژاد انجام دادن یا میخوان انجام بدن [رو انجام بدیم] اما خب به نظرم هم چنین مباحثی باید در کرسی های آزاد اندیشی گفته بشه و اونها بدونن که جمهوری اسلامی هم می تواند یعنی اراده این را دارد که همچنین مباحثی رو آزادانه بیان کند.

دکترغلامی: کی کرسی آزاد اندیشی مطرح شد؟ یادتونه؟

مهمانان برنامه: سال ۸۷.

دکترغلامی: سال ۸۷ ؟ گزینه دیگری ندارید؟

مهمانان برنامه: نه قبلش هم بود

دکترغلامی: سال ۸۰ آقا این رو مطرح کردند. اینقدر تکرار کردند کسی گوش نکرد، دو سه سال پیش توی جمع دانشجو ها گفتند آقا این موضوع را صد بار با کم و زیادش تکرار کردم . سال ۸۰ ؟ من عرض کردم آقا سال ۸۰ گفتند. سال ۵۸ در این جمهوری اسلامی در همین رسانه آقای کیانوری و شهید بهشتی و آیت اله مصباح مناظره می کردند. خب! یک جمله ای از شهید مطهری بگم عرضم طولانی نشه سئوال بعدی رو بپرسید. شهید مطهری یک نکته ای دارند یک استادی در دانشگاه تهران بوده مارکسیست بوده ایشون می کن آقا شما بیاید من کرسی می گیرم شما مارکسیست بگید اما آیات قرآن نگید خود مارکسیست رو درس بدید. حتی یک جایی من شنیدم گفتن حق الزحمه او را حاضرم از سهم امام بدهم ! و بعد شهید مطهری می گن هر وقت حمله و هجمه به مبانی دینی ما بیشتر شد اسلام بیشتر درخشید چون اون چیزی که حق هست از اینکه بهش حمله بشه و از خودش دفاع کند ترسی ندارد و اتفاقاً می دونید که بعد از ۱۱ سپتامبر و اون بساطی که بوش پسر راه انداخت و حمله به مساجد مسلمانان، بعد از مدتی که این فرو کش کرد، پر فروش تر ین کتاب در آمریکا شد قرآن! یعنی ما از این ضرر نمی کنیم از اینکه نگران بشیم چی می خواد بشه؟ عرض کردم تأکید می کنم هدف این نیست که الان من اینو بگم بعد شما بگید من قانع شدم بعد یک صلوات ختم کنید نه! منظور اینه این حرف گفته بشه خواه پند گیر و خواه ملال!

مهمانان برنامه: ببخشید من یک سئوال از حضورتون بپرسم شما فرمودید که بد حجابی رابطه مستقیم داره با اون عدم آرامش و اطمینانی که در جامعه هست می خوام بدونم اون اجبار رابطه مستقیم داره با بد حجابی ؟

دکترغلامی: بله.

مهمانان برنامه: یعنی ما اون اجبار رو داریم بعد بد حجابی و عدم اطمینان.

دکترغلامی: من مثال زدم قبلاً؛ این شربت هایی که روی میزه، خب الان بگم این شربتها، شربت های اجباریه کدومتون دوست دارید بخورید؟ هیچ کدوم. دیگه بگن شربت هم اجباریه شما نمی خورید با اینکه دوست دارید بخورید تشنه ایم دیگه یعنی چی شربت اجباری!

مهمانان برنامه: آخه شربت خوبه!

شناخت، حلقه مفقوده حجاب
دکترغلامی: نه اجبارش رو عرض کردم! انسان چون مختار آفریده شده از اینکه بگن این اجبار شده بدش میاد چرا بدش میاد؟ چون احساس میکنه عقل او را به تعطیلی می کشاند. شما می گید چرا شربت اجباریه؟ می گم چون اجباریه. می گید نه چون اجباریه که جواب نیست چرا اجباریه؟ من توضیح می دم چون شما تشنه می شوید بحث رو که میکنید بدنتون سوخت و ساز داره و از این چیزها… بعد آدم قندش میاد پایین شربت رو که می خورید جبران میشه حالا اگه درست گفته باشم به جهت فنی اش! می گید بسیار خوب می خورم.

ما می گیم حجاب قانون است چون حجاب نمیتونه اجباری باشه.[حجاب] عقیده است عقیده، قابل اجبار نیست، حجاب قانون است شما سئوال می کنید چرا قانونه؟ میگم چون قانونه میگید این جواب نیست. باید بگم قانون هست. یکسری آیات و روایات داریم یعنی یک سری دلایل نقلی داریم و یک سری دلایل عقلی داریم. الان حجابی که باید باعث آرامش می شد و الزامش هم باید در راستای تقویت آرامش می شد. وقتی حلقه شناختیش مفقود واقع شده، اثر عکس رو تولید می کند. اینجا شما به یک چیزی الزام قانونی می شید میگوئید برای چی؟ می گیم برای چی نداره، میگه خب اگه به من توضیح بدی شاید بپذیرم میگم نه. مثل کسانی که یک سئوال ازشون میپرسی میگه که شما تعبد داشته باش اول وقتی به آستانه دین می رسیم تعقل یا تعبده؟ ما دین را با عقل می پذیریم حالا اگه جائیش رو نفهمیدیم میگیم عقل ما به این نمیرسه حالا اینکه نماز صبح دو رکعت هست، ما عقلمون نمی رسه. چون دین را عقلانی یافتیم میگیم امام معصوم از خودش چیزی نمیگه. اگر در یک چیز الزامی، مبانی و دلایلش گفته نشد بطور طبیعی از موجودی بنام انسان باید منتظر واکنش باشید. این اتفاق تو حجاب هم افتاده.

مهمانان برنامه: ما بحثمون اینکه ما در اصل دین اجباری نداریم بعد میایم یک فرعیاتی رو به عنوان حجاب داریم اجبار میکنیم و این خودش دارد آسیب میزنه به اصل دین و اینو به عنوان یک توجیهی مثل قانون می گذاریم که حالا این قانونه و ما نتونستیم خوب این رو رواج بدهیم و به هر حال چیزی که ضربه خورده دین ماست! یعنی چیزی که نباید اتفاق بیفته.

شبهه ” لااکراه فی الدین “
دکترغلامی: سوال خوبی پرسیدید چونکه در بحثهایی که داشتیم، کسی [شبهه] ” لااکراه فی الدین” رو سوال نکرد. جالبه که اینو خیلی ها میگن که این آیه به این موضوع هیچ ارتباطی نداره. ” لااکراه فی الدین” مستقیم به حجاب ربطی ندارد مثل روزه خواریه ممکنه من بگم من نه روزه رو قبول دارم و نه روزه میگیرم ولی وقتی میاد تو خیابون نمیتونم روزه خواری کنم.

مهمانان برنامه: خب این قانونیه که اینجا گذاشته شده است! و من میگم که اصل این قانون باید احترام گذاشته بشه به همه ادیان و همه عقاید خیلی ها قبل از اینکه وارد اسلام بشوند این را قبول ندارند یعنی من موافق این نیستم که اسلام رو قبول ندارند ولی خیلی ها حرفشون اینکه ما مادرزاد مسلمان بدنیا آمدیم و قبولش نداریم.

دکترغلامی: اگر پذیرفتیم که کشور داشته باشیم محتاج قانونیم. یعنی وقتی آدمها دور هم جمع میشوند و یک دولت درست می کنند و یک مجموعه درست می کنند نیاز به قانون دارند که روابطشون تنظیم بشه! برای قانونگذاری راهکارش چیه؟ مراجعه به افراد. اگر مراجعه کردیم و اکثریت یک چیزی رو خواستند، اکثریت جمع، اونهایی که اقلیت اند می توانند به صرف اینکه اقلیت اند مخالفت کنند؟ آره؟ نه! این اقتضای زندگی اجتماعیه! مثالش چیه؟ فرض بفرمائید الان کسی تو این کشور باشد بگه آقا من فلان قانون رو قبول ندارم، می پذیرم ازش؟ حتی اگر دلیلی میاره دلیل بدکی نباشد ها! یعنی احساس می کنیم میگیم قانونه دیگه! وقتی چیزی قانون شد همه باید بهش ملزم باشند!

مهمانان برنامه: اگر اکثریت اون قانون رو قبول نداشته باشند چی؟

دکترغلامی: آهان. اکثریت جامعه! الان قانون اساسی ما میگه کشور ما اسلامیه و اصل ۴ قانون ما باید زمینه سازی کند برای اجرای احکام اسلامی. خب یکی از احکام اسلامی چیه؟ حجاب. خب. شما میگید اینکه حجاب یکی از احکم اسلامی است معنایش اینکه در حکومت اسلامی باید الزامی شده باشد. من میگم نه! میتونه همونطوری که مجلس یک روزی قانون گذاشته نماینده های مجلس بگن ما اینو به همه پرسی میذاریم یا قانونی میذاریم که حجاب این شکلی بشه.

مهمانان برنامه: آقا زنها تمدن سازند و هنوز بعد از ۴۰ سال حالا منظورم فقط جمهوری اسلامی نیست توی خیلی از جوامع شرقی هم ممکنه دچار این مشکل باشند که زنِ ما شده یک مسئله. دچار بحران هویت شده در تقابل بین سنت و مدرنیته، دچار یک بحران هویتی شده که این مسئله ما در تمدن سازی انقلاب اسلامی به عنوان یک مسئله نگاهش نکردیم یعنی نیومدیم تعریف دقیقی ازش بکنیم. خیلی از جاها میبیند پارادوکس داره! رفتاری که ما از زنمون توقع داریم، الگویی که صدا و سیما نشون میده و مثلا توی بیانات رهبری که نگاه میکنیم، می بینید همه اینها با همدیگه یک پارادوکس هایی دارد که با همدیگه جمع نمیشه!

دکترغلامی: عرض کنم که فرمودید زنها تمدن سازند در بحث های تمدنی اینقدری که من دورادور و محدود مطالعه داشتم این بحثه که تمدن اسلامی انسان می سازد یا انسان تمدن می سازد. اینکه زنها در تمدن نقش دارد، قطعا یه جاهایی نقش ایجابی یه جاهایی نقشهای سلبی بوده است. در انقلاب ما زنها جاشون کجا بود؟ امام فرمودند که اگر زنها بیش از مردها در این انقلاب نقش نداشتند- حالا نقل به مضمون عرض میکنم- کمتر نبوده که بیشتر بوده! خب اما لبّ فرمایشتون! ما برای زنها چیکار کردیم یعنی این موجودی که در انقلاب اسلامی تاثیر داشت و زمان جنگ یه جاهایی، یه جاهایی که نه قطعاً در جبهه از آقایان بیشتر بوده. این جمله رهبری هست که میگفتن فرض کنید یک شهیدی را می آوردند اگر مادرش میگفت ای بابا چرا بچه ­ی من شهید شد؟ چرا ما باید جوون بدهیم؟ چرا مسئولین کاری نمیکنند….؟ چقدر پشت جبهه شُل میشد؟ در حالی که مادری سه تا بچه­ اش شهید می شد، ناراحت میشد میگفتن شما ناراحتی بچه ­ات شهید شد؟ میگفت نه ناراحتم که پسر دیگه ­ای ندارم!

مهمانان برنامه: ما بحثمون اینکه ما در اصل دین اجباری نداریم بعد میایم یک فرعیاتی رو به عنوان حجاب اجبار می کنیم و این خودش دارد به اصل دین آسیب میزنه.

وقتی که پذیرفتید کدوم دانشگاه، دیگه در انتخاب کدوم قانون و کدوم الزام دست شما باز نیست!
دکترغلامی: نه! سوال خوبی پرسیدید در بحث هایی که پیش رفتیم کسی “لااکراه فی الدین” رو سؤال نکرد. اینو خیلی میگن و جالبه که این آیه به این موضوع هیچ ارتباطی نداره! آیه­ ی “لا اکراه فی الدین” معناش چیه؟ اول من یک مثال بگم بعد بیایم سراغ پاسخ­ها. الان شما کنکور دادید من به عنوان مسئول سازمان سنجش به شما میگیم که این سه تا دانشگاه هست؟ دانشگاه الف. این امکانات رو داره، این تکالیف رو داره این اجبارها، دانشگاه ب و دانشگاه ج…. شما الان در انتخاب دانشگاه چی؟ آزادید؟ میخواهید این، میخواهید این، میخواهید این، میگید من دانشگاه الف رو می­پذیرم! میگم بسیار خب! وارد دانشگاه میشید. میگم خب این دانشگاه واحدهایش اینه، ساعتهاش اینه شما این الزامات رو باید رعایت کنید شما میگید ای بابا اصل دانشگاه اختیاری بود، قوانینش الزامیه؟ من میگم لا اکراهَ چی؟ در اصل پذیرش؟ می توانستید بگید هیچ دانشگاهی نمیرم من اصلاً میخوام همون دیپلم باشم، میخوام خودم مطالعه کنم. وقتی که پذیرفتید کدوم دانشگاه، دیگه در انتخاب کدوم قانون و کدوم الزام دست شما باز نیست!

معنای “لا اکراه فی الدین” چیه؟ دین ارائه میشه. ادامه­ ی آیه چیه؟ “قد تبیّن الرشد من الغیّ” راه درستی و رشد از راه غلط و گمراهی قابل تشخیص هست. یعنی دین که عقلانیه ارائه بشه افراد خواهند پذیرفت، در پذیرش دین اکراهی نیست اما اگر کسی دین را پذیرفت “لا اکراه فی الدین” آیه­ ی قرآنه دیگه، قرآن هم همش با همه! قرآن میگه” إنا هدیناه السبیل إما شاکرا و إما کفورا” ما راه رو نشون میدیم میخواهید شاکر باشید میخواهید کفور باشید، میخواهید دین را بپذیرید و شاکر باشید میخواهید کافر شوید و بروید جای دیگه. تموم شد! نخیر آیه­ ی بعد چیه؟ ” إنا أعتدنا للکافرین سلاسلا و أغلالاً و سعیراً ” ما دین را دادیم میخوای شاکر باش میخوای کفور باش. ولی اگر کفور شدی گفته ” و مَن یبتغ غیر الاسلام دیناً فلن یُقبل منه” اگر کسی غیر از اسلام دینی را انتخاب کند از او پذیرفته نیست. البته این اسلام، دین اسلام نیست­ ها! تسلیم یعنی به پیامبران الهی ایمان بیاورد الی آخر. پس لا اکراهَ در چی؟ لا اکراهَ در پذیرش اصل دین! وقتی دین را پذیرفتیم و واردش شدیم در مورد دستوراتش دیگه دست ما باز نیست. وارد قرآن شویم بگیم من اینو میخوام، اینو نمیخوام. قرآن میگه یک عده “أفتومنون ببعض الکتاب و تکفرون ببعض” ؟ میگید اینو میخوام اینو نمیخوام؟ مگه گزینش گریه؟ دین خدا یکپارچه است. پس “لا اکراه فی الدین” موضوعش چیه؟ اصل پذیرش دین! چون دین از سنخ عقیده است قابل اجبار نیست. ولی وقتی وارد دین شدید باید به آنچه در دین آمده است ملزم باشید. آنچه در دین آمده، بعضیهاش مثل نمازه! یعنی یک دستور فردی هست می توانید قلباً معتقد باشید یا نباشید. بخونید یا نخونید، یک سری­ هاش مثل حجاب هست، می­توانید قلباً بهش معتقد باشید یا نباشید، اما اگر اومدید در حریم عمومی نمیتونید بهش ملزم نباشید! پس “لا اکراه فی الدین” مستقیم به حجاب ربطی نداره مثل روزه خواریه! ممکنه من بگم نه من روزه رو قبول دارم و نه روزه میگیرم ولی وقتی میام تو خیابون نمیتونم روزه خواری کنم با اینکه قبول ندارم. خب این قانونی هست که اینجا گذاشته شده و من میگم که اصل در این قانون باید احترام گذاشته بشه به همه افراد و همه عقاید. تغییر بکند نمی­توانند حکم حجاب را عوض کنند یعنی مجلس نمیتونه بگه آقا من حکم حجاب را عوض میکنم. مثلا این مقدار دست اگر تا اینجا باز باشه (اشاره به آرنج) اشکالی نداره! نخیر! او می­تواند نظر بدهد که آیا این حکم اسلامی نیاز است جزء الزامات در جامعه باشد یا نه؟ اما من اینو عرض میکنم- چون قسمت آخر فرمایشتون رو یادداشت کردم یادم رفت عرض بکنم- اینکه میگید عده زیادی در جامعه مخالفت می­کنند، ما وقتی یک معلول می بینیم، خصوصا در مسائل انسانی اجتماعی خیلی خیلی دقیقتر از اینکه معلول رو به نزدیکترین علت نسبت بدهیم باید فکر کنیم یعنی خانم چرا شما پوشش رو رعایت نمیکنی؟ من با حجاب مخالفم! آقا الزام رو حذف کنید. در مسائلی که ابعاد روانشناختی و جامعه شناختی دارند اصلاً نمیشه اینطور صحبت کرد.

مجری: اتفاقاً یکی از سوالهایی که…

دکترغلامی: این یک جمله رو بگم بعد ادامه بدهید. اون اینکه این قانون الزامی بوده در یک دوره­ هایی برای همین مردم اما این واکنش رو نداشته پس اگر این قانون این واکنش را ناگزیر و ناگریز داشت همون موقعی هم که گذاشتند باید این واکنش رو می داشت اگر نداشته پس باید یک کم حساس بشیم. سایر عوامل موثر برای اینکه باعث شد یک نفر، این واکنش رو نشون بده، اونها چیه؟

مهمانان برنامه: مسائل اقتصادی!

دکترغلامی: مسائل اقتصادی هم هست من عرض کردم حجاب مسئله­ ی فرهنگی هست! یکی از بزرگواران گفت، گفتم آره این فرهنگیه اما ابعاد سیاسی-اجتماعی و اقتصادی پیدا کرده خودش و اثرات سیاسی اجتماعی هم داره بجا میذاره. این مسئله­ ی تا به این جزئیت تببین نشه! بگیم این آن عامل آنگاه آن، اونوقت من به شما میگم خب اگر اینطوره هر قانون دیگری هم در جامعه که مردم نسبت به اون گریز پیدا کردند. اونوقت همین نسخه هستش.

ریشه بدحجابی ، مسائل اقتصادی و اختلاس است!
مجری: یکی از سوالهایی که مطرح شده بود این بود که اصلا ریشه بدحجابی هیچ کدام از این بحث هایی که شما مطرح می کنید، نیست. ریشه در همه­ ی بحث هاتون نداره! ریشه­ ی اصلی بی حجابی در واقع این مفاسد اقتصادی این اختلاس هاست. مردم اونها رو نگاه می­کنند. که بی حجاب می­شوند. در تایید همین صحبت های اخیر شما یعنی بیشتر مشکل شون اینکه کسانی که مدعی حجاب قانونی ­اند و الزامی­ اش می­کنند، کسانی­ اند که خودشون به هیچ وجه قانون رو رعایت نمی­کنند و حقوق مردم رو رعایت نمی­کنند. بعد اونها در واقع دربار­ه ­ی حجاب قانونی صحبت می­کنن و اصلاً کلاً مشکل اونها هستند نه بحث اینکه مردم مشکلی با حجاب ندارند.

مهمانان برنامه: یک مثالی هم هست از اول انقلاب که یکی از علما تعریف می­کردند که ابتدای انقلاب ما یک جلسات روشنفکری داشتیم یعنی جلساتی داشتیم که همه­ ی اقشار بودند و چند تا از روشنفکران هم بودند. توی اون جلسه تازه بحث حجاب و اینها داغ بود. اونجا یکی از خانم ها گفتند که اصلاً ما اعتقادی به حجاب نداریم اما اگر این انقلاب بتواند وضع مردم رو بهتر کند و به اون چیزی که میخواهند برساند ما حاضریم بخاطر این سیّد این روسری رو هم سرمون کنیم. یعنی نگاه کنید اونموقع که میگید چرا این واکنش رو نداشت در واقع مردم یک امیدی داشتند به اینکه قراره وضعیت بهتر شود حالا در ازای وضعیتی که بهتر می­شود به یک سری چیزها هم تن می­دهند ولی الان احساس می­کنن اون آزادیه گرفته شده در عین اینکه فضاسازی هم داره براشون میشه دیگه که ببینید عکس های قبل از این قانون رو نشون می­دهند و زنهای شهرهای ایران و مثلاً دانشگاهها و در واقع ببینید چقدر همه چی گل و بلبل بود، هیچ کدوم از این فسادها هم در واقع وجود نداشت.

مهمانان برنامه:نه اصلا شرایط اون موقع خیلی با الان فرق می­کند و اصلاً قابل مقایسه نیست اون موقع نه ماهواره ­ای بود نه شبکه­ های اجتماعی بود.

مهمانان برنامه: شبکه ­ی اجتماعی یا ماهواره نیازی نداشت اون موقع آخه! خود تلویزیون که وجود داشت ماهواره بود دیگه یا سینمایی که وجود داشت!

مهمانان برنامه: حالا اتفاقاً به نظر من گروه کمی از افرادند که اینگونه با حجاب برخورد می­کنند. اتفاقاً بنظر من اکثریت، اکثریت جامعه، اکثریت اون گروهی که مسئله دارند با حجاب اجباری، با اصل این موضوع اشکال دارند نه اینکه چون وضعیت اقتصادی بهمانه!

دکترغلامی: اصل موضوع حجاب یا اصلِ موضوعِ اجبار؟

مهمانان برنامه: با اصلِ حجاب

مهمانان برنامه: حالا این نتیجه روانیه….

دکترغلامی: خود حجاب یا اجبار حجاب؟!

مهمانان برنامه: اجبار حجاب. خب!

مهمانان برنامه: یعنی من اصلاً فکر می­کنم که وقتی همون چیزی که شما فرمودین وقتی حجاب به عنوان یک قانون مطرح می­شود و یک رفتار اجتماعی، مسئله ­ای که پیش میاد اینکه وقتی من از چیزهای دیگه ناراضیم تنها راه ­دَر ­رویی که برای این نافرمانی پیدا می­کنم همینه، همین چیزی که گفتم شاید یک عده همینجوری زورشون میرسه که اعتراض کنند و شاید بگم یه جورایی من خودم بهشون حق میدم تو یه جاهایی و درکشون میکنم.

دکترغلامی: عرض کنم که از این سوال شما استفاه میکنم و نکته­ ای رو میگم تا این سوال رو جدی تر بهش بپردازم. ۳-۴ بار فکر کنم تو این برنامه توضیح دادم که بعضیا به خودشون میگن اینها هم سرخوش هستند تو این وضعیت اقتصادی و ربا و سکه و پول و ارز و …

مجری: خیلی پیام با این مضمون داشتیم!

وقتی معضلی در اولویت است بمعنی بی اهمیت بودن بقیه معضلات نیست
دکترغلامی: من بارها این نکته رو توضیح دادم که اگر به بنده بگن اولویت مسائل کشور الان چیه؟ میگم قطعاً و بلاشک وضعیت اقتصادیه! ولی ببینید میگیم اولویت چیه؟ وقتی چیزی اولویته به این معنی نیست که بقیه چیزها اهمیتی نداره. ولی این مهمتره ولی بقیه چیزها اهمیت کمتری دارند و قطعاً اختلاس و کلاهبرداری و نمیدونم مسائلی که این روزها شاهدیم و تلویزیون می­بینیم چند نفر رو داره نشون میده و اسمها رو هم میگن الان اونها قطعاً اولویته. واقعا ما باید مطالعه، تحصیل و … همه رو الان تعطیل کنیم که اونها اولویته! و برگردیم بگیم بچه­ ها مدرسه نمی­خواهد برید تو این وضعیت و با این مفاسد اقتصادی مدرسه رفتن چه معنی ایی داره؟ این حرف خوبی نیست من یک جایی هم اشاره کردم گفتم من.

وقتی اینجوری به فرهنگ نگاه می­کنیم نتیجه این می­شود که فرهنگ اقتصادی، فرهنگ سیاسی، فرهنگ چه میدونم ورزشی، فرهنگ شهرت پیدا کردن در ما نهادینه نمیشه! در مورد مسائل فرهنگی صحبت نمی­کنیم. الان ببینید که صف بستند فلان چیز رو دارند می­برند مگه دوره ­ی قحطیه آخه! این یعنی ما فرهنگ اقتصادی نداریم. خب در مورداین موضوعات اگر قرار نباشد صحبت کنیم کی برسیم؟

ایران ممتاز در رشد اقتصادی و عدم استفاده از امکانات سرزمینی!!
یک بنده خدایی منو دید، خیلی آدم محترمی هم بود ولی انتقادش رو مطرح کرد گفت شما کجا زندگی می­کنید؟ گفتم تو یک محله ­ای هستیم در تهران دیگه! گفت شنیدم که گفتید ایران- ندیده بود انگار خودش- جزء اقتصادهای برتر دنیاست! یه سوپرمارکتی برو شما! با همین لبخند و …. گفتم بزرگوار من تو برنامه عرض کردم بر اساس اعلام صندوق بین المللی پول در سال ۲۰۱۷ ما به جهت تولید ناخالص اقتصاد ۱۸ ام دنیائیم. اینو من نمیگم صندوق بین المللی پول میگه اونم که داخل کشور نیست! گفتم بحث من اقتصادی نبود وگرنه اینم اضافه میکردم که بر اساس اعلام نهادهای بین المللی ما رتبه یک استفاده از عدم استفاده از امکانات رو داریم. یعنی هیچ کشوری در دنیا به اندازه­ ی کشور ما آمادگی برای پیشرفت که معطلش گذاشته نداره اینم داریم. من نه منکر تورمم و نه منکر مشکلات اقتصادی ولی من اصلاً بحث اقتصادی نمی­خواستم بکنم. می­خواستم بگم ما کشوری نیستیم که بدبخت و بیچاره باشیم و نتوانیم کاری کنیم اما خب به هر دلیلی الان تو این وضعیت هستیم. نمی­خواهم بحثی کنم که به کسی بربخوره! و لذا اینکه آقا این مسائل مهم و ” کاد الفقر أن یکون کفراً ” من اینها رو متوجه می­شوم بالاخره منم دارم زندگی می­کنم اون بنده­ ی خدا جوری صحبت می­کرد که آخرش گفتم من یک معلم مستاجرم! گفت: واقعاً؟ گفتم بله بنده یک معلم مستاجرم. اینو متوجه می­شوم اما الان خود شما که اینجا هستید با سه چهار نوع تفکر در مورد اینکه ریشه­ ی آنچه ما به عنوان بدحجابی در کشور مطرح می­کنیم، یک اتفاق نظر ندارید و نباید هم داشته باشید بخاطر اینکه موضوع بدپوششی در جامعه­ ی ما یک عاملی نیست! یک عده میگن آقا اختلاس و …من حرف اینها رو یه خورده مُنَقَّهِش میکنم تو زندگی خیلی ها میگذره میگن آقا حجاب یه دستور دینی است این کشور را هم دارید با دین اداره می­کنید، اگر دین نتوانسته اقتصاد رو اداره کند، حقِ اینکه در حجاب دخالت کند، ندارد. شما اگر میتونی اونو حل کنی اینم میشه! بعد یه اشتباهی میکنن میگن این بزرگتره یا این؟ میگه اون! میگم پس برو اونو درست کن. یه عده اینجوری حرف میزنند، اگر چه که بعضی­ ها ممکنه بگن مشکل ۳ هزار میلیارد بیشتره یا ۴ تا تار مویِ ما! که بعضاً شنیدید سوال من اینه زمان جنگ ما مشکلات اقتصادی نداشتیم؟ زمان جنگ عمده­ ی چیزهایی که می­خریدم کُپنی بود! لذا قابل مقایسه با الان بود.

مهمانان برنامه: ولی دزدی نداشتیم!

عامه مردم معتقد به حجابند
دکترغلامی: آهان پس مشکل اقتصادی صرف نیست! احساس ناکارآمدیه این فردیه که داره در مورد حجاب صحبت می­کند یعنی من! یکبار هم فکر کنم مثال زدم من گفتم شما بزرگوار می­تونید مسئول برنامه ­های من شوید بطور مثال و جسارت اگر نباشد مثلاً شما می­گید ساعت ۵ برو فلان جا جلسه دارید. میرم میگن نه بابا دو روز دیگه است جلسه! من هم میگم دیگه به شما اعتمادی ندارم فرق شنبه و دوشنبه رو متوجه نشدی! من میام میگم مسئول برنامه­ های شما هستم آقا چرا وضعیت اقتصادی اینجوریه چرا قیمت خودرو اینجوریه؟ من میگم حالا اینو ول کن مهم اینکه “قل للمومنین یغضّوا من أبصارهم” ول کن بابا حوصله نداریم یعنی اولویت اولم مونده نمی­دونم الان بروم خونه جواب زن و بچه ­ام رو چی بدم بعد تو میگی آقا حجاب داشته باش! این مسئله اینکه یک معلولی به یک علت نامرتبطی داره ارتباط داده میشه. آقا بحث پوشش فارغ از اینکه اینو کی داره میگه و چرا داره میگه و میخواد باهاش بازی کنه دستور دینه! یعنی اگر در یک جایی قرار گرفتم نون برای خوردن نداشتم میگم این چیکار داره به پوششم مثل اینکه من گشنه باشم بگم تا سیرم میگم پوشش دارم گشنه هم که بشه روسریم رو از سرم برمی­دارم. اینها با هم مرتبط نیستند اما چون اونی که داره اینو میگه یه منشأ یعنی از یک زبان و از یک دهان دارند اینو می­شنود میگن اینی که داره اینو میگه تا اونو درست نکنه ما بهش پایبند نیستیم.

مهمانان برنامه: مرتبط­ اند البته!

دکترغلامی: مرتبط ­اند اما این ارتباط از چه سنخیه؟ از این سنخ که همونطور که دولت موظف است بر بازار ارز نظارت کند، موظفه بر حجاب هم نظارت کند؟ بحث پوشش – ی جمله ای گفتم یکبار- که ۶ نفری مخالفت کردین و بحث هم نا تمام موند! گفتم توی جمهوری اسلامی مردم یک حجابی رو به صورت سنتی دارند رعایت می کنند. غالب مردم ما! بعد بعضی­ها هستند نه قبل از انقلاب و نه بعد از انقلاب قائل نبودند دیگه اینها رو بذاریم کنار، عامه مردم حجابشون رو از خودشون دارند نه از جمهوری اسلامی یعنی اونها معتقد به حجابند. ولی جمهوری اسلامی باعث شد یک فضایی درست بشه و خیلی ­ها آشنا شوند و تقبل کنند من اینو انکار نمی­کنم. اما یک عده­ ای خودشون این پوشش رو دارند. حالا سوال من اینکه دولت همونطور که ارز را کنترل می­کند باید حجاب را کنترل کند؟ خانواده­ ی شما آموزش شما، چقدر به بازار ارز مرتبط­ اند؟ هیچی! اما تو حجابِ شما موثرند! نهادهای موثر حجاب، مبانی حجاب با مبانی بازار ارز و سکه متفاوتند. اما چون من الان عصبانی­ ام که پراید شده چهل و چند میلیون، – نمیدونم تا امروز چقدر شده- پس! من میگم بابا إن شاءالله درست میشه، تلاش می­کنند به امید خدا حل بشه، ما هم امیدواریم دعا هم می­کنیم اما این مثل اون نیست و به اونم ربط نداره ولی این الان عصبانیه. پس چرا ما الان با این پدیده در جامعه مواجهیم؟ مسائل اقتصادی هست برخوردهای سیاسی هم. خودم تو این برنامه گفتم آقا سه هزار میلیارد در حجاب تاثیر دارد؟ پاسخ: آری!

نقش زن در تمدن سازی
مهمانان برنامه: یه ذره کلان­ تر میشه نگاه کنیم. ما میگیم که آقا زنها تمدن سازند و هنوز بعد از ۴۰ سال حالا بعد از جمهوری اسلامی نیست خیلی از جوامع ممکنه دچار این مشکل باشند که زن ما شده یک مسئله. دچار بحران هویت شده. در تقابل بین سنت و مدرنیته­ اش دچار یک بحران هویتی شده که این مسئله که ما در تمدن سازی مثلاً انقلاب اسلامی به عنوان یک مسئله بهش نگاه نکردیم و نتوانستیم تعریف دقیقی از این بکنیم. خیلی جاها می ­بینید که پارادوکس داره، رفتاری که ما از زنمون توقع داریم الگویی که صدا و سیمامون داره نشون میده و توی بیانات رهبری می ­بینید یه چیزی بیان شده. همه­ ی اینها پارادوکس­ هایی داره که با همدیگه جمع نمیشه! این مسئله محوری رو از این طرف نداریم از اون طرف میایم می بینیم که یک سری گروهک ها هستند که اینها میان زن را برای اهداف سیاسی و فرقه ­ای خودشون مصادره می کنند و اتفاقا چون اقبال بهشون نمیشه و چون نمیتونن پیشرفت اجتماعی داشته باشند، اگر من به تلویح در برنامه­ ی قبل بگم ۳ ثانیه درباره ­اش صحبت کنم خیلی ذوق می­کنند از اینکه ما دیده شدیم و بالاخره مجبور شدند درباره ­ی ما صحبت کنند در صورتی که نه شما اینقدر ناچیز بودید و اینقدر محتاج دیده شدن بودید که سر این موضوع حالا ذوق زده شدید و به این نتیجه رسیدید که وای ما رو دیدند. بالاخره نه خب شماها که اصلاً محتاج دیده شدنید نمی بینمتون اصلاً بحثمون درباره­ ی درون گفتمانی هست با خودمون اما این نگاه هویتی زن در تمدن رو اگر شما بیایید در جمهوری اسلامی نگاه کنید می بینید این تعریف نشد. نه خیلی خودش میتونه مشکل ساز بشه، چه تو بحث فرهنگ سازی و چه تو بحث سیاستگزاری و چه تو بقیه ­ی ابعادش!

دکترغلامی: عرض کنم که فرمودید زنها تمدن سازند. تو بحث های تمدنی اینقدری که من دورادور و محدود مطالعه داشتم یک بحثی است که تمدن انسان را می­سازد یا انسان­ها تمدن را می سازند؟ اینکه زنها در تمدن نقش دارند قطعا یک جاهایی نقش های ایجابی و یک جاهایی نقش های سلبی دارند. در انقلاب ما زن ها جاشون کجا بود؟ امام فرمودند اگر زنها بیش از مردها در انقلاب نقش نداشتند کمتر هم نبوده خب. اما لبّ فرمایشتون! ما برای زنها چیکار کردیم یعنی این موجودی که در انقلاب اسلامی تاثیر داشت و زمان جنگ یه جاهایی قطعا تاثیرش از آقایان بیشتر بود. این جمله من نیست جمله رهبریه که می­گفتند فرض کنید یک شهیدی را می ­آوردند اگر مادرش میگفت ای بابا چرا بچه­ ی من شهید شد؟ چرا ما باید جوون بدهیم؟ چرا مسئولین کاری نمیکنند….؟ چقدر پشت جبهه شُل میشد؟ در حالی که مادری سه تا بچه­ اش شهید می شد، ناراحت میشد میگفتن شما ناراحتی بچه­ ات شهید شد؟ میگفت نه ناراحتم که پسر دیگه­ ای ندارم! یعنی خانمها یک کاری کردند که یه وقتی آقا می گفتند رفتم پیش امام، دیدن خانمها نشستند و دارن برای پشت جبهه چیزهایی آماده می­کنند و تصویر رو دیدن اشکشون دراومده! آره ولی چکار کردیم؟

مسئله ­ی زن قبل از انقلاب و در طول تاریخ غالباً به عنوان یک مسئله­ ی دست دوم بهش نگاه شده و همین باعث شده که زن محجور بشه. شما اگر نگاه کنید تو صحبت های بزرگانی مثل ارسطو و بعد بیائید جلوتر اندیشمندانی که الان پایه ­ی نظریه رو در غرب تشکیل می دهند، زن را حاصل اشتباه در خلقت می­دانند. عینِ عبارته! میگن اشتباه شد کمبود بوجود اومد یهویی شد زن! این در طول تاریخ بوده، اسلام که اومد، اومد اینو بهش بزنه. یکمرتبه قرآن اومد گفت: “أنّ إکرمکم عندالله أتقاکم” و اگر خداوند “انی لااضیع عمل عاملٍ منکم من ذکرِ أو أنثی” من مرد و زن نمیشناسم و بعد که خواست مثلی بزنه گفت “و ضرب الله مثلاً للذین أمنوا إمرأۀ فرعون” یعنی مثال و الگوی همه مسلمانها کیه؟ آسیه(س). خیلی خب! اسلام اومد اینو بهم بزنه اما طبیعتاً این همه فضای چند هزار ساله­ ی تمدنی واینمیستاد نگاه کنه که! مقاومت میکرد بعد از اسلام اتفاقاتی افتاد. بیائیم توی انقلاب اسلامی، آقا تو انقلاب اسلامی چه اتفاقی افتاد؟ چند سال پیش – فکر کنم یکبار عرض کردم- جلسات نشست­ های الگوی راهبردی اسلامی بود خدمت مقام معظم رهبری جلسه سوم بحث نظام زن و خانواده بود. ایشون اونجا فرمودن که زنها مظلوم واقع شدند. این قضیه نمیدونم برای چند سال قبله! ۵سال ۶سال قبل! حالا خاطرم نبود.

مهمانان برنامه: یکی از سوالهایی که من هم مطرح کردم بگم دوست داشتم که از اطرافیان و … یک بحثی رو مطرح کردند که بنظرم دقیق بود. اینکه چرا میپردازیم به حجاب ظاهری! چرا به پدیده ی چادری های لاکچری و محجبه هایی که لاکچری اند و تبدیل شدند به سلبریتی هایی که سبک زندگیشون داره الگو میشه و اصلاً مدل زیست شون در واقع نشون دادن اشرافیتشون هست در عین انکه اون حجاب رو دارند! اون خودنمایی که باید از حجاب داشته باشیم رو ندارند و خیلی از دعواهایی که بر سر این مسئله هست اگر بپردازیم!

لباس پوشیدن یک مسئله شخصی نیست!
مجری: آقای دکتر مطلبی که وجود داره و خیلی در پیام های مخاطبین گفته شده بحث حریم خصوصی هست. نکته ای که مطرح میکنن این است که ، پوشش یک فرد حریم خصوصی اوست و انتخاب لباس برای یک انسان کاملا به خودش ارتباط داره و این یک موضوعی است که کاملا داخل حیطه حریم شخصی ما میشه. وقتی که یک نهاد حتی اگر نهاد قانونی هم باشه، وقتی ورود میکنه به حد پوشش ما داره ورود میکنه به حریم خصوصیه ما. از طرف دیگه قانون خب صریحا میگه حریم خصوصی را محترم میشمره، و اینجا ما یک تناقضی را میبینیم.

دکتر غلامی: در مورد حریم خصوصی چندتا نکته باید بگم؛ یک بحث قانونی و در عین حال اجتماعی تر از حوزه قانون است که کمتر بهش توجه میشه.

سوال اول این است که آیا حجاب یک امر شخصی هست یا نه؟ پاسخ: بله حجاب امر شخصیه. شخصی به همین معنایی که عرف میگن، حجاب من یک امر شخصی است، یعنی تصمیم گیرش شخص خودم هستم.

سوال دوم: حجاب جزو حریم خصوصی هست یا نه؟ بله. حریم خصوصی یعنی چی؟ خیلی ساده حریم خصوصی را تعریف بکنم: حریم خصوصی به آن محدوده مادی و معنوی میگن که هرکس برای خودش قائله و دوست نداره که دیگران بدون اجازه و بدون مجوز وارد آن حیطه بشوند. حالا این حریم خصوصی از حریم خصوصی کاری هست تا حریم خصوصی ارتباطی، حتی حریم خصوصی ژنتیک. حالا ساحات مختلف داره که اینجا بحث تخصصی اش را نمیخواهیم عرض کنیم.

حریم خصوصی ما شامل حجاب هم میشود؟ آری. اما بحث از نکته سوم آغاز میشه: اگر حجاب که یک امر شخصی است و میتواند در حریم خصوصی تبلور داشته باشد ، اگر خواست وارد حریم عمومی بشود، یعنی یک امر شخصی بیاد تو حریم عمومی، اونوقت تکلیف چیه؟ الان میخوایم در مورد حجاب بحث بکنیم، نه هر امر شخصی که وارد حریم عمومی بشه. وقتی کسی، حجابش رو از حریم خصوصی میخواد وارد حریم عمومی بکنه، دوتا چیز رو باید از هم جدا بکنیم: بُعد اعتقادی حجاب و بُعد رفتاری حجاب. اگر کسی در حریم عمومی در بعد اعتقادی نسبت به حجاب هیچ علاقه، تمایل و کششی نداشته باشه، به ما ارتباط نداره. یک کسی حجاب را به عنوان یک امر شخصی آورده تو حریم عمومی، حریم عمومی کجاست؟ جایی که اختصاص به یک آدم نداره محدوده مادی و معنوی عده ای از افراد است؛ آن عده میتونن مردم یک شهر باشن، مردم یک کشور باشند یا هر چیز دیگری.

اگر کسی حجاب را که یک امر شخصی است آورد تو حریم عمومی به همین معنایی که عرض کردم، یک بُعد حجاب اعتقادی است من پوششم رو آوردم در حریم عمومی در عین حال اعتقادی به حجاب به اون معنایی که شما میگید ندارم، خب نداشته باش، ما نه کاری داریم، نه میتونیم متوجه بشیم، یعنی با نگاه کردن به قیافه آدم نمیتونیم متوجه بشیم، متوجه نمیشیم که یا او به حجاب اعتقاد دارد یا ندارد. اما دعوا سر جنبه رفتاریه حجاب هست، یعنی آنچه از یک امر شخصی اینجا داره بروز پیدا میکنه. این مقداری که داره بروز پیدا میکنه، سوای اینه که، آیا دیگران را درگیر میکند یا نمیکند، حوزه تاثیر و تاثر به خود فرد فقط برمیگرده یا به دیگران هم مربوط میشه؟

فرض بفرمایید که یک آقایی یا خانمی با یک پوشش نا متعارفی بیاد تو خیابون، این میتونه بگه که پوشش من فقط به خودم ربط داره؟ اگر پاسخ آری باشد، هیچ کس دیگه نمیتونه حدش رو تعیین کنه، شما میگید پوشش یک امر شخصی است ولو در حریم عمومی. من میگم شخصیه. پوشش شخصیه من چیه، من نچرالیستم، طبیعت گرام، پوشش شخصیه من عریان بودن است. نچرالیست ها یک فرقه­ اند، کاری نداریم که چرا فکرشون غلطه، اونها معتقد هستند که ما بنا به دلایلی که خیلی بحث های مفصل فلسفی داره این شکلی­ هستیم، یعنی مبراییم از هر نوع پوششی. پس یک امر شخصی اگر در حریم خصوصی بود، اعتقاد و رفتارش فقط به خود فرد ربط داره، اما اگر وارد حریم عمومی شد، بُعد اعتقادی اش به خودش ربط داره، بُعد رفتاریش دیگه فقط به خودش ربط نداره.

نکته چهارم؛ علامت اینکه حجاب به حریم عمومی ربط داره اینه که براش محدودیت قائل میشن. شما اینجا سه تا سوال میپرسید:

سوال اول: برای چی انسان­ها پوشش شان در حریم عمومی دچار نوعی محدودیت میشود؟ یک بحث فلسفی دارد. یک اشاره میکنم؛ یک نظریه داریم به عنوان نظریه قرارداد اجتماعی، این معروفه به نظریه ژان ژاک روسو، ایشون حرفش عقلانی است، همه میپذیرند ما هم در اسلام همین رو داریم. انسان­ها تا آن موقعی که تنها زندگی میکنن، فرض کنید من الان تنها در کویر لوت هستم، دلم میخواد الان بلند میشم این سمتی میرم، بعد میام اینجا یک کمی دراز میکشم، بعد این خاک­ها رو برمیدارم میپاشم به این سمت و آن سمت، اما اگر من بیام تو شهر، بخوام اینوری برم، میگن ورود ممنوع، بخوام دراز بکشم، میگن سدّ مَعبری، میخوام خاک بریزم، میگن میریزه سر و صورت مردم. وقتی انسان­ها تصمیم میگیرند زندگی اجتماعی داشته باشند، میپذیرند از برخی حقوق صرف نظر بکنند و یک سری تکالیف رو بپذیرند تا از برخی مزایای زندگی اجتماعی برخوردار شوند. پس سوال اول چرا انسانها وقتی با هم هستند، دچار محدودیت میشوند؟ چون این اقتضای زندگی اجتماعی است. ربطی هم به اسلام نداره.

سوال دوم: این امر مال اسلام و مال ایرانه یا یک امر عام است در تمام دنیا؟ امر عام است در تمام دنیا. همه جای دنیا برای پوشش در عرصه عمومی، یعنی اداره، جامعه، بانک، خیابون، قواعدی دارند. برای یک جاهای خصوصی قواعد بیشتری دارند، مثل دانشگاه ها. یک جایی هم مثل فرانسه، برخلافش قانون دارند، یعنی یک نوعی از پوشش رو ممنوع میکنن. اینکه همه جای دنیا به این امر واکنش نشان میدهند علامتش چیه؟ علامت اینه که حجاب یک امر شخصی در حوزه حریم عمومی دیگه نیست. والا همه جای دنیا براش محدودیت در نظر نمیگرفتند.

سوال سومی که در محور چهارم قابل طرح است اینه که: حالا ملاک این محدودیت چیه؟ مثلا در این حکومت و در حکومت دیگر و در دیگری…، حکومت­ها رو معمولا به سه دسته تقسیم میکنن، یکسری حکومت دیکتاتوری­ اند؛ یک فردی میاد سر کار میگه آقا به نظر بنده باید این شکلی باشه، مثل کاری که رضاخان در دوران حکومت خودش کرد. یا حکومت­ها دموکراتیک هستند، یعنی مردم رای میدن، هرچی مردم بگن. این محدودیت­ها در حکومت­های مردمی فقط برای حجاب نیست، خیلی از کشوره­ای اروپایی میدونید که در خیابان­هایی که خونه­ های قدیمی هستند، هرچه خونه جدید میخواد ساخته بشه، ظاهر اون ساختمان باید با ظاهر اون ساختمان قدیمیه تطبیق بکنه. شما داخل خونه رو هرجور دلتون میخواد میتونید تزیین کنید، اما بیرون خونه ظاهرش قانون داره. یعنی حتی به این مدیریت ظاهر در ساختمان، دولت حق ورود داره و موظف میکنه شما رو. در حکومت اسلامی دستورات اسلامی چارچوب رو تعیین میکنند.

مهمانان برنامه: عموم را اصلا کجا معنی میکنیم، یعنی عموم فقط لزوما خارج از محدوده ­ای که من دارم زندگی میکنم، خب من یا محل کار من. عموم اصلا کجا معنی میشه؟

دکتر غلامی: برای اینکه حریم عمومی رو بفهمیم، حریم خصوصی رو مراجعه کردیم و تعریف کردیم. کنوانسیون بین المللی تعریف کردند، قوانین کشورهای مختلف هم تعریف کردند. تعریف متفاوته اما این تعریفی که عرض کردم به نوعی خلاصه شده آنهاست. در همه جای دنیا جالبه که برخی از اندیشمندان میگن حریم خصوصی به انسان­ها اختصاص نداره، یعنی مثال­هایی رو میارند، جسارتا از بعضی از حیوانات که حیوانات برای یک کارهایی خلوت رو انتخاب میکنن، حریم خصوصی حتی برای حیوانات هم بوده، نه با نوعی که انسان ها دارند که با فکر و تعقل است.

حریم خصوصی آن محدوده ­ای است که مال منه دوست ندارم شما بی جهت و غیر معقول واردش بشید. یعنی اینکه فرض بفرمایید، تلفن همراه من، اطلاعات من داخل تلفن همراه منه، اینکه شما گوشی من رو بردارید و به صرف اینکه رمز نداره، وارد شید و عکس­های من رو ببینید این ورود غیر معقول شما به حریم خصوصی ارتباطی منه. از همین جا میشه فهمید که حریم عمومی کجاست، حریم عمومی جاییه که افرادی غیر از من در آن صاحب حق هستند؛ این میشه حوزه عمومی، حالا حوزه عمومی از کجا آغاز میشه، از یک جایی که من یک نفر دیگه هستم، میشه حوزه عمومی تا یک خیابونی که ۵۰۰ هزار نفر آدم هستند.

داخل ماشین حریم خصوصی است؟
مهمانان برنامه: داخل ماشین شخصی آدم حوزه عمومی هست یا شخصی؟ الان پلیس حتی اجازه نمیده که شیشه ماشینت رو دودی کنی، که توش دیده نشه، خب ماشین برای خودمه، دوست دارم شیشه اش رو دودی کنم و دوست دارم که توش بی حجاب باشم، این از اول اجازه نمیده شیشه رو دودی کنیم، بعد میگه چون دیده میشه، حریم عمومیه.

دکتر غلامی: در مورد دودی شدن ماشین من تخصص ندارم دیدم بعضی وقتا نیروی انتظامی تذکر میده میگه تا این درصد دودی اشکال نداره اما از این درصد به بعد ممنوع و دلیلش رو نمیدونم چیه. من تا اونجایی که میدونم اون درصد دودی کردن شیشه ماشین، برمیگرده به اینکه دید راننده از بین نره، تخصص ندارم نمیتونم با اطمینان بگم. حالا اگه کسی از نیروی انتظامی برنامه رو میبینه میتونه توضیح بده.

مهمانان برنامه: حالا دودی نکنه و حجاب نداشته باشه.

مجری: ماشین شخصیه

مهمانان برنامه: میگن بذار تو پارکینگ، جواب اونهاست البته.

دکتر غلامی: اینکه میفرمایید الان ماشین حریم خصوصی یا عمومی حساب میشه، گفتیم حریم خصوصی جاییه که کسی نمیتونه واردش بشه، واردش بشه یعنی، فیزیکی واردش بشه، یا ببینه یا بشنوه. مثال: الان یک عده آدم توی خونه جمع شن، مختلط یک مراسمی داشته باشند، من حق دارم ورود بکنم به عنوان نیروی انتطامی یا نه؟ نه.

مجری: ولی نیروی انتظامی به شیشه­ ی ماشین میزنه و میگه شما که اون تو هستید با هم چه نسبتی دارید؟

دکتر غلامی: اینکه اغراق هست که حالا هر ماشینی رد میشه در میرنه … اونهایی که گشت میزنن معمولا بحث امنیتی هست تا فرهنگی. حالا من نماینده نیروی انتطامی نیستم، قرار شد نماینده نظام باشم.

ببینید اینکه میگید داخل ماشین، پس گفتیم یک موقع فیزیکی طرف داخل میشه، این در خونه منه، همینطور طرف میاد داخل. ورود یعنی این هیکل، قامت، جسم فیزیکی وارد میشه، یک موقع میتونه ببینه. اون مثال رو بگم، نیروی انتظامی اگه توی یک خونه ­ای برنامه­ ای باشه، نمیتونه وارد بشه، اما وارد میشن، قبلش به من بگید نیروی انتظامی از کجا فهمید؟ اگر مراسمی برگزار بشه که صداش بیاد بیرون دیگه خصوصی نیست. عبارتی که فقها به کار میبرند و حقوقدان­ ها میگن مرئی و منظر، یعنی محل رویت، اگر چیزی دیده شد، دیگه نمیتونم بگم شخصیه، اگر شخصیه نباید دیده میشد. و لذا کسی از در خونش میاد بیرون میشه حریم عمومی. اگر ماشین جاییه که داخلش دیده میشه، نمیتونم بگم حریم خصوصیه، چون افراد بدون اینکه کار خاصی بکنند به این دسترسی دارند. حریم خصوصی جایی بود که یک حفاظی داره افراد باید تلاش بکنند واردش بشن، اما من برای اینکه داخل ماشین رو ببینم، نیاز نیست تلاشی بکنم، داخل ماشین به طور طبیعی دیده میشه.

مجری: حریم شخصیمه، دوست دارم هرعکسی بذارم داخلش، عکس بی حجاب بذارم داخلش، نیاز نیست برید فالو کنید نیاز نیست برید ببینید. هرکی نمیخواد نیاد، یک جای عمومی حساب نمیشه دیگه، اما با اون هم مخالفت میشه، برخورد میشه.

دکتر غلامی: یک بحث اینه که شما میاید میگید قاعده رو بگو، یک وقت میگی نیروی انتظامی این کار رو کرده، من قاعده رو عرض میکنم، که اگر یک چیزی اگر کسی بخواهد وارد آن بشود باید یک مرز غیر معقولی رو رد بکنه. شما بفرمایید که یک موضوعی اگر اون صفحه ­ای رو که میفرمایید به این صورته که من میخوام وارد بشم، یعنی دارم وارد حریم خصوصی شما بشم، بله، اما اگر یک چیزی است که در مرئی و منظره، شما میگید اگه دلت نمیخواد وارد نشو، ممکنه یک خانمی هم یک جوری بیاد بیرون، به من بگه خب شما نگاه نکن. یعنی من باید اینجوری باشم، چون شما میخوای از حریم عمومی استفاده بیش از حد بکنی! اینکه میفرمایید که شما نگاه نکن، همون استدلالیه که تو خیابون میکنن. میگن آقا ما حجابمون بده، شما نگاه نکن. بعد میگم خب جسارتا این ادکلن تند و تیزی که زدی مال خیابون نیست چی؟ میگه خب بینی ­ات رو بگیر، میگم این صدای موسیقی که حرف های رکیک توش میزنن، میگه گوش هات هم بگیر! یعنی حواس پنج گانه من رو میخواد تعطیل بکنه که از حریم عمومی استفاده بیش از حد بکنه. اقتضای اجتماعی اینه که کسی در مقام استفاده از حق خودش نباید حق دیگران رو محدود بکنه.

رفتار دوگانه با متخلفین حریم عمومی
مهمانان برنامه:در واقعیت در جامعه برخوردهای دوگانه ­ای میشه با مساله­ ای که شما میگید. ۴ دیواری اختیاریه حالا اگه صدایی ازش بیرون بیاد، نیروی انتظامی میگه چون از حیطه خصوصی ات خارج شده، من میتونم برخورد بکنم. باشه، بگه من حریم خصوصی رو رعایت میکنم، تو هم حریم خصوصی رو رعایت کن. یعنی اگه میخوای روضه امام حسین بگیری، صداش از چاردیواری خونت بیرون تر نیاد چون اون حریم خصوصی اعتقادیه توئه، شاید من اعتقاد داشته باشم، یا نداشته باشم. وقتی که ما در مقام حاکمیت برخورد دوگانه انچام میدیم با مساله ، معنیش این میشه که اگه تو حق داری، من هم حق دارم.

دکتر غلامی: اگه از من سوال کنید، اینکه الان یکی میخواد داخل خونه ­اش مراسم برگزار کنه، دو تا باند بزرگ گذاشته روی دیوارش رو به بیرون رو به خونه مردم، تا دیر وقت هم داره مراسم برگزار میکنه، اینکار کار صحیحی است به جهت شرعی؟ من عرض خواهم کرد که نخیر، اما مراقب این باشید که از این یک ملاک نگیریم برای چیزهای دیگه. مثلا میگن که آقا ما دوست نداریم صدای اذان بشنویم، این الان مزاحمته! پاسخ اینه که اگر جامعه ­ای اسلامی شد، مردم به واسطه مسلمان بودن یک حقوقی دارند، از جمله آن­ها حق اذان است یعنی مردم حق دارند موقعی که وقت نماز میشه صدای اذان را بشنوند. اما نگاه بکنیم به اینکه چون جامعه اسلامیه، ما میخواهیم اینجوری مراسم برگزار بکنیم، قطعا مورد تایید نیست. من یک مثال ملموس بزنم، مثلا برنامه­ ای که تو ایام محرم برگزار میشه، مثلا دسته­ های عزاداری، ما خودمون دسته عزاداری که از دانشگاه خارج میشه از تو پیاده رو حرکت میکنیم، تا روز هشتم، روز تاسوعا و عاشورا که دسته میخواد حرکت کنه، نیروی انتظامی میاد خیابون رو طوری میکنن که خیابان مقابل رو دوطرفه میکنن تا جایی که امکان داره، یعنی کاملا حواسمون به این هست که عزاداری ما نباید مخل آسایش دیگران باشه. اصلا یک نفر داره میره به یک مریضی سر بزنه، باید پشت ترافیک ما وایسه؟ و البته مردم وقتی دوطرفه میکنیم خیابون رو واکنش نشون میدن … یعنی حتی ابراز احساسات ما توی این ایام جالبه. قبول کنید که خیلی از دعواهامون رو تو ایام محرم الحمدلله و المنه فراموش میکنیم.

میخوام اینجا حق رو به شما بدم که اگه کسی به صرف اینکه این کار ممدوحی است و جامعه اسلامی است، حق داره به دیگرانی که مایل نیستند، بشنوند، این رو تحمیل بکنه، قطعا ما همچین چیزی رو نمیپذیریم. یعنی این قابل توجیه نیست که اگر من زنگ بزنم که آقا یک شب است ، دارن عزاداری میکنن و کری نداشته باشید!! اگر صدا بلنده باید بیان بگن که این مزاحمته، حالا مزاحمت برای مردم یک وقت با عزاداری است و یک وقت با فعل حرام. پس با یک کار مستحب هم میشه مردم رو اذیت کرد. اگر که یک کسی درخواست بکنه که رفع مزاحمت بکنیم و توجه نکنیم، حق او ضایع شده. بارها شما در صحبت های رهبری دیدید که ایشون توصیه میکنن که عزاداری شما مایه اذیت و آزار دیگران نشه، ما میخوایم یک کاری انجام بدیم، خیابون رو ببندیم، خب از بغل حرکت کنند، مردم رد بشن، چه اصراریه بسته بشه.

مهمانان برنامه: حریم شخصی فقط برنمیگرده به حکومت. یک مدتی از برنامه گذشت و این برنامه جدید اومد، من آدمهایی رو که میشناختم یا تو شبکه­ های مجازی باهاشون برخورد داشتم، بعد این برنامه خیلی حمله شد به خود من، که چرا اومدی توی این برنامه…. ما خیلی جاها خودمون هم به همدیگه رحم نمیکنیم… یه جاهایی به خود ما هم برمیگرده که بیایم به خودمون هم احترام بگذاریم و فقط بحث حکومت رو نکنیم، ما این فرهنگ رو نداریم که اجازه بدیم هر زنی با هر پوشش و انتخابی که هست فقط برای خودش زندگی کنه، به حکومت فقط برنمیگرده.

مجری: حضور شما تو برنامه فقط به خودتون بر نمیگرده، توی برنامه شبکه تلویزیونی و همه دارن میبینن و همه میتونن نظر بدن. الان حکومت میتونه، نهادهای قانونی میتونن این نظر رو بدن و دستور بگیرن که از فردا آقا شما باید کلاه سرت بذاری؟ شما باید حتما با عینک آفتابی از خونه بیای بیرون، این هم یک نوع پوششه دیگه، یا حتما باید یک شال دور گردنت بندازی و بیای بیرون، اینها یک جور پوششه که در واقع الزام و اجباریه که به شخص من داره وارد میشه.

مهمانان برنامه: حریم عمومیه، مردم هم باید اون حریم عمومی رو رعایت بکنند و باید یک سری قوانینی هم وضع بشه برای اون حریم، اون قوانینی که وضع میشه آیا برای بهبود وضعیت جامعه است یا برای تضعیف؟ اگر باعث تضعیفش شد باید چه کرد؟

مهمانان برنامه: و ماندگاریش تا کی است، یعنی با این ماندگاری باید چه کرد؟

دکتر غلامی: درباره نکته اول وقتی سه نوع حکومت رو گفتم باید این رو هم اشاره میکردم که در حکومت دیکتاتوری و دموکراتیک و حکومت دینی مبنای تقنین چیه. یعنی الان مثلا تو جامعه میتونیم یک قانون گذاری کنیم که تو تابستان هر کی بدون آفتابگیر بیاد به ۱۰ ضربه شلاق محکوم میشه؟ مبنای این قانون چیه؟

شورای نگهبان میگه که قانون خلاف شرع نیست و خلاف قانون اساسی نیست، ما نهاد داریم لذا اگر مجلس شورای اسلامی قانونی بذاره که در این قانون یک چیزی که با شرع و با قانون اساسی جور در نمیاد تصویب بکنه، شورای نگهبان این رو رد خواهد کرد. لذا هیچ وقت تو کشور ما یک قانونی که مبنای شرعی نداره مثل اینکه آقایون موظف هستند کلاه بذارند یا عینک بذارند تصویب نخواهد شد.

مجری: توجیهش میتونه این باشه که برای حفظ سلامتی عمومی جامعه داریم این قانون رو میذاریم برای اینکه هزینه­ های سلامت رو در آینده کاهش بدیم داریم میگیم.

دکتر غلامی: اگر یک روزی واقعا تو جامعه ما یک اتفاق پزشکی بیافته که، اگر آقایون کلاه سرشون نذارند یک بیماری در جامعه پخش بشه! مثال میزنم در مثال مناقشه نیست، اگر بگن که کلاه الزامیه و همه باید کلاه بذارن سرشون، اما این مبنای شرعی اولیه نداره، یعنی خود شرع نگفته. اما خود شرع به ما گفته که شما تعقل کنید اگر یک چیزی رو [نیاز هست انجام بدید]. مثال: میدونید که هندونه خیلی آب میبره، ما با کلی آب، هندونه میکاریم، بعد این­ها رو صادر میکنیم به یه کشور دیگه، این یک کار غیر منطقیه به جهت هزینه ­اش، میاد دولت ورود میکنه در بعضی شهرها میگه الگوی کشت باید عوض بشه، حق نداری هندوانه بکاری. اسلام این رو نگفته ولی اسلام به ما گفته اگر یک جایی احساس میکنید برای تدبیر عموم مردم نیاز هست محدودیتی گذاشته بشود، این منعی نداره، اما این فرض خیلی دور از ذهنه. حالا من نمی­دونم به جهت پزشکی بیماری ­ای هست که لازم باشه کلاه سرمون بذاریم.

اصلا ما وقتی مواجه بشیم که عده ­ای از افراد به خاطر لایه اوزون و … که من اون رو هم بلد نیستم داره چشمشون آسیب میبینه و برای کشور هزینه ایجاد میشه، میگن آقا عینک دودی بزنید اما باید من به عنوان مقنن بتونم پیوست مبنایی قانون رو برای شما ارائه بکنم و توجیه بکنم.

مهمانان برنامه: در مورد این قانونی که شما فرمودید یک چیز خنده دار به نظرم وجود داره، دم انتخابات که میشه، وقتی مردم میرن تجمع میکنن به طرفداری یکی از کاندیداها اونجا هرچی بی حجاب تر، جالب تر. و روش مانور داده میشه، تشویق میشه و بعد انتخابات دوباره فضا بسته میشه، یعنی چی؟ یکبار شما اشاره کردید که ما با فرهنگ شوخی می کنیم.

دکتر غلامی: همینطوره جلسه اول عرض کردم یک خانم با یک پوشش خاصی سوال میپرسه، میگه میشه بفرمایید با بنده چند چندین؟ امروز در رسانه بنده رو نشون میدید، به عنوان آدمی که در انتخاب شرکت کردم، فردا میفرمایید که بگیریدش. آخه الان چه جوریه، دیروز خوب بودم، امروز بدم؟ بله، گفتم همانطور که سوال میشد که جلسه اول تذکر دادم که چرا ما داریم بحث فرهنگی میکنیم، الان مباحث اقتصادی تو کشور مهمه، الان این نگاه به فرهنگ ما رو الان گرفتار کرده، یعنی یک موضوع دست چندم، حالا بحث کردیم، کردیم، نکردیم نکردیم، بحث نمیکنیم. آثار عدم وجود فرهنگ کجا خودش رو نشون میده، همین که نمیتونه اون سیاست گذار بگه که بالاخره این خانم رو نشون بدن یا ندن.

اما اینکه گفتین حریم عمومی، هدف از قانون گذاری توش چیه؟ بهبوده؟ قطعا بهبوده یعنی عقلا و منطقا هر حکومتی بر اساس مبانی خودش سعی میکنه تقنینی بکنه که کمک بکنه به تثبیت پایه های خودش، این منطقیه.

ما از قانون یک هدفی داریم، اگر یک قانونی گذاشته شد، ضد خودش رو تولید کرد، یعنی یک قانونی گذاشتیم برای یک کاری، بعد یک اتفاق بدی افتاد، حالا باید چیکار بکنیم؟ اینجا باید برگردیم، ببینیم قانون رو گذاشتیم برای اینکه این هدف محقق بشه، صرف وضع قانون کافی بود؟ یا نه، این قانون از اول خودمون هم اقرار کردیم که این است. اون این است محقق نشده، میگیم چیکار کنیم؟ راحت ترین کار اینه که قانون رو حذف کنید. که اگر اینجوری نگاه بکنید بسیاری از قوانین باید حذف بشه. موقعی که این قانون وضع شد، یعنی ما از ابتدای سال ۶۲ شماره ماده ۶۳۸ بود، آوردیم توی مجموعه مقرراتمون ، سوال اینه که الان این چرا اینجا اومده! یک موقع شما قتل رو جرم انگاری میکنید همه میفهمن که قتل چرا بده و باید جرم انگاری بشه، سرقت، کلاهبرداری و … . اما جرم انگاری بد پوششی از سنخ جرم انگاری قتل نیست، این کاملا مبتنی بر بحث عقیده است، لذا یک پیوست میخواد، پیوست چیه؟ شناخته. همون بحثی که گفتم و تکرار کردم، این موضوع چون از سنخ عقیده ست نیاز به اقناع داره و اقناع بدون گفتگو امکان ندارد. ما یک قانون گذاشتیم، چرا؟ میگیم قانونه، بسیار خوب میدونم قانونه رعایت هم میکنم اما سوالم پیشینی هست، چرا قانونه؟چرا قانونش کردی؟ در مورد چرا قانونه گفت گو نمیشه یک؛ دوم اینکه این قانون برای اینکه به ثمر برسه چه اتفاقات تکمیلی نیاز داره، آنها هم اتفاق نمی افته. حالا میگیم این قانون تکمله اش نبوده، چکار کنیم؟ ۱. تعطیلش کنیم؟ ۲. مکمل هاش رو برآورده بکنیم؟

من میگم تعطیلش بکنید همون اتفاقی خواهد افتاد که قبلا بهش اشاره کردم، باید سراغ مکمل هاش بریم، راحت ترین راه، تعطیلی قانونه، که اگه این ملاک رو بپذیرید، من ده ها قانون دیگه رو براتون نام میبرم که شدیدا مورد نقص قرار میگیره.

مهمانان برنامه: مساله جامعه هست و واکنش به این قانون. بدنِ سالم، بدنی هست که اگه به این دستش سوزن خورد، این دست رو یک ذره بکشه،اگر داشت میسوخت، جیغ بزنه و فرار کنه. بدن من اگر در حالت سلامت باشه و به امراض و اتفاقات مختلف واکنش نشون بده، میگم این بدن سلامته. جامعه سالم هم همینه، شما میگید این جامعه بر مبنای یک حکومت دینیه، میریم سراغ دین. این دین میگه که امیرالمومنین میان درباره نماز صبح هم تذکر میدن، یک جایی در مورد حجاب هم یکجایی تذکر میدن. اما آنجایی میان و فریاد میزنن که اگر یک مرد از غصه بمیرد رواست و … یک جای دیگه ای هست! ما میگیم خب باشه، این حکومت دینی میخواد بگه حجاب، واکنش هاش باید در اندازه اهمیتش باشه. اگر ما میگیم قانون در مقابل فساد و رانت هم داریم، حکومت اگر واکنش های درست نشون بده درباره فساد ، واکنش های شدید نشون بده درباره رانت، واکنش های شدید تری نشون بده درباره استفاده از بیت المالی که داره میشه برای یک عده ، بعد بیاد واکنش متناسب با بی حجابی رو هم نشون بده. هر دوی این ها باهم باعث یک تعادل میشه، میگیم این جامعه یک جامعه سالمیه. اما وقتی در این جامعه اون واکنش های شدیدی که باید به نابهنجاری های شدیدی که اتفاقا تو دین هم بهش اشاره شده، رها میشه، یا اگه رها نمیشه، مردم احساس میکنن که خیلی شل داره گرفته میشه، ولی این رو شدید تر از حالتی که هست باهاش برخورد میشه، خب قطعا دافعه ایجاد میکنه.

دکتر غلامی: اولا اینکه امیرالمونین نسبت به چه موضوعاتی برخورد داشتن، یکبار دیگه عرض کردم، وقتی میتونیم بگیم که امیرالمومنین با کدوم مسائل چه برخوردی داشته که اول اثبات بکنیم که این مساله در آن زمان بوده. عرض کردم که بد پوششی در زمان حکومت امیرالمومنین مساله نبوده، اما شما میگید درباره رانت و … قانون داریم..

مهمانان برنامه: ما میتونیم بگیم که با توجه به این، آیات قرآن رو دسته بندی کنیم بگیم آقا مثلا ۱۰ درصدش در مورد این موضوعه پس اهمیتش بیشتره، یک درصدش درباره این موضوعه پس اهمیتش کمتره، این رو میتونیم بگیم؟

دکتر غلامی: نه. به خاطر اینکه گاهی اوقات مثلا حضرت امام رحمت الله میفرمایند چند درصد آیات قرآن آیات اجتماعیه یا آیات سیاسیه؟! یک کسی نگاه میکنه که نماز که سیاسی نیست، ما معتقدیم، نماز سیاسیه! آنچه که به نماز برمیگرده سیاست رو چی معنا میکنیم؟ فلذا اگر این شکلی بخوایم نگاه کنیم اول باید مبنا رو مشخص بکنیم که با کدوم مبنا رفتیم سراغ آیات قرآن؟ فراوانی تکرار یک مطلب دلالت بر اهمیتش میکنه؟ مثلا نگاه کنید به داستان پیامبران، داستان حضرت موسی (ع) بیش از همه داستان ها تکرار شده، اما از این زیادتر تکرار شدن، چه برداشت هایی میشه کرد؟ این محل اختلافه.

اما همراهی کنم در قسمت دوم سوال با شما. ما درمورد رانت و گرفتاری های اقتصادی و … [ خیلی حرف زدیم در جلسات قبلی] . چقدر باید فریاد بزنم، بگم که خوب با شما همراهم. یک زنی از بنی خضیمه _ بنی خضیمه یکی از تیره های قریش هست_ دزدی کرد، دزدی او، ۱۴ شرط دزدی رو داشت. اینکه بعضی وقتا سوال میشه یک نفر دزدی میکنه چرا دستش رو قطع نمیکنید، اینجا میگن آقا این فرد دزدی کرده اما حکمت اسلامی متاسفانه برخورد مناسب نمیکنه. اگر کسی دزدی نه براساس قانون ۲۶۸ قانون مجازات اسلامی، دزدی اش باید ۱۴ تا شرط داشته باشه تا دستش رو قطع بکنن. بسیاری از دزدی هایی که الان اتفاق می افته، سرقت، اینها مشمول اون ۱۴ تا شرط نمیشه و ما نمیتونیم سرخود دست کسی رو قطع کنیم. این زن اتفاقا دزدی ای که کرده بد مشمول این میشد، اما هم خودش هم خانواده حسابی ای داشت، هم قومش… یعنی خیلی بد بود دستش قطع بشه!

اینها آمدند سراغ (بعضیا میگن ام سلمه، بعضیا میگن سراغ زید بن حارثه که پسر خوانده پیامبر بود، بعضیا میگن، اسامه پسر این زید) که آقا برو پیش پیامبر بگو که اگه ممکنه [صرفنظر کنید از قطع ید]. این اومد پیش پیامبر گفت که آقا این خانم هم خودش هم خانواده اش هم قبیله­ شون خیلی آدم حسابیه، شما این رو یه جوری مجازات تعیین کنید که حد بهمراه تعزیر باشه. یعنی باید جزای نقدی با یک شلاقی با یک حبسی جمع بشه، ولی دستش قطع نشه. پیامبر با عصبانیت فرمودند که اقوام قبل هلاک شدند به خاطر اینکه مجازات ها رو درمورد ضعفا اجرا میکردند و لی به اقویا که میرسیدند یه جوری میپیچوندن، یک توجیهی درست میکردن جمعش بکنند! بعد حضرت میگن والله قسم اگر دخترم فاطمه این کار رو کرده بود، دستش رو قطع میکردم…

نظر منه در مورد رانت و اختلاس و کلاه برداری، جلسه اول هم عرض کردم، بلاشک اولویت است و بلاشک خیلی جدی تر و سریع تر، باید برخورد میشد، خب؟ اصلا موافق نیستم . اگرچه به عنوان کسی که حقوق خوندم و دانشجوهای مختلفی تربیت کردم که در این کارها هستن. یعنی یک زحماتی دارن میکشن، و لذا اونجا اصلا با شما اختلاف ندارم. اینکه ما برخوردمون با اونهایی که گرفتاری درست میکنن، حالا منکر این نیستم که بی قاعده بزنیم بکشیم، شعار میدادن که مفسد اقتصادی اعدام باید گردد حالا شما ممکنه بگید مفسد باشه، ۲۰ سال زندان بره، اما آیا برخورد ما نظارت ماست یا پیشگیری؟ حالا همه اش قوه قضایه هم نیست. عمده اینها در نظام بانکی اتفاق می افته، دولت ها همه دولت ها باید نظارت کنند بر بانک ها باید نظارت بکنند، قوه قضاییه باید مطلع بشه که برخورد بکنه، خب شما جلوگیری کنید که قوه قضائیه به مشکل نخوره، اونجا با شما مشکل ندارم.

اما چرا در مورد حجاب اینقدر حرف زده میشه؟ چون حجاب که یک مساله فرهنگی است و باید در یک فضای دیگری خیلی آرامتر درموردش گفتگو بشه، شده یک مساله بقرنجی که همه گرفتارن که اگر در تلویزیون راجع بهش صحبت بکنی، پیجت رو پیدا بکنن، ولت نمیکنن. چرا؟ این دوتا دلیل داره. یک دلیلش اینه که طرف مقابل ما به شدت روی این سرمایه گذاری کرده! روزنامه ایندیپندنت انگلیس یه مقاله ای نوشته بود، نگاه میکردم، همین امروز اتفاقا نگاه میکردم، نوشته بود که اگه میخوای جلوی گسترش اسلام رو بگیرید تنها راهش ترویج فساد در میان دختران مسلمانه. حالا او دختران رو گفته بود، من قائل به دختران نیستم، دختران و پسران مسلمان هردو. این جایی که طرف مقابل و رقیب ما روش سرمایه گذاری کرده به عنوان اینکه بتونه ما رو زمین گیر بکنه، حجاب بود. این یک مساله فرهنگی یهویی خیلی مد نظر قرار گرفت، خیلی بهش پرداخته شد.

دلیل دوم: در کشور ما یک امر فرهنگی شد دستآویز سیاسی. عرض کردم میخواد انتخابات برگزار بشه یک مرتبه این که من بتوانم کسب وجهه بکنم (برخی از کاندیداها) یکی از موضوعاتی که میشه باهاش کسب وجهه کرد چیه؟ بحث حجاب و پوشش. یک چیزی بگو، حالا شما الان یک چیزی میگی، انتخابات تمام میشه، یا انتخاب میشی یا نمیشی، ولی این حرفه میمونه، یعنی افراد شنیدن که شما با این شمایل گفتی که حالا یک چیزی بپوشن بره. خارجی ها دامن زدند داخلی ها بازی کردن. من عرض کردم اگر سیاسیون به حجاب کاری نمیداشتن، یک مساله فرهنگیه دست وزارت کشوره همین الان بگیرید بدید دست وزارت فرهنگ ، اصلا وزارت فرهنگ باز اون هم دولتیه این موضوع موضوع مردمی بشه نه امر نهادی. مثل امر به معروفه، امر به معروف رو نهادی میکنیم، بعد من به یکی میرسم داره به یکی زور میگه، میگم آقا زور نگو، میگه شما کارت امر به معروف داری؟ گفتم بنده کارت مسلمونی دارم. شما دارید به این بچه زور میگید، سر اینکه یه بچه ای داشت یه چیزی میفروخت، یکی اومده بود میگفت شما کارت امر به معروف نشون بده! امر به معروف یک موضوع مردمیه ، نباید نهادیش بکنی، اگر نهادیش بکنی، اونوقت مردم دیگه نمیتونن ورود بکنن.

مهمانان برنامه: مردمی اش هم بکنیم باز آسیب های دیگه ای داره.

دکتر غلامی: مردمی کن، نظارت کن. حکومت­ها چیکار میکردن؟ امیر المومنین پرسیدن قیمت کالاها چقدر باشه؟ حضرت میگفت تصمیم قیمت گذاری با خود بازاره ولی تو بازار راه میرفت اگر میدید کم فروشی میکنن گرون فروشی میکنن، برخورد میکرد. نمیگم مردمی­ اش کنیم، ولش کنیم. مردمی­ اش کنیم نظارت کنیم کسی سوء استفاده نکنه. ما الان حکومتی ­اش کردیم. شما الان با من دولت یا منه نظام خوب نیستید، چجوری حال منو میگیرید؟ حالا که اینجوری شد بی قانونی میکنم با روسری. حال منو گرفتید….

مهمانان برنامه: خوب زورشون فقط به همین میرسه خیلیا

دکتر غلامی: پرداخت بیش از حد یک موضوع و حکومتی کردن یک موضوع، الان حیثیتی شده دیگه. یعنی الان چند تا بحث سیاسی رو نگاه کنید. من نام نمیبرم، دو تا جناح هستند، این جناح همش میگه حجاب، اون یکی میگه نه اینقدر نگین، در حالی که اصلا حجاب بحث سیاسی نیست بحث این جناح و اون جناح نیست. قبل از اینکه پیامبر مبعوث بشوند و اسلام به این کشور وارد بشه، انقدر حجاب مردم در اینجا جدی بوده. ویل دورانت در تاریخ تمدن میگه مسلمان ها اون پرده نشینی و حجاب شدیدشون رو از ایرانی ها تقلید کردند! البته قبول ندارم اینو چون آیات حجاب قبل از تعامل اعراب با مسلمین بوده ولی میخوام عرض کنم که ویل دورانت معتقده که حجاب اسلامی هم از ایران گرفته شده یعنی انقدر ایرانیا محجبه بودن. بعد یه موضوع فرهنگی – مردمی شد سیاسی! به مناظره ها راه پیدا کرد، اظهار نظر شد، بعد الان تبدیل شده به یک تابویی که کسی میخواد راجع بهش حرف بزنه گویی میخواد پایه های ارکان جمهوری اسلامی رو تکون بده، در حالی که واقعا نه بوده نه هست.

مجری: استناد کردید به مقاله، اما استنادتون رو من کمی مشکل دارم باهاش. اونها گفتن که برای زمین گیرکردن جوامع اسلامی ترویج فساد یک راهکار است. الان یک سوالی پیش میاد که الان اونها خودشون زمین گیر هستند دیگه؟ چیکار دارن به ما، عملا چون فساد بینشون هست، چون حجاب ندارند، زمین گیرند.

مهمانان برنامه: هم زمین گیر هستند و هم مگه با قانون حجاب ما جلوی فساد رو گرفتیم؟

مجری: نقض غرض هست بحث حجاب پیش از اسلام هم که فرمودید. الان مشکل این هست که ما الان حجاب رو اجباری کردیم، حجاب پیش از اسلام قانونی نبوده، حجاب عرفی بوده، مردم خودشون رعایت میکردند و دقیقا مشکل از همونجایی شروع شده که ما اومدیم این رو قانونی کردیم و اجبار کردیم. همین قانونی کردن و اجبار کردن باعث شده که بحث سیاسی بشه، جناح­ها بهش ورود کنند. توی بحث حقوقی، جناح­ها هم اجازه دارند بهش ورورد کنند، و اون جناح­ها هم جناح­های سیاسی هستند به خاطر همین خیلی طبیعیه که ورود میکنند. اگر برگردیم به اون حالت حجاب عرفی­ ای وجود داشته، این صورت سوالی که شما مطرح کردید کلا برطرف میشه.

مهمانان برنامه: حداقل برای افراد هم سن و سال من به عنوان کسی که در این زمینه شاید اصلا مطالعه تخصصی­ ای نداشته باشه ولی این به نظرم هنوز حل نشده برای خیلیا که حتی گارد هم دارند اکثرشون، فکر میکنم این مساله براشون حل نشده که: اصلا اساسا چرا جامعه باید یک قانونی درمورد پوشش داشته باشه، چرا جامعه باید اسلامی باشه؟! مثلا نمیخوام مقایسه بکنم اما مثل کشور ترکیه چرا ما نمیتونیم، مگر این نیستش که انتخاب دین یک چیز فردی است؟ بنا به چیزی که ما را از حیوانات و هر موجود زنده ­ای جدا میکنه اینه که ما اختیار و عقل داریم. چطور من نمیتونم؟ من احساس میکنم این که به من میگن تو باید به عنوان زن در جامعه اینطوری بگردی و گرنه باهات برخورد میکنیم، اولا دارن به شعور من توهین میکنن و دوم به انسانیت من که من به عنوان یک انسان اختیاری ندارم. ما یک تصمیمی گرفتیم که آن ما، همه قبولش ندارند واو برای ما تعیین میکنه چطوری زندگی کنیم چطوری پوشش داشته باشیم. به نظر من این اساسا حل نشده که چرا باید به ما بگن که چی بپوش، چجوری بپوش.

دکتر غلامی: سه تا نکته شد؛ نکته اول اینکه فرمودید اونها این رو میگن پس خودشان زمین گیرند: اولا آیا در انگلیس مردم پوشش ندارند؟ جواب اینست که مردم پوشش دارند اما آنها اعتقاد به حد پوشش اسلام ندارند.

مهمانان برنامه: همین حد حجاب مساله هست.

نرخ سیاه در جرائم جنسی
دکتر غلامی: نکته دوم اینه که این که پوشش به معنایی که ما میگیم ندارند نتیجه اش اینه که آمار تجاوز و تعرض، بچه­ هایی که تک والدن و یا والدشون مشخص نیستن، بسیار زیاده. اینکه عرض میکنم در مورد آمارها، یک خواهش دارم از کسانی که اهل تحقیق هستند، اینکه بعضیا در مورد آمارها میگن از کجا میاد این امارها، من میخوام ارجاع بدم به آمارهایی که خودشون میدن. ما اصلا از خودمون حرف نزنیم. که آمار فساد چقدر در غرب هست. من قائل به این نیستم که در غرب همه مردم در حال فساد هستند، هیچکی با هیچکی ازدواج نمیکنه، فرزندان …. اینها حرفهای تخیلی و مضموم است. اما اینکه عدم رعایت پوشش در همان انگلیس چقدر باعث [فساد] میشه [قابل توجه هست].

پارلمان انگلیس مثل مجلس امریکا، نهادی است که سالیانه آمار میدهد. مراجعه کنید. یکی دوسال پیش دیدید که آمار تعرض به خانم­ها (نه خانم­ های معمولی، بلکه خانم ­هایی که مدیر بودند دست اندر کار بودند) انقدر صداش در اومد که ۱۳ زن سیاستمدار درست و حسابی در اروپا پویش راه انداختند، خانم­ هایی که در مصادر کار هستند و مورد تعرض قرار گرفتند بیان اعلام بکنند به واسطه این که از آبروشون میترسن، از اعتراض خودداری نکنند.

ما در رشته حقوق وقتی میخواهیم آمار جوامع رو بگیم، سه دسته آمار داریم؛ یک آمار واقعی داریم، یک آمار پلیسی و یک آمار قضایی. آمار واقعی آن تعداد جرمی که واقعا روی داده، نمیدونیم چندتاست. آمار پلیسی آماری که مردم به پلیس مراجعه کردند و گفتند که این مقدار جرم نسبت به ما انجام شد. آمار قضایی آماری ست که پروندهای پلیسی رفته به دادگاه، رسیدگی شده و الی آخر.

ما با آمار قضایی اینجا کار نداریم اما آمار پلیسی و آمار واقعی، اگر در هر جرمی ۵۰ تا واقع بشه، ۴۵ تاش به پلیس مراجعه بکنند، ۵ تا مغفول واقع شد، به این میگن نرخ سیاه جرم. یعنی فاصله آمار واقعی جرم با آمار پلیسی [وجود دارد]. ما مطلع شدیم که ۴۵ تا از این جرم واقع شده، اما در اصل ۵۰ تا بوده. در یک سری جرایم ، نرخ سیاه نزدیک به صفر است، مثل سرقت خودرو، ماشین که میدزدن افراد به طور طبیعی میان میگن. فلذا آمار واقعی و آمار پلیس، نرخ سیاه در سرقت خودرو نزدیک به صفر یا صفر است. اما در برخی جرائم به دلایل مختلف این نرخ سیاه زیاد میشه، در همه جای دنیا. یکی از بالاترین جرائم در نرخ سیاه یا در بسیاری از جاهای دنیا جرائم تعرض است، چرا؟ افراد به خاطر آبرو از خیر گفتنش میگذرند، این مال کشور ما نیست مال همه جای دنیاست.

در کشور ما هر رابطه جنسی فساد حساب میشه اما در آنجا هر رابطه جنسی که با رضایت انجام بشه، فساد حساب نمیشه. لذا غالب آقایونی که میبینم میگن آمار فساد در ایران اینقدر از فلان کشور بیشتره، مقایسه غلطیه. اون رفتاری که شما در ایران بهش میگید فساد، در فرانسه اصلا عنوان مجرمانه نداره. الان در ایران دو نفر با رضایت با هم ارتباط داشته باشند، این عنوان فحشا داره، و براساس قانون مجازات جرم حدی حساب میشه. این رفتار که عمده ­ی فسادهای ایران رو تشکیل میده، اصلا در کشور غربی جرم نیست! رابطه با رضایت جرم حساب نمیشه. ولذا این مقایسه، مقایسه دقیقی نیست.

این را میخواستم عرض بکنم که آماری که از تعرض در غرب، توسط نهادهای رسمی اعلام میشه، آمار واقعی نیست آمار پلیسی هست و تو جرائم جنسی آمار واقعی و آمار پلیسی بیشترین فاصله را دارد.

مهمانان برنامه:در ایران خیلی بیشتره

دکتر غلامی: در ایران خیلی بیشتر نیست چون که عرض کردم رفتارهایی که در ایران عنوان فساد میگیرند، ۹۰ درصدش در غرب اصلا عنوان مجرمانه ندارند. شما وقتی میتونید آمار دو تا کشور رو با هم مقایسه کنید که دو تا کشور به یک کار بگن جرم.

نظارت اجتماعی در مسئله حجاب، قدرتمندتر از قانون
اما اون نکته دوم که گفتید حجاب پیش از اسلام، حجاب قانونی و اجبار، [باید مجددا تاکید کنم که] حجاب اجباری مفهوم متناقض داره، حجاب نیاز به عقیده دارد، و عقیده اجبار پذیر نیست. شما وقتی میگید حجاب اجباری، اجبار رو با قانون یکی میکنید، ۱۰۰ سال پیش در روستاهایی که پدربزرگ و مادربزرگ های ما بودند، کسی بد پوششی میکرد؟ نه، بد پوششی اگر میخواست بکنه، از چی میترسید؟ قانونی نبود، از یک الزامی [میترسید] اسم اون الزام، نظارت اجتماعی بود. قدرت نظارت اجتماعی خیلی جاها از قانون بسیار بیشتره، در روستاهای ما قانون نبود، اما حجاب الزامی بود، به واسطه الزام اجتماعی. پس اینکه میگید اون موقع قانون نبود نگاه کنید که قانون نبود ولی افراد چجوری زندگی میکردن، نمیخوام به درستی و غلطیش بپردازم؛ اگر زنی بلند بلند صحبت میکرد، مرد بدون اینکه مهریه­ اش رو بده، میتونست طلاقش بده! اینها لازم نبود حتما یک قانون و قوه قضائیه ­ای داشته باشند، نظارت اجتماعی اینقدر پررنگ بود. یعنی فرد احساس میکرد اگر این را رعایت نکنم، جمع مرا طرد خواهد کرد. پس الزام لزوما قانون نیست.

اگر نظارت اجتماعی باشه دیگه قانون این مقدار کارایی نداره. شما میرسید به یک پیرمردی که سن و سالی ازش گذشته، باید جلوش حجاب داشته باشید یا نه؟ اگر بگید که حجاب ریشه اش و دلیلش عدم تحریک بوده، میگم پیرمرده اصلا دیگه تحریک معنا نداره، پس حجاب معنی نداره؟ میگیم نه، یکی از آثارش این بود که دیگران تحریک نشن اما ریشه ­اش این نبود و لذا یک جایی که این دلیل محقق نشد حجاب به قوت خودش باقی میمونه. مثال میزنم که خوب جا بیافته: میگن حجاب برای امنیته، فرض بفرمایید یک خانمی یک جا نشسته با پسرعمو یا پسر دایی اش، از جانب اینها الان خطری تهدیدش میکنه؟ ظاهرا نه! پس دیگه نباید حجاب داشته باشه؟ میگیم نه، حجاب یکی از آثارش امنیته اما ریشه­ اش امنیت نیست، و لذا اگر جایی امنیت بود، و نامحرم هم بود، باز حجاب باید رعایت بشه.

مهمانان برنامه: اینکه بگیم ما فرهنگمون به همون منوال ادامه بده و بره جلو، ما قطعا در جایگاهی نیستیم که بخوایم چیزی رو تغییر بدیم. راه حل چیه؟

دکتر غلامی: از این برنامه به چی میخوایم برسیم؟ جزییش اینه که ما الان ۷ نفریم، هرکدوم از ما چقدر زور داره؟ ۱ تومان …. لایکلف الله نفسا الا وسعها. هرکی همانقدری که زور داره پیش بره. من یک زوری دارم، فردای قیامت هم به خدا میگم من انقدر زور داشتم، تشخیصم این بود، انقدر انجام دادم، قدرتم انقدر بود.

بهتر بودن جوان های امروز نسبت به جوان های انقلاب
دکتر غلامی: اینکه واقعا رهبری میگن اگه الان اتفاقی بیافته، جوون های الان از اول انقلاب بهترن، یک جوربحث تبلیغاتیه؟ من معتقدم که (ان شاأالله هیچ اتفاقی برای این کشور نیفته)، اما اگر یک زمانی، قرار باشه یک اتفاقی بیفته که جوونهای ما خودشون رو نشون بدن، بلاشک ولا شبهه، بسیاری از اون هایی که شاید ظاهرا شبیه من و شما نیستن، از ما جلوتر خواهند بود. نمونه اش اردوهای جهادیه، متعدد از دانشجوهای خود بنده برای اردوهای جهادی میرن، اصلا عنوانشون اردو جهادی نیست، چندتا آقا چندتا خانم میرن، کار دندون پزشکی میکنن کار پزشکی میکنن، کار عمرانی میکنن، بی سروصدا برمیگردن، هیچ شباهتی هم به ماها ندارن، فقط میخوان بگن، ما شبیه شما نیستیم چون همه تون منافقید. به همین خاطر من به دین گریزی جوون هامون قائل نیستم.

مقایسه رفتار خودخواهانه مردم الان با زمان جنگ
مهمانان برنامه: اما توی ماجرای سکه و اینها هم که اتفاق می افته، اون روی سکه مون رو هم نگاه میکنیم، که مردمی که زمان جنگ پول تو جیبی شون رو میدادن و قلک هاشون رو میدادن، حالا الان دارن میرن چی احتکار میکنن؟! فلان کار رو میکنن، خب اینور هم داریم می بینیم.

دکترغلامی: چون ممکنه من به ایشون اعتماد نداشته باشم،اما به شما اعتماد داشته باشم. مردم الان این شکلی شدن. یک مثالی میگم، من توی یک مجموعه کلاسهایی دارم، ۴ تا کلاس در هفته است، بچه ها میان برای بحث های مختلف، یک صندوق صدقات راه انداختیم، ولی دانشجو ها پول میدن، تو ۳ سال ۳۱۱ میلیون تومان بچها پول دادن، شاید همین بچه ها برن سکه هم بخرن ها، ولی اینجا صدقه میدن، به این صندوق صدقات اعتماد دارند. بالاترین مشارکت در جمهوری اسلامی رو میدونید بعد از رای به جمهوری اسلامی کدام مشارکت بوده؟ ثبت نام یارانه ها، ۹۴ درصد مشارکت کردند؛ هرچی گفتیم انصراف بدید، انصراف ندادند. یعنی چی؟ یعنی در مورد انصراف از یارانه ها ما اعتماد نداریم. اما همون مردم، برنامه ماه عسل میگه بیاید پشتیبانی بکنید از بچه هایی که بی بضاعتند، یک کاری می کنند که رئیس کمیته امداد -بنده خدا- کپ کرده بود، سجده کرد تو برنامه، این مردم همون مردم هستندها، من میگم اگر خرید سکه مردم رو می بینید، طرح محسنین مردم رو هم ببینید.

مهمانان برنامه: حالا اگه یک اتفاقی برای همین مملکت بیافته، چون مردم به هم اعتماد ندارند و نظام، سرمایه اجتماعیش رو از دست داده، اینها نمیان پای کار.

دکترغلامی: باید این رو ببینیم که مردم توی اون بزنگاه، فکر میکنن میخواهند پشت سر چه کسی وایسن! الان فرض بفرمایید سردار سلیمانی بگه این کار زیر نظر منه، چند درصد مردم اعتماد میکنن؟
لذا میخوام بگم همه پایگاه هامون رو از دست ندادیم، یعنی مراقب باشیم، -این جملات نا امید کننده که ای وای! – تموم شد! بدبخت شدیم، بیچاره شدیم، الان میان صدا و سیما رو اشغال میکنند! به این شدت گمان نمیکنم باشه.

آینده پژوهی حجاب
مهمانان برنامه: تو این چند جلسه خیلی آسیب شناسی کردیم. آسیب شناسی یک نگاه گذشته محور داره، دوست دارم یک نگاه آینده نگرانه داشته باشیم. در آینده پژوهی یک روش داریم به نام پس نگری، که میگه اون مساله ای که داری، مثلا پوشش، یا قوانین حجاب که داریم، بیا برو به ۵ سال آینده، ۱۰ سال آینده، که فرض کنیم که این مساله حل شده و این قانون پوشش برداشته شده، حالا از آینده به الان نگاه کن، و در مورد طبعاتش صحبت کن؛ بیا بگو که چه چیزهایی رو بدست آوردم و چه جیزهایی رو از دست دادیم. جامعه من چه چیزهایی گرفت و چه چیزهایی از دست داد. اون موقع میتونی بیای بسنجی که این کار اصلا به صرفه است یا نه؟ یعنی کاملا بخوایم بررسی کنیم که کدوم به نفعمونه یا نه ،کاملا منفعت طلبانه به این موضوع نگاه کنیم. من دوست داشتم که شما از این منظر به موضوع بپردازید که چه چیزهایی بدست میاد و چه چیزهایی از دست میره.

مجری: شاید الان آینده ای که بخوایم بگیم که قانون حجاب برداشته شده، بتونیم کشورهای غربی رو مثال بزنیم که قانون رو ندارند و موفق تر هستند و زن ها در اینجاها خیلی موفق تر و بُلد تر هستند در جامعه، و خیلی میتونه حضور اجتماعی موثرتری داشته باشه در جامعه.

مهمانان برنامه: ما با نگاه بومی این آینده پژوهی رو بررسی کنیم.

دکترغلامی: در نگاه آینده پژوهانه برخلاف تعبیر برخی که فکر میکنند آینده پژوهی یک جور رمالی هست، علم روش منده که داده های فعلی رو ارزیابی میکنه، روند تحولش رو می بینه و میگه در آینده این اتفاق خواهد افتاد. من میتونم این تدبیر رو بیاندیشم. مثال میزنم: در حقوق، ما در آینده پژوهی میگیم که، فرض بفرمایید کشور ما داره پیر میشه، ۱۵ سال دیگه یک قشر عمده ای از جامعه ما پیر هستند. پیرمرد و پیرزن، پیرمردها و پیرزن ها معمولا چه جرایمی انجام میدن؟ جرایم پیرمردها با جرایم جوون ها فرق میکنه دیگه، جرایمی که اینها احتمالا انجام خواهند داد چیاست؟ فکر بکنید. راهکارهای پیشگیری ازش چیاست؟ الان برنامه ریزی بکنیم که یک مرتبه ۱۵ سال دیگه با یک فراوانی وحشتناک جرایم خاص افراد پیر، چه مرد چه زن مواجه نشیم. الان برنامه ریزی میکنیم، مثلا پیرها جرایم اقتصادی انجام میدن، چه در فضای حقیقی چه در فضای مجازی، ارزیابی بکنیم اول و بعد طراحی، اجرا و پیشگیری از جرایم ۱۵ سال آتی.

در مورد حجاب به نظرم خیلی سخت نیست که پیش بینی بکنیم که وضعیت فعلی رو با حذف قانون جابجا بکنیم، چه اتفاقی روی خواهد داد. یک اخلاق بدی تو بعضی از ما ایرانی ها هست که وقتی یک بابی باز میشه معمولا تا اون تهش رو نریم ول نمیکنیم، خصوصا اگه امکان استفاده از یک امکانی باشه. خودم رو عرض میکنم.

یعنی مثلا بگن آقا حق المار! شما از یک کوچه که رد بشی و شاخه درختی از خونه ای اومده باشه بیرون و میوه تو کوچه باشه، در حدی که مثلا آدم یک دونه سیب میخوره در اون حد که لطمه نخوره، میگن حق مار، حق عبور کننده، میتونید بخورید. بعد از اون طرف ما، تو خونه خودمون، سیب رو به ۸ قسمت تقسیم میکنیم، ماهی یک هشتم میخوریم. میگیم حق المار یعنی قرار بود در حدی بخوری که یک انسان میگذره و میخوره!!! حالا این اخلاق هست دیگه…

ما الان بگیم که تو این حوزه یک آزادی ای هست، شما میتونید انقدر که میخواید استفاده بکنید، چی میشه؟ جسارتا یک مثال بد بزنم -ناظر به خودم- :
عروسی همه تون تشریف بردید دیگه. میگن آقایون، خانم ها بفرمایید برای خودتون غذا بکشید، همه ما حد معده هامون رو میدونیم درسته؟ چند درصد بشقاب ها تمیز شده است بعد غذا خوردن؟! یعنی افراد به اندازه میلشون کشیدن و همان رو میل کردن.
یعنی انقدر برداشتیم، بعد کنارش رو توک میزنیم، میگیم سیر شدم!!! خب اندازه ای که میتونستی بخوری بردار!!!
میشه پیش بینی کرد که اگه گفتیم همه چی باز، چه اتفاقی می افته.

اما ناظر به همین نکته که ایرانی ها یک حدی رو نگه میدارن، تا یک جایی میرن، از یک حدی جلوتر نمیرن: وضعیت فعلیمون رو ببینید، خانمه میخواد بالاخره یک چیزی رو سرش نگه داره، شالی، چیزی.. ، اما نگاه میکنیم آرایشش و ادکلنش و .. -بعضی ها به خودشون ادکلن نمیزنن، خودشون رو به ادکلن میزنن، یعنی انسان فکر میکنه که چقدر یک آدم میتونه ادکلن زده باشه، اون هم چه ادکلنی!! یعنی من از کنار برخی خانم ها رد میشم، دعا میکنم برای بچه های مجرد! یعنی یک پسر مجرد این بو ،با این شدت رو استشمام بکنه، چه گرفتاری و اذیتی متوجه اون بنده خدا میشه؟!!! بماند…. از نوع استفاده مون از موسیقی و همه چی …

ما موندیم توی یک معذوری که از اون طرف میخوایم یک کفی رو نگه داریم، از یک طرف اگه یک امکانی برای استفاده کردن باشه، حداکثر استفاده رو ببریم. یعنی چه بسا چادر هم سرمون کردیم، اما یک جوری آرایش کردیم که یک کسی که چادر نداره به ما نگاه میکنه، میگه: چادری نیستیم ولی اینقدر آرایش هم نمیکنیم!

پروژه شدن حجاب در ایران
نکته ای که این وضعیت رو از اختیار ما خارج میکنه، پروژه شدن حجاب درمورد کشور ماست. چند بار این رو تاکید کردم ولی باز میخوام این رو بگم:
در جاهای مختلف دنیا، حجاب پروسه است؛ در غرب از سال ۱۵۰۰ میلادی تا حدود سال ۱۹۲۰-۱۹۳۰ حجاب پروسه است .یعنی شما نگاه میکنید به تصاویر پوشش، شیب حجاب رو نمیتونید ببینید. حجاب یک پروسه ایه که خودش داره طی میکنه، اقوام مختلف در اعصار مختلف بر اساس اصول زیبایی شناختی یک پوششی رو انتخاب میکنن. از ۱۹۲۰-۳۰-۴۰ که حجاب ابعاد اقتصادی و سیاسی پیدا میکنه و ابعاد یک ذره اجتماعی تر پیدا میکنه، یک مرتبه حجاب با یک شیب تند میاد پایین! یعنی واقعا اگر که حجابی که تو سال های ۱۹۷۰-۸۰ که در فیلم ها و در مرئی و منظر مردم داشتند، به ۱۰۰ سال قبل ارجاع میدادیم، همون اتفاقاتی می افتاد که مثلا خانمی تو تئاتر یکم حجابش رو کم کرد، یک شهر ریخت به هم.

در مورد کشور ما اگر ما درمورد حجاب کوچکترین انعطافی نشون بدیم -ولو ریشه اون اتفاق هرچی میخواد باشه- اتفاقی که خواهد افتاد اینه که: طرف مقابل ما یعنی دشمن، تمام سرمایه گذاریش رو میذاره رو این حوزه. چرا؟ چون برای اینکه یک کشور رو از حیز حیات ساقط بکنیم هیچ چیز بهتر از از بین بردن پایه های عفاف جوون هاش نیست، این هم در آندلوس امتحان شد و هم الان داره امتحان میشه.

الان وضعیت بدتر نیست. یک وقت شما میگید بی حجابی اینجا مثل پاریس، تو پاریس مردم تشخیص میدن چی بپوشن، هیچکی هیچی نمیگه، اما اینجا شبکه راه انداختن، سریال میسازن، کلی فعالیت میکنن، عده ای داخل شبهه میندازن، چرا؟ به جهت اینکه جمهوری اسلامی به جهت نظامی قابل سرنگونی نیست. امتحان کردند، نشد. لذا الان اومدن سراغ گزاره های نرم. در این زمینه ابتدایی ترین، موثر ترین راه بحث عفاف است. این نسخه رو قبلا امتحان هم کردند. اگر ما در جمهوری اسلامی این باب رو باز بکنیم، (باب برداشتن قانون حجاب)، طرف مقابل ما جز به اینکه جوون های ما به فساد فحشا بیافتن به چیزکمتر قانع نخواهد شد.
اینها که به این دچار شدن، اونوقت میشه چیکار کرد؟ جمهوری اسلامی رو مثل آندلوس در یک چشم به هم زدنی از بین برد.

پس حجاب در کشور ما پروسه نیست که ما حجاب رو برداریم، بعد دشمن هم بگه که :”من چندبار گفتم اگر بردارید بهتره، خدا خیرتون بده”. نه! دشمن میگه: حالا که برداشتید، فکرکنیم که حالا دیگه روی چی میشه سرمایه گذاری کرد؟

افزایش تعداد شبکه فارسی زبان
حساسیت الان رو ببینید، مثال عرض میکنم افغانستان ،عراق و پاکستان! چندتا شبکه اردو زبان بی بی سی داره؟ voa داره؟ یا هر جای دنیا؟ دیگه عربستان هم داره علیه ما شبکه فارسی زبان راه میندازه!!! برای چی؟
بعضی وقت ها میگن شما توهم توطئه دارید، فکر میکنید همه با شما دشمن هستند. میگم من توهم ندارم، یک سوال دارم: این تعداد شبکه و سریال و مجری و فعال اجتماعی و کانال …، اینها برای چیه؟ اتفاقی مثلا طرف شب خوابید بیدار شد گفت یک شبکه راه بندازیم، ایرانیا خسته شدن، ۴ تا سریال تماشا کنند؟! برای این بود؟!

مهمانان برنامه: این حرفهاتون درسته، اما تو مرحله ای که الان هستیم این حرف ها مال ۱۵ سال پیشه. جوان امروزتون یک زندگی مجازی داره تو فضای مجازی، که از خصوصی ترین لحظات زندگیش داره عکس میندازه و میذاره و اونجا دیگه قانون حجابی وجود نداره و دیگه عفاف و حیایی وجود نداره، حالا همون که تمام زندگیش توی شبکه اش وجود داره، بیاد تو خیابون روسری سرش کنه!!!؟

مجری: میگن حجاب یک حریم خصوصی ماست، شما نمیتونید دخالت بکنید.

مهمانان برنامه: انقدر این مساله پیش روی کرده، شما دیگه نمیتونید بگید که : من دیگه نمیتونم انعطاف نشون بدم! انعطاف هم نشون ندید، بالاخره یک اتفاقی می افته که بهتره قبل از اینکه یک اتفاق بدتری بیافته، خودتون یک ساز و کار ایجابی ایجاد کنید.

استفاده از ظرفیت ماه محرم
دکترغلامی: اون ساز و کار این نیست که الان براساس مسیری که آب الان داره میره ما شنا بکنیم. یک مسیر غلطی عفاف و پوشش درش اتفاق افتاده، راه اینه که بگیم مسیر غلطه و کاری نمیشه کرد، همراهی کنیم باهاش!؟ یکی از موانع جدیش رو برداریم؟! یا راه اینه که ببینیم که این معلول از چه عواملی نشات گرفته، بریم سراغ اون عوامل.
ممکنه الان شروع کنین، کی جواب بده؟ ۱۰ سال بعد، ۱۵ سال بعد، همونطور که طرف مقابل ما همان کار رو کرد. ولی اینکه بگیم چون این شکلی شده ما دیگه نمیتونیم کاری کنیم، رها کنیم بریم جلو!! این راهش نیستش.

شما دیدید تو همین فضا ما یک گزاره هایی داریم، آن گزاره ها مزیت های ما هستند، اما استفاده نمیکنیم. مثلا: ایام محرم، این خانم هایی که میان و آقایونی که میان در مراسمات عزاداری شرکت میکنن، جند درصد مردم جامعه ما هستند؟
بعید است کسی زیر ۹۰ درصد رو ادعا بکنه. یعنی این طرف هر اعتقاد و آیینی داشته باشه، عاشورا تاسوعا خودش رو قاطی این مراسم میکنه. ما از این مزیت چقدر میتونیم استفاده کنیم؟
از کدام مزیت؟ خوب به مثالی که عرض میکنم عنایت کنید:

توی بزرگراه دارید میرید در حال رانندگی، شما میخواید بپیچید، ایشون اجازه نمیده، میخورید به گاردریل وسط، اصلا مهم نیست برای این خانم، میگه میخواست رد بشه! میخواست نپیچه!
شب هنگام، ایشون تو هیئت نشسته، شما وارد میشید بچه هم بغلتون، اصلا شما رو قبلا ندیده ها، خانمه میگه بهتون: خانم بیا اینجا جا هست، خانم بچه ات رو بده بغل من، یک لیوان آب بخور!
ایشون توی بزرگراه میخواست شما رو بکوبه به وسط خیابون! اما الان تو هیئت به شما جا میده و … چرا؟
یک اتفاقی افتاده، معشوق واحد عشاق رو به هم نزدیک میکنه. وقتی میایید تو هیئت، همه عاشق یک نفریم دیگه، وقتی همه عاشق یک نفرند سعی میکنن به هم نزدیک شن، تا شبیه هم بشن.
از این مزیت نهادی به نام عاشورا و ایامی به نام محرم، ما استفاده بکنیم برای این موضوع، اون شب ها اینها مخاطب ما هستند دیگه، تو دهه محرم ما راجع به همین موضوع صحبت بکنیم.

مهمانان برنامه: بعضیا اصلا هیئتی میرن که سخنران نداشته باشه.

دکترغلامی: این فرمایش شماست، لااقل هئیت هایی که ما هستیم تو منطقه شهرک غرب و جاهای دیگه، اینطور نیستش، خیلیاشون میان، و مکرر شده که وقتی صحبت میکردن، اینها پای صحبت بودن.

حجاب علت عقب ماندگی ما و بیحجابی علت پیشرفت غرب!
اما این سوالی که پرسیدید خیلی سوال مهمیه:
آقا! ما با حجاب عقب افتادیم، غربیا بدون حجاب پیش رفتن، این عامل پسرفت رو در این جامعه حذف بکنید تا ما به پیشرفت برسیم!
این رو درمورد حجاب توسعه بده، در مورد اسلام هم همین رو میگن. میگن آقا اسلام عامل عقب ماندگی ماست، کشور های غربی دین رو گذاشتن کنار، موفق شدند، ما چسبیدیم به دین و پیشرفت نمیکنیم.

در مورد دین یک پرانتز کوچولو باز کنم:
اندیشمندان غربی ها در قرن ۱۸-۱۹-۲۰ دین رو به مذهب کاتولیک در قرون وسطا تعبیر کردن، و برخورد کلیسای کاتولیک با دانشمندان در دوران قرون وسطا رو به پای دین گذاشتن. تا پای دین میاد یاد تفتیش عقاید میندازن ما رو. یعنی یک مغالطه خیلی ساده ای رو اینا دارن ۴-۵ قرن سر سفره اش میشینن و ازش استفاده میکنند، این رو کاری ندارم فعلا.

سوال اینه که: آیا حجاب عامل عقب ماندگی ما و پیشرفت غربه؟ یعنی اگه خانم های ما محجبه نبودن به قله های علم و اخلاق و پیشرفت و توسعه میرسیدن؟
اولا سه تا نکته رو میخواهم بگم:

محور اول: ریشه توسعه یا عدم توسعه جوامع چیه؟
۱. آیا در غرب ما هیچ حجاب و پوششی نداریم؟ یعنی مردها و زن ها در غرب همه نچرالیستن، طبیعت گران؟
این حرف، حرف غلطیه، هرکسی میدونه، تمام کشور های دنیا، محدودیت هایی برای پوشش دارند، و مراکز خاص محدودیت های بیشتری دارند، مثل دانشگاه ها، دانشگاه های درجه یک دنیا که تو حوزه های مختلف در رنک ۱-۲-۳-۴ قرار دارند اینها ضوابط پوشش دارند، پس این تلقی که در غرب هیچ حجابی نیست بماند.

محور دوم: غربی ها پیشرفت کردن چون حجاب ندارند؟ پیشرفت های غرب کجا حاصل میشه؟ تو مراکز فساد؟
غربی ها پیشرفت کردن به دو دلیل :
۱. به شدت اهل تلاش، برنامه ریزی، فعالیت، پیگیری، نظارت و کار هستند، به شدت کار میکنن.
۲. در کنار این، یک دوره ای هم غربی ها دنیا رو استثمار کردن، ثروت مادی و معنوی کشورهای مختلف رو بردن، الان هم تا یه حدودی میبرن، فقط قیافه اش عوض شده.
دلیل پیشرفت غرب ربطی به حجاب و عدم حجاب نداره، ربط داره به پرکاری و استثمارشون،

محور سوم: ما عقب موندیم چرا؟ چون پوشش داریم؟
ما خیلی وقت ها کم کاریم، بی برنامه ایم، ضعف داریم در کار و از اون طرف الگوی مصرفمون خرابه، هیچ کس تو ایران نمیتونه مدعی بشه که الگوی مصرف ما ایرانی ها درسته. یعنی مدعی بشه که اهل اسراف نیستیم! که به شدت اهل اسراف هستیم.
از اون طرف نسبت به کالای داخلی با کیفیتمون هم تعصب لازم رو نداریم. از اون طرف مردم پرکاری هم نیستیم. واقعا کم کاریم، آمارهایی که مراکز داخلی خودمون هم میدن تایید میکنند. ما پیشرفت نکردیم چون کار نمی کنیم، چون برنامه ریزی نداریم، نه اینکه حجاب داریم یا پوشش داریم!

مهمانان برنامه: درسته ولی مساله اینه که توی این حین، غربی ها یک زمینه هایی دارند، ما توی کشورمون همه عوامل به همدیگه ربط داره دیگه، یک زنجیره است، جوان ها بیکارند، مساله بدحجابی هست، دلیلش اینه که ازدواج نمیکنن زود، عواملش وجود نداره، زمینه هاش وجود نداره، همینطور زنجیره زنجیره بگیریم تموم نمیشه.

مجری: الان مشکلی که داریم، تو بحث گزینش معلم تو مدرسه یکی از اتفاقاتی که میافته، اون شخصی که گزینش گر هست، همه سوالاتی که میپرسه دینی و ذهبیه، سر و وضع خانم رو میبینه پوشش رو نگاه میکنه اگر حجاب نداشته باشه اصلا ازش قبول نمیکنه، اصلا کاری نداره که این آدم میتونه ارتباط با بچه بگیره یا نه، تخصصش این هست یا نه، اون درسی که قراره درس بده یا نه، بلده یا نه؟ اصلا کاری به این نداره. خب این الان مشکل عقب موندگی ایجاد میکنه، یک آدم غیر متخصصی که فقط ظاهر رو میتونه رعایت کنه میره داخل اون کار، و اون کار رو خراب میکنه، اما آدمی که متخصصه اما ظاهر رو نتونسته مثل اون آدم رعایت بکنه، میمونه بیرون. حادتر هم هست تو بعضی از ادارات و … روی اون حجابه هم تاکید دارند، میگن حتما باید چادر باشه، حتی اون مقنعه و مانتو هم کفایت نمیکنه.

مهمانان برنامه: راجع به تلویزیون یک چیزی گفت….

دکترغلامی: در تلویزیون بخش نامه کرده بودیم که خانم ها باید آستین دستشون بکنن. بعد یکی از مدیران رسانه تو برنامه ای که با هم داشتیم شبکه ۴، گفت نه، چیزی نیست که. بعد برنامه بهشون گفتم -رو آنتن نگفتم که جسارت نشه- فلان بازیگر فلان سریالتون مصاحبه کرده، گفته که… .
الان یعنی مساله ما این بود که آستین دستت کن که بیاد تا اینجا!!؟؟
الان مساله ما این بود؟ الان توی یک فیلم، آقا یک نگاهی به خانم میکنه، که اندازه ۱۰۰ تا مطلب گرفتاری برای خودش ایجاد میکنه.

اصرار میکنیم بر پوشش! به جای عفاف، بر پوشش اصرار می ورزیم. یک رئیس جمهور سابقی یک جمله ای گفت، اگرچه بهش عمل نکرد، اما جمله جمله خوبی بود، ابتدای ریاست جمهوریش گفت:
اگر یک آموزش پرورش خوب داشته باشیم، دیگه هیچ چیز نداشته باشیم، همه چیز داریم.

مهمانان برنامه: شما فرمودید که توی حجاب نمی تونیم انعطاف داشته باشیم. اگر انعطاف داشته باشیم، منظورمون از انعطاف این نیست که همه سرباز برن بیرون و هیچکی حجاب نداشته باشه، اصل حجاب زیباست…

دکترغلامی: انعطاف یعنی اینکه سوال خانم که راجع به انعطاف پرسیده بودند، ناظر به این بود که: مانسبت به اینکه حجاب پشتوانه قانونی داشته باشد، میتونیم انعطاف نشون بدیم؟
گفتم: نه. پشتوانه قانونی حجاب باید باشه، چون یک عده میخوان از مرز رد شن. اما حجاب رو با قانون میخواد در جامعه پیاده بکنه، اگه کسی این رو بگه، معلومه نه معنای قانون رو میدونه نه معنای حجاب رو و نه معنای جامعه رو.
اون نکات دیگه هم باید باشن، قانون مامور مرز است، مرز فقط اینجاست، تمام این مشی (محوطه داخل مرز) باید با اون عوامل دیگه محقق بشه.

مهمانان برنامه: شما فرمودید چادر اجبار نیست! تو هیچ جای ایران چادر اجبار نیست و باعث عقب موندگی نمیشه. اصل حجاب رو من فکر نمیکنم کسی دوست نداشته باشه، همه دوست دارند، ولی تو همین تخصصی که یکی از دوستان گفتن که تو مهد کودک برای اینکه بیان این رو به بچها آموزش بدن، عروسک های خوشگل رو گفتن بیارید آتیش زدن، این به نظرم حجابه که باعث عقب موندگی شده، من خودم دیدم یک خانمی که با تخصص در زمینه کودک میره یک جا استخدام بشه، اما استخدام نمیشه، چون فقط تو پوشش هایی که بیرون بوده، چادر نداشته.
یک فردی میاد استخدام اونجا میشه که حجاب و چادر داره ولی هیچ تخصصی نداره و این نداشتن تخصص باعث تربیت غلط میشه و اون کودکی که اونجوری داره رشد میکنه، همون ۱۵ سالی که گفتید کار فرهنگی نتیجه اش رو ما می بینیم، چه نتیجه خیلی بدتری از الان رو ما خواهیم دید. اینجا حجابه که ، یعنی یک اجبار زشتیه که باعث عقب موندگی شده. در حالی که با مانتو هم حجاب کاملی داره و گرایشی هم به بی حجابی نداره.

دکترغلامی: اون رئیس جمهورگفت ما اگر یک آموزش پرورش خوب داشته باشیم، دیگه هیچ چیز نداشته باشیم، همه چیز داریم. اما اگر همه چی داشته باشیم آمورش پرورش خوبی نداشته باشیم، هیچی نداریم. خیلی جمله خوبی بود. چون اگه آموزش و پروش درست بشه، محصولات، منابع انسانی درست بشن، اینها همه چیز رو درست میکنن، اما اگه منابع انسانی درست نشه شما هی قانون بذار، چارچوب درست بکن، اینها جواب نخواهد داد.

ببینید یک دوگانگی تو فرمایش شما بود که من قبلا نسبت بهش نظرم رو گفتم اینکه: اینها چادری اند پس تخصص ندارند، اینها چادری نیستن تخصص دارند! این رو قبول ندارم.
شما الان ۵ نفر هستید، با چادر بی چادر، همه تون هم توی این حوزه یک ورودی دارید. پس این قاعده نیست که هرکی چادر داره لزوما تخصص نداره.

الان خانم ها میخوان بیان بیت رهبری، دیدار آقا، به این ها بگن، آقا شما با چادر بیاین!؟ خانم های نخبه، غیر نخبه، شعرا برنامه های مختلف میرن با پوشش های مختلف. اگر الگو اونه قبول داریم، همه جا این رو پیاده بکنیم.
این رفتارهای عجیب قریب که لونگ دوتیکه است یا سه تیکه است؟ گره اش رو از کجا میزنن، میت رو از کله کفن بکنن یا از پا؟

فرمان ۸ ماده ای امام خمینی درمورد حریم خصوصی
بحث اینه که این حرف نظام جمهوری اسلامی است؟
حضرت امام (ره) فرمان هشت ماده ای دارند در مورد حریم خصوصی، ناظر به همین هاست. سال ۶۱ یک سخت گیری های عجیب غریبی تو گزینش ها، ورود به حریم خصوصی مردم، اول انقلاب هم بود یک عده احساس تکلیف میکردن که باید سرک بکشن همه جا… ، امام یک فرمان ۸ ماده ای دادند خیلی تنده؛ مثلا اینکه یک کسی، مثلا من مامور گازهستم وارد میشم که کنتور گاز یک خونه رو نگاه کنم، میبینم که طرف مواد مخدر اونجا داره، چیکار باید بکنم؟ به من ربطی نداره. مگر اینکه طرف خیلی داشته باشه که علامت این باشه که توزیع کننده مواد مخدره، والا اگر در حد مصرف شخصی اش باشه من حق ندارم به کسی بگم.
این سوالات عجیب غریب گزینش و رفتار نامتعارف برخی ها در گزینش، سیاست نظام نبوده، اما یک آدم هایی در یک جاهایی مستقر شدند که من هم دیدم که یک نگاه های…
باید حتما اصلاح بشه، دست دولت هاست.
البته همه جا اینطور نیست تو بعضی جاها این برعکس میشه، دیدم که دانشجوها بعضی میان درد دل میکنن که رفتن جایی گفتن” اگه میخواید استخدام بشید، چون با مهمون های خارجی تماس داریم و … نباید با چادر بیاید”، که هر دوتاش غلطه. ما همچین چیزی نداریم، جلوتر از این هم نمیتونیم حرکت کنیم، دین یک چارچوبی رو مشخص کرده، گفته این حد رعایت بشه، حجاب باشه، حالا با چادره، با مانتوئه، با این لباس های جدید…

مهمانان برنامه: چیکار کنیم که این ملاک ها در ادارات حل بشه؟

دکترغلامی: من نوعی نشستم اونجا سلیقه بنده اینه که هرکی بیاد اینجا گردی صورت هم نباید معلوم باشه. قبول دارم که غلطه، اما اینکه باید اصلاح بشه، من که نمیدونم کدوم اداره است، کدوم آدمه! ولی میتونم بگم که اگر که قرار شد ما این کار رو محکوم بکنیم و تقبیح بکنیم تا این آدم ها پایگاه اجتماعیشون از بین بره، من با شما موافقم.

ارتباط بد پوششی به بیکاری
اما این نکته که فرمودید که جوون بیکار داریم، این بدپوششی و این ها در جامعه داریم . من اینها رو خیلی مرتبط با کار و فعالیت نمیدونم. مثال نقضم کجاست؟
خانواده ای که شرایط اقتصادی مناسبی ندارند اما تو مصرف گرایی سعی میکنن تو رقابت با بقیه کم نیارن، یعنی گوشی عوض میکنه، طرف کار خدماتی میکنه در یک جایی، یعنی در طی روز یکی دو نفر هم بهش زنگ نمیزنن -نسبت به مثلا بنده بعد از این همه سال- میگم خب این چیه الان اینقدر ؟چیز پیچیده؟!!!

این نوع فرهنگ بد مصرف و رقابت در تجمل ارتباطی به پوشش نداره، ما باید قبول بکنیم. هم مردمان بد مصرفی هستیم؛ آب و برق و … آمار های داخلی و خارجی معلومه ۲-۳-۴ برابر دنیا داریم استفاده میکنیم. فقرامون هم دارن اسراف میکنن، یعنی آقا پول نداره اما آب و برق و گاز رو اسراف میکنه!!!

از اون طرف مردمان کم کاری هستیم. حالا من نام نبرم چه صنوفی، بعضی صنوف اگر مردمان کشور افغانستان نباشن، مردم ما آن کارها رو انجام نمیدن!!! و این کار میخوابه رو زمین!

ادامه مبحث عقب ماندگی و حجاب
اما محور اول که گفتم ریشه توسعه و عقب ماندگی رو جمع کنم، آیا واقعا حجاب عامل عقب ماندگیه؟
مالزی کشور اسلامیه، مردمشون خیلیاشون حجاب دارن، حجاب الزامی نیست. خیلیاشون حجاب دارند اگر چه گرفتاری هایی هم داره مالزی به جهت فساد. عقب مونده است؟!
از اون طرف ویتنام یا توگو، یا کشور های از این قبیل.. حجاب ندارند، پیشرفته اند؟!
بین حجاب و پیشرفت هیچ رابطه مستقیمی وجود نداره، اگرچه که من معتقدم از یک جهت دیگه رابطه وجود داره.

مهمانان برنامه: اگر ما اول انقلاب حجاب رو اجبار نمیکردیم، قانون نمیکردیم، از اون طرف خود دولت و حکومتمون مروج بی حجابی نبود با همون الگوسازی هایی که داریم میبینیم. از اون طرف به جای اینکه کار سلبی بکنه گشت ارشاد و امثالهم بذاره و اینها میومد و کار ایجابی میکرد، الان نتیجه خیلی خیلی جلوتر از این بوده

دکترغلامی: نقشه تون یک بخشیش نیست، اون اینه که ما یک دشمنی هم داریم.

مهمانان برنامه: این دشمنی رو هم داشته باشیم و برای اون هم یک کاری بکنیم. اما الان کار ایجابی رو نکردیم، خودمون مروج بی حجابی هستیم، برای توطئه های دشمن هم کاری نکردیم فقط حجاب رو اجباری کردیم.

مجری: در نهایت علت موفقیت بعضی جریان ها در ایجاد تمایل توی یک قشری از خانم ها و دخترها به بی حجابی و مقابله با حجاب چی بوده؟ این تمایل قطعا به وجود آمده دیگه…

دکترغلامی: آقا ما با حجاب عقب افتادیم آنها بدون حجاب پیشرفت کردن! اولا گفتیم توسعه یا عدم توسعه ربطی به حجاب نداره، اتفاقا حجاب به معنی درست کلمه باعث توسعه خواهد شد. محور دوم و سوم رو بگم بعد برسم …

محور دوم: یک کم لطفی در طرف جمهوری اسلامی میشه خیلی جاها آدم میشنوه، ما رو مقایسه میکنن با کشور های مختلف، که شما چقدر پیشرفت کردید؟

به سه تا نکته دقت کنید:

۱. عمر جمهوری اسلامی چقدره؟ ۴۰ ساله انقلاب کردیم، ۱۰ سالش هم جنگ بوده یک وقت مقایسه میکنن با انقلاب فرانسه ۱۷۸۹، چند ساله مسیر ما در پیشرفت در حوزه علم بهداشت و اقتصاد تو این مسیر فعلیه؟ کشور ما خیلی کشور کم عمریه و جوانه، توقعات خارق العاده ای که، مقایسه میکنن مترو پاریس با مترو تهران. این یک عمر ما…

۲.غیر قابل مقایسه: نوع پیشرفت ما با دنیا فرق میکنه، کشور های مختلف با هم همکاری میکنن، ما در تحریم مطلقیم از سال ۵۹، یک کشوری که بسیاری از کارهاش رو باید یک تنه بکنه، کشور های مختلف دنیا دارن به هم کمک میکنن، این نوع پیشرفت با پیشرفت ما متفاوت خواهد بود.

۳. رشد علمی: ما علی رغم همه اینها، یعنی عمر کوتاهمون و تحریمی که تو این ۴۰ سال کشیدیم، توی حوزه هایی فوق العاده بودیم، رشد علمی ما بین ۱۰ تا ۱۱ برابر متوسط دنیاست. تو اقتصاد جزو ۲۰ کشور اول دنیاییم. به جهت پزشکی، هسته ای، سلول های بنیادی، المپیادهای علمی، … . بعضی وقت ها آدم احساس میکنه که یک فردی از یک چیزی ناراحته با کم لطفی همه موفقیت ها رو میخواد از بین ببره، این به نظرم خیلی منصفانه نباشه که یکباره بگیم تو این ۴۰ سال هیچ اتفاقی تو این کشور نیفتاده!

پیشرفته یا توسعه یافته
اما یک عرضی دارم ناظر به اینکه آیا ما کشور های غربی رو پیشرفته میدونیم یا توسعه یافته؟ یک دهه ای از طرف مقام معظم رهبری نام گذاری شد به عنوان دهه پیشرفت و عدالت، نگفتن توسعه و عدالت. فرق پیشرفت و توسعه چیه؟

توسعه موسع شدنه، بزرگ شدنه، جهت نداره، ولی پیشرفت حتما توش تعالی هست. آمریکا الان قدرت اول اقتصادی دنیاست، میدونید که بر اساس اعلام کنگره امریکا حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد مردم امریکا زیر خط فقر هستند، نزدیک ۵۰ میلیون نفر. امریکا کشور توسعه یافته ایه، اما پیشرفته نیست. در حوزه اقتصادی خیلی خوب توسعه پیدا کرده اما…

پیشرفت ۴ گام داره،: رابطه انسان با خودش، با خدا، با دیگران، و با طبیعت رو به جلو بره.
هیچ کس منکر رفاه در غرب نیست. اما این رفاه برای همگان است؟ عادلانه توزیع شده؟ راهکارهای کسبش راهکارهای دقیقی بوده؟ اگر غربی ها این روحیه برنامه ریزی و تلاش و کار رو در کنار یک جهت گیری درست قرار میدادن قطعا از این که هستن جلوتر بودن. اگر ما قراره پیشرفت بکنیم، اون طراحی، پرکاری، برنامه ریزی رو باید داشته باشیم، جهت پیشرفت رو باید عدالت تعیین بکنه. کشورهای غربی خیلی پیشرفته اند اما توزیع ثروت عادلانه درونشون نشده.

علت موفقیت برخی در ایجاد تمایل به بی حجابی
ولی بریم سراغ نکته شما. میگید که تمایل جوانهای ما از کجا آغاز شد؟ یکی از بزرگواران مثال زدن که ما زمان جنگ چطوری بودیم. خاطرم هست سال ۶۱- ۶۲ نفت رو با یک گاری هایی وصل به اسب با یک کانتر ۲۲۰ لیتری میاوردن، داد میزدن تو کوچه: آی نفتیه! یک کسی بگه که خانواده هایی که بچه های شیرخواره نداشتن، از پشت پنجره نگاه میکردن که خانواده هایی که بچه شیرخواره دارن، اونها نفت گرفتن یا نگرفتن؟ اگر میدیدن که اونها اومدن نفت گرفتن، اگه نفت مونده میومدن میگرفتن که بخاری هاشون تو زمستون روشن کنن. این روحیه بود. چی شد ما به شرایط امروز رسیدیم؟
اتفاقی که افتاد بعد از جنگ بود، وقتی جنگ تموم شد، ما مواجه شدیم با یک ثروت عظیمی که تا الان خرج جنگ میشد، از الان اومد وارد کشور شد و این قرار شد خرج سازندگی بشه. در اینکه قرار شد خرج سازندگی بشه، یک اتفاق بدی روی داد که من از صحبت مقام معظم رهبری این رو استفاده کنم:
سال ۱۳۷۱ یک سخنرانی دارند آقا، میگن یک عده سازندگی رو با مادی گرایی اشتباه گرفتن! یک ثروتی وارد کشور شده و ما یک الگوی توسعه رو میخوایم در پیش بگیریم، الگوی توسعه چی بود؟ زحمات اون دوره و سازندگی ها رو نمیخوام انکار بکنم الگوی فرهنگی توسعه مصرف گرایی بود.

شما مصرف گرایی و بعد مد گرایی رو نسبتش رو با حجاب به من بگید؟ شما به یک خانم میگید با مد پیش برو، محجبه هم باش! یک خانم محجبه چقدر میتونه با مد پیش بره مگه؟ مد اقتضائاتی داره بالاخره نسخه های جدید، آراستگی های جدید، این میخواد حدود پوشش رو حفظ بکنه، هی آراستگی های جدید هم داره میاد و او را در معرض مفسده قرار میده.
ما بعد از جنگ شاید هم ناخواسته مردم را هول دادیم به سمت یک الگویی از توسعه که این الگو خیلی وقت ها دیگه با عفاف و حجاب قابل جمع کردن نبود، و الگوی مصرف گرایی بود و مدگرایی بود.
یعنی، زمان جنگ تلویزیون تبلیغات نشون نمیداد دیگه، بعد از جنگ آغاز شد. زمان جنگ همه چی کوپنی بود، برنج، روغن، پنیر، همه چی کوپنی بود. عادت کرده بودیم به مصرف کم و حساب شده.
پول وارد کشور شد، نگفتن این پول هست، داره خرج سازندگی میشه! گفتن: خرج سازندگی میشه، اینها هم هست، بیایید استفاده کنیم. در حالی که ما عادت کرده بودیم اینقدر(مقدار کم) پنیر بذاریم روی نون، بعد جنگ به طرف گفتن که میتونی اینقدر(بیشتر از قبل) هم بذاری!
اگر نمیگفتن، ما داشتیم با همون مقدار زندگی می کردیم. این موج مصرف گرایی و مد گرایی بعدش، عملا فرهنگ مردم رو تغییر داد.

همون موقع رهبری هشدار دادند که: آقا سازندگی مادی گرایی نیست دارید قاطی میکنید، این نسخه ای که دارید میپیچید عملا ما رابه یک نسل خواهد رسوند ….
سخنرانی معروف عوام و خواص که همه شنیدید. وقتی جنگ تمام شد، صدر اسلام هم همین بود. جنگ تمام شد، سختی ها تمام شد، چرب و شیرین آغاز شد. فرمانده های جنگ که تا دیروز یک دونه خرما میخوردن با این میجنگیدن، الان احساس میکنن فلان امکانات هست -در زمان صدر اسلام- اسب و کنیز و غلام و خونه و برو و بیا …. آقا اونجا هشدار میدن به نظامی ها، که دچار نشوند.
این اتفاق زمینه را در کشور فراهم کرد که جنگ نرم موفق بشه، آقا اول گفتن که شبیخون، ناتو، قبلش تهاجم؛ موقعی که آقا تهاجم فرهنگی رو مطرح کردن، یک عده گفتن: نه آقا تهاجم چیه بالاخره تبادل داریم.
ما گفتم تبادل یعنی یه چی بدیم، یه چی بگیریم، میشه بگید ما الان چی داریم میدیم؟ فقط گیرنده ایم!
تبادل، تهاجم، شبیخون و بعد هم ناتو. این از اونجا زمینه سازی شد، دشمن هم -به قول برخی بزرگان- تا زمان جنگ آن ضربه ای که از انقلاب اسلامی خورده بود، باعث شد که خیلی نتونن بشینن و طراحی کنن، ولی بعد از جنگ، طراحی دشمن نسبت به ما خیلی کامل شد و نسخه های دقیق تری رو مطرح کردن. دلیل موفقیتشون فضایی بود که ما خودمون در کشور ساختیم، لزوما هم نمیگم کسی نیت بدی داشت، اما اقتضای نوع سازندگی بعد جنگ، این بود که ما به این آفت دچار نشیم.

مهمانان برنامه: جامعه ما خیلیا هستند که با یک عقل سکولار به مساله حجاب بنگاه میکنن و خلا اون در این برنامه حس میشد و اگر قراره که بحث تکمیل بشه و مقوله پیچیده حجاب جامع بررسی بشه، نیاز داریم به اساتیدی که جامعه شناسی هم خونده باشن، تخصص روانشناسی هم داشته باشند و از ابعاد غیر حقوقی تر و غیر دینی تر هم به مساله حجاب نگاه کنن و حرف های بیشتری برای گفتن داشته باشن.

مجری: آقای دکتر غلامی گفتیم حجاب یک نوع قانون است! کاری به خوبی و بدی این قانون نداریم. در کشور آمریکا حدود۴۰_۵۰ سال پیش یک قانون تبعیض نژادی بود که حالا خیلی هم آن موقع نگاه منفی بهش وجود نداشت. یک خانمی به نام “رُزا پاکس” آمد یک نافرمانی ­ای را شروع کرد، با آن حرکتی که در اتوبوس ها میکرد. آن موقع اتوبوسها جدا بود برای نژادهای مختلف و با این نافرمانی مدنی یک فرآیندی به تدریج شکل گرفت و همان نهادهای مرسوم قانونگذاری این قانون را حذف کردند. الان هم ما در ایران پدیده دختران خیابان انقلاب را داریم که در واقع رویه ­ای که این ها در پیش گرفتند همان رویه نافرمانی مدنی هست و حالا شاید یک روزی در سالهای آینده، از این ها به عنوان قهرمان ملی یاد بشود. میخواستیم درباره این موضوع نظرتان را بدانیم!

هر گردی گردو نیست!
دکتر غلامی: بسم الله الرحمن الرحیم. سلام عرض می کنم…

میگوئید یک چیزی در آمریکا بود، [توجه داشته باشید که] نمونه ­اش در آفریقای جنوبی هم بود! ما انقلاب که کردیم می دانید که با یک کشور و با یک رژیم ارتباط برقرار نکردیم. خب رژیم، رژیم صهیونیستی بود و کشور، کشورآفریقای جنوبی بود. ما با آفریقای جنوبی در ابتدای انقلاب قطع ارتباط کردیم و تا وقتی “آپارتهاید” و “تبعیض نژادی” در آنجا حاکم بود ارتباطمان برقرار نشد. چرا؟ چون ریشه تبعیض نژادی یک امر غیر معقولی است و ما نکته­ صریحی در این رابطه در قرآن داریم که [میفرماید] “و إن أکرمکم عندالله أتقاکم”. رنگ پوست و امثالهم برتری برای کسی ایجاد نمیکند.

اما یک قانونی که عقلآ و منطقآ قابل دفاع نیست با یک موضوعی که هم شرعآ قابل دفاع است و هم عقلآ، همه ملل دنیا بهش قائلند، [قابل مقایسه نیست]. همه جای دنیا اصل بحث پوشش قابل قبول است. تنها اختلاف ما با غیرمسلمان ها در بحث پوشش، حد و حدود آن است. مثلآ غیر مسلمانها میگویند این مقدار ما میگوییم مقدار دیگری.

مهمانان برنامه: ببخشید یعنی شما میفرمایید ظاهرش این هست که این دو تا قانون بَده! پس از هر قانون بد نباید تبعیت کرد چون بین این دوتا فرق میگذارید چون میگوید در فطرت انسان این وجود دارد.

دکتر غلامی غلامی: بله. ضمن اینکه ببینید در موضوع برده ­داری هم گفتم؛ میگویند این قانون است، این هم قانون است! من میگویم نه. یک قانونی ریشه اش اراده غلط یک دیکتاتور است! یک قانونی ریشه­ اش مردم سالاری و نمایندگان مردمند. ضمن اینکه، آن قانونی که دیکتاتور شخصاً وضع کرده خودش هم حاضر نیست از آن دفاع کند چون قابل دفاع نیست. اما این قانونی که در یک نظام دموکراتیک یا نظام مردم سالار وضع شده است قابل دفاع عقلی و شرعی است! لذا صرف اینکه این دوتا در کتابی بنام قانون آمدن بگوییم این قانون است آن هم قانون! قیاس قیاس دقیقی نیست!

مجری: قانون تبعیض نژادی را مجلس آن کشور تصویب کرده بود و دیکتاتوری نبود!

مهمانان برنامه: یکی این نکته، نکته دوم اینکه ممکن است کسی در این مملکت زندگی کند و بگوید آقا اصلآ من این مدل نظامی که شما دارید و تئوری حکومتی که دارید را یک نوع دیکتاتوری می دانم. میگوید این هم مثل همان است دیگر و میخواهیم با آن مقابله کنیم.

دکتر غلامی: نکته ­ای که عرض کردم تبعیض است یا دیکتاتوری؟ درباره برده داری عرض کردم؛ اراده­ ای که قانون میگذارد، اراده فرد هست یا مردم یا اراده الهی؟ سه جور حکومت داریم: دیکتاتوری، دموکراسی یا حکومت­ الهی! من عرض کردم که قیاس مع الفارق است. در تبعیض نژادی عرض نکردم که چون ریشه ­اش اراده یک نفر است! عرضم این بود که اگر قانونی وضع شده است، قابلیت دفاع عقلانی ندارد و قابلیت دفاع همان شرعی است که بهش قائل است!

آمریکایی­ ها مسیحی­ اند، بیایند بگویند بر اساس کدام آموزه­ های انجیل ولو تحریف شده، هر کدام از عناصر ۴گانه حق دارند بگویند سیاه­ ها از سفید­ها پَست­ ترند و از یک امکاناتی محرومند! و قابلیت دفاع عقلانی را عرض کردم.

اما نکته دوم که فرمودید که آقا یک کسی بگوید من دراین کشور هستم اما نسبت به این مسئله إن قلت دارم، [باید] یک نگاه فلسفه سیاسی و فلسفه حقوقی بکنیم. شما به جهت سیاسی وقتی در یک کشور قرار گرفتی و تبعه­ آن کشور شدی به قوانین آن کشور ملتزم هستی. این موضوع، هیچ ربطی به کشور اسلامی و غیر اسلامی ندارد و کسی نمیتواند بگوید قانون کشور را قبول ندارم مگر اینکه از قانون تخطی بشود. در جلسات قبل هم مطرح شد که امام با چه توجیهی علیه شاه راهپیمایی راه انداختند. گفتیم امام اول به شاه نامه نوشت گفت این کارها را نکن شاه ادامه داد. امام گفت تو از اینجا از محدوده قانون اساسی خارج شدی، تو بر اساس سوگندی که خوردی باید به قانون ملتزم باشی چون ملتزم نیستی مشروعیتت از دست رفته است. یعنی امام هم حواسش به این بود که قانون کشور را حق ندارد نقض کند.

اقتصاد؛ فساد موردی یا سیستمی؟!
مهمانان برنامه: از این طرف هم می آیند و میگویند این انقلاب آرمانش مستضعفین بوده. حالا الان، بحث مستضعفین که هیچ! خودتان دارید میبینید بحث انواع فسادها را. پس این حکومت هم از آرمان هایش عدول کرده است. لذا این انقلاب هم مشروعیتش را از دست داده است.

دکتر غلامی: در مورد فساد چون گفتید حالا میگویند از بحث خارج شدید اما یک نکته بگویم؛ ببینید ما در جمهوری اسلامی فساد هم داریم؟! بله. این فساد چقدر است!؟ یک اتفاق بد رسانه ­ای که میفتد اینست که یک فساد موردی وحشتناک و غیر قابل تحمل و دفاع، تعبیر به یک فساد سیستمی فراگیر میشود. اگر واقعآ فساد به صورت سیستمی وجود دارد و همه باهمند، چرا قوه قضائیه با این فسادها برخورد میکند!؟ اگرهمه باهمند باید همه باهم آرومکی میل کنند و همه هم سرپوش بگذارند.

مهمانان برنامه: چون جناح بندی­ اند.

دکتر غلامی: سوال این هست که در کدام جناح؟ در همین دوران اخیر قوه قضائیه از کدام جناح­ها فردی دستگیر شد؟ مثلآ۴_۵سال اخیر! هم از دولت قبل هم از دولت فعلی هم افرادی که نه با این دولتند نه با آن دولت بودند [دستگیر شدند]. حالا اسم نمیبرم که خاطر کسی مکدّر نشود! اگر در کشور ما فساد اعلام میشود قوه قضائیه برخورد میکند و اموال مجرم را مصادره میکند این یعنی چه؟ یعنی این فساد سیستمی نیست، اگرسیستمی باشد همه باید با هم باشند.

ما در جمهوری اسلامی فساد داریم اما اینکه فساد اعلام میشود و با آن برخورد میشود این یعنی همه فاسد نیستند. میزان تلقی ما از فساد خیلی بیشتر از وجود فساد در کشور هست! من چون رشته­ ام هست عرض میکنم! که آقا حقوق کیفری تاحدودی بلدم. یک جوری میگویند الان فساد که اگر ما الان بگردیم ۳ نفر پیدا نمی کنیم که جزء مفسدین نباشند!

مهمانان برنامه: شما تخصصتان حقوق است! من هم که تخصصی ندارم ولی رشته ­ام روانشناسی است. این طرف قضیه اینست که …

دکتر غلامی: تلقی مردم؟

مهمانان برنامه: احساس فساد در مردم که امر روانی هست این هم باید…

دکتر غلامی: احساس فساد خیلی خطرناکتر از فساد است! فساد یعنی این ۴ تا فساد هست. اما اگر احساس فساد بوجود آمد اگر ده تا فساد باشد با ده تا فساد هم برخورد کنیم آن میگوید نه! قضیه جدی تر از این هست! اشتباهی که هم در رسانه مرتکب می شویم و هم جناح های سیاسی برای زدن همدیگر این کار را می کنند. یعنی اگر من الان سر کار هستم و شما گروه اپوزیسیون هستید، یک فساد که بوجود میاید سعی میکنید با استفاده از این فساد کل دولت و نظام سیاسی ­ای که من در آن هستم را بزنید زمین.

مهمانان برنامه: فکر میکنم یک برنامه دیگر درباره عملکرد قوه قضائیه شما بگذارید.

قوانین قابل تغییر و بازنگری است
دکتر غلامی: من برمیگردم به موضوع. ببینید پس اولاً اگر قانونی گذاشته می شود ما در مورد قانون نمیتوانیم بگوییم قانون را قبول نداریم ولی می­توانیم در موردش گفتگو کنیم. دکترین یا نظریات حقوقی هم به این شکل تولید می­شود. اگر ما یک قانونی داریم و احساس میکنیم این قانون جواب نمیدهد مثل بحث اعدام قاچاقچیان مواد مخدره خب در موردش گفتگو میکنیم. درمورد قانونی که حاکم است میتوان بحث کرد و نظریه جدید داد و در بازنگری قانون آن را تغییر داد اما نمی توانیم بگوییم قانونی که هست را اجرا نمیکنیم.

پس اولاً اگر قانونی گذاشته میشود تحت عنوان تبعیض نژادی باید قابلیت دفاع عقلانی داشته باشد. دوماً درآمریکا اگر قراربود قانون تبعیض نژادی تغییر کند چه اتفاقی باید می افتاد؟ بعد در قانون امریکا این موضوع چگونه مطرح شده است است؟ یک قانون را گذاشته بودند و این را تغییر نمیدادند! ما هم در قانون اساسی­ مان و هم برخی قوانین عادی این سازوکار را گذاشتیم که قوانین ما غیر از یک اصولی مثل اسلامیت، جمهوریت بقیه قابل بازنگری اند.

مجری: قوانین آمریکا هم قابل بازنگری ­اند.

دکتر غلامی: عرض کردم، نه نه!

مجری: همین که این مورد [تبعیض نژادی] بازنگری شده است یعنی هست. ما به مجلس شورای اسلامی میگوییم مثلآ همین بحث پوشش، مجلس شورای اسلامی چکار کن؟ بیا با دو سوم آراء یعنی با ۲۰۰ نفر از ۲۹۰ نفر تقریباً بگو من میخواهم موضوع پوشش را به همه پرسی عمومی بگذارم. براساس اصل ۵۹ این اختیار هست اما وقتی قانون تبعیض نژادی در آمریکا بود، جز اعتراضات مردم چیزی این موضوع را عوض نکرد بخاطر اینکه نظر هیأت حاکمه این بود که همین است ولا غیر!

مجری: خب الان مجلس ما هم اگه موافق باشد که همین است ولا غیر خب این تغییری نمیکند تا اینکه مردم بخواهند…

مهمانان برنامه: یعنی شورای نگهبان خودش اصلاً میاید و میگوید که طبق موازین اسلامی نیست این یک نکته، نکته دوم هم اینکه شما دارید میگویید قابل دفاع عقلی باشد. شما تمام مدت وقتی بحث می کردید از یک عقلی که پشتوانه ­اش شرعی بود، صحبت می کردید. یعنی نمیتوانید، با عقل سکولار هم اگر نگاه کنید همین قانون هم قابل دفاع نیست!

دکتر غلامی: اینکه گفتم عقل، کدام عقل منظور است!؟ این نکته شورای نگبان را هم نگه دارید.

اولاً اینکه اگر مجلس چیزی را تایید کند و شورای نگهبان رد کند و مجلس اصرار بورزد موضوع بسته میشود و میرود مجمع تشخیص. به طور متعدد ما مواردی داریم که مجمع تشخیص نظر شورای نگهبان را قبول نمیکند.

ایام اخیر هم مواردی داشتیم و شاید مصادیقش خیلی گفتن نداشته باشد. باشد خیلی بسته نیست این یک. نکته دوم چی بود از ذهنم پرید؟

مهمانان برنامه: عقل شرعی، عقل سکولار!

رویکرد عقلانی به حجاب
دکتر غلامی: ببینید آیا بین عقل و شرع رابطه تباین است؟ یعنی ما یک عقل داریم یک شرع؟

نه! ما یک شرع داریم که دو تا گزاره دارد: عقل و نقل. خب یکجا، یعنی مثلاً حرکت اباعبدالله الحسین (ع) در روز عاشورا حرکت عقلی بود یا شرعی بوده؟ میگوییم شرعی بوده! هم عقلی هم نقلی!

یکجا عقلِ؛ یعنی ما می آییم با استدلال و بدون پشتوانه­ نقل یعنی آیات و روایات یک چیزی را اثبات میکنیم.

یکجا میگوییم آیات و روایات این را گفتند.

در مورد حجاب یکی از بزرگواران جلسه پیش سوال کردند که فلسفه حجاب چیست؟ من در فلسفه حجاب اصلاً سراغ نقل نرفتم. رفتم سراغ عقل؛ گفتم اثر حجاب به جهت اجتماعی سبب استواری اجتماع است. ما در جامعه کاری می کنیم که روابط انسانی شود. یعنی چه؟ یعنی وقتی یک خانم به آقا میرسد، آقا بخاطر قدرت بدنی بیشتر یا امکان تولید ثروت بیشتر یا هر چیزی احساس برتری نکند. حجاب زن یعنی مانعی به نام حجاب در مقابل تمایل مرد، زن را در موضعی بنام قدرت قرار می دهد!

مهمانان برنامه: آقای دکتر غلامی این ها بحثهای نظری است که الان از لحاظ جامعه شناختی قابل تشکیک است یعنی الان اگر یک نفر بیاید که خیلی تخصص داشته باشد می تواند مورد به مورد با شما بحث کند که این ها اشتباه است!

دکتر غلامی: شهید مطهری این ها رو ۵۰ سال پیش مطرح کرده است! این جامعه شناس هایی که میگویید در این ۵۰ سال یک جواب متقن به همین کتاب حجاب شهید مطهری ندادند.

شما غرب را نگاه کنید؛ آن جاهایی که به اسم آزادی، گفتند آقا ما محدودیتی برای روابط و پوشش قائل نمیشویم به کجا رسیدند؟! بعد الان نهضت بازگشتی که در کشورهای مختلف مثل استرالیا، کانادا، امریکا در مورد پوشش دارد اتفاق میفتد و اقبال مردم به بحث عفاف این نتیجه ی چیست؟

پس این عقل و نقل دو تا گزاره اند. عقل می آید میگوید اثر خانوادگی حجاب چیست؟ میگوید که یکی از کارکردهای خانواده، روابط زناشوئی است، اگر ما این روابط زناشویی را و لذت خواهی و لذت طلبی زن و مرد را در خانواده منحصر کردیم یعنی من احساس میکنم از خانه که می آیم بیرون هیچ امکان لذت بری ندارم و فقط خانواده است این کارکرد برای خانواده میماند!

اما اگر شما حجاب را برداشتید و من احساس کردم یک چیزی متنوع تر و کاملتر از خانواده در جامعه گیرم می آید، ناخودآگاه بنیان خانواده سست می شود! به جهت فردی هیچ آیه و روایت نمیخوانم که نقلی نشود! به جهت فردی عرض کردم آرامش روانی بوجود می آید به این معنا که ما در جامعه بین خانمها رقابت در خودآرایی ایجاد نمیکنیم که اگر این رقابت آغاز بشود، هم زنان سرخورده و شکست خورده میشوند و هم مردها! اینجا دلیل نقلی نیاوردم.

حالا میگویید جامعه شناسان دلیل عقلی دارند این عرایض من در کتاب شهید مطهری هست و کتابهایی که معمولاً ناظر به آن بحث هست را بیشترش را حقیر دیده ام.

مهمانان برنامه: البته هنوز هم خودآرایی هست حتی با همان نوع پوششی هم که دارند می بینیم خیلی خودآرایی وجود دارد.

مهمانان برنامه: در غرب این آزادی و عادت کردن که می بینید اتفاقاً خودآرایی زنِ غربی خیلی کمتر از زن ایرانی است و آدم اتفاقاً احساس امنیت بیشتری میکند آنجا!

دکتر غلامی: حالا شما باید به این سوال جواب بدهید که آیا زنهای ایرانی خودآرایی میکنند چون حجاب دارند؟ چون گفتیم حجاب داشته باشند، دست به خودآرای میزنند؟

مهمانان برنامه: چون عقده ای شدند!

مهمانان برنامه: نه عقده ای نشدند. هی به زنان ایرانی میگویید عقده ای به من برمیخورد! من احساس میکنم از یک جایی محدود شده است دوست دارد جای دیگری جبران کند تا به تعادل برسد.

ضرورت نگاه سیستمی به حجاب
دکتر غلامی: من فرمایش شما رو کاملتر کنم. اسلام یک بسته داده است. یک تکه اش حجاب است! یک تکه اش رضایت جنسی در خانواده است! ما وقتی به روایات نگاه میکنیم مثلاً فردی اومده سراغ ائمه یک سوالی پرسیده در مورد جزئی ترین مسائل زناشوئی، شاید سوال را ببینید احساس کنید چقدر بد بوده که این سوال را از اهل بیت پرسیدن بعد حضرت مفصل و به جزئیّت جواب دادند. یعنی ما پاسخ دادیم در مسائل نقلی و روایات که آقا رابطه ی جنسی تان کامل باشد حتی در مورد نحوه اش توضیح دادند. خب! آن دینی که گفته حجاب، یکجا گفته رابطه جنسی کامل!

دینی که گفته حجاب، گفته ازدواج به موقع! دینی که گفته حجاب، گفته اگه همسرت را از دست دادی، سریع ازدواج کن، این بسته باهمه! وقتی این ها اتفاق نیفتاد و فقط گفتیم حجاب، همین اتفاقی که گفتید میفتد! چون من احساس میکنم نیازهایم برآورده نمیشود، مثلاً شدم یک دختر ۳۲-۳۳ ساله، حداقل ۱۵ سال پیش دوست داشتم ازدواج کنم، نکردم! الان هی میگویند حجاب! حجاب! میگویم آقا نیازم چی میشود؟ میگویند حالا حجابت رو داشته باش! بسته کامل نیست، لذا از یکجایی سر باز میکند! اینکه عرض کردم جامعه ما خیلی جاها از اسلام دور شده است ناظر به این نکته بود.

حجاب؛ اقبال یا ادبار
مهمانان برنامه: آقای دکتر احساس میکنم الان هر بحثی بکنیم باز نصفه و نیمه میماند؛ یعنی برای مخاطبین جا نمیفتد که آخر بحث چی میخواهد بشود! ما میتوانیم یک کاری بکنیم؛ اینکه اول خود حجاب را تعریف کنیم و در مورد حجاب شناخت پیدا کنیم. چیزی که هست اینکه خب خیلی ها هستند که در این جمع ممکن است حضور داشته باشند از جمله خودِ بنده و خیلی ها هستنند از مخاطبین که حالا اسمش رو بگذاریم تحول، دچار تحول شدند؛ یک دیدِ خیلی بدی به حجاب داشتند قبلا و بعدش یک اتفاقی افتاده و حالا یک نگرش جدیدی پیدا کردند و دیدشان عوض شده است، آنها چه اتفاقی برایشان افتاده؟ آنها چی از حجاب متوجه شدند که به سمتش روی آوردند؟

مجری: سوالِ برعکس این هم داریم، خانم های باحجابی بودند که بعداً حجابشان را کنار گذاشتند!

مهمانان برنامه: قطعاً اجتماع هم دخیل هست!

مهمانان برنامه: یک روز من داشتم در خیابون میرفتم یک خانمی را دیدم که خیلی محجبه بود. بعد دختر خانمش مانتویی بود. خیلی بچه بودم بعد تو دلم خندیدم گفتم چه میشود که مامانِ این شکلی میشود و این دختر این شکلی میشود؟ چون احساس می کردم حتماً این خانم با حجاب باید صاحب یک دختر باحجاب هم باشد! شاید مدرسه هم نمیرفتم! این همینطوری توی ذهن من علامت سوال بود و در خیابان که راه میرفتم آدمهای مختلفی را می دیدم. بعد اینقدر این زیاد شد زیاد شد که ما آنموقع مدرسه مذهبی می رفتیم بعد می دیدیم ای بابا! همکلاسی هایمان یکی بعد از دیگری رفتند! مسئله مبتلا به جامعه ما اتفاقاً ریزش آدمهایی هستند که خانواده های مذهبی دارند، شاید خیلی هایشان همین شناختی را هم که میگویند داشتند بعداً دچار این مسئله شدند که برو بابا!

مهمانان برنامه: ولی آمار دقیقی از هیچ کدام نداریم که کدام واقعاً بیشتر است!

مهمانان برنامه: درست. ولی بحث ریزش هم برمیگردد به خود خانواده های مذهبی به خودِ افراد. حالا مذهبی که بلد نیستند انتقال بدهند. بلد نیستند تعریف کنند…

مهمانان برنامه: بدحجابی، که در موردش صحبت کردیم خیلی علتها میتواند این بدحجابی را بوجود آورد. حالا راه حلّش چه میتواند باشد؟ ما همه اش میگوییم این آن را بوجود میاورد و …

دکتر غلامی: عرض کنم در مورد تعریف حجاب، ما خیلی هم فنی نیستیم. این آن حدی از پوشش که…

مهمانان برنامه: نه صرفا تعریف! آن ادلّه اش آن چیزی که قانع کند.

دکتر غلامی: ببینید یک وقت می گوئیم نقلی که آیات قرآن است! جلباب و خِمار و این ها. آیاتی که اینقدر خوانده شده است که من دوباره آنها را تکرار نمیکنم!

عقلاً حجاب هم دلیل فردی دارد و هم دلیل خانوادگی و هم دلیل اجتماعی که عرض کردم. ولی اینکه می فرمائید ریشه های اقبال به حجاب و هم ادبار و پشت کردن به حجاب چیست؟ این واقعاً یک ۴۰۰ صفحه کتاب شد و چند سالی وقت گرفت تا نگارش شد. اینکه چه دلایلی است در سه دسته و هر کدام را در سه زیر شاخه میگویم.

دلایل اقبال و ادبار یا پشت کردن به حجاب یا فردی اند یا خانوادگی و یا اجتماعی. در حوزه فردی یا شناختی اند یا گرایشی یا رفتاری. خانوادگی و اجتماعی هم همینطور یعنی یک ۹گانه داریم. مثلاً میپرسند که مادر محجبه و دختر خانم غیر محجبه دلیلش چیست؟ اصلاً این سوال را از اینجا نمیشود جواب داد. من باید سوال کنم بفرمائید خانم و دختر خانم معرفی کنید، خانم؛ صدتا سوال از خانم می پرسم و خانم رو بررسی میکنم و صد تا سوال از دختر خانم! بعد به شما میگویم دلیل ایشان این یک مورد است. چیست؟ یک روز خانم دختر خانمش را برده مسجد آنجا مثلاً این دختر خانم هم با اینکه کوچک بوده حجابش کامل بوده و این ها بعد یک ذره از موهایش از پیشانی بیرون ریخته است! یک خانمی آمده از آنجا رد شده است گفته این شراره های آتش را بکن توو! این یادش مانده. اینکه میگویم یادش مانده به همین شدت هست!

ما آدم داشتیم در بین این مجرمین سابقه دار که چند نفر را گرفت و کشت. قبل از اعدام یکی از همکارهای ما با این صحبت کرده بود گفته بود من وقتی ۱۲ سالم بود بازداشت شدم. تو بازداشت یکی به من تعرض کرد. آن روز به خودم گفتم انتقامم را از این جامعه می گیرم و گرفتم! یعنی من میگویم پس این دختر خانم یک خانم بی سلیقه توی مسجد که مویش را کشیده عامل روی گردانی اش شده؛ بک وقت این هست! خانم دوم که مادر محجبه بود، دخترش را بررسی میکنم میبینم یک دوستی در دوره دبیرستان داشته است. خانم سوم در بچگی اش فلان فیلم سینمایی دیده… برای تک تک این هایی که دارم میگویم خاطره دارم ولی میترسم توضیح بدهم و آن صاحب خاطره میترسم بیننده برنامه باشد! خانم نفر چهارم علتش این هست که در تلویزیون یک خانمی را دیده و خواسته خودش را شبیه آن کند! من معتقدم حلقه اول کامل نشده است.

مهمانان برنامه: شناخت؟

دکتر غلامی: همان شناخت. حالا چرا؟ الان شما فرض کنید در خیابان مثلاً گشت ارشاد با یک خانمی که خیلی بد پوشش هست حتی محترمانه برخورد کند و بگوید خانم اگر لطف بفرمائید و … . آنهایی که شکل آن خانم هستند بد و بیراه می گویند. آنهایی که شکل آن خانم نیستند ولی حجابشان کامل نیست این ها هم میگویند آقا به شما چه ربطی دارد. آنهایی که حجابشان کامل هم هست میگویند بابا ول کنید به اینقدر فحش خوردن نمی ارزد. چرا؟ چون ما به لحاظ شناختی نگفتیم چرا آن فرد باید جلویش گرفته بشود! لذا دائماً بدهکاریم! ما اول باید اقناع کنیم ذهن مخاطب را که چیزی که ما داریم میگوییم درست هست!

سه جور مدیریت افکار عمومی داریم: ۱. تنبیه ۲. تشویق ۳. اقناع. فرض کنید شما بچه های مدرسه اید. شلوغ میکنید و ما برای شما یک استخر در مدرسه درست میکنیم؛ این میشود مدیریت تشویقی. مدیریت تنبیهی اینست که هر کسی هر حرفی میزند بزنیم توی سرش! مدیریت اقناعی هم یعنی میگوییم سوالت چیست؟ بعد بنشینیم و با هم حرف بزنیم. این سخت است اما باقی ماندنی و عمیق میباشد.

مهمانان برنامه: این ترتیب دارد؟ تنبیه؟

دکتر غلامی: نه نه. ما باید یکی را انتخاب کنیم. ما باید مدیریت اقناعی را انتخاب کنیم.

مهمانان برنامه: فقط تنبیه را داریم ما!

دکتر غلامی: نه! تشویق و تنبیه و اقناع.

مهمانان برنامه: آنجا که اقناع نکردیم چقدر ممکن است اجبار جواب بدهد؟

دکتر غلامی: آن یک کار آمار میخواهد حالا من یک پرانتز هم باز کنم.

مهمانان برنامه: عقلی ها!

دکتر غلامی: نه عقلی نیست چون با عدد و رقم سر و کار داریم! واقعش اینست که حرف بدی میخواهم بزنم ولی میگویم. حجاب مردم خیلی به جمهوری اسلامی ربط ندارد! مردم قبل از اینکه اسلام وارد این کشور بشود حجاب داشتند! خب. همین حجاب را ادامه دادند. الان هم هر فراز و فرودی پیش می آید مردم یک محدوده ای از پوشش را رعایت می کنند. یک وقت هایی رفتارها و کارهای ما باعث می شود تحریک بشوند، تندتر بشوند اما از یک چارچوبی خارج نمیشوند! و لذا نگرانی از این بابت است که چه میخواهد بشود الان؟!

مهمانان برنامه: خیلی من با حرف شما مخالفم.

مهمانان برنامه: الان از چارچوب خارج نمیشوند؟! زمان قبل از انقلاب خانم هایی بودند که محجبه نبودند ولی خب وقتی با یک شخص روحانی و متشرع دعوت میشدند و میدیدنشان، سعی میکردند بهتر باشند.

دکتر غلامی: احترام بگذارند!

مهمانان برنامه: ولی خب الان یک اتفاقی افتاده که آن با حجاب ها هم میخواهند اتزجار خودشان را از این حجاب …

دکتر غلامی: مطابق معمول شما اجازه انعقاد کلام رو ندادید. ببینید اینکه یک خانمی [به چه شیوه ای لباس] میپوشد با اینکه یک خانم، الان روحانی یا آدم مذهبی می بیند احترام سابق را نمیگذارد، دو تا معلولند با دو تا علت. اول بفرمایید ذهنیت این آدم فارغ از اینکه با پوشش یا بی پوشش هست، نسبت به روحانیت چیست؟ یک موقعی یک خانم محجبه ای حتی روبند هم زده، یه یک روحانی که میرسد ممکن است احترام نگذارد! این علتش اینست که رابطه اش با روحانیت شاید خوب نیست، نه اینکه حجاب دارد یا ندارد! این دو معلول از دو تا علت نشئت میگیرد!

ولی آن نکته را ببندم من همینجوری باز ماند! پس ریشه های اقبال و ادبار به حجاب را عرض کردم. ۲۰۰-۳۰۰ صفحه فقط بحث همین کتاب است! ولی آدم با آدم فرق میکند. گاهی اوقات آدم داریم میگوید در بچگی فلان فیلم را دیدم حالا نام نمیبرم ۳-۴ سالم که بود احساس میکردم که دوست دارم الان ازدواج کنم. درسته آن خانم الان خانم محجبه ای هست! خیلی آدم خوبی است ولی آن فیلم باعث شده بود من یک ذهنیت نسبت به خودم، جنس مخالف و خودآرایی پیداکنم، گاهی اوقات یک فیلم. پس این را نمیتوانم بگویم دلایل بدحجابی یا دلایل اقبال به حجاب این هاست و کامل نام ببرم اما آن نکته را کامل برگردم دوباره [و توضیح بدهم].

ببینید ما در مقام قانونگذاری در این کشور چه در قانون اساسی و چه در بند قوانین پایین تر از قانون اساسی، همیشه ساز و کار تغییر و تحول داشتیم. هیچ نیازی هم به اختیارات و حکم حکومتی و یک اتفاق ویژه و خاص نداریم. عرض می کنم ملموسش این هست اصلاً فرض بفرمائید مجلس از مردم رفراندوم هم نکند. خودش تصمیم بگیرد! قانون تصویب کند در مورد حجاب و پوشش و مثل هر قانون دیگری دولت میتواند لایحه بدهد به مجلس در مورد پوشش، مجلس بررسی کند و تصویب کنند برود شورای نگهبان! باب این ها بسته نیست. یک ماده ای است در قانون مجازات اسلامی. ماده ۶۴۸ و تبصره اش! می توانند این ها تغییر بدهند و برود شورای نگهبان و بعد تصویب بکند یا نکند بعد برود مجمع تشخیص. این بابش بسته نیست پس اینکه ما برای تغییر این قانون نیاز به نافرمانی مدنی داریم [اشتباه است].

فرض بفرمایید یک مثال بگویم بعد ادامه فرمایشتان را بگویید جایگزین زندان؛ همه می گفتند داخل و خارج که آقا مجازات زندان، مجازات بدی است! معضلات خانوادگی و اجتماعی دارد! اقتصادی دارد! این حرف زده میشد. اساتید هم متعدد در کلاسها گفتند در کتابها نوشتند. قانون مجازات اسلامی بدون اینکه نیاز به شورش یا تظاهرات یا رفتار خاص و نافرمانی مدنی داشته باشد در قانون سال ۹۲ مجازات جایگزین حبس تصویب شد! اما استدلال کردند. اینکه ما با یک حرکتِ این شکلی، حالا این چند تا دختر ناآگاهی که کردند، این شکلی بدتر میکند کار را اتفاقاً. یعنی اگر قرار هست با یک منطقی حرفی زده بشود، اینجور رفتارهای رادیکال واکنش های تند طرف مقابل را در پی خواهد داشت.

مجری: اتفاقاً آقای دکتر غلامی من این نکته را میخواستم اشاره کنم که در امریکا هم دقیقاً همین فرایند هست. یعنی حالا خودتان مطلع هستید آنجا یک مجلسی هست مخالف! در واقع این قانون بود و مردم سعی کردند و از آن مجلس جوابی نگرفتند و مجلس تغییر قانون نداد. مجبور شدند نافرمانی مدنی کنند. آنجا هم تازه مراجعه به یک نهاد دیگری غیر از مجلس وجود داشت. آنجا هم قانونی اگر مجلس میگذارد بر علیه قانون و یا آن دیوان عالی میشود اعتراض کرد، شکایت کرد. در واقع قانون را رد کرد و همین اتفاق هم در مورد مدارس آنجا اتفاق افتاد. چون تبعیض نژادی در مدارس هم بود و اولین قانونی که تصویب شد در واقع آن دیوان عالی شان ورود کرد که بابا این قانون اشکال دارد برداریم! این قانون را که در واقع دیگر در مدارس تبعیض نباشد.

دکتر غلامی: تفاوت در اینجاست که آنجا روندی برای تغییر قانون در مجلس ذکر نشده است.

مهمانان برنامه: آقای دکتر یک ذره در جامعه بحث کنیم؛ ما الان در کجا، کدام نماینده مجلس مان [اقدام میکند علیه این قانون]؟ حتی صدا و سیما بارِ اولِ است که این حرفها را پخش میکند آنوقت شما توقع دارید که نماینده مجلس ما بیاید درباره قانون حجاب حرف بزند؟! یعنی اینقدر این مسأله را ما سیاسی کردیم، اینقدر حیثیتی اش کردیم که هیچ کسی سمتش نمیرود! برای اینکه اگر اشتباه است، اشتباهش را بپذیرد. ببینید ما صدای مردممان و صدای اجتماعمان را نمیشویم که یک دخترک مو فرفری می آید میشود صدای اجتماع که خیلی الان طرفدار دارد!

مجری: الان خیلی رادیکالی نیست الان دختر در خیابان عکس میگیرد، حالا رادیکالی نیست که بگویند آقا بانک را آتش میزند و …

دکتر غلامی: حرکت رادیکالی لزوماً به معنای قهری نیست، حرکت رادیکال به چه معناست؟ به این معنا که یک کسی می آید یک چیزی را که نماد است… حالا بخشی از خانمهای جامعه سرچوب میکند سر سکو می ایستد! به این میگویند حرکت رادیکالی! و لزوماً حرکت فیزیکی تند و قهر آمیز نباید باشد.

اما ببینید اینکه من چرا مثال ملموس زدم برایتان؟ برای اینکه بگویم راه تغییر قانون فارغ از اینکه این قانون باید عوض بشود یا نشود، این نیست. اینکه میگویید حیثیتی شده است، دقت کنید که بیشتر اعدامی هایمان قاچاقچیان مواد مخدرند. دائماً هم نهادهای حقوق بشری میگویند شما اعدام هایتان بیشتر است در حالی که چینی ها از ما بیشتر هستند، حتی امریکائی ها هم بعضی وقتها بدتر و بیشتر از ما اعدام میکنند اما معمولاً به ما اشکال میگیرند. در اعدام مواد مخدر مدام بحث بود و بحث بود، گفتگو شد. یک همایش جدی هم میخواست برگزار بشود که حالا آن به ثمر نرسید. وقتی کار به گفتگو و صحبت و دلایل عقلی و نقلی رسید، این موضوع به نتیجه رسید و الان دارد قانونی میشود. آن هم ایتدا همین بود. من میخواهم عرض کنم در جامعه ای که یک بخشی از مردم حالا هر تعداد من آمار ندارم، یک بخشی از مردم طرفدار پوشش هستند اگر شما از این طرف یک حرکت این شکلی کنید آنها ناخودآگاه واکنش نشان می دهند.

مهمانان برنامه: تقصیر این سیاستگزاران بزرگوار یا غیربزرگوار اینست که وقتی اتفاق چهارشنبه های سفید میفتد حالا حرکتی که نمیدانم با چه فکری اتفاق میفتد می آیند و سطح شیبدار می گذارند!؟ تهِ تدبیر بزرگواران گذاشتن سطح شیبدار روی …

مجری: جایی برای گفتگو نمیگذارند!

دکتر غلامی: شما سوالتان را نگه دارید. من الان مدافع …

مجری: نماینده جمهور اسلامی!

دکتر غلامی: جمهوری اسلامی و اصل نظام اسلامی نه دولت! ببینید یک وقت اشتباه نشود که من رسانه را همان اول گفتم که باید یک فکر جدی بشود و تغییرات جدی می طلبد به جهت رویکرد و جسارت.

اما دولتها؛ بنده اگر قرار هست در مورد دولتها صحبت کنم ۲۰-۲۵ دقیقه آتشین باید صحبت کنم. مطلقا قبول ندارم من این حرفها را! اینکه می فرمائید که آقا فلان کار را کردند ما یک کار بچه گانه ای می کنیم که دیگر نتوانند؛ مثلا یک جا جمع میشویم قیر میریزیم که این ها پایشان بچسبد، این ها کارهای کودکانه است! من دارم میپرسم چرا طرف مقابل تان این کار را میکند؟ چون بجهت نظری، شما نتوانستی خلع سلاحش کنی! اگر شما به جهت نظری یک نفر را خلع سلاح کنید اگر بخواهد حرف بزند اصلا مردم تحویلش نمی گیرند.

شما سطح مردم را بیاورید بالا یک عده همیشه با ما مخالف هستند! خیلی خب. آن مخالف می آید سر و صدا میکند عامه مردم احساس میکنند این حرف از بیخ غلط است! یک کسی میخواهد شلوغ کند حواس یکی دیگر را پَرت کند. من و شما سه نفر را واکسینه میکنیم حالا آن فرد هرچقدر دلش میخواهد سروصدا کند. این سه نفر میگویند نقشه هایت معلوم است برو پی کارت! ما این کار را باید انجام بدهیم!

مهمانان برنامه: خب ما واکسینه نکردیم، از طرفی عملکردمان در این ۳۰ سال در آموزش، فرهنگ، عقیدتی این بوده که یک جمع از جوانهای ما دچار دین گریزی شدند و از دین و اسلام و حجاب و روحانیت و همه این ها فراری اند. این یک طرف قضیه است که ما این کار را نکردیم، واکسینه نکردیم، از آن طرف سانسور کردیم خیلی چیزها را. از آن طرف کار ایجابی هم نکردیم میایم میگوییم که حالا این کارها را نکردیم، قرار هست این اتفاق ها بیفتد، این چطوری قرار هست اتفاق بیفتد؟

دکتر غلامی: به عنوان چی از من سوال می کنید که میگویید تو الان بگو؟ کیا چکار باید بکنند یا خوذت باید این مساله رو حل کنی؟ سوالتان سوال اول است دیگر! سوال شما این هست که چه اتفاقی باید بیفتد؟ اتفاقی که باید بیفتد اجرای کامل و تام مصوبه ی حجاب و عفاف شورای عالی انقلاب فرهنگی سال ۱۳۸۴ است.

مهمانان برنامه: چرا این اتفاق نمیفتد؟

دکتر غلامی: آهان. این را قبلاً عرض کردم. الان چکار کنیم بگو! من چکاره ام که بگویم البته می توانم پیشنهاد بدهم.

مسائل فرهنگی بی سروصدا اثر میگذارد
اما اینکه میگوئید چرا اجرا نمیشود؟ ببینید مسئله فرهنگ برخلاف سایر امور آثار مثبت و منفی اش دیر ظاهر میشود یعنی ما یک خرابکاری می کنیم مثل همین اتفاقی که توی سکه افتاد! یعنی واقعا یک سامانه نبود که هر کس میخواد یک سکه بخرد، کد ملی اش را بزند که نتواند دوتا بخرد؟! که یک نفر تعداد سکه هایی که میخواهد بخرد ضربدر هزار از سنش بیشتر نشود یا یک نفر نرود ۷۰ میلیارد تومان وام بگیرد از بانک و سکه بخرد؟ این مسئله اقتصادی وقتی شما خرابکاری میکنی زود خودش را نشان میدهد یا آن طرف یارانه ها اگر به درستی برای یک عده واریز بشود برای آنهایی که نیازمندند خیلی زود آثار خودش رو نشان میدهد.

ولی مسائل فرهنگی اینطور نیستند یعنی مسائل فرهنگی مثل همان یارو هستند که داشت دزدی میکرد، یک نفر رد شد گفت داری چکار میکنی؟ گفت دارم یک سازی را مینوازم، گفت چرا صدایش در نمی آید؟ گفت صدایش فردا درمی آید! فردا آمد دید صاحب مغازه دارد میزند رو سر خودش نگو طرف دزد بود که دیشب داشت دزدی میکرد! مسائل فرهنگی این شکلی اند به همین خاطر حساسیت برانگیز نیستند. میگوییم آقا الان دارد یک اتفاق بدی میفتد، طرف میگوید: چه اتفاقی؟ مردم دارند زندگی شان را میکنند، توجه نمیکنند. ۵سال بعد این مسئله یک مرتبه بروز پیدا میکند، وقتی بروز پیدا کرد میگویند حالا چکار کنیم؟ گرفتاری اینکه وقتی بروز پیدا میکند میخواهیم مسائل فرهنگی را اقتصادی حل کنیم، سیاسی حل کنیم، آقا یک راهکار بدهید ما این را ۵ دقیقه ای جمعش کنیم!

مجری: امنیتی دیگر!

دکتر غلامی: یک وقتی یک آقایی از یک جایی به بنده زنگ زد که آقای فلانی حالا بنده خدا با ابراز لطف و این ها که شما تشریف بیاورید فلان دانشگاه و با این دَمِ خودتان یک سخنرانی بکنید مسئله حجاب برای همیشه در دانشگاه ما حل بشود! بهش گفتم معذرت میخواهم، من غلامی هستم شما با حضرت عیسی(ع) باید تماس بگیرید چون آن دمی که یک مرتبه می دمید و همه درست می شد مال ایشان بوده من آن را ندارم. تصور این آدم چیست؟ طرف باید بیاید شاید یکسال دوسال فقط بشنود، هیچ تغییری نکند! دو سال بشنود اول راستی آزمایی کند که دروغ و کلک و منفعت پشتش نیست و دوباره با یک منافقی طرف نیستند!

مهمانان برنامه: پس چطور انتظار دارند که با یک گشت ارشاد همه مشکلات حل بشود.

دکتر غلامی: برای همین عرض کردم گشت ارشاد همان آویزی است که زنجیرش نیست! اگر بقیه چیزها بود گشت ارشاد معنی داشت.

مهمانان برنامه: راه اشتباه را چرا دارند ادامه می دهند؟

دکتر غلامی: من در کار فرهنگی الگو را حضرت نوح (ع) میدانم، حضرت نوح(ع) ۹۵۰ سال کار کرد ۸۰ نفر جمع کرد! هر ۱۲ سال یک نفر! بنظر من هر کسی میخواهد کار فرهنگی کند هر ۱۲ سال یک نفر! حوصله ندارید انجام ندهید!

آنهایی که متولیان کار فرهنگی اند باید اینقدر حوصله داشته باشند که سرمایه گذاری می کنیم الان، اصلاً ما شهید می شویم نسل بعد إن شاءالله نتیجه اش را می بینند.

ما در کار فرهنگی الان این شکلی هستیم: کار فرهنگی راه انداختی؟ آره! تا هفته دیگه لیست یک میلیون نفری بده که گزارش بدهیم! یک میلیون نفر در یک هفته! من اگر کمپین هم راه بیندازم نمیتوانم جمع کنم. نگاه ما! میگوید چرا انجام نمیشود؟

سال ۷۱ آقا اعلام میکنند مراقب تهاجم فرهنگی باشید، گوش نمیکنند. میگویند شبیخون فرهنگی، گوش نمیکنند، ناتوی فرهنگی، گوش نمیکنند. در مسائل فرهنگی ما بازی سیاسی می کنیم. منافع ملی در مسائل فرهنگی رعایت نمیشود! دولتهای مختلف، افراد مختلف نقش بازی میکنند. دقت کردید ازشان که می پرسیم برنامه شما برای بحث عفاف و حجاب در جامعه چیست؟ بعضی وقتها اینجوری میگویند: حالا بالاخره یک چیزی تنشان باشد!

سوال شما رو قطع کردم بفرمائید.

مهمانان برنامه: من در مورد راهکارهایی که گفتید در مورد حجاب میخواستم بگویم این بحثهای ما فکر نمیکنم راه به جایی ببرد، شما راهکار را بگویید. کسانی که دارند می بینند بشنوند. شاید این وضع الان حجاب بهتر شد و گرنه اگر درباره فلسفه حجاب بخواهیم صحبت کنیم فکر کنم هزار تا برنامه هم باز کم باشد!

دکتر غلامی: من میخواستم کتاب بنویسم رفتم سراغ اینکه اول دلائل بدپوششی در ایران چی مواردی است؟ فردی، خانوادگی، اجتماعی؟ شناختی، گرایشی، رفتاری! در هر کدام ۹گانه! در بحث ناظر به این ها ما چکار می توانیم بکنیم، خانواده ها چکار میتوانند بکنند، جامعه وظیفه اش چیست؟ و افراد چکار میتوانند بکنند. اما آن بحث یک بحث کاملاً تبیینی است یعنی فرض بفرمایید در خانواده از کی باید بچه هایشان رو حکیم بار بیاورند! یعنی بچه ها باید بحث حِکمی بشنوند یا نه! بحث حکمت گونه! مثلاً بچه ۳-۴ سالش هست؛ سوال میکند در مورد خدا، شیطان، خصوصاً دوره ی ما که بچه ها نسبت به قبل وحشتناکند. وحشتناک! بچه ی ۵ ساله رسیده پیش من میگوید شیطان ۵ هزار سال پیشِ خدا بوده و خدا را عبادت می کرده؟ میگویم آره! میگوید پس چرا به آدم سجده نکرد؟ بچه ی ۵ ساله! ما ۵ ساله بودیم داشتیم فکر میکردیم اسممان چیست؟ خب! این بچه تو این سن بحث حِکمی می خواهد یعنی قدم اول اینکه خانواده از یک زمانی باید شروع کنند با بچه ها بحث استدلالی کنند. حرف بزنند در مورد پوشش صحبت کنند. ما الان دخترهایمان میرسند به سن تکلیف، برایشان جشن تکلیف میگیریم اما واقعاً در مورد حجاب و پوشش غیر از احکام پوشش در مورد مبانی پوشش با دخترمان صحبت می کنیم؟ یعنی بچه چه زمانی دلایل اینکه چرا الان باید پوشش داشته باشد را شنیده؟

مهمانان برنامه: خانواده و استحکام و فلان و… همه این ها را شنید.

دکتر غلامی: نه اصلاً بحث از اینجا آغاز نمیشود!

مهمانان برنامه: تبیین هاش هم باید فرق کند!

دکتر غلامی: چی شده است؟

مهمانان برنامه: میگویم جامعه جوان ما با جامعه جوان ۴۰ سال پیش خیلی فرق میکند.

دکتر غلامی: قطعا همینطوره!

مهمانان برنامه: پس تبیین ها هم باید با ۴۰ سال پیش فرق کند!

دکتر غلامی: بله. و لذا امیرالمومنین می فرمایند بچه هایتان را برای زمان خودتان تربیت نکنید آنها را برای زمان خودشان تربیت کنید. اینکه میگویم بحث حِکمی یعنی اینکه میگویم بنشینید بگویید استواری اجتماع، استحکام و … . هر آدمی یک نسخه ای دارد بچه شما بحثهای استدلالیش از کجا آغاز میشود! تو مدرسه در مورد پوشش چه بحث هایی می شنود! در معرض چه تحریکات جنسی قرار میگیرد بر مبنای آن ناظر با او حرف میزنیم.

مهمانان برنامه: ممکن است کودک ما در مهدکودک اگر که در خانه خودش هم تلویزیون ندیده باشد سیندرلا و شخصیت های کارتونی جدید را ببیند و دلش بخواد شبیه آنها باشد چون زیبایی را دوست دارد. حالا من هزاری هم بیایم در مورد حجاب با زبان خودش صحبت کنم [فایده ندارد]. چون از ابتدا الگوسازی برایش شده است که آن الگوسازی برایش گرایش ساخته و این گرایش آنقدر قوت دارد که نتواند با عقل و استدلال آن را تغییر دهد.

دکتر غلامی: حالا قبل و بعدش مادر و خواهر و خاله، مادربزرگ و بقیه بستگانش را در اوج زیبایی دیده و خودش را هم در زیبایی دیده، آیا اینقدر راحت با یک کارتن وامیدهد؟! ببینید حرفتان خوب است که تبیین کنید برای خانواده ها اما موضوع، موضوعی نیست که در یکی دو جلسه بخواهیم بگوییم.

مهمانان برنامه: این برمیگردد دوباره به همان شناختی که اول عرض کردیم.

خانواده عامل گرایش فرزندان به حجاب
دکتر غلامی: اول شناخت است بعد گرایش. از هر کدام مثالی بزنم که بخشی از فرمایش شما را جواب داده باشم. حالا بیایم سراغ گرایش؛ بچه من یک چیزهایی درباره شناخت حجاب شنیده احساس میکند حرف درستی است! حالا میخواهم به او بگویم با حجاب چه شکلی میشوی! و چه آدمی میشوی! نزدیکترین فرد، مادر است! بعد خواهر بزرگتر بعد به نسبت ارتباطات خاله، عمه، مادربزرگ و … .

این بچه در این آدمها خصوصاً نزدیکانش اگر نگاه کند [میگوید] من ده سال دیگر کی ام؟ ایشانم، ایشانم یا ایشانم؟ اگر برای من یک الگو درست کردی که من از همین الان برایش ضعف می کنم تمام تلاشم را میکنم مثل او بشوم!

خانواده هایی را [دیده ام] که مثلاً سه تا دختر دارند؛ دختر اولی خیلی خوب است، معمولاً دوتای دیگر هم خوب هستند. معمولاً نمیگویم همیشه چون کار آماری نکردم ولی معمول اینست که ۴-۵ تا برادرند اولی خوب است، معمولا تا یک جایی از خوبی بقیه را می تواند حرکت بدهد! پس قسمت دوم الگو هست.

سوم بحث رفتار است! ببینید الان توی خانواده های ما یک محدودیت هایی بعضا دیده میشود. مهمانی خانوادگی برپا می کنیم بعد مثلاً یک سالن نشستیم آقا و خانم از اول تا آخر مهمانی. آقایان که معمولاً راحتند. شما همینجوری باید بنشینید. می توانیم تعبیر کنیم به اینکه دختر توی مهمانیها احساس اذیت نکند؛ یعنی فرضا احساس کند پسرها راحتند [و پیش خودش بگوید] : ما محدودیم، اصلا انگار نفرین شده ایم ما دخترها! این دختر بودن هم بیچاره کرد ما را! درست مثل همان اتفاقی که بعضاً در مدارس هم میفتد. مدرسه پوشیده است و به دخترها میگویند باید با مقنعه در کلاس بنشینی! برای چی؟ اصلاً این شکلی به موضوع نگاه کرده ایم؟

تا قبل از انقلاب اگر آقایان و خانمها فرزندان بنده بودند تمام قد، نگهداری میکردم از این ها که با وجود نظام بد این ها فاسد نشوند. جمهوری اسلامی که شد گفتیم الحمدلله این ها را تربیت می کند جمهوری اسلامی! آقا جمهوری اسلامی مسئول تربیت نیست! خانواده مهمترین نهاد بوده و هست و خواهد بود! در مورد این ها چقدر صریح نه در لفافه صحبت کرده ایم؟

یک مثال بگویم؛ یک جایی جلسه اولیا و مربیان بود در مدرسه شناخته شده ای بنده را دعوت کردند. دیگر بعد از آن مورد، جلسه اولیا و مربیان نرفتم چون احساس کردم این ها ناراحت شدند [از صحبت های من]. رفتم در مورد پوشش مناسب پدر و مادر جلوی بچه ها صحبت کردم و همه اخم کردند! یک مادر جلوی پسرش چه جوری باید بپوشد، یک پدر جلوی دخترش وقتی از بیرون می آید راحت میتواند لباسش را عوض کند؟ میگوید دخترم است! میدانم دخترت هست! ولی جلوی دختر خودت همه جور؟ نتیجه اش این میشود که این بچه زودتر از زمان معین نسبت به چیزهایی سوال مند خواهد شد! و بعد جواب آن سوالها را از شما نمیگیرد! چون میترسد سوال کند!

بنابراین ما چه در شناخت، چه در گرایش و چه در رفتار، راهکارهای عملیاتی داریم. این مزیت ها رفته است کنار، چرا؟ چون یا به جمهوری اسلامی واگذار کردیم یا مسائل اقتصادی اولویت داده شده است یا حال نداریم یا سواد داریم یا نمیدانیم! بعد وقتی با پدیده ای در جامعه مواجه می شویم بجای اینکه علت این پدیده را بفهمیم میگوییم آقا همین حجاب اجباری که اصرار به کلمه اجبار هم دارد اگر اجبار را برداریم همه چیز حل میشود!! من میگویم معلول من ریشه در دین ندارد! ریشه در علل دیگری دارد آنها را درست کنید!

گفت و گو، مهم ترین راهکار عملیاتی
مهمانان برنامه: من یک نکته ای را اشاره کنم؛ شما فرمودین راهکارهای عملیاتی. راهکارهای عملیاتی ما الان داریم ولی راهکار عملیاتی درست نداریم؟ منم رشته ام روانشناسی است و در یکی از مهد کودک ها شاهد این بودیم که به بچه ها گفتند عروسکهای باربی رو بیاورید، آوردند در مهدکودک جلوی بچه ها همه آن عروسکها را آتش زدند! خب این الان یک راهکار عملیاتی برای اینکه بچه ها مثلاً …

دکتر غلامی: جسارتاً اسم این نه راهکار است نه عملیاتی! میتوانم بگویم هیچ کلمه خوبی برای این کار غیرعقلانی به ذهنم نمیرسد!

مهمانان برنامه: حماقت است دیگر!

دکتر غلامی: این یک حماقت برای یک دقیقه اش هست! اینکه خب اوج بی هنری است. من میگویم در مدرسه در حالی که معلم خانم است و دانش آموزان میتوانند مقنعه را باز کنند ولی برنمیدارند! این خودش یک بی هنری است. بعد شما میگویید آتش زدن عروسکها یک راهکار عملیاتی است!

مهمانان برنامه: یا واقعاً داستانهای کودکانه که من در نمایشگاه دیدم واقعاً قصدشان این بوده که ترویج حجاب باشد ولی حالا به اشتباه یکسری چیزها رو ترویج دادند.

دکتر غلامی: حالا اینکه یه عده ای که تخصص ندارند وارد این حوزه ها میشوند …

مهمانان برنامه: ما چقدر آدم آگاه داریم در این زمینه؟

دکتر غلامی: نه من عرضم چیز دیگری است. حالا یک نکته ای را بگویم؛ من معمولاً تلویزیون نمی آیم ولی حالا این برنامه را هم بخاطر رودربایستی با دوستان آمدم. چند سال قبل یک برنامه ای آن هم نمیتوانم نام ببرم برنامه مستمری بود بنده را دعوت کردند. من که هر پیشنهادی قبلاً میگفتند و نمی پذیرفتم از آن برنامه بدم نیامد. گفتم دو سال میایم، خب بالاخره نزدیک صد جلسه میشود؛ یکبار دلایل بدپوششی را مورد به مورد میگویم . هر جلسه ای یک مورد میگویم راهکارها را هم میگویم تا یکبار مردم آموزش ببینند خب! حالا بعد آنها بنا به دلایلی یک شرطی گذاشتند. من گفتم آن شرط را نمیتوانم رعایت کنم و دیگر بهم خورد. میخواهم بگویم اگر تلویزیون تصمیم بگیرد میتواند این چنین برنامه ای هایی را با حضور کارشناس و بصورا پرسش و پاسخ برگزار کند. این قابل انجام است ولی چرا انجام نمیشود؟ چون ۱. ما یا اعتقاد نداریم به این موضوعات (نمیگویم رسانه دارد یا ندارد! دارد که این برنامه را برگزار میکند!) ۲. یا اینکه توان نداریم … اینکه میگویم توان حالا رسانه ممکن است از خودش دفاع داشته باشد! اما اگر بخواهیم از طریق رسانه کار قابل انجام زیاد است. بواسطه اینکه بسیاری از مردم ما معاند نیستند. بسیاری از مردم نا آگاه هستند.

مهمانان برنامه: بعد دوباره حجم دین گریزی جوانها که الان دارند…

دکتر غلامی: دین گریزی را چه میدانید؟ آیا ما ظاهر افراد را که می بینیم احساس میکنیم دین گریزند؟

مهمانان برنامه: نه با آنها حرف میزنیم آقای دکتر!

دکتر غلامی: مثلا طرف میگوید من هیچی را قبول ندارم هیچ اعتقادی ندارم. تا به این حرفها میرسیم میگویم اول به آن چیزهایی که دوست نداری بد و بیراه بگو! شروع میکند به گفتن و متوجه میشم از کجا ناراحت است. اینقدری که من حقیر در این ۲۲ سال معلمی که سالی بیش از هزار تا دانشجو میبینم و میگویم غالب کسانی که شما عبارت دین گریز را برایشان بکار میبرید، عصبانی اند! از امثال بنده که میگویند ولی خودشان عمل نمیکنند عصبانی اند. غالب جوانها، نمیگویم ۱۰۰ ولی بالای ۹۵ درصد پسرها و دخترهایی که من در این سالها دیدم این ها جور دیگری هستند! با اینها باب گفتگو را باز کردم و دیدم عصبانی اند. میگویند آقا مسخره کردید خودتان را و هر چه میگویید عمل نمی کنید. دروغگوئید. میگذارم تا آخرش بگوید. همه را میگوید بعد کمی صحبت می کنیم بعد میگویم حالا به این چیزهایی که گفتم اگر دوست داشتی فکر کن!

ادامه دارد…

حجاب محدودیت یا مصونیت

مجری: آقای دکتر من می‌خواهم سؤالم را این جوری بیان کنم که خیلی مرسومه و خیلی شعاری! بخوام در مورد حجاب صحبت کنم یک چیزی که خیلی می‌گن اینه که حجاب محدودیت نیست و مصونیت است. ولی من می‌خوام بگم که اینو نقض می‌کنم و می‌گم که حجاب کاملاً یک محدودیت است برای زن‌های ما. بگذارید یک مثال بزنم: همین امروز که ضبط برنامه‌ی ما هست تیم کبدی ما در بازی‌های آسیا قهرمان شد. چرا در همین مسابقات نمی‌توانیم تیم وزنه‌برداری بانوان داشته باشیم، که قهرمان باشه، چون این ظرفیت احتمالاً در کشور ما وجود دارد و می‌توانند شرکت کنند ولی اصلاً این امکان براشون وجود ندارد.

دکترغلامی: بسم‌الله الرحمن الرحیم. اینکه حجاب محدودیت است یا مصونیت یا هر دو؛ برمی‌گردد به تلقی ما از آزادی. یکی از اتفاقاتی که خیلی وقت‌ها تو بحث‌ها می‌افته اینه که ما یک بخشی را آغاز می‌کنیم در حالی که در مورد مفردات است و درباره مبانی اون بحث توافقی نکردیم. شما الآن می‌گوئید حجاب محدودیت است یعنی مخل آزادی است.

تعریف آزادی

آیا من حق دارم به شما بگویم تعریف آزادی چیست؟ اگر کسی تعریف آزادی را به معنای رهایی مطلق بگیرد؛ یعنی ما مطلقاً از هرگونه قید و بند فردی و اجتماعی رها هستیم، اگر کسی به این معنا آزادی را تلقی کند، حجاب قطعاً مانع است. یعنی اگر یکی بخواهد همه جوره راحت باشد قطعاً حجاب مانع است. ولی اگر تعریف دیگری از آزادی را بپذیریم چطور؟ _حالا ممکن است ده‌ها تعریف مد نظر باشد_ آن چه که من تعریف آزادی می‌دانم و آزادی را بر اساس آن تعریف می‌کنم، بر اساس همان تعریفی است که شهید مطهری در کتاب آزادی معنوی می‌گویند.

ایشان می‌گویند آزادی عبارتست از عدم ایجاد مانع در راه رشد. یعنی انسان برای رسیدن به رشد خودش با مانعی مواجه نباشد، اگر چه ممکن است من و شما در مورد رشد هم با هم اختلاف نظری داشته باشیم، اگر که این معنا از آزادی را بپذیریم آن وقت خواهیم گفت: که آزادی به روح ما هم ربط داره یا به جسم ما؟ می‌گیم ازادی یعنی الآن جسممون آزاده و الآن من می‌تونم دستم را به جلو دراز کنم یا بگذارم روی این یکی دستم.

آزادی یک موضوعی است متعلق به جسم یا به روح؟ اگر بگوئید که آزادی ناظر به روحه که درستش هم همینه! حجاب ناظر به جسمِ! بین حجاب و آزادی هیچ رابطه‌ی مستقیمی وجود ندارد. اما اگر شما بگوئید آثار حجاب یک محدودیت جسمی دارد دیگه بالاخره ما با حجاب یک چارچوبی را می‌پذیریم، من این را قبول دارم. این جمله که حجاب محدودیت نیست مصونیت است من عرض می‌کنم غیر حجاب محدودیت هم هست. اما در همین جا می‌خواهم به ۳ نکته اشاره کنم، فرضم را از تعریف آزادی هم گذاشتم کنار اومدیم. به فرض این که حجاب محدودیت برای جسم و تحرک جسمی ایجاد کرد، بر همین اساس بحث می‌کنیم، اولاً این محدودیت‌ها به خانم‌ها اختصاص دارد یا نه مشترک است بین خانم‌ها و آقایون؟

تفاوت محدودیت زن و مرد

طبیعتاً این موضوع مشترک است، اما آن چه ما می‌بینیم اینست که بحث حجاب ناظر به خانم‌ها مطرح می‌شود. بگویم چرا، بعد به حجاب آقایان می‌پردازم. به سه دلیل موضوع حجاب را بیشتر در مورد خانم‌ها مطرح می‌کنند:

۱-خانم‌ها جذابیتشان از آقایان بیشتره

۲-مردها حظ بصری که از خانم‌ها می‌برند بیش از حظ بصری زن‌ها از مردها است. قرآن هم به مردها می‌گوید نگاه نکنید و هم به زن‌ها می‌گوید نگاه نکنید، اما اونی که در نگاه کردن [به جنس مخلف] لذت بیشتری می‌بره قطعاً مرد است.

۳-اینکه در وجود زن میلی قرار داده شده به نام خودآرایی، جلسه پیش هم در موردش حرف زدیم. خدا این را در وجود زن قرار داده، تا در مقابل همسر خودش را آراسته کند که زندگی تثبیت بشود، نه این که خودآرایی برای بیرون باشد.

ولی همین حجاب علیرغم اینکه به خانم‌ها توصیه شده، در مورد آقایان صدق نمی‌کند! مشکلی که در مورد حجاب آقایان خیلی‌ها بهش دچارند، خلط حجاب شرعی و حجاب اجتماعی آقایان است! ما در مورد خانم‌ها می‌گوئیم حد حجاب چیه؟ گردی صورت و دست‌ها از مچ. اما یک آقا حد حجاب شرعیش جسارتاً در حدی است که عذر می‌خواهم که عرض می‌کنم، در حدی است که یک مایو بپوشد. یک آقا اگر مایو بپوشد حد حجاب شرعی رو رعایت کرده است.

اما آیا با این حد از حجاب، عدم ایجاد مفسده در جامعه رو هم رعایت کرده؟ یعنی یک آقایی با مایو بیاد تو خیابون، بگه من حد حجاب رو رعایت کردم؛ حد حجاب رو به جهت فردی و شرعی رعایت کرده ولی حد حجاب اجتماعی که عدم ایجاد مفسده است رو رعایت نکرده! لذا جلسه پیش هم عرض کردم خیلی از لباس‌هایی که الآن آقایان می‌پوشند بر اساس تعریف حجاب گشت ارشاد می‌تونه به این‌ها تذکر بده که این حجابی که شما داری، شرعی نیست.

ولی یک محدودیتی که عرض کردم در مورد حجاب قبول دارم را عرض کنم. یک مثال بگویم؛ مثلاً فرض بفرمائید ما یک سیصد متر زمین به آقای مجری می‌دیم. مثلاً در منطقه فرمانیه‌ی تهران چه کار می‌کنید؟ یک دیواری دورش می‌کشید. بعد که دیوار کشیدید بخشی‌اش را به عنوان زیر بنا می‌سازید، سقف درست می‌کنید. اگر سقف نمی‌زدید تا کجا مال شما بود؟ شما نشستید توی این چهار دیواری تا جایی که چشم کار می‌کند مال شماست دیگه درسته؟!

مجری: طبق قانون که اینجوری نیستش!

دکترغلامی: طبق قانون همین جوره اتفاقاً، تا جائی که چشم کار می‌کنه مال شماست و مانعی ندارد مگر این که هواپیمایی رد بشه و شما بخواهید با موشک بزنیدش!
حالا برای چی سه متر سقف درست می‌کنید؟ سقف محدودیت است دیگه. می‌گویید یک محدودیتی با سقف برایم درست شد ولی از سرما از گرما از باران و برف، تگرگ، حشرات، آلودگی‌ها و … حفظ شدم! قبول یک محدودیتی برای یک منافعی که اسمش را می‌گذاریم مصونیت وجود دارد!

حالا درمورد حجاب چطور؟ الآن خود بنده اگر این لباس تنم نبود دستم بیشتر کار می‌کرد. من این لباس را می‌پذیرم چون برایم یک سری منافع مادی و یک سری منافع معنوی دارد! یا بنی آدم قد انزلنا علیکم لباسا یواری سوءاتکم و ریشا؛ هم زشتی‌های شما را می‌پوشاند و هم مایه‌ی زینت شماست! حجاب من رو از سرما از آفتاب از گرفتاری‌های محیطی حفظ می‌کند و در عین حال انسان را آراسته می‌کند.

مهمانان برنامه: استاد مثالی که زدید درست بود ولی انسان که ساختمان نیست با حجاب بخواهد از سرما و گرما پوشیده بشود! با شال و کلاه هم می‌تواند از سرما خودش را حفظ کند.

دکترغلامی: از قدیم گفته‌اند در مثال مناقشه نیست! جلسه قبل هم من یادمه گفتم بعضی موضوعات مثل بیماری، وبا، همه گفتند حجاب وبا نیست. بی‌حجاب‌ها وبا ندارند. منظور من این نیست که کسی که پوشش اش با من متفاوت باشد وبا دارد! مثال برای تقریب به ذهن است! برای این که موضوع به ذهن ما نزدیک بشود. شال و کلاه هم حجاب هست، ما در مورد این که یک کسی چطوری حجاب را رعایت کند هیچ بحثی نداریم! اسلام گفته این محدوده مفسده نداشته باشد! حالا فرض بفرمائید که حضرت زهراس چگونه خودش را می‌پوشانده؟ بعدش چه جوری بودند؟ در قرن ۵، قرن ۱۰ و الآن قرن ۱۵ چه شکلی‌اند؟ ما به این کاری نداریم، ما می‌گوئیم شما حد پوشش را رعایت کن، هر طوری که می‌تونی!

چرا چادر حجاب برتر است؟

مهمانان برنامه: چرا حجاب برتر را چادر در نظر می‌گیرند؟

دکتر: برتر یعنی چه؟ یعنی بهتر. حجاب بهتر یعنی حجاب “به” داریم. حجاب خوب چیه؟ هر چیزی که ما را به آن محدوده‌ی پوشش برساند، مفسده هم نداشته باشد. حالا یک کسی می‌گوید من احساس می‌کنم این حجاب من را لب مرز حرکت می‌دهد. من یک مثال بزنم! شما فرض بفرمائید تو جاده دارید حرکت می کنید. این جاده۴متر عرض داره ماشین شما۲متر عرض داره هردو طرف هم دره است. از کجا حرکت می کنید؟ ازوسط اینور نزدیک بشوید تو دره میفتید اونور هم همینطور.

ما در حجاب افراط وتفریط داریم. افراط اینکه یک جوری طرف رو بپوشونیم که اصلا نتواند راه برود و باید کسی حتما دستش را بگیره! تفریط اینکه طرف روبیاریم لبه مرز یعنی اینکه آستینت روبیار این شکلی اینم(اشاره به روسری) بیار این شکلی! این طرف اگر دستش رو دراز کنه از محدوده پوشش خارج میشه.

چادر عامل کمک کننده ایه که ماخیلی روی لبه مرز حرکت نکنیم که تا تکون خوردیم از دایره پوشش برویم کنار! اما هیچ کسی نگفته حجاب چادر واجبه! گفتیم خانم این گزینه برای اینکه بهتر حفظ بشی هست. دوست داری انتخاب کن دوست نداری انتخاب نکن! ما در طول زندگی دائما در حال پذیرش محدودیتیم. همتون تحصیل کرده اید،تحصیل کردن محدودیت نیست خب آدم توی خونش نشسته قشنگ بالباس راحتی تخمه میخوره تلویزیون تماشا میکنه ؛ بلند شویم بیائیم دانشگاه، اینجا بنشین، شوخی نکن، از گوشیت استفاده نکن، جزوه یاداشت کن، امتحان بده و … شب تا صبح همش محدودیته!

مهمانان برنامه: خب محدودیت رو یک شکل دیگه هم میشه ببینیم. مثلآ من میگم از یک زاویه دیگه ببینیم، یک دوست مدرن میاد سرکار و میگه که من میخوام یکسان سازی کنم. حالا تو مقوله حجاب، همه در این چارچوب باید بگنجد. این هم یک نوع محدودیته! ما حتی سر تنوع پوشش مسئله داریم تو جامعه! حالا نمیخوام بگم برخورد قانونی میشه ولی نگاه عرفی که وجود داره اینکه خانها مثلآ با این پوشش موجه باید بیایند و “موجه” تعریف شده است و درباره همه یکسان سازی شده است. این خودش یکجور محدود سازی است.

دکترغلامی: خیلی از محدودیت هایی که عرف میسازه مبنای شرعی نداره!

مهمانان برنامه: پس چرا حذف نمیشه استاد هیچ کدومشون!

دکترغلامی:چون بوجود آورنده اش عرف است.

مهمانان برنامه: اینکه میگن حجاب برتر چادره دارند ولی چادر نمی پوشند یک نقصه؟

دکترغلامی: نه اتفاقآ نمیدونم کی گفته چادر حجاب برتره!

مهمانان برنامه: خب همه جا میگن اینو استاد!

دکترغلامی:نه نه! اتفاقآ میخوام تعریفش رو بگم. اون کسی که اولین بار گفته حجاب برتر، به نظرم خوب کلمه رو انتخاب کرده. نگفته حجاب خوب، بلکه گفته حجاب برتر. برتر یعنی بهتر، یعنی ما یک حجاب خوب داریم یک حجاب بهتر. اینکه یکی حد حجاب “خوب” رو رعایت کنه، ایرادی به او نیست.

مهمانان برنامه: پس چرا طبقه داره که خوب، متوسط، عالی، برتر! که اون کسی هم که چادری نیست ولی با حجابه، انگار که یک پله پایین تر از اون کسی است که چادریه!

دکتر:نه نه! این نیست اولا خوب بودن مراتبی دارد! یکی چادر رو انتخاب میکنه میگه من یک جاهایی میخوام مصونیت بیشتری داشته باشم،اگر که این واقعآ براش مصونیت ایجاد کرد باید بهش بگیم که مرحبا! اما اینکه چون خودش بالاتره بقیه رو پایین تر ببینه… اینها مسائل عرفی هست.

زن و مرد مساوی هستند اما مشابه نیستند

اما بپردازیم به موضوع حجاب و آزدی؛ حجاب عامل آزادیه! چرا؟ ما نگاه کنیم به سابقه کشور خودمون سالهای ۶۰_۶۵_۷۰ . من آن موقع پدیده ای که امروز بهش میگویند مزاحمت های خیابانی رو نمی دیدم! چرا؟ چون نوع پوشش خانمها طوری بود که مردی اجازه پیدا نمی کرد مزاحمت ایجادکند. آن موقع هم برخی خانمها یا آقایان نارضایتی جنسیتی داشتند در زندگی ولی اینکه به این حد از وقاحت وعلنی بودن برسدنمیرسد!

حالا سوال اینه که واقعآ اگر کسی سنگین و رنگین از خانه آمد بیرون، بیشتر در معرض این قرار می گیرد که دیگران برای او محدودیت ایجاد کنند، او را تهدید کنند، نگاه مسموم به او داشته باشند، یا با یک پوشش نامناسب؟ این رو در جامعه خودتان ارزیابی کنید. خیلی نیازی به توضیح ندارد. اما نکته اصلی سوال شما بحث تساوی و تشابه حقوق زن و مرد است [که میفرمایید آقایان میروند خانم ها نمیتوانند بروند در فلان رشته ورزشی].

سوال: آیا زن و مرد مشابهند که هر آنچه برای مردها اتفاق می افتد برای زنها هم عینا اتفاق بیفتد؟ از تقسیم بندی رشته های دانشگاهی بگیرید تا مشاغل تا رشته های ورزشی الی آخر.

مثلآ آقایون رشته بوکس دارند،کشتی کج دارند، آیا خانمها هم باید این ورزش را داشته باشند که بعد بگیم آقا دیگه با چادر نمیشه کشتی کج انجام داد! اول باید به این سوال جواب بدهید کی گفته دو موجودی که جسما و روحا باهم متفاوتند باید در دو حوزه حقوق و تکالیف هم از حقوق و تکالیف یکسان برخوردار باشند؟!

مهمانان برنامه: مسئله این نیست آخه! مسئله اینکه ما به زن اجازه بدیم بگیم خانم محترم شما میخوای بوکس کار کنی؟ خودت تشخیص بده که حالا براساس شخصیتت فطرتت هر چی میخوای بازی کنی یا نمیخوای بازی کنی؟

دکترغلامی: این قدم دوم شد. ما الان در مقام چی هستیم؟در مقام سیاستگذاری ایم! من و شمایی که وزارت ورزش و جوانان مثلآ دستمونه! تو سیاست گذاریمون باید ریل گذاری کنیم که خانمها بروند ورزش بوکس کار کنند یا نه؟!

مهمانان برنامه: باید سیاست گذاری کنیم که به زن احترام بگذارید!

دکترغلامی: اینکه فرمایش خوبیه منم قبول دارم،اما احترام بگذاریم چه ربطی داره الان به بحث ما!؟ ما باید به خانمها احترام بگذاریم بسیار خب

مهمانان برنامه: شما یکسری محدودیتها رو توی جامعه ایجاد می کنید که این محدودیتها فقط برای خانمهاست. میشه چند تا از محدودیتهایی رو که بخاطر تفاوت مرد با زن وجود داره برای آقایون بگید چون این دو تا با هم فرق دارند. آقایون دچار چه محدودیتهایی شدند؟

دکتر:تو نگاه من سیاستگذار یا تو نگاه عرف؟!

مهمانان برنامه: هردو!

دکترغلامی: من با عرف کاری ندارم من نگاه سیاستگذارانه رو میگم. من اگه یه پیرمرد خدای نکرده فحشا انجام بده یا یک پیر زن! فرقشون چیه؟ تو مجازات فرقش اینکه آقا علاوه بر مجازاتی که بخاطر فحشا می گیره کله اش رو می تراشند و یکسال هم تبعید میشه! اما خانم رو اون تراشیدن سر و تبعید رو نداریم! اسم این تبعیضه درسته؟! این خوبه یا بد؟

مهمانان برنامه: بحث آقای دکتر اینه که اساسا زن با مرد فرق داره. نمیشه محدودیتهایی که برای زن گذاشته میشه برای مرد هم بذارند!

مهمانان برنامه: همینکه گفتند زن و مرد باهم فرق دارند یک کلاهی گذاشتند سر ما خانمها! که شما با آقایون فرق دارید درنتیجه بروید کنج مطبخ بنشینید، در نتیجه بروید آشپزی کنید، در نتیجه کتاب فنی حرفه ای تون بافتنی باشد!

آقا من بعنوان یک خانم به شمای سیاستگذار که نشستی برای من کتاب فنی و حرفه ای نوشتی میگویم؛ سه سال تمام کل فامیل تلاش کردند من یک رج ببافم و یادبگیرم، نتونستم بجاش همون موقع میرفتم چوبکاری می کردم. شما وقتی سیاستگذاری میکنی برای کتاب درسی من به عنوان یک زن و سیاستگذاری میکنی برای کتاب درسی یک پسر، اون رو آزاد می گذاری توی همه حیطه ها بعد هم بهش میگی حالا اگر آشپزی هم کنی خیلی کار خوبی کردی.

مهمانان برنامه: کی تحمیل کرده اون خانم رو که بره بافتنی ببافه؟

مهمانان برنامه: کتاب درسی اش!

مهمانان برنامه: کدوم؟

مهمانان برنامه: همون راهنمایی ما،الان منتها عوض شده!

مهمانان برنامه: همه جای دنیا این هست. درکل دنیا اصلآ به دخترها و پسرها اسباب بازیهای متفاوت می دهند! چون بالاخره مغز مردانه نسبت به مغز زنانه متفاوت رشد می کند. بخاطر همین هورمونهایی که وجودداره [متفاوت هست]. در نتیجه بحث فنی حرفه ای و سیاستگذاری هایی که میگید به اون سمت میره!

مهمانان برنامه: من درمورد این هم بحث دارم!

مهمانان برنامه: آقای دکتر من میخوام اینو بپرسم؛ شما میگید چون بوکس حالا یه مقدار خشنه و زنانه نیست ما بودجه هامون رو برای سیاستگذاری روی اون ریل نبریم؟! یعنی هوشمندانه نیست این کار؟

دکترغلامی: ببینید یک مطلبی در فرمایش ایشون بود که من خیلی میخواستم پله پله بحث پیش بره، شما مطلب رو بردید به کنج مطبخ و آشپزی و… . از نظر دین یک خانم وقتی ازدواج میکنه وظیفه دادن یک لیوان آب و دست شوهرش نداره! خب! و لذا کنج مطبخ و آشپزی و اینها حرفهای خوبیه ولی علمی نیست!

مهمانان برنامه: جسارتآ همین دینی که میگه لازم نیست دست آقا آب بدهی، همین دین به آقایون میگه خیلی راحت میتونی طلاق بدی، مهریه اش رو بدی بگی برو به سلامت! دکتر این رو اگر اسمش رو بگین و بگین کجا استفاده میشه خیلی استفاده می کنیم خب!

مهمانان برنامه: همین الان تو مملکت خودمون آقا اراده میکنه میره دادگاه خانواده میگه میخوام زنمو طلاق بدم!

دکترغلامی: البته رشته من حقوق هست ولی شما اینقدر با اطمینان صحبت می کنید که انگار رئیس قوه قضائیه اینجا نشسته!

خب! ببینید بزرگوار برای گرفتن طلاق در کشور ما گواهی عدم سازش نیازه! اون دوره ای که مرد به زنش میگفت طلاقت دادم حداقل ۵۰۰ سال قبل بود! ما تو جمهوری اسلامی اینو نداریم!

تو اسلام هم نداریم! تو اسلام ما یک قاعده ای داریم تحت عنوان “قاعده لاضرر”، قاعده لاضرر چیه؟ اگرکسی یه جایی بخواهد حقی که شرع به او داده رو مورد سوءاستفاده قرار بدهد همون شرع حق رو ازش می گیره! مثال اذن پدر در نکاح دختره! دختر من میخواد ازدواج کنه، شرع به من اذن داده که به او اجازه بدهم که ازدواج کند. حالا اگر یه پسر خوب اومد خواستگاری دخترم همه چیزش خوبه من بیخودی مخالفت میکنم، بدون جهت اینجا قاضی به دختر من اجازه می دهد که بدون اذن من ازدواج کند. چرا؟ چون من حق ندارم با حقی که شرع بهم داده به او ضرر برسانم! طلاق هم جزء اینه. مطلقا این چیزی که شما فرمودید ما در اسلام نداریم ولی در جامعه داریم.

من یه وقتی به دانشجوها به شوخی میگفتم که این پدر و مادرهای عزیز و کم لطف ما، چراکم لطف؟ خیلی از پدر و مادرهای ما که ازدواج کردند توی خونه یکدانه نمد داشتند یا یک دونه کرباس داشتند. یا پاشون از این ور میزد بیرون یا سرشون از اون ور میزد بیرون! حالا الان سوال می کنند فرش ابریشم دستباف کدوم شهره؟

این اتفاقهایی که در حوزه ازدواج در کشور ما میفته اینها براساس اسلامه؟! پیامبر ما فرمود اگر یک جوانی آمد، ایمان داشت دخترت رو بده! ایمان داشت یعنی چی؟ یعنی یه آدم متخلقی که دارد تلاشش رو میکند. شاید الان بالفعل چیزی ندارد ولی جنمش رو نشون داده!

مشکل فرهنگی ما

سن ازدواج در کشور ما اسلامیه؟ شرایط ازدواج اسلامیه؟ مهریه ما اسلامیه؟ طلاق ما اسلامیه؟یک چیزهای من درآوردی از خودمون! در فرهنگ، ما ملقمه ای هستیم از ۵چیز! خودم رو عرض میکنم:

۱_میگم مسلمانم

۲_خیلی به گزاره های غربی علاقمندم!

۳_بالاخره یک سابقه ایرانی دارم،ملیت

۴_یک تبعات قومی و نژادی در بعضی از ماها هست

۵_عرف اجتماعی

بسیاری از موضوعاتی که در کشور ما اتفاق میفته وقتی میخواهند واکنش نشون بدهند تو این ۵ تا گزاره گیر می کنند. اسلام یک چیز میگه، غربی گرایی اش یک چیز میگه، قومیتش یک چیز میگه، عرف یک چیز و ایرانیتش یک چیز دیگه. بسیاری ازمشکلات جامعه ما مطلقآ اسلامی نیست.

اینکه زن بعد از اینکه شوهرش از دنیا میره و عده اش تموم میشه میخواهد ازدواج کند این عین دین است. الان نگاه کنید یک خانمی فرض بفرمایید ماه بعد از اینکه همسرش از دنیا رفت بخواهد ازدواج کند چیکارش می کنیم ما! ای بی وفای بی حیای … . بابا این بنده ی خدا نیاز جسمی و روحی به همسر دارد. ما کارهای خودمون رو به پای اسلام نگذاریم.

برم سراغ تبعیض، ما تبعیض دو جور داریم! تبعیض روا و تبعیض ناروا!

تبعیض ناروا اینکه شما دو بزرگوار الان مثلاً من معلمتون هستم هر دوتون برگه امتحانی تان را کامل مینویسید من به شما میدم ۲ به ایشون میدم ۱۷، میگن آقا هر دو کامله که! میگم نه من به ایشون نمیخام ۲۰ بدم! این میشه تبعیض ناروا.

تبعیض روا اینکه شما برگه تون عالیه و مال ایشون ضعیفه شما میشید ۲۰ ایشون میشوند ۲. خب اینم تبعیضه! تبعیض روا عیبی نداره. آنچه که در اسلام به مناسبت تفاوت بین زن و مرد در حقوق و تکالیف قرار داده شده اتفاقاً تبیعض های رواست! شما نگاه کنید به وظایف زن و مرد؛ مرد موظف است مایحتاج زندگی رو تامین کند، متناسب با شأن زن تا روز حیات او! دارم نظر اسلام رو میگم. اینکه در عرف چیکار می کنید پاسخش رو عرف باید بده! برداشتِ مخدش ما از اسلام چی بوده!

از اونور زن بر اساس نظر اسلام می تواند بابت شیردهی بچه اش از شوهرش پول بگیره بر اساس آیه قران! شیردهی! شستن و رُفتن و مطبخ به قول شما که هیچ! بابت اینها میتواند پول بگیرد. اگر شما در عرف کاری کردید که مرد به زن بگوید یک قِران بهت پول میدم باید تمام روز بشوری و بسابی و بروبی این عرف مخدوشه! همان مسئله شناختی ماست که ما در آن ضعف داریم!

معمولاً کلاسهای نظام حقوق زن که میخواهد برگزار بشه اول دوره، حالا اینو از باب مزاح عرض میکنم؛ درابتدای دوره خودم را به پسرها معرفی میکنم و میگویم من فلانی ام و حقوق زن میخوام بگم. میگن آخ جان تعدد زوجات و عقد موقت و …  !!خانمها اما در شروع دوره که من این بحث رو میگم همه خیلی ناراحت و اخمو  هستند! آخر دوره، آقایون میگن شما اینها رو برای خانمها که نمیگی؟ میگم چرا میگم. خانمها میگن نمیشه اینها رو برید تو تلویزیون بگید؟

عقد موقت اسلامی یعنی چی؟ کی، کِی، کجا، چطوری؟ آیا اسلام مجوز هوسرانی و شهوترانی رو صادر میکنه؟ اسلامی که میگه کسی که حیا نداشته باشد دین ندارد! میشه؟

مهمانان برنامه: من خیلی حرف دارم سر این بحث ولی چون از بحث حجاب خارج میشه و خواهش هم کردم که یکسری جلسات بگذارند درباره حقوق زن، سکوت میکنم! فقط گفتم اگه سکوت میکنم دلیل بر رضایت نیست!

دکترغلامی: اشکالی نداره.

مهمانان برنامه: شما گفتید که محدودیت روا و ناروا. الان یک خانمی مثلاً برای یک ورزش به قول دوستمون استعدادشون در یک ورزشی حالا نه اینقدر مردونه که اجازه ورود نداشته باشند، بعد شما گفتید که آزادی یعنی عدم ایجاد مانع برای رشد! الان این حجاب که اجباراً هم توی ایران حاکم هست مانع رشدش میشه. الان این محدودیت به نظر شما روا هست برای یک خانم؟ مثلاً چندین سال رقابت می کنند تا به رقابتهای جهانی برسند بعد در اون رقابتهای جهانی اجازه پخش بازیشون در ایران که کشور خودشونه پیدا نمی کنند.

دکترغلامی: خب این مانع رشدشونه؟ که مسابقه شون پخش نشده یا اینکه نمیتونن این ورزش رو انجام بدهند؟

مهمانان برنامه: خیلی جاهای دیگه.. مثالش ورزش بانوان بود دیگه.

مجری: بگذارید من با مثال برگردم به سوال خودم که شما میخواهید جواب بدهید. شما الان در جواب من یک مثال ورزشی که زدید مثال بوکس رو زدید! ولی الان ورزشهایی داریم که واقعا اگر حتی آقایان هم انجام بدهند خیلی مردانه نیست یعنی بیشتر زنانه است مثل ورزش باله! ورزش پاتیناژ، ورزش شنا، حالا شنا مردونه و زنونه داره. ولی ورزشهای اینجوری بیشتر زنونه است. ولی باز ما نمیتونیم داشته باشیم. ما تیم اسکیت داریم آقایان و خانمها شرکت می کنند بعد پاتیناژ که همونه فقط روی یخ انجام میشه فقط بخاطر مسئله حجاب نداریم این رو.

دکترغلامی: حالا اینکه جزئاً وارد یک ورزش بشویم که پوشش اون ورزش نمیتونه اون عدم مفسده رو نداشته باشد.

مجری: مشکل مل همون حجاب و محدودیت است که دارد ایجاد میکند.

دکترغلامی: دوره ما بچه ها که مقطع راهنمایی بودند یا میخواستند دکتر بشوند یا مهندس، یعنی علوم انسانی کارش بجایی رسیده بود که کسی که رشته اش انسانی بود، اگه ازش میپرسیدند رشته ات چیه؟ سعی میکرد موضوع رو عوض کنه. خب، الان کمتر شده ولی همچنان هست!

بچه ها توی دانشگاه میان در یک کلاسی که حوزه اش علوم انسانی هست شرکت می کنند. بعد میان مراجعه می کنند که علوم انسانی حوزه هاش چیاست. میگن ما امکان تغییر رشته داریم یا نه؟ چرا این اتفاق میفته؟

یه مثال:یه بچه ۶ماهه علاوه بر شیر مادر میتونه غذاهم بخوره! دوتا بچه میدهند به شما. به یکی از اینها چیپس می دهید با پفک، با نوشابه و پفیلا، به بعدی کشمش و خرما و مثلآ ماست و مویز واز این جورچیزا! این دوتا بچه رشد میکنن تا ۵سالگی. اون اولی که چیپس و اینها میخورد الان اگه بیای بهش بگی بیا خرما بخور چه حسی داره؟! و به این دومی اگه بگی بیای پیتزابخور چه حسی داره؟ مذاق این دو نفر رو شما مدیریت کردید دیگه! طوری مدیریت کردید که اولی حالش ازخرما بهم بخوره و دومی از پیتزا!

در کشور ما کجا یک شناخت درست برای فهم استعداد  و امکانات برای ورزش، برای رشته تحصیلی داریم؟رشته تحصیلی که اینقدر محل نیاز خانواده ها و اینقدر التهاب جامعه است الان چطوری انتخاب میشه؟! الان انتخاب رشته بچه های ما واقعیه و براساس استعداد و نیاز اون هاست یا نه مثلآ در علوم انسانی بچه ها میگن برویم حقوق که پزشکی انسانیه! یا این مشکلی که درتجربی بوجود اومده یعنی اینقدر مراجع زیاده که نمی دانند دقیقآ چیکارکنند!

اینکه هی میگم سیاستگذاری برای اینه! اون کسی که میخواد سیاستگذاری کنه باید فکر کند که در جامعه من افراد چگونه استعدادخود را کشف کنند؟! ما یک کسی رو میکنیم الگو یک جو شدید رسانه ای هم پشت سرش ایجاد میکنیم بعد میبینیم بخش عمده ای از جامعه دنبال اون فرد راه میفتند. این راه افتادن دنبال اون فرد اصلآ عادی نیست، اصلآواقعی نیست ولی شما این کار را کردی! یک الگو سازی کاذب کردی، همه فکر میکنند که مثلآ الگوی درست پسر اینه، الگوی درست دختر مسلمان اینه!

برای چی تب بازیگری اینقدر در کشور ما بالاست؟ جاهای دیگه دنیا برید ببینید آیا واقعآ به همین شدت هست؟ این فیلم معروف آقای مخملباف چی بود که خانمها می اومدن تست بازیگری می دادند؟ الان اسمش یادم نیست. برای چی اینقدر بواسطه اینکه بازیگرها رو البته محترمند بازیگران اما یک جاهایی بیش از حد و غیر متعارف اینهارو بزرگ میکنیم و در کنارش یک سری آدم نخبه یا حتی ورزشکار اونقدر بزرگ نمیشوند!

من میخوام عرض کنم خیلی از علائق و استعدادهایی که شما می فرمائید نتیجه شناخت دقیق استعداد خوب نیست، جوگیری است! این جوگیری کی خودش رو نشون میده؟ نگاه کنید به رشته های دانشگاهی! یک دوره ای یک مرتبه مهندسی، الان هم مواجهیم با پزشکی! تجربی بیشترین ورودی رو داره همه هم میخواهند پزشکی بخوانند. الان به هرکسی هم که بگی همین حرف شما رو میزنند. میگن خدا میدونه استعدادمن همینه!

اما اگه با همین آدم ۱۰دقیقه یک ربع حرف بزنی، اینکه دارم اینها رو میگم دارم خاطره تعریف میکنم نه اینکه تحلیل کنم ها! کلاسهای من غالبا حوزه ریاضی و تجربی اند! بچه ها که میان کرارا مراجعه میکنند آقا ما میخواهیم تغییر رشته بدهیم. چرا؟ چون تصویر درستی تا الان از علوم انسانی نداشتیم.

تبعیض روا و ناروا رو بگم خیلی طولانی شد عرضم ببخشید! ببینید اینکه ما فمنیست ها رو گفتیم بخاطر این بود که این مثال رو هم نیازی نباشد بگیم! فمنیستها که شروع کردند با ایده تشابه زن ومرد باکتاب خانم “ماری گارسون کراف” اونها که شروع کردند،کوتاه آمدند! چون فهمیدند اعتقاد به تشابه زن و مرد به جهت جسمی و روحی جواب نمیده. اینکه ما به زن بگیم تو موظفی به اندازه مرد برای تامین هزینه های زندگی تلاش کنی با مادری، با ایام خاص خانمها، باویژگی های جسمی متفاوت زن ومرد، اونها از مطالبه این مسائل کوتاه آمدند و معتقد به این نیستند.

حالا اگر دو تا خانم در یکجای دنیا دارند یک ورزش مردانه ای رو انجام می دهند تصویر ما از خیلی از کشورها و محدودیت هاشون حتی درحوزه ورزش و فدراسیونش واقعی نیست. همین الان فضای مجازی، هی میگن آقا شما چند تا کشور در دنیا رو می شناسید که بیان بازیهای جام جهانی رو پخش کنند؟ بسیاری ازکشورها پخش نمی کنند پولیه!ولی ما یک تصویری بوجود آوردیم که اگر در بازی یک دقیقه قطع بشه مثلآ ارسال تصاویر همه ناراحت می شوند. واقعآاینطوری نیست درهمه جای دنیا، پول میدید تصویر رو می بینید والا پخش مستقیم ندارند!

لذا میدیدند که ایرانیهای خارج از کشور برنامه هایی رواز طریق ۲۰۱۸ دنبال می کردند! بعد میگفتند خیلی از خارجی ها هم از این طریق! بواسطه اینکه ما چون تصویر نداریم فکرمیکنند در آمریکا خانمها در هر رشته ای در هر ورزشی هر جور میخواهند بپردازند، بپردازند! بعد ما یک تصویرنشان میدهیم که خانم میخواهد بره دریا مایوش باید اینقدر باشه، یک نفر وایستاده اونجاداره سانت میگیره! هیشکی باورش نمیشه! این تبعیض ناشی از اعتقاد ناصحیح به تشابه زن و مرد هست! ما در اسلام قائل به تشابه زن و مرد نیستیم، قائل به تساوی هستیم یعنی مقام انسانی زن و مرد مساوی هست اما حقوق و تکالیف دو جنس یکی نیست.

مجری: من این بحث رو که شروع کردم،من قبول دارم که تشابه وجود ندارد و تفاوت وجود داره و مثالهایی که من زدم در واقع مطابق با وضعیت فیزیکی و روحی خانمها هم هست! ومثل بوکس و کشتی و اینها ورزشهای خشنی نیست. شاید درباره اونها حرف شمارا بتوانیم بگیم درسته ولی اینکه چون خیلی از کشورها محدودیت دارند، ما هم محدودیت داشته باشیم که حالا خیلی استدلال خوبی نیست. من میگم یک ورزشی که می شود خانمها بازی کنند مثلآ، یک ورزشی رو در همون حالت داریم مثل اسکیت ولی همون ورزش رو وقتی میره روی یخ نمیتونیم داشته باشیم! فقط مشکل ما اینکه پوشش رونمیتونیم داشته باشیم.

دکترغلامی: حالا من یک نکته ای رو نگفتم یا کم گفتم! عرض کردم من وارد بحث تخصصی اش نمیخوام بشوم که فدراسیون که یه آدم که من اصلآ نمیشناسم اونجا کیه؟ اون میگه مثلآ این ورزش باشد اون ورزش نباشد، ملاک تشخیص رو نمیدونم من قانون پدر رو عرض کردم. قاعده اینه اگر یه رشته ای هست که خانمها هم میتونند بروند اون رشته و به ورزش بپردازند،این حدو د هم حفظ بشه، اینکه مانع نیست.

از اونطرف ورزش شنا رو مثال زدید؛ ما برای خانمها استخر داریم میتونند شنا بکنند. اما اینکه بگیم این خانم برود در مسابقات جهانی، این خانم که نمیتوند با حجاب برود و شنا کند این با دین ما جور در نمیاد ولی ورزش رو که منع نکرده! تو ایران این همه سالن ورزشی، اینهمه استخر بانوان هست بروند و شنا کنند و مسابقات داخلی هم میخواهند داشته باشند. درجلسه قبلی هم گفتید که فینال بانوان رو نشان نمیدهند تو ایران، اگر بخواهند نشان دهند اینها باید با حجاب بازی کنند. اگر نخواهند نشان بدهند میتوانند بدون پوشیدگی هم مسابقه را انجام بدهند دیگه مهم ورزش کردنه یا نشان دادن لیگ فوتسال بانوان؟! بفرمایید شما سوالتون رو بپرسید.

مهمانان برنامه: من سوالم این بود که شما از حدود و تکالیف این تساوی که صحبت کردید چرا الان برای خانمها آقایون حدود و تکالیف رو مشخص میکنند ولی عکس این ماجرا هم صحیح هست؟

دکتر: آقایان تکلیف خانمها را در کدام حدود مشخص می کنند؟

مهمانان برنامه: مثلآ قانون گذاریها، تو همین بحث ورزش.

دکترغلامی: قانون گذاری دست آقایان نیست. قانون گذاری را شرع انجام داده، منبع احکام ما قرآن و سنت است که خداوند گذاشته. الان یه گروهی مامور شدند که احکام رو استخراج کنند، جایی هم گفته نشده است که این احکام رو آقایان باید استخراج کنند.

مهمانان برنامه: احکام رو آقایون اجرا می کنند دیگه درسته؟

دکترغلامی:نه نه! الان قانون گذاری در کشور ما توسط کی اتفاق میفته؟ مجلس، مجلس الزامیست که آقا باشند؟ نه، حتی مجلس خبرگان الزامی نیست که آقا باشند. یک خانم مجتهده باشند میتوانند در مجلس خبرگان هم باشند.

مهمانان برنامه: ولی از یک نگاه دیگه میتوانیم بگیم که نگاه مردانه و خشن پلیس مابانه داره این کار رو انجام میده ولی نقش زنانه جامعه و اون بحث فرهنگی نادیده انگاشته شده است. یک نکته دیگه رو من میخوام اشاره کنم که تو دل همین بحث هست. ما قبلا به یک نهادهایی اشاره کردیم که بحث حجاب رو باید از لحاظ فرهنگی پیش ببرند و اینها کارشون رو انجام ندادن. پس چرا اینها دارند بودجه می گیرند؟ اینجوری هم نیست ما سمینار درمورد حجاب داریم نمایشگاه داریم برای لباس و… یعنی اینجوری نیست که کاملآ رها شده باشد. اونا دارند کار می کنند. من میگم نیایم بگیم اونها کار نکردند گشت ارشاد داره کار میکنه. من میگم اونها کارکردند اما گشت ارشاد شاید با این نوع برخورد داره کار اونها رو هم کمرنگ میکنه یا خیلی ضعیف جلو میبره! چرا نگاه مردانه گشت ارشاد؟

دکترغلامی: ببینید اینکه جلسه قبل هم عرض کردم به من الان بگین بیا گشت ارشاد رو طراحی کن بگو چیکار باید بکنند من قطعا طراحی ام چیز دیگه ای خواهد بود از اینکه کیا باشند چه آدمهایی چه جنسی چه رفتاری بکنند،پیشنهاد هم دارم.

مهمانان برنامه: بحثمون در گشت ارشاد اون نگاه مردانه است!

دکترغلامی: میخوام همون نکته رو عرض کنم اینکه شما اشاره کردید کسی نمیگه کاری انجام ندادند اونها. اما بحث عمده اینکه کار شایسته این موضوع چیه؟ یعنی اگه کاری شده بعد از ۴ سال یک خانم نباید برای اینکه دنبال یک لباس مناسب میگرده اینقدر تو بازارها سرگردان باشد؟! اما اگه یک خانمی لباس نامناسب هم خواست در اولین مغازه لباسش رو پیداکنه! این یعنی کاری که باید میکردیم را نکردیم، اگرچه زحمتهایی کشیده شده.

دوتا نکته مهم رو هم شما اشاره کردین بحث مردانه بودن قوانین هست. ببینید فمنیست های پُست مدرن یکی از اشکالاتشون که خیلی هم بیراه نبود این بود که می گفتند غلوم مردانه شدند. مثلآ میگیم انسان کیه؟ میگیم حیوان ناطق یعنی موجود حی اهل تعقل. اینجا فمنیستهای پست مدرن میگفتند برای چی گفتید حیوان ناطق؟ بگید حیوان عاطفی! چرا به نطق و عقل پرداختید که غلبه اش در مرد بیشتره چرا به عاطفه نپرداختید که در زن بیشتره؟! شما انسان رو هم که خواستید تعریف کنید به قید مردانه تعریف کردید نه زنانه! این ایرادات یه جاهایی وارده و یه جاهایی وارد نیست.

اما من عرض میکنم جمهوری اسلامی از ابتدایی که قرارشد قانون گذاری اتفاق بیفته آیا واقعآ یک طراحی ای شد که آقایان بشوند قانون گذار و نگاه امنیتی وارد بشه؟ که موضوع حجاب و پوشش به وزارت کشور بره؟! آیا این مدل طراحی شد یا اینکه در جامعه خود ما این اتفاق افتاد؟ ببینید یک بحث فرهنگی است الان خانمها در رشته های تخصصی باوجودیکه هم خانم داریم و هم آقا، بیشتر به کی مراجعه میکنند؟

مهمانان برنامه: آقایان.

دکترغلامی: الان اینجوریه! درحالی که در این حوزه اگرخانم متخصص هست طبیعتآ مراجعه به او در اولویت است دیگه. پس این یک بحث فرهنگی دارد و مربوط به انقلاب اسلامی هم نیست و در طول زمان بوجود اومده. این ظلمی است که به زنان شده، یعنی به خانمها گفتند واین رو باوراندند که شما نمی توانید، شما جنس دومید، شماباید پشت سر بایستید، شماباید… .

خب این اتفاق افتاده، اما آیا جمهوری اسلامی توانسته این طرز فکر را در این ۴۰ سال برطرف کند؟ نه! یک اتفاق بدی دراین ۴۰ سال رخ داده فهمیدن اشتباهه اما متاسفانه وقتی خواستند براش راه حل ارائه کنند فکر کردند باید با قانون درستش کنند. لذا ما تو این ۴۰ سال کلی قانون تصویب کردیم که مثلا یک جوری به زور زنها رو محور کنه و حاکم کنه اما جواب نداد. نمونه بگم طولانی نشه! نمونه ش قباله ازدواج از سال ۶۲! اومدن از سال ۶۲ در قباله ازدواج شرط گذاشتند اگر آقا همسر دوم بگیرد، اگر آقا اینجوری بشه اونجوری بشه ما به خانم حق طلاق می دهیم. اما مسئله خانمها حق طلاق بود واقعا؟ شهید مطهری میگه هر وقت مردها آگاهتر شدند حقوق زنها بیشتر رعایت شد! هر وقت مردها بی انصاف تر و جاهل تر شدند حق زنها بیشتر ضایع شد!

ما مشکل رو فهمیدیم اما راه حل درستی برایش پیدانکردیم. این در مورد حقوق زن هست نه فقط حجاب! شما یک قانون بگذاری و زن ها را در موضعی بگذاری که راحت بتوانند حق طلاق بگیرند یا مردها رو بگذارند پشت میله های زندان، بعدش؟ آیا الان مشکل حل شده نسبت به ۳۰سال قبل؟ مشکلات خانواده های ما کمتر شده یا بیشتر؟

مهمانان برنامه: پس یه برنامه اضافه بشه برای آگاه سازی مردان جامعه.

مجری: استاد راهکاری که شما میگید درواقع برای حل این مساله، خانمها گروه هدف نیستند بیشتر آقایان گروه هدفند که با آگاه سازی آقایون مسئله حل شود!

رساله حقوقی امام سجاد راه حل مشکلات

دکترغلامی: امام سجاد(ع)در رساله حقوقشون می گویند برعکس کارهایی که ما در جمهوری اسلامی داریم می کنیم میگن به زنها تکالیفشون رو بگید و حقوق مردها رو و به مردها تکالیفشون و حقوق زنها رو بگویید. یعنی چی! یعنی من بروم بگم آقا تکالیف تو اینهاست حقوقتم اینهاست! میگم چقدر تکلیف دارم چقدر حق دارد! به همسرم میگم تکالیف تو اینهاست حقوق شوهر تو اینهاست! به هم که می رسند دوتا موجودند که نسبت به هم احساس بدهی می کنند.

ما چکار میکنیم؟ خانمها رو میاریم میگیم حقوقتون اینهاست، تکالیف مردهاتون اینهاست بدونیدها! آقایون رو میاریم میگیم حقوقتون اینهاست تکالیف خانمهاتون اینهاست بدونیدها! دو تا موجود رو میندازیم به جون هم! بالاترین آمار خشونت در امریکا مربوط به دهه هفتاد است! دهه ۷۰ چه دهه ایست؟ دهه ای است که فمنیستهای رادیکال در امریکا _زنهای سفید پوست متوسط تحصیل کرده متوسط به بالا_ یک جنبشی راه انداختند که فقط هم به درد خودشون میخورد، تحت عنوان رادیکال فمنیسم.

اینها هی به زنها اومدن گفتن حقت، حقت، حقت، … مردها که از راه میومدن میگفتند حقم حقم حقم … اونوقت مردها اولین واکنششان چی بود؟ خشونت! بالاترین آمار خشونت علیه زنان زمانی بود که زنان بیشتر می گفتند حقم! این همان اشتباهی است که ما داریم می کنیم.

مهمانان برنامه: چون نگاه مردانه در جامعه حاکم است ناخودآگاه اون چیزهایی که آقایون باید طلب کنند از بچگی بهشون آموزش داده میشه!

دکترغلامی: اینو می پذیرم چون الان به یک آقا بگیم حدیث بخون میگه اگه قرار بود زن بر کسی غیر از خدا سجده کنه بر مرد سجده میکرد. هر کس هم که سواد خواندن نوشتن و خواندن هم نداشته باشد این حدیث را حفظ است! بعد بهش میگم این حدیث روهم شنیدی؟ ” ما اکرم النساء الّا الکریم و ما أهانهنّ الا اللئیم” اینو شنیدی که جز آدم کریم و بلند مرتبه به زن احترام نمیگذاره و جز آدم پست و دَنی کسی به همسرش بی احترامی نمیکنه! اینم شنیدی؟ میگه نه مگه همچنین چیزی هم داریم؟

من این رو بگم سوال بعدی رو بپرسید. جهت تغییر مذاق؛ موضوع نفقه رو تو یه دوره ای میگفتم آقایون بودند، یه آقایی جلو نشسته بود بعد من گفتم گفت بله حالا ما نفقه بدیم وظیفه زنها چیه؟ اینجوری کرد (حرکت دست به اشاره اینکه برو بابا) گفتم ناراحت شدی؟ گفت اینجور که مشخصه ما مردها خلق شدیم جسارتاً برای حمّالی! (البته این عبارت او بود) گفتم راستش رو بخواهید همینه! نفقه اسلامی!

مجری: عرضم بحضورتون آیات حجاب رو همونطور که عزیزان میدونن سال ۵ هجرت نازل شد. حالا ۶ سال قبل از رحلت پیامبر(ص) تا اونموقع زنها، زنان مسلمان شرعاً موظف به حفظ یا رعایت حجاب نبودند، شاید مخاطب ها این سوال رو داشته باشند که پس میشه مومن بود و حجاب نداشت! این چطوریه؟ و اینکه حالا آیه نازل شد که “یا أیها النبی قل لازواجک و بناتک أن یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ذلک أدنی أن یعرفن” این آیه نازل شد که همگانی هست و نه فقط مختص أمهات مومنات باشد. برای کل جامعه، برای کل امت اسلام هست! و حالا بعدش در روایات اهل سنت داریم از انس ابن مالک که عمر بن خطاب هر برده خانمی که می دیدند حجاب داشت ولو مسلمان، اونها رو می زد. خالا ضرب و شتم به اون معنایش نه! به معنای تنبیه کردنی که متوجه بشوند به معنی اینکه مقابله می کردند که شما چرا حجاب بر سر داری! این حجاب مختص زنان آزاده است، زنان حرّ است! این شبهه هم مطرح میشه که چطور اونها مگه مسلمان بودند و چرا نمیتوانستند حجاب داشته باشند؟

دکترغلامی: دوتا نکته شد. یک نکته اینکه مخالفت با یک موضوع قبل از حکم یا بعد از حکم؟ قرآن میگه که ربا نگیرید ولی چیزهایی که تا الان گرفتید رو خدا بخشید. یک چیزی که در جریان است از این به بعد دیگه نگیرید! اینکه یک کسی مومن بوده و حجاب هم نداشته آره ولی بعد از اینکه حکم دین را فهمیدیم دیگه تکلیف داریم.

در مورد کنیزان التفات کنید که با برادران اهل سنت در مورد اینکه اختلاف داریم سر این موضوع و همین عملکرد که حجاب برای کنیز ممنوعه یا مباحه! متعدد داریم. یک کتابی هم داریم که دانشجویی داره زحمت میکشد مال پایان نامه اش بوده در مورد همین که چاپ کند. ما مستندات متعددی داریم که آنچه در میان برادران اهل سنت هست در مورد ممنوعیت حجاب کنیزان ما از نظر اسلام این را قبول نداریم و از نظر شیعه قبول نداریم و اونها با ما اختلاف نظر دارند اما با همه سوال شما میخواهم اشاره کنم به کتابی که خیلی سر و صدا کرد در همین موضوعی که مطرح شد، کتابی تحت عنوان “حجاب شرعی در عصر پیامبر(ص)” .

مجری: قبلا هم اشاره کوتاهی بهش شد.

دکترغلامی: حالا اگر اجازه بدهید الان بگم این موضوع رو چون احساس میکنم خیلی به صورت کم لطفی برخی دارند با این کتاب نسبت به موضوع حجاب برخورد میکنند. من سه نکته در مورد این کتاب میخوام بگم، بعد کتاب معرفی میکنم با مناظره با فرد نویسنده!

نقدی بر کتاب حجاب شرعی در عصر پیامبر

آقای ترکاشوند که این کتاب رو نوشتند یک جمله ای در نمایه کتاب گفتند من اون جمله رو نوشتم که بخونم. اون اینکه این کتاب فقط برای استفاده شما محقق دینی عرضه شده است از انعکاس مطالب کتاب و درج خبر درباره آن مگر در کتب تحقیقی و پایان نامه پرهیز گردد. بعد این کتاب در ۱۰۱۷ صفحه در فضای مجازی به صورت نامحدود توزیع شد! افرادی کتاب را خواندند یا از کتاب مطلع شدند که برخی واقعاً اطلاعاتشون مربوط به این حوزه ها نزدیک به صفر است!

این نکته اول بود که خود ایشون اقرار میکند که نوشتم برای تحقیق دینی. اما در مورد خود کتاب، یک نکته در مورد ترجمه های ایشون در خود کتاب میگم و یک نکته هم در مورد ادعاهایشان. یکی اش رو هم از رو میخونم! توی ترجمه کلمات، ایشون به شدت زحمت کشیده یعنی کمتر کتابی بوده که نبیند ولی متاسفانه یکی از آفتهایی که در کارهای علمی ما رو تهدید میکند مصادره به مطلوب است یعنی ما یک چیزی رو قبول داریم وقتی میریم تحقیق کنیم تمام مطالبی رو که تحقیق میکنیم رو یک جوری تلفیق میکنیم، یک جوری تفسیر میکنیم که آنچه را که قبول داشتیم تایید کنه!

ایشون در کلمات میگردن یک معانی برای کلمات پیدا میکنند که واقعاً انقدر بعضی هاش ضعیف و قابل مناقشه است که دیگه نیازی به مراجعه به کتب لغت هم ندارم. چهارتا مثال میگم:

۱.یکی “جَیب” است، جیب به معنای گریبان است. ایشون اینقدر میگرده تا بگه یک کسانی در جایی گفتند به هر شکافی جیب گفته میشه! بعد میگیم سندش کو؟ میشه کتب لغتی که در زمانی که قرآن نازل شده یک لغت معنایی داشته ما این کلمه رو از همون موقع از همون افراد نقل کردیم. من میگم نه! من اینو قبول ندارم. ما گاهی از اوقات میگیم زبان عربی، میگم این کلمه معنایش اینه! میگه من قبول ندارم!

با یک بزرگواری مناظره میکردیم بحث تاریخی بود می گفتند اینجا فلانی اینو گفته میگفت من قبول ندارم. گفتم یعنی ما میتوانیم بگیم اول حضرت ابوالفضل (ع) بودند بعد پیامبر(ص)، بعد حضرت آدم بعد…. ما اینجوری قبول داریم؟! میشه من چیزی رو که قبول ندارم، چیزی رو که در طول تاریخ همه متخصصان این رشته بهش اشاره کردند قبول نداشته باشم؟

۲.”خِمار” به معنای پوشش هست. خمر چرا میگن خمر شراب حرامه چون روی عقل پوششی می اندازد و عقل را از کار می اندازد! ایشون سند میاره تا بگه خمار به معنای پوشش نیست! میگم اینهمه سند و فلان و … شما از کجا اینو میگی؟

۳.”ساق”؛ ساق از مچ پا تا زانو رو میگویند، ایشون میگه ران هم جزء ساق هست! یکی از مراجع فعلی یک صحبتی کردند و یک مطلبی گفتند از اون صحبت این یک برداشتی میکنه! مطلقاً این معنا از اون صحبت برداشت نمیشه! یعنی تمام کتب لغت معنای ساق را غلط گفتند. یکی از مراجع فعلی که فارسی زبان هست ایشون صحبتی کرده که از اون برداشت کرده وگرنه اونم نمیشه برداشت کرد.

۴.مثال چهارم کلمه ” عورت” است؛ عورت جلسه پیش عرض کردم یعنی هر چیزی که آسیب پذیره! مورد نگرانی است و باید ازش نگهداری کرد! بعد میگه عورت ” إنّ بیوتنا عوره” خونه هامون بی سرپناهه! عورت جسارتاً صرفاً به معنی آلات و جهاز تناسلی است! چرا؟ اینها رو میگه چون از قبل بسته که اثبات کند زن می تواند آستین کوتاه بپوشد و گردنش رو هم باز بگذاره! اینو گذاشته وسط، بعد کلمات رو شروع میکنه به معنا کردن.

نکته بعدی اینکه درباره عبارت “و قواعد من النساء” (خانمهایی که به سنی رسدیند که امید به ازدواج ندارند) ایشون میگه نه قواعد به معنای زنهای ناامید از ازدواج نیست، قواعد هر خانمی است که توی خونه باشد! نتیجه، ایشون در صفحه ۶۱۱ کتابش میگه اینها می توانند حتی جلوی نامحرم بطور کامل برهنه بشوند! والقواعد من النساء که میگه یَزَعنَ ثیابعنَّ از نظر ایشون یعنی یک خانمی که به سنی رسیده که دیگه نمیتواند ازدواج کند یعنی سنش رفته بالا میتواند جلوی نامحرم عریان شود.

آیه ۳۱ سوره نور میگه ” لایبدین زینتهن” این خانمها زینت هاشون آشکار نکنند مگر برای این افراد، ایشون در صفحه ۵۶۰ کتابش به اینجا میرسه که خانمها میتوانند در مقابل محارم حتی عریان شوند! در مقابل محارم! عبارت ایشون برداشت این میشه.

مثال سوم برای اینکه اثبات کند زنها در اون زمان حجاب نداشتند میگه زنها در صدر اسلام و زمان پیامبر (ص) لباسها دوخته نبود! پارچه بوده فقط. خب! بعد ما سوال میکنیم میشه پارچه باشد ولی دوخت و دوز نباشه؟ دوخت و دوز پیچیده تره یا پارچه بافی؟ به این کاری نداریم. در زمان پیامبر (ص) ۶۹ جور مورخین نام بردند از لباسها! اگر دوخت در کار نبود، تفاوت این لباسها با هم در چیه؟ فقط در اینکه این پارچه رو از اینور می اندازند اونو از اونور به اینور؟ این شد ۳ تا بقیه اش؟ ۶۹ جور پوشش داریم.

جالبه ایشون میگه لباسها رو وصله میکردن. میگیم وصله کردن نوعی از دوختنه دیگه. میگه نه! وصله می کردند ولی نمی دوختند صفحه ۲۹۴ کتاب! و باز جالب اینکه خود ایشون تو کتاب ادعا میکنه که لباس اشراف اونموقع چنین و چنان بوده! لباسهای فاخری رو نام میبره که اصلاً نمیتونه آویزون باشه چون پارچه رو میتونی فقط به خودت آویزون کنی!

و آخرین نکته از کتاب ایشون که از رو بخونم تا معلوم بشه ایشون ضمن اینکه خیلی برای اون کتاب زحمت کشیدند ولی متاسفانه به جهت علمی و روشی به شدت دچار مشکل هست. یک کتابی داریم فردی بنام محمدبن محمدبن اشعث اون رو نوشته بهش میگن” اشعثیات” بعضی ها هم میگن”جعفریات” اون کتاب نظراتش خیلی مخالف نظر ایشونه(یعنی ترکاشوند). ایشون برای اینکه اون کتاب رو بزنه میگه اصلاً بزرگان شیعه و صاحبان کتب شیعه توجهی نکردند به او، عبارات خود ایشون رو بخونم! صفحه ۶۵۸ میگه فقها و محدثان امامیه مذهب از قدیم الایام به کتاب اشعثیات روی خوش نشان نمی دادند و در واقع به دلیل ضعف آن جزو کتب متروک بحساب می آمد بطوریکه در وسائل الشیعه نیز از آن استفاده نشده و سرانجام حسین نوری روایت آن را در “مستدرک الوسائل” جای داد.

ایشون میگه توجه نمی کردند به اون کتاب، چرا؟ چون مطالب کتاب جعفریات به شدت تو موضوع حجاب متقن است و ایشون نمی تواند ردش کند! پاسخ عبارت ایشون رو ببینید؛ آقا بزرگ تهرانی در کتابش میگه علامه مجلسی و شیخ حرّ عاملی رساله وسائل الشیعه ای که ایشون گفت استفاده نکرده با وجود جستجوی فراوان به نتیجه این گتاب را بدست نیافتم و خداوند آن را برای محدث نوری صاحب مستدرک الوسائل ذخیره نموده و الخ.

ایشون گفت وسائل الشیعه استفاده نکرده دیگه چون این کتاب رو تحویل نمی گرفته. صاجب وسائل الشیعه شیخ حرّ عاملی در ج ۱۰ کتاب در صفحه ۳۲۰ یک روایت از کتاب اقبال نقل میکنه. اونجا وقتی میرسه به عبارت این کتاب میگه روایت عظیم الشان کتاب جعفریات! خب اینکه انسان دنبال اثبات یک مطلب باشه و حاضرباشه اینقدر مطالب رو قلب کند و جابجا کند!

من یک کتاب معرفی کنم، میخواستم یک ۲۰۰-۳۰۰ صفحه ای بنویسم در پاسخ اون کتاب یک فردی بنام آقای دکترحسین سوزنچی یک کتاب نوشتند ۸۳-۸۴ صفحه بیشتر هم نیست اون کتاب ۱۰۱۷ صفحه ای رو با همین کتاب نقد کردند! کتاب “حجاب در آیات و روایات” نوشته حسین سوزنچی! باز بیننده ها اگر علاقمند بودند، یک مناظره ای هم آقای دکتر سوزنچی با آقای ترکاشوند داشتند که این رو در فضای مجازی با یک جستجوی ساده میتوانند پیداکنند و ببینند حجاب در صدر اسلام چگونه بوده و مسلمانها با حجاب چطوری برخورد می کردند! من احساس کردم این کتاب رو خیلی ها این ور و اون ور مطالعه کردند و هی سوال میپرسند، گفتم یک کتاب و مناظره هم معرفی کنم که کسانی که علاقمندند ببینند چقدر صحبتهای آقای ترکاشوند در آن کتب متقن است، مراجعه کنند به این کتاب بنظرم خالی از لطف نباشد.

مجری: من برداشتی که از این جلسه کردم این بود که شما هم با ما موافقین که به هر حال حجاب نوعی محدودیت هم هست و این شعار که حجاب محدودیت نیست و مصونیت است خیلی شعار کامل و درستی نیست در واقع.

دکترغلامی: اما عرض کردم با این توضیح که ما محدودیتهای مختلف رو با اراده خودمان مثل تحصیل در زندگی می پذیریم. اصلاً انسانها در روال زندگی در حال هزینه اند دیگه حتی در امور معنوی! میگیم این هزینه رو میکنیم این فایده رو میگیریم. حجاب اگر فوایدش رو ببینیم اون محدودیتش اونقدر محدود میشه که انگار کأن لم یکن است و کسی که گفته حجاب محدودیت نیست منظورش این بوده که منافع حاصل از محدودیت نسبت به منافع حاصل از مصونیتش قابل مقایسه نمیباشد!

مجری: آقای غلامی جلسه قبل بیشتر درباره کلیات حجاب بحث کردیم. بعد از برنامه هم با دوستان بحثی داشتیم و دوستان قبول کردند که حجاب در کشور ما قانون است حتی برای غیرمسلمانها. اما [سوالی که در این رابطه مطرح است اینست که] چرا وقتی یک فرد هنرپیشه یا ورزشکاری از کشور خارج میشود و در مسابقه یا جشنواره ای حاضر میشود، حتی اگر نماینده رسمی جمهوری اسلامی هم نباشد ما از او انتظار داریم که باحجاب باشد و اگر احیانا عکسی از او بیرون بیاید که در آن مجامع حجاب را رعایت نکرده است، با او برخورد میشود و مورد هجمه قرار می گیرد. از طرف دیگر وقتی یک خارجی برای ورزش یا چیز دیگری به ایران میاید، انتظار داریم قانون کشور ما را رعایت کنند ، اما اگر یک بازیگر ایرانی به خارج برود، انتظار نداریم قانون آنجا را رعایت کند. یعنی انتظار داریم باز هم درکشور دیگر، قانون کشور ما را رعایت کند!

عبارت ” حجاب اجباری ” یک مغلطه است
دکتر غلامی: بسم الله الرحمن الرحیم و سلام. قبل از پاسخ به سوال شما دو تا تذکر را که در جلسه قبل هم مطرح کردم دوباره مطرح می کنم. تذکر اول اینکه: شاید برای بعضی سوال پیش بیاید که در این شرایط اقتصادی، اینها چقدر دلشان خوش است که دارند راجع به حجاب صحبت می کنند. [میپرسند] آیا درحال حاضر بزرگترین مشکل، حجاب هست؟ من قبلا هم عرض کردم که نه بزرگترین گناه، بدپوششی است و نه تنها گناه. اما اینکه یک مسئله اجتماعی سیاسی اقتصادی ما را از بقیه مسائل دور کند حرف درستی نیست.

تذکر دوم مربوط به عبارت حجاب اجباری است که ما جلسه پیش خیلی سعی کردیم بگوییم که چیزی به نام حجاب اجباری نیست ولی گویا سعی مان باطل بوده و شما بزرگواران اصرار دارید که این کلمه را تکرار کنید. حجاب از سنخ عقیده است و عقیده اجبار بردار نیست.

مجری: به هرحال اجباری است دیگر؟

دکترغلامی: باید بگوییم حجاب قانونی. مثال چراغ راهنمایی را زدم جلسه پیش و گفتم ساعت سه نیمه شب به چراغ قرمز می رسم و کسی هم در خیابان نیست، اینجا چون اعتقاد دارم توقف نمی کنم، چون قانون هست توقف می کنم. نمیگوییم چراغ قرمز اجباری. می گوییم چراغ قرمز قانونی.

مهمانان برنامه: این بازی با الفاظ هست آقای دکتر.

غلامی: ببینید شما وقتی در جامعه حجاب را قربه الی الله رعایت کنید اجر معنوی میبرید و اگر از ترس قانون رعایت کنید اجر معنوی نمی برید. پس بازی با الفاظ نیست.

مهمانان برنامه: ببینید اونجایی که امام میگویند رد شدن از چراغ قرمز حرام است، در جامعه اسلامی دارند قانون را به حلال و حرام گره می زنند. یعنی اگر ناظر قانونی هم نباشد باید قانون را رعایت کنم. همین رو شیفت بدهید به حجاب.

دکترغلامی: خب شما تشرف ببرید یک کشور غیر اسلامی. اونجا چراغ قرمز نیت قربه الله رعایت می شود؟ درسته که در جامعه اسلامی به خاطر قانونگذار قوانین حیثیت شرعی پیدا می کنند. ولی شما همین دو گزینه را بردارید ببرید توی فرانسه. توی فرانسه که ایستادن پشت چراغ قرمز حکم واجب و حرام ندارد!

مهمانان برنامه: خب ما هم همین را میگوییم که چون [حجاب] یک امر شرعی و عقیدتی است و توش باید نیت قربه الی الله باشد نباید به قانون تبدیل شود.

مهمانان برنامه: حجاب یک پدیده اجتماعی است ما نیاییم در این برنامه مدام بگوییم پدیده ارزشی. در شرع هم حجاب تحمیل نشده بلکه توصیه شده است.

غلامی: مگر پدیده های اجتماعی و ارزشی دو مفهوم متناقض با همدیگر هستند؟ من چند مثال برای شما بزنم که یک پدیده ای هم [می تواند] ارزشی باشد و هم اجتماعی؟

“مسئله حجاب” درحال حاضر ماهیت سیاسی دارد
مهمانان برنامه: ببینید استاد آنچه که ما سرش نظر واحدی داریم این هست که حجاب در جامعه موضوعی است که اشتباه فهمیده شده است. ما حجاب را تبدیل کردیم به یک مسئله سیاسی اجتماعی. درصورتیکه حجاب یک مسئله فرهنگی آموزشی است. و اینجا همان نقطه ای است که هم جمهوری اسلامی اشتباه کرده و هم مسیح علی نژاد. هردو موضوع را سیاسی کردند. و هیچ کدام هم نمی توانند مردم را با خودشان همراه کنند. هیچ کدام مردم را با خودشان هراه نمی بینند چرا؟ چون هیچ کدام مسئله را درست نفهمیدند! مثل این میماند که من مشکل عروقی داشته باشم و بروم پیش دکتر اعصاب.

غلامی: اینکه می فرمایید درست تبیین نشده را قبول دارم ولی اینکه سیاسی نیست را خیر. حجاب یک پدیده چند بعدی است. بحث فرهنگی آموزشی اش به خود فرد برمیگردد. ولی اینکه می خواهد با چه پوششی در جامعه حاضر شود و بطورعمدی میخواهد توجه دیگران را به پوشش خود جلب کند، اینجا دیگر حجاب یک مسئله فرهنگیِ فردی نیست. بعدا درباره اینکه حجاب یک امر خصوصی است یا عمومی بیشتر صحبت خواهیم کرد.

زنان بدپوشش در جاده تهرانقم و یک جای دیگر هست که فردی می خواهد بوسیله پوشش، یک امر دیگری را در جامعه سیاسی نهادینه کند. مثل اتفاقی که در اندلس افتاد و عده ای تصمیم گرفتند عمدا با بدپوششی یک اتفاقی را رقم بزنند. مثلا یک اتوبوسی را در جاده قمتهران گرفته بودند که اینها خانم هایی بودند که از تهران می رفتند قم با پوشش های نامناسبی در شهر تردد می کردند تا بعداز ظهر. و عصر هم با همان اتوبوس برمی گشتند تهران. خب آیا الان می توانیم بگوییم حجاب یک مسئله فردیِ فرهنگی است. خیر حجاب برای این وضع نشده ولی بعضی از پوشش، این استفاده ها را می کنند. اینکه جمهوری اسلامی حجاب را سیاسی کرده است خیر. ولی یک عده ای سیاسی اش کردند. من الان با حکومت مشکل دارم میشینم فکر میکنم چه کاری کنم حال جمهوری اسلامی را بگیرم؟ میبینم با بدپوششی میتوانم. این نماد نشان دادن مخالفت با جمهوری اسلامی است.

مجری: آقای دکتر عموم جامعه اینگونه نیستند.

غلامی: میخواهم بگویم پس از حجاب استفاده سیاسی هم میتوان کرد. حتی استفاده اقتصادی میشود کرد. طرف میبیند از یک پوششی میتواند نفع اقتصادی ببرد. مسئله حجاب در وهله اول یک مسئله اجتماعی است اما میتواند خاصیت سیاسی، اقتصادی اجتماعی هم پیدا کند.

مسئله حجاب در وهله اول یک مسئله اجتماعی است اما میتواند خاصیت سیاسی، اقتصادی اجتماعی هم پیدا کند.

مقایسه اوضاع حجاب در ایران و کشورهای مسلمان همسایه
مهمانان برنامه: قطعا همینطوره. ولی شما کشورهای همسایه را ببینید. عراق افغانستان و پاکستان. در هیچ کدام حجاب اجباری نیست، ولی چون آنها هم جوامع اسلامی هستند برای همه آنها هم این توطئه وجود دارد که بخواهند به همین سمت ببرند. اما فرق ایران در این موضوع اینست که وقتی انقلاب شد حضور زنان درانقلاب نقطه قوت انقلاب شد. اما همین زنان الان شدند نقطه ضعف انقلاب و پاشنه آشیل! چرا؟ چون یک قوانینی هست که همین زنان باهاش مشکل دارند. به خاطر قوانین و فقه مردانه ای که برجامعه حاکم شده و موجب شده مسئله ای بنام حقوق زنان شکل بگیرد. شما اگر تشریف برده باشید عراق یا کشورهای همسایه، آنجا هم بی حجابی دارد بیشتر میشود ولی مثل ایران بحرانی نشده است، درصورتیکه آنجا هم این توطئه ها وجود دارد. چرا چون از اول نیامدند مسئله زن را آنقدر بزرگ کنند و بگویند این نقطه قوت من است که حالا نتواند از پسش برآیند.

غلامی: سه تا نکته در فرمایشتون بود. گفتید کشورهای اسلامی همسایه که این کشورها اسلامی نیستند. کشور اسلامی یعنی کشوری که معتقد باشد احکام اسلامی را میخواهد پیاده کند. درحالیکه اینطور نیست و همین الان در کشورهای همسایه مثلا در بحث حقوقی، شرعیات را دارند از بقیه جرائم و مجازات جدا میکنند.

مهمانان برنامه: من بحث حقوقی اش را نگفتم به لحاظ فرهنگی گفتم. بالاخره بیشتر مردمشون مسلمانند.

مسلمان بودن مردم، نشان دهنده اسلامی بودن کشور نیست
غلامی: نظام فرهنگی شان را هم عرض میکنم. الان در آذربایجان ۹۰ درصد مردمشان مسلمانند، ولی سیاست هاشان کاملا لائیک هست. پس صرق مسلمان بودن مردم یک کشور نشانه اسلامی بودن آن کشور نیست. کشور اسلامی کشوری است که میخواهد قوانین اسلامی را پیاده کند. نه عراق نه افغانستان نه پاکستان و آذربایجان هیچ کدام نه ادعایی دارند و در مقام عمل هم اسلامی هستند.

نکته دوم اینکه گفتید آنها اسلامی اند علیه آنها هم توطئه هست که من قبول ندارم. علیه آنها توطئه نیست. در کشور ما هنوز تحریم های آمریکا اجرا نشده، نخست وزیر عراق گفت ما موافق نیستیم ولی همراهی میکنیم! و پاکستان هم که برادر تنی آمریکاست!

مهمانان برنامه: در مسائل فرهنگی بالاخره داره برایشان توطئه میشود. اینهمه محصولات فرهنگی دارد برایشان تولید میشود!

غلامی: عراق و افغانستان تهدیدی برای آمریکا نیستند و اصلا در حدی نیستند که بخواهند تهدید باشند نه به جهت اقتصادی و نه به جهت سیاسی. کشورهای تابعی هستند. اون کشوری که برای امریکا ایجاد دردسر میکند ماییم که این واضح است. در ماهواره چند شبکه عربی داریم برای عراق؟ و چند شبکه فارسی داریم برای ایران؟ لذا اینکه آنها مثل ما هستند محل تامل است.

نکته سوم اینکه میگویید زنها نقطه قوت بودند کمی قبول دارم و کمی قبول ندارم. امام میفرماید تاثیر زنها در انقلاب از مردها بیشتر بوده ست. چرا؟ چون اگر مردها بیایند برون و زنها نیایند، ممکن است مردها را هم شُل کنند. اما اگر زنها بیایند مردها حتما میایند. اما اینکه زنها پاشنه آشیل شدند و فقه ما مردانه است رو بهش ان قلت دارم. بعد از انقلاب هرچه قانون گذاری شده در حوزه مردان و زنان بیشتر به نفع زنان بوده است.

مهمانان برنامه: خب پس یک جلسه بگذاریم راجع به حقوق زن در ایران و اسلام صحبت کنیم.

غلامی: در این ۴۰ سال اتفاقا اشتباه ما این بوده است که، ما تصور کردیم مشکل زنان حقوقی وقانونی است و هی خواستیم با قانون بهش قوت بدهیم. این اشتباه است. اما اینکه زنان پاشنه آشیلند و تهدید انقلابند رو قبول ندارم. خیلی از خانم هایی هستند که پوششان با شما فرق دارد، به انقلاب پایبندند. یک نمونه اش سفر رهبری در سال ۹۱ به بجنورد است. آنجا آقا در دیدار با روحانیان یک بحثی را مطرح کردند که خب آنجا خانم هایی بودند که کف دستشان نوشته بودند جانم فدای رهبر و روی صورت هم پرچم ایران داشتند و حتی بعضی شان گریه هم میکردند. خب آقا گفتند میشود این خانم را برانیمش و این حقه که برانیمش؟ و آنجا این شعر را خواندند که ای شیخ آیا هرآنچه می نمایی هستی؟ من این را که زنان پاشنه آشیل انقلابند و اونها الان دارند برای ما دردسر درست میکنند را قبول ندارم.

ضرورت شناخت اولویت های بانوان
اما اینکه آیا مدیریت امور بانوان در کشور درست اجرا میشود یا خیر سر این ان قلت دارم. مثلا الان بحث داریم که خانم ها وزیر بشوند. آیا الان مسئله خانم ها این هست که وزیر بشوند؟ یک وقتی یک کسی به ما گفت اگر شما مدیر اموربانوان باشد چکار میکنید؟ گفتم اگه دستم باز باشه و پولم زیاد باشه هزارتا مجتمع ورزشی فرهنگی تفریحی ویژه بانوان میزنم. باید فضایی باشد که زنها تحرک داشته باشند و بعنوان زن راحت باشند. فضای جامعه ما خیلی وقتها به زنها اجازه زن بودن نمی دهد. این خیلی موثر تر است تا اینکه ۲۰ تا زن فرماندار شوند.

مهمانان برنامه: آقا دکتر خیلی تاثیر دارد. فضای سیاسی ما مردانه و خشن است اگرزنها حضور داشته باشند فضا تلطیف میشود و فرهنگی میشود.

غلامی: خب چرا رای نمی دهید که زنها نماینده مجلس بشوند؟

مهمانان برنامه: آقای دکتر توی دانشگاه ما میخواهیم یک فعالیت دانشجویی انجام بدهیم نگاه آقایان به ما تحقیرآمیز است چه برسد به اینکه بخواهیم برویم مجلس. من خودم به زن رای نمیدهم بروند مجلس چون فکر میکنم در قد و قواره ی نمایندگی نیستند…

غلامی: این از حقارت آدمهاست. من خودم گفتم در این برنامه غیر از مجری هیچ مهمان آقایی حضور نداشته باشد. من طرفدار اون نگاه نیستم. این ناشی از کوچک بودن آدمهاست. فقط آدم حقیر از تحقیر کردن دیگران لذت میبرد.

چرا سلبریتی ها در خارج از کشور باید حجاب داشته باشند
(رو به مجری) حالا بپردازیم به سوال شما. اینکه سلبریتی می رود اونجا باید حجاب داشته باشد و یا کسی از آنجا میاید باید حجاب داشته باشد؛ ببینید اینجا چند تا نکته هست که باید موردتوجه قرار گیرد.

حجاب به مسلمانان اختصاص ندارد
۱)آیا حجاب فقط مال مسلمانهاست؟ یعنی ما طوری صحبت میکنیم که حجاب فقط مال مسلمانهاست ولاغیر. ادیان اصلی یعنی مسیحیت، یهود، اسلام و زرتشت در همه حجاب آمده و اگر بیشتر از اسلام نباشد کمتر نیست. در میان آیین های انسان ساز مثل کنفوسیوس ها، برهمایی و بودیسم حجاب و پوشش مطرح است. در میان ملل یعنی به اعتبار سابقه فرهنگی مثل ایران باستان، مصر باستان،چین باستان و یونان باستان اینها همه حجاب و پوشش را داشته اند. یعنی اگر کسی وارد ایران میشود مثل این نیست که گویا قبل از ورود به مرزها طبیعت گرا و عریان بوده ویک دفعه که می رسد به لب مرز میگوییم باید حجاب و پوشش داشته باشی. اینطور نیست. حجاب به مسلمین اختصاص ندارد.

مهمانان برنامه: به مدل اسلامی اش بله اختصاص دارد. خیلی از خارجی هایی که وارد میشوند دین ندارند لائیکند.

مهمانان برنامه: استاد بحث حجاب بحث ستر است…

غلامی: اتفاقا حجاب سر در میان یهود، مسلمان، مسیحی و زرتشت هر سه وجود دارد. توصیه میکنم بحث حجاب در غرب را از کتاب ویل کاکس ببینید. از ۱۵ قرن قبل از ولادت حضرت مسیح تا حداقل قرن ۱۹، ببینید حجاب زنها در غرب حتی حجاب سر به چه صورت بوده است، نه فقط حجاب به معنای پوشش بدن، فقط ببینید حجاب سرشان چقدر بوده است.

این مطلب را هم ببینید: تاریخچه حجاب در ایران و جهان از دوران باستان تا اکنون + تصاویر مستند

تفاوت الزام به حجاب و الزام به بی حجابی
۲) نکته دوم اینکه ببینید تفاوت الزام به حجاب و الزام به بی حجابی در چیست؟ فرق اینکه یک نفر میاد میگوییم حجاب داشته باش و یک نفر می رود اونجا میگویند حجاب نداشته باش تفاوتش در چیست؟ یک نفر مسیحی یا یهودی است و یا قائل به حجاب نیست و میخواهد بیاید به ایران، ما میگوییم قانون ما پوشش است، حجاب کن . قانون ما با عقیده اش ضدیت ندارد بلکه غیریت دارد. و ما درواقع بهش می گوییم کاری که نمیکردی را انجام بده. کار خلاف عقیده را بهش تحمیل نکردیم. اما اگر یک ایرانی برود خارج و بهش بگویند حجاب نداشته باش، این قانون با عقیده او ضدیت دارد نه غیریت.

مهمانان برنامه: ببخشید وقتی به حجاب عقیده ندارد چی؟

غلامی: ببخشید ملانیا ترامپ به حجاب عقیده دارد؟ وقتی می رود واتیکان یه چیزی می اندازد روی سرش.

فرانسه طبق قانون اساسی اش حق منع حجاب را ندارد
۳) نکته بعدی تفاوت در مبانی است. این نکته را هم در پرانتز عرض کنم که میفرمایید فرانسه حق الزام به بدپوششی ندارد ولی ما حق الزام به پوشش را داریم، پس ما هم حق نداریم پوشش را الزام کنیم! این درست نیست و اتفاقا فرانسوی ها براساس قانون اساسی شان اصلا حق ندارند بدپوششی را الزام کنند چون یک مبنایی برای قانون دارد که نمی تواند حجاب را منع کند. ولی ما براساس قانونمان میتوانیم حجاب را الزام کنیم.

فرانسوی ها براساس قانون اساسی شان اصلا حق ندارند بدپوششی را الزام کنند چون یک مبنایی برای قانون دارد که نمی تواند حجاب را منع کند. ولی ما براساس قانونمان میتوانیم حجاب را الزام کنیم.

مهمانان برنامه: قانون ما براساس شرع و قرآن است دیگر. خب در شرع هم داریم که اگر قانونی موجب گریز شهروندان از دین بشود میتونیم جلویش را بگیریم

غلامی: کجای دین این را داریم؟

مهمانان برنامه: خب عقلا میشود اثباتش کرد

عقل شما یا عقل من؟ کدام ملاک است
غلامی: خب عقلا میفرمایید عقل شما یا عقل من؟ نشسته بودم توی تاکسی راننده آهنگی گذاشته بود گفتم میشه قطع کنید پرسید حرامه؟ گفتم بله. گفت: درسته براساس قرآن و سنت حرام است ولی باید به عقل و اجماع هم دقت کنیم. تعجب کردم که راننده تاکسی چقدر اطلاعاتش خوب است. شک هم کردم معنیش را دقیق بداند. پرسیدم ببخشید منظورتان از عقل دقیقا کدام است؟ گفت: همین عقل ماها. عقل شما میگوید نگذارید عقل من میگوید بگذارید. پرسیدم حالا کدام عقل حاکم است؟ گفت ولش کنید برویم سر اجماع. وقتی همه فامیل میگویند حلال است یعنی حلال است دیگر. کدام عقل است که حاکم است؟ آن عقلی است که بی پیرایه است و تحت تاثیر چیزی قرار نگرفته است. وگرنه به عقل من باشد خواندن نماز صبح هم خیلی زحمت دارد. اگر این عقل باشد هر روز باید احکام اسلامی را تغییر دهیم. چون هرکسی از یک چیزی خوشش میاید.

کدام عقل است که حاکم است؟ آن عقلی است که بی پیرایه است و تحت تاثیر چیزی قرار نگرفته است. وگرنه به عقل من باشد خواندن نماز صبح هم خیلی زحمت دارد. اگر این عقل باشد هر روز باید احکام اسلامی را تغییر دهیم. چون هرکسی از یک چیزی خوشش میاید.

مهمانان برنامه: من گاهی به زنانی که می خواهند مادر شوند و بچه داری کنند و چادری هم هستند میگویم ببین ما نباید موجب وهن به حجاب بشویم. اگر نمیتونی هم بچه داری کنی و هم چادرت را نگه داری یک مانتوی پوشیده بپوش. قضیه حجاب هم همینه. ما به یک خارجی که اصلا اعتقاد ندارد و از طرفی میگوید به آزادی عقیده من بعنوان انسان باید لحاظ شود میگوییم حجاب داشته باش

غلامی: شاید طرف طبیعت گرا باشد، آزاد است عریان بیاید؟

اگر طرف قبول نداشته باشد بحث قانون مطرح میشود. شما می روید خارج از کشور رانندگی سمت راست است میتونید بگید من قبول ندارم میخواهم سمت چپ رانندگی کنم؟ قانون یک مبنایی هم دارد که وقتی کسی وارد کشور میشود ما از او چیزی میخواهیم که با عقیده ش غیریت دارد ضدیت ندارد. اما اگر در خارج از کشور به من گفته شود که حجاب نداشته باش با عقیده من ضدیت دارد.

جایگاه اجتماعی اشخاص، الزاماتی بهمراه دارد
اما درمورد بازیگرها.(رو به مجری) فرض کنید شما میشوید کاندیدای ریاست جمهوری. آیا حریم خصوصی که شما دارید با ما شش نفر مساوی است یا خیر؟

مهمانان برنامه: قطعا فرق دارد

غلامی: شما مجبورید حریم خصوصی تان را بازتر کنید. مردم حق دارند از شما بیشتر از ما ۶ نفر بدانند. چون شما خود را در معرض یک موضوعی قرار دادید و یک شخصیت حقوقی پیدا کردید.

مثال دوم؛ من یک آدم معمولی ام با یک خانه خیلی مجلل، ماشین مدل بالا و لباس های فاخر با درآمد حلال وخمس و زکات هم میدهم. شما نمی توانید به من ایراد بگیرید. ولی من اگر استاندار شوم حق استفاده از آن خانه و ماشین و پوشش را ندارم. حقوقم هم حلال است خمس و زکاتش را هم پرداخت کردم اما حق ندارم استفاده کنم چون پذیرفتم یک مسئول حکومت اسلامی باشم. با پذیرش یک عنوان یک امر حلال برمن حرام میشود.

حالا ما ۷ نفر از کشور خارج میشویم. هرطور بخواهیم لباس میپوشیم و رفتار میکنیم . اتفاقی که برای مردم عادی میفتد و کسی هم کاری ندارد بهشان. ولی یک وقتی ما بعنوان یک شخصیت حقوقی می رویم حالا ورزشکار، بازیگر یا دانشمند. اگر آن شخصیت حقوقی را که به اعتبار منافع این کشور برای شما ایجاد شده را پذیرفتید باید به الزاماتش پایبند باشید. و لذا اگر کسی به عنوان فردی عادی خارج شد[مخیر است] همانطور که الان خیلی ها نه در کشور دیگر بلکه در هواپیما پوششان را تغییر می دهند. آیا کسی به آنها کاری دارد؟ اما اگر قبول کردید در جایگاهی قرار بگیرید الزامات آن جایگاه را باید رعایت کنید.

مجری: شما گفتید خارجی که میاید ایران حجاب با عقایدش مغایر نیست. درصورتیکه خیلی از خارجی ها حجاب را نماد جنسیت گرایی می دانند. یعنی میگویند با حجاب جنسیت بولد میشود. و برای همین است که بسمت منع حجاب می روند. البته ما با این مخالفیم ولی بهرحال این نشان می دهد پشت این کار هم عقیده ای وجود دارد. خوب فردی که در کشوری هست که این عقیده در آن حاکم است چرا باید در ایران آن را بپذیرد.

غلامی: ببینید این کشورها اصلا این حق را ندارند که حجاب را منع کنند و در راسشان هم فرانسه است. از سال ۱۹۸۹ در مدرسه گابریل هاوز این قضیه آغاز شد که ۳ دانش آموز دختر با حجاب رفتند و این بحث ها شکل گرفت. تا ۱۵ مارس ۲۰۰۴ که فردی بنام برنارد استاسی از طرف ژاک شیراک مامور شد تا گزارشی آماده کند و در نهایت به قانون منع حجاب منجر شد. آیا قانون منع حجاب را مردم فرانسه تایید کردند که شما میفرمایید مردم فرانسه بخاطر قانون کشورشان وقتی میخواهند به کشور ما بیایند به یک چیزهایی ملزم میشوند؟

مجری: خب در پارلمان تصویب شده دیگر. پارلمان را هم مردم انتخاب می کنند. نمیشود بگوییم قبول ندارند.

غلامی: خوب مجلس ما قانون حجاب گذاشته آیا قانون مردم عادی را ملزم میکند که در کشور دیگر حجاب را رعایت کنند؟

مجری: ببینید بعضی کشورها عقیده دارن حجاب نماد جنسیت است و وقتی میایند ایران، حجاب مخالف عقیده شان است [و اتفاقا غیریت دارد با عقیده شان]

غلامی: یک کشور نام ببرید برای این موضوع!

مجری: در فرانسه یکی از مبانی تصویب این قانون نماد جنسیت است.

غلامی: الان یک خانم توی خیابان روسری داشته باشد باهاش برخورد می کنند؟

مجری: برخورد نمی کنند ولی در قانونشان منع حجاب تصویب شده است.

غلامی: ببینید ما تصور میکنیم در خارج از کشور قانون، الزام به بدپوششی است. همچین قانونی هیچ جای دنیا نداریم و قانون نوامبر ۲۰۰۴ هم اینست : منع استفاده از نمادهای مذهبی در کالج ها! حالا نماد مذهبی چیست؟ کلاه یهودی، ستاره داوود، صلیب مسیح، حجاب اسلامی و دستار هندوها است. در اکتبر ۲۰۱۰ روبنده را منع میکنند. [علاوه بر فرانسه] هلند، آلمان و بلژیک هم ممنوعیت هایی گذاشتند. ولی اینکه یک خانمی با پوشش مشابه شما برود به کشور آنها هیچ مخالفتی با قانونشان ندارد.

مخالفت با قانون منع حجاب در فرانسه
الان ما دوتا بحث داریم:۱- آیا خوبه که الزام کنیم؟ ۲_ آیا کشورهای دیگر میتوانند حجاب را منع کنند؟ که گفتیم نمیتوانند و همین مقداری را هم که فرانسه ممنوع کرده با قانون اساسی و قوانین بین المللی مورد پذیرش فرانسه در مغایرت است. همین الان در فرانسه حقوقدانانی هستند که از سال ۲۰۰۴ دارند میگویند این قانون با قانون کشور فرانسه در تعارض است.

مجری: الان زنانی هستند در کشورهای دیگر مثل مردان لباس میپوشند، مدل موهاشون را مردانه می زنند و میگویند میخواهند زنانگی شان به چشم نیاید، الان اون بیاید ایران ما قانون خودمان را بهش تحمیل میکنیم.

مهمانان برنامه: حتی در کشور خودمان هم خیلی ها حجاب را دوست ندارند نه تنها اعتقاد ندارند دوست هم ندارند. رعایت میکند ولی تحت فشار هست

مهمانان برنامه: و اینها اصلا اعتقاد دارند که خدا موها را آفریده اصلا چرا باید بپوشانندش.

مهمانان برنامه: اصلا ریشه های حجاب بد خیلی چیزها می تواند باشد مثل فساد اخلاقی، تربیت غلط، جوزدگی و غربگرایی. همه ی اینها هست. ولی چطور شده که قبل از رفع کردن همه ی اینها الزام را قرار دادند.

وقتی رعایت قانون، اختیاری شود
غلامی: حالا درباره حجاب در ایران در جلسه قبل گفتیم که ما حق مطلب را در زمینه شناخت ادا نکردیم. اما اگر به هر دلیلی یک چیزی قانون جامعه شدآیا ما میپذیریم که افراد براساس علایقشان نسبت به الزام یا عدم الزام آن تصمیم بگیرند و رفتار کنند یا نه؟ آیا می پذیریم که امری که قانون جامعه است را کسی به صرف اینکه میگوید من دوست ندارم قانون را رعایت نکند؟

مهمانان برنامه: اینجا قبول کردیم حجاب یک مسئله ارزشی است، حالا این مسئله ارزشی را ما خیلی به زیبایی باید رواج داده شود. ما به بدترین وجه ممکن داریم ترویجش میکنیم.

غلامی: ما الان قوانینی داریم که قبلا نبوده . مثلا قوانین جزایی سال ۱۳۹۲ که قوانین جزایی خوبی در کشورهایی دیگر اجرا میشد که ما آمدیم جایگزین کردیم و داریم استفاده میکنیم. مثل مجازات های جایگزین حبس یا تعویق صدور حکم یا … . کسی منکر این نیست که قانون میتواند عوض شود. ولی بپذیرید که اگر قانونی که الان قانون است کسی به صرف اینکه دوست ندارد رعایت نکند آنوقت سنگ روی سنگ بند نخواهد شد. یعنی آدم ها به این نتیجه برسند که اگر صلاح دانستم فلان قانون را رعایت میکنم اگر صلاح ندانستم خیر. بطورمثال در بعضی ادارات بعضی کارمندان رشوه میگیرند و بهشان هم که میگویی توجیه شان اینست که حقوقی که میگیرم به اندازه زحمتم در این اداره نیست. این آدم از اونی که دزدی میکند و می داند که دزد است خطرناک تر است. نفر اول خطای خودش را میفهمد ولی دومی تصور میکند محق است. اگر این باب شود که طرف بگوید دوست ندارم و انجام نمی دهم ممکن است خیلی از عناوین قانونی دیگر هم برایش این اتفاق بیفتد.

مهمانان برنامه: خب استاد الان مگه اینطور نیست؟ مرم براساس قانون عمل میکنند یا هرکس هرجور دوست دارد عمل میکند؟

غلامی: افراد براساس اشتباهی که نسبت به قانون دارند جور دیگری دارند عمل میکنند. ولی در اینکه ریشه این اشتباه چیست جلسه قبل مفصلا توضیح دادیم.

مهمانان برنامه: چرا تجدید نظر نکنیم در این قانون؟

غلامی: ما الان سر اینکه مجلس چکار باید بکند یا نهادهای دیگر چه وظیفه ای دارند که بحث نمی کنیم. الان یک مثالی بزنم که با شما همراهی کنم؛ درکشور ما متولی حجاب وعفاف وزارت کشور است. واقعا حجاب موضوع امنیتی است که به وزارت کشور واگذار شده است؟ اولین اتفاق مثبت اینست که این را از وزارت کشور بگیرند و بدهند به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. بنابراین جای این اشتباه دیده شده و لذا من با خیلی از حرف های شما موافقم. ولی شما یک صحبت درست را مبنای یک برداشت نادرست قرار دادید.

مهمانان برنامه: چرا ما این رو به وزارت فرهنگ نمی دهیم و از حالت عرفی و قانونی خارج نمیکنیم؟

غلامی: حالا در رابطه با اینکه گفتید این مسئله ارزشی است و قانون نباید داشته باشد. من از شما سوال می کنم ما بگوییم برای حجاب قانون نداریم و نهادهای فرهنگی شروع کنند به کار کردن، پس مردم فعلا در مورد پوشش الزامی ندارند. فرهنگی کار کنیم ببینیم در نهایت چه چیزی درمیاید و بگویم مردم شما هرطور دلتان خواست؟

مهمانان برنامه: خب بیاییم بگوییم روانشناسان اجتماعی جلسه بگذاریم و به مردم بگوییم در این چارچوب میتوانید آزادی داشته باشید. تنوع پوشش داشته باشید

غلامی: خب روانشناسان اجتماعی مشروعیت نظرشان از کجا آمده؟ الان نماینده های مجلس که با رای مردم وارد مجلس شدند و قانون گذاشتند را قبول نداریم، بعد روانشناسان اجتماعی بیایند و قانون بگذارند را قبول میکنیم؟

مهمانان برنامه: ببینید این قانونی که هست دیگر جواب نمی دهد.

مهمانان برنامه: ما نمیگوییم بی قانونی باشد، چون اگر بی قانونی باشد اوضاع از این چیزی که هست خیلی بدتر میشود. ما میگوییم قانون باشد ولی یک مقدار تلطیف شود.

غلامی: چطوری باشه؟

مهمانان برنامه: یعنی فرهنگ سازی باشه

غلامی: خب قانونه چطوری باشد؟

مهمانان برنامه: یک کمی از اینی که هست آزادانه تر باشد

غلامی: چقدر؟

مهمانان برنامه: هرکسی با هرعقیده ای یک سری محدودیت ها را رعایت کند و آزادانه در جامعه حضور پیدا کند.

غلامی: با چه مبنایی باید محدودیت را رعایت کند ؟

مهمانان برنامه: گفتیم خب قانون کشور هست به هرحال باید رعایت شود.

غلامی: خب الان قانون را داریم. شما الان قانون را بخواهید عوض کنید و هر قانونی بخواهید بگذارید من از شما سوال میپرسم مبنایش کجاست؟ الان مبنای قانون گردی صورت و دستها تا مچ است. بعد شما قانون را برمیدارید و میگویید تا اینجا [ وسط سر] اشکالی ندارد من میپرسم بقیه ش پس چی؟

مهمانان برنامه: نه برخورد الزامی را بردارید

غلامی: خب برخورد الزامی را برداریم چی بجایش جایگزین کنیم؟ برایش راهکار بدهید

مهمانان برنامه: شناخت و فرهنگ سازی

مهمانان برنامه: من راهکار بدهم برایش؟ ببخشید من مسئله را جای دیگری میبینم. مردم میگویند ما نیاز به امنیت داریم، امنیت هم یعنی احساس نکنم اون بالادستی دارد اختلاس میکند یا خلاف دیگری انجام میدهد. تو حیطه های مختلف نیازهای من برطرف بشود. چطوری است که خیلی ها میروند در خارج از کشور، به قوانینش تن میدهند، میگویند این دارد به نیازهای من جواب میدهد، رفاه و امنیت من را تامین میکند من هم میگویم پس به قوانینت تمکین میکنم. ولی الان طرف میاد میگه آقا هیچ کجای مملکتت درست نیست بعد به من گیر دادی؟ خب نکن دیگه گیر نده. تو که همه چیت خرابه بگذار این یکی هم خراب باشد.

مهمانان برنامه: وقتی قانون میشود و میرود در سیاست گذاری مردم میگویند مگر اونهای دیگه را درست کردی که حالا من به حرفت گوش بدهم.

غلامی: یعنی مردم میگویند حجاب مشکل فرهنگی است و وقتی اقتصاد خراب میشود میگویند به فرهنگ هم کار نداشته باش؟

علت اصلی مشکلات اقتصادی
بگذارید یک گلایه کنم از مردم، ببینید مردم میگویند ما مشکلاتی داریم. یک سوال ما موشک سازی را کی شروع کردیم؟ بعد از جنگ. الان جزو کشورهای برتر جهان در زمینه موشک سازی هستیم. خودروسازی را کی ما شروع کردیم؟ ۷۰ سال پیش، یعنی از قبل از انقلاب. ولی اون چیزی که میسازیم اصلا ماشین نیست و قیمتش هم که خوب بصورت روزافزون است. خوب ما چرا در موشک سازی که تکنولوژی بسیار پیشرفته تری دارد وضعیت بهتری داریم؟ مسئله مدیریت است.

ما در مدیریت موشک سازی یک فضایی حاکم کردیم ولی در مدیریت خودروسازی یک فضا. موشک سازی همیشه یک مدیریت داشته آن هم نیروی نظامی است ولی خودروسازی چطور؟ دست دولت هاست. دولت ها قوانین کی را اجرا میکنند؟ مجالس را. مجالس و دولت ها را چه کسانی انتخاب میکنند؟ نمیخواهم بگویم دولت ها هیچ کاره هستند و کلا مردم مقصرند، سوالم اینست که مردم انتخاب کننده مجالس و دولت ها هستند و همین فسادهای اقتصادی که میگویید غالبا در سیستم بانکی اتفاق می افتد و همه زیر نظر بانک مرکزی است که رییسش توسط وزیر اقتصاد معرفی می شود. الان غیر از منتخبین مردم، در انتخاب مسئولین نظام بانکی چه کسی اثر دارد؟ بعد چرا اینطور میشود؟ مثلا شورای شهر میخواهیم انتخاب کنیم، ورزشکار، هنرمند نمیخواهم شهر خاصی را بگویم ولی آیا اینها حل کننده مشکلات شهرها هستند؟

مهمانان برنامه: این درست که مردم در انتخاب هاشون باید دقت کنند اما این هم در نظر داشته باشید که مردم بی اعتماد شدند.

غلامی: مردم الان کلی متولی پیدا کردند. من هم مردم را در اتوبوس و تاکسی دیدم و میبینم و باهاشون حرف زدم. ازشون هم میپرسم .اسم طرف برای انتخابات اعلام شده، رفتی تو گوگل زدی هیجی ازش نشان داده نشده، فقط از سر لجبازی رای دادی. بعد چرا توقع دارید همه چیز درست بشود؟ من نمیگویم همه نماینده ها بدند. نه خیلی هاشون هم خوبند و باسوادند. یعنی من با راننده های تاکسی صحبت میکنم آخرش همشون میگویند باید سطح خودمان را بالا ببریم و باید بیشتر دقت کنیم. لذا اینکه شما میگویید مردم، من باهاش مسئله دارم. چون شما الان میگویید مردم این را میگویند و من میگویم نخیر آن را میگویند.

مهمانان برنامه: بینید من حرفتان را قبول دارم ولی نقش نخبگان را هم بیاوریم وسط. حجاب را الان یک عده میگویند فرهنگی است. یک عده میگویند اجتماعی و یک معضلی شده است. حالا ما نشستیم اینجا هی میگوییم هیچ کس هیچ کاری نمیکند. ما بیاییم یک برنامه ۱۰ ساله بنویسیم برای اینکار.

غلامی: یک کتابی از آقا هست بنام اشک باید رازدار باشد. حضرت آقا در ایام ریاست جمهوری به روحانیون حوزه علمیه میگویند به کسی برنخورد نمیشود در ایام ماه ذی حجه یعنی قبل از محرم همه یک جا جمع شوید و در مورد یک موضوع واحد در ماه محرم صحبت کنید؟ درمورد یک موضوعی که مسئله مردم است. نمیشود واقعا در یک دهه محرم همه منابر به سراغ پوشش بروند؟ نه حجاب بلکه پوشش.

مسئله حجاب را نباید با خودِ حجاب حل کنیم
ما مشکلمان این هست که میخواهیم مسئله حجاب را با خود حجاب حل کنیم. این غلطه. ما یک اصلی داریم به نام حیا که عام است. حیا یک حسی است که انسان با رعایتش از ملامت و سرزنش فرار میکند. یعنی الزامات قانونی و عرفی را رعایت میکند. این میشود حیا. امام صادق (ع) میفرمایند اگر حیا نبود کسی به قولش وفا نمیکرد. حیا گزینه هایی دارد که یکی اش عفاف است و عفاف ۵ بخش دارد که یکی اش حجاب است. عفاف ۵ بخشش نگاه کردن، حرف زدن، راه رفتن، آرایش کردن و پوشش است. یعنی اگر حیا را و عفاف را حل کنید حجاب خودبخود حل میشود. و ما دیگر با خانم های محجبه و غیر عفیف روبرو نمیشویم. خانم حجاب دارد ولی با آرایش. حجاب دارد ولی عفاف ندارد. لذا هر عفیفی محجبه است ولی هر محجبه ای عفیف نیست.

اینکه نخبگان بیایند خیلی خوب است. مشکل ما شناخت و گفتگوست. اینکه کسانی بیایند و بنشینند صحبت کنند. شاید طرفین حرف همدیگر را قبول نکنند ولی در عوض بهش فکر میکنند. اینکه نخبگان گفتگو کنند خوب است اما اینکه قانون را بخاطر اینکه یک عده نمیخواهند گفت و گو کنند تعطیل کنیم امکان پذیر نیست. ما در علم حقوق میگوییم قانون بد از بی قانونی بهتر است.

مهمانان برنامه: خوب قانون بد نگذاریم ولی فکر چاره کنید که ۵ سال دیگر دوباره اینجا ننشسته باشیم

غلامی: خوب این جلسه ای که دورهم نشستیم و گفتگو کردیم یعنی به اینکه برای حجاب باید گفتگو و چاره اندیشی کرد معتقد بودیم. این جلسات اصلا نباید الان برگزار شود من خودم به شدت به صداوسیما انتقاد دارم. یک وقتی به دوستان میگفتم که سال ۵۸ انقلاب پیروز شده بود و پایه های انقلاب به شدت روی هوا بود. در تلویزیون آقای کیانوری، شهید بهشتی و آقای مصباح می نشستند مناظره میکردند. الان سال ۹۷ هست و پایه های جمهوری اسلامی از وسط کره زمین ردشده.(یعنی محکم شده) ما میگیم توی تلویزیون درباره موضوعاتی که خط قرمز است مناظره برگزار کنید. ما اگر در تلویزیون مرتب و بصورت زنده در این مناظره برگزار کنیم نتیجه گفته شدن حقایق همان میشود که شما گفتید.

مجری: خوب من برای جمع بندی اگر بخواهم برگردم به همان موضوع حجاب قانونی که باهاش بحث را شروع کردم، چرا ما در ایران با اکثریت مسلمان قانون برای حجاب داریم، ولی در سایر کشورهای مسلمان مثل عراق و مالزی قانون نداریم ولی مردم حجاب را رعایت میکنند؟

فحشا در کشورهای اسلامیِ بی قانون
غلامی: رعایت نمیشود در ترکیه و مالزی. مالزی حتی در فحشا با کشورهای فیلیپین و ویتنام درحال رقابت هست. ترکیه ۲۰۱۶ حدودا ۴میلیون دلار از فحشا درآمد کسب کرد. حالا اینکه چرا حجاب قانونی نیست علتش این است که در قانون اساسی که نوشتند نخواستند احکام اسلامی را پیاده کنند. برای همین بسیاری از قوانینشان براساس اسلام نیست. اینکه شما الان میبینید در کشوری مثل آذربایجان که درصد مسلمانانش از پاکستان هم بیشتر است ولی مسابقاتی در این کشور برگزار میشود که کشورهای غربی هم جرات برگزاریش را ندارند. ما در جهان کشور اسلامی که مجری احکام اسلامی باشد غیر از ایران نداریم. و اونهایی هم که اکثریت مسلمان هستند به لحاظ نظریات سیاسی هیچ کدام در مقابل قدرتهای سیاسی نایستادند که اقتضائات ما را داشته باشند.

مهمانان برنامه: آیا این کشوراسلامی نسبت به کشورهای غیراسلامی موفق تر تونسته باشه؟

غلامی: بله، همین الان حرف های اقتصادی که زدید نمیدونم خبر دارید یانه، ما الان جزو ۲۰ اقتصاد برتر دنیا هستیم. این گرفتاریهای اقتصادی شما را گیر نیندازد. ما خیلی از راه اقتصاد را رفتیم ویک قدم دیگر داریم تا انقلاب اقتصادی رخ بدهد. لذا ما را با عراق و افغانستان و پاکستان مقایسه نکنید. شما تشریف ببرید به این کشورها و وضع اقتصادی و وضعیت رفاه این مردم را ببینید.

ولی یه سوالی هست اگر شد بپرسید که ما بواسطه اسلام یا حجاب عقب نیفتادیم؟

ادامه دارد…

ماجرای آیت الله طالقانی و حجاب اجباری
مهمانان برنامه: درسال۶۳ که قانون اجبار حجاب تصویب شد، یکی از علما اعتراض کردند که حتی در روزنامه ها هم چاپ شد که حجاب برای زن مسلمان هم اجباری نیست، چه برسه به اقلیت های مذهبی! حتما آن هایی که اعتراض کردند آینده را می دیدند، نواقصش را می دیدند، نه اینکه بخواهند حکم شارع و حکم اسلام را تغییر دهند. قضیه شرایط زمانی هست.

دکتر غلامی: این مطلب مال ۲۰ اسفند ۵۷ هست و متعلق به آیت الله طالقانی است ولی متاسفانه آن چیزی که گفته شده درباره ایشان اشتباه است، شما اگر روزنامه اطلاعات این تاریخ را ببینید عنوان و محتوای مطلب چیز دیگری است.
منتها اینکه فقها در حکمی اختلاف کنند، ما نمی توانیم برویم نظر فقهای مختلف را بگیریم [برای اجرا در جامعه اسلامی]. قاعده این است که نظر فقیه حاکم را بگیریم. آیت الله طالقانی هم نظر امام را تایید کردند. حالا می توانید روزنامه را بگیرید و ببینید [که آیت الله طالقانی موافق بودند یا مخالف]

مهمانان برنامه: من روزنامه را دارم الان اینجا متنش را، یک جایی هم دارند که از امام می پرسند و عبارتی دارند که ظاهرا می گویند زنها لخت می آیند. بعد از آن غائله هایی که به خاطر حجاب اجباری اتفاق می افتد، تجمعاتی که شد و حمله هایی که به خانم های بی حجاب شد، در نشستی در فروردین ۵۸، یک خانمی از امام خمینی می پرسند نظر شما چیست؟ امام می گویند: نظر ما همان بود که آقای طالقانی گفتند.
نظر آقای طالقانی هم هست اگه بخواهید من می خوانم. که مرحله به مرحله از ادارات شروع شد. در مرحله بعد امام دوسال سکوت می کنند و دیگر راجع به این مسئله صحبتی نمی کنند. بعد جنگ [تحمیلی] می شود و شور و شوق اول انقلاب خوابیده حتی تجمعات دانشکده فنی تمام شده و جامعه وارد سکون شده. در این مرحله یک قانونی تصویب می شود که همه باید حجاب داشته باشند. درصورتی که در این جامعه یهودی هست نصرانی زندگی می کند و [سوال این است که] یک جامعه اسلامی چقدر حق دارد حدود شرعی خودش را بر اقلیت های مذهبی اعمال کند؟

دکتر غلامی: به نظرم یک مقدار تاریخ را جابجا گفتید. امام در پاریس که بودند ( این شبهه را هم می اندازند که امام قبلا می گفت [بی حجاب] بیایید هیچ مشکلی نیست بعد حرفش را عوض کرد) امام در ۷ دی ماه ۵۷ در پاریس مصاحبه می کنند. خبرنگار می پرسد نظر شما راجع به حجاب چیست؟ امام می گویند: آن چیزی که حجاب است لزوما چادر نیست، ولی زن باید حجابش را رعایت کند، ما می خواهیم کشور اسلامی داشته باشیم نمی خواهیم زن تبدیل به عروسک بشود.

وقتی امام برمی گردند به کشور، تا تصویب قانون اساسی در سال ۵۸ موضع صریحی نمی گیرند. غیر از موضع اسفندشان که یک سری خانم ها در دانشگاه تهران تجمع و اعتراض می کنند بعد آیت الله طالقانی سخنرانی می کنند و بعد امام می گویند نظر من هم همان است. در فروردین ۵۸ مردم به قانون اساسی رای می دهند که در قانون اساسی در اصل ۲ و ۳ و ۴ تصریح شده که اینجا کشور اسلامی است. قوانین اسلام باید پیاده شود و کشور باید زمینه سازی کند برای فضای رشد و تعالی دینی برای مردم. سال ۶۲ قانون تعزیرات تصویب می شود که ماده مربوط به حجاب را می گذارد.
این صحبت امام که فرمودید امام نه آن عبارت را به کار می برند و نه زمانش سال ۶۳ هست. امام چند تا ایراد می گیرند، می گویند چرا هنوز در ادارات عنوان برگه های اداری شاهنشاهی است، بعد در کنار آن به این اشاره می کنند که خانم ها هم در ادارات اینگونه رفت وآمد می کنند.

حالا اینکه این کار اصلا باید می شد یا نمی شد [ حجاب اجباری می شد ] اگر بگوییم آری یا نه آنوقت باید درباره تمام احکام دیگر هم همین سوال را بپرسیم. خب قبل از انقلاب فروش مشروبات الکلی آزاد بود، خب پس این هم باید آزاد باشد. یا مراکزی بودند که فساد را بصورت چارچوب وار ارائه می کردند خب آن هم باید باشد؟ آیا با همین قاعده ما باید راجع به سایر واجبات و محرمات هم نظر بدهیم؟

آقاکثیری: شاید لازم باشد بعدا نظر بدهیم. چون الان به مرحله ای رسیدیم که مشروبات الکلی به صورت زیرزمینی در دسترس همه هست.

دکتر غلامی: اجازه بدهید [در این رابطه فعلا صحبت نکنیم] ، چون آمارها در این رابطه دقیق نیست مجبور می شویم مناقشه کنیم.

قانون را حاکم تعیین می کند
اما اینکه می پرسید این کار را بکنیم یا نکنیم؟ سوال این است که اختیارش با چه کسی است؟ یعنی به جهت دینی، وقتی حکومت اسلامی برپا می شود فردی که باید تشخیص دهد کدام احکام باید تبدیل به قانون شود چه کسی هست؟

ما یک قاعده ای داریم تحت عنوان « التعزیر بما یراه الحاکم، تعزیر بنا به تشخیص حاکم است». مثلا دروغ در قوانین ما متاسفانه جرم انگاری نشده است. بعضی وقت ها افراد یک دروغ هایی می گویند که از بسیاری از عناوین مجرمانه که در قوانین هست بدتر است. مثل جلساتی که اخیرا در کشور برگزار شد و افرادی همدیگر را متهم کردند به دروغ های خیلی وحشتناک. الان این بدتر است یا توهینی که فردی در خیابان به فرد دیگری بکند؟ خب حالا چه کسی باید تشخیص دهد که دروغ هم باید جرم انگاری شود؟ فقیه حاکم.

فقیه حاکم خودش که اعمال نفوذ نمی کند. می دهد به مجلس و شورای نگهبان. یعنی می گوید مردم رای بدهند، من با شورای نگهبان خودم تنفیذش می کنم. [خودش مستقیما حکم نمی دهد.] حالا ممکن است فقیه حاکم به این نتیجه برسد که حجاب را می خواهم از الزامی بودن درآورم.

مهمانان برنامه: ممکن است بعد از سی و اندی سال ما بیاییم و بگوییم تشخیص حاکم غلط بوده؟

غلامی: اینکه غلط بوده یا نبوده را وقتی می شود گفت که بگوییم هرچه معلول داریم از این علت نشات می گیرد. (درحالیکه من این را قبول ندارم). من معتقدم فساد سه هزار میلیاردی هم روی حجاب تاثیر دارد، بعنی تا حرف می زنی می گوید گیر دادی به ۴ تا تار موی ما، بروید جلوی سه هزار میلیارد را بگیرید. و لذا آیا فقط قانون حجاب عامل بدپوششی است، من این را قبول ندارم. عواملش متعدد است.

اهل کتاب در کشور اسلامی، موظف به رعایت حجاب هستند
اما یک سوال فرمودید که کشوراسلامی در قبال غیرمسلمانان چه حقوقی دارد؟ ما یک بحثی داریم که می گوید اگر کشوری اسلامی شد و غیرمسلمانان در آن ساکن شدند به آنها می گویند اهل ذمه. یعنی کسانی که اهل کتاب هستند اما تحت حمایت حکومت اسلامی قرار می گیرند.

این ها وظایفی دارند و باید جزیه بدهند. خب این یک حق مالی است ولی ما از اول انقلاب ازشان چیزی نمی گیریم. اما براساس نظر اسلام اهل کتاب در کشور اسلامی موظف به رعایت مظاهر اسلامی هستند.

اهل کتاب، درمجامع خودشان آزادند
اگر فرض بفرمایید در مذهب آن ها کاری مجاز است که ما حرام می دانیم، اگر در مجامع خودشان انجام دهند ما حق دخالت نداریم. اما اگر در جامعه به آن کار تظاهر کنند قراردادشان با ما لغو می شود. و به همین دلیل اهل کتاب حق ندارند در ملاعام به حرام مسلمانان تظاهر کنند.

مهمانان برنامه: خب به نظرم الان بهتر است حجاب در صدر اسلام را مطرح کنید.

غلامی: اول اجازه بدهید سوال منفعل بودن زن را جواب بدهم بعد می پردازیم به بحث حجاب در صدر اسلام. (در برنامه قبل یکی از خانم ها می پرسد که آیا زن موجودی منفعل و تاثیر پذیر است، استاد به این سوال پاسخ می دهند.)

خانم ها منفعل نیستند
همین عباراتی که درباره خانم ها به کار می رود درباره آقایان هم به کار می رود. پسرها و دخترها همه یکی هستند اصلا منظورم این نیست که خانم ها یک سری موجود منفعل هستند که ماهواره امروز یک چیزی نشان می دهد و زن ها می گویند لبیک یا ماهواره و از فردا همه همان لباس را می پوشند. [در بحث مد، دختر و پسر هردو از رسانه تاثیر پذیرند.]

مهمانان برنامه: ما از اول جلسه اول، جمهوری اسلامی را بدون اینکه نماینده ش حضور داشته باشد متهم کردیم که تو چقدر بد بودی، ببین چه بلایی سر ما آوردی؟

دکتر غلامی: من خودم نماینده جمهوری اسلامی ام، شما نگران جمهوری اسلامی نباشید (خنده حضار)

مهمانان برنامه: … می خواهم در این جلسه با حضور ما که همه خانم هستیم و احتمالا دغدغه همه مان هست بعنوان نقش یک انسان و از آن بالاتر یک زن به من بگویید که اگر از من یک رفتار اجتماعی به نام حجاب را می خواهید صرف نظر از اینکه به آن عقیده دارم یا نه، یک رفتار اجتماعی از من خواسته میشود . سوال من این هست که بیاییم زن را و اصلا انسان را محور قرار بدهیم و بگوییم که نقش این انسان که حالا من می گویم بابت زن بودنش بار سنگین مسئولیت هایی را داریم به دوشش می گذاریم که یکی اش همین حجاب هست که حالا مصلحت هست، نظام ارزشی هست، نظام اخلاقی هست شما بفرمایید که این زن که از نظر من محور هست چطوری می توانیم برایش توجیه کنیم که خب بیا این رفتار اجتماعی را بروز بده، وقتی میپرسد چرا باید این کار را انجام بدهم، چه چیزی به دست می آورم؟

مردان، عامل سقوط اندلس(اسپانیای قدیم)
دکتر غلامی: اول بحث انفعال زن را برگردانم. اندلس را که مثال زدم چه کسانی مقهور شدند و تمدن اسلامی در آندلس از بین رفت؟ آقایان. این را اصلاح کنم که [ما نگفتیم] خانم ها موجوداتی منفعل هستند، هرچه بهشان بگویی انجام می دهند و عامل فساد جامعه هستند و آقایان مثل دسته گل نشستند کنار!

وقتی مردان، زنان را به خودآرایی وامی دارند
[ببینید] فساد دوطرف دارد؛ وقتی اتفاقی می افتد طرفینی هستند و هردو نقش دارند. مثلا فرض کنید شب میلاد امام حسن مجتبی(ع) است شما به من می فرمایید ۵ دقیقه صحبت کن. من هم صحبت می کنم بعد شما می پرسید پس امام حسین(ع) چی؟ من می گویم [صحیت پیرامون سیره] امام حسین(ع) هم خوب است ولی الان شب میلاد امام حسن(ع) است. ما اینجا داریم درباره حجاب صحبت می کنیم. پس درباره خانم بیشتر محل بحث هست تا آقایان.
اگر می خواستیم همین موضوع را درباره آقایان به بحث بگذاریم نمی گفتیم که آقایان مثل دسته گل نشستند نه آن ها هم عامل این قضیه هستند. چرا که گاهی، آن کسی که زن را به خودآرایی وامی دارد مرد است. می گویند خانم ها متاهل هم که می شوند باز خودآرایی می کنند، خب آیا نیازش در خانواده برطرف می شود (نیاز عاطفی قبل از نیاز جسمی) ؟ که نیاید بیرون و این کار را انجام دهد؟ خب اینجا آقایان مقصرند. پس محل بحث خانم ها بودند [که آن صحبت ها شد].

مهمانان برنامه: پس یعنی اگر از خانم ها تعریف و تمجید نشود قرار هست خودآرایی کنند؟ احساس به زیبایی یک چیز درونی است.

غلامی: خب آقایان هم اگر در خانه مورد تشویق و حمایت همسرشان نباشند در خیابان دنبال کسی دیگر می افتند. از طرف آقایان هم مصداق دارد. بعضی وقت ها در کلاس خانم ها به من می گویند آیا شما همین حرف ها را به آقایان هم می گوید من جواب می دهم اگر صوت کلاس من با آقایان را بشنوید دلتان برایشان می سوزد. چون با خانم ها ما مجبوریم با لطافت برخورد کنیم.

مهمانان برنامه: ولی الزامات فقط برای خانم هاست؟ برای آقایان نیست.

حجاب شرعی و حجاب اجتماعی آقایان
دکتر غلامی: خب بگذارید راجع به حجاب آقایون بگویم. حجاب شرعی آقایان چی هست؟ جسارتا در حد یک لباس شنا می شود حجاب شرعی. اما آیا حجاب شرعی همان حجاب اجتماعی است؟

سوال دیگر این است که چرا این موضوع محل بحث قرار نمی گیرد؟ خب بعضی آقایان هم لباس نامتعارف می پوشند. الان گشت ارشاد باید بیاد به این ها هم تذکر بدهد که این چه لباسی است! منتها این ها بحث نمی شود و خانم ها می گویند: فقط ماییم.

جذابیت خانم ها بیشتر است، حجابشان هم بیشتر
البته حجاب درباره خانم ها بیشتر بحث می شود چون جذابیت آن ها بیشتر است. نیاز به این هست که خودشان بیشتر مواظب خودشان باشند، البته بخاطر خودشان نه بخاطر آقایان.

رعایت قوانین اجتماعی نیاز به اعتقاد قلبی ندارد
اینکه به حجاب آقایون توجهی نمی شود را قبول دارم. ولی یک نکته ای در صحبت شما بود(گیلانی نژاد) خوب عنایت کنید. در مسائل اجتماعی ما اعتقاد می خواهیم یا نه؟ مثال: فرض کنید در ایام تعطیلات عید داریم ۳ شب در خیابان رانندگی می کنیم. بعد به چراغ قرمزی برمی خوریم که ۱۸۰ ثانیه تایمر دارد و در عین حال در خیابان هیچ ماشین و انسانی حضور ندارد. در این شرایط آیا ما چراغ قرمز را رد می کنیم یا نه؟ اصلا چرا باید در این شرایط پشت چراغ قرمز معطل شویم؟ اگر دوربین باشد رد نمی شویم، [چون جریمه می شویم].

آیا اینجا ما اعتقاد داریم به چراغ قرمز؟ آیا در رعایت قوانین تک تک شهروندان باید قصد تقرب بکنند؟ یعنی پشت چراغ قرمز می ایستم قربه الی الله؟ مسلما نه. قوانین باید رعایت شود ولو شهروندان بهش معتقد نباشند.

رعایت حجاب نیاز به شناخت دارد
اما شما اینجوری بگویید : بگویید برخی قوانین هست اگر اعتقاد پشتش باشد، فرد به صرفا اجرای آن اکتفا نمی کند. شاید خودش مبلغ و مروج بشود یا شاید قانون را بیش از آنکه گفته شده رعایت کند. من اینجا حرف شما را قبول دارم که چراغ قرمز را رد بشوید ۲۰۰ هزار تومان جریمه بدهید، بعد بگویید من چراغ قرمز رو دوست دارم خیلی هم بهش ارادت دارم ولی از دستم در رفت. شما ارادت داری بهش یا نه فرقی نمی کند. اگر ازش رد بشوی می شود ۲۰۰ تومان. با لجبازی هم رد بشوی باز هم می شود ۲۰۰ تومان. ولی رعایت حجاب اعتقاد می خواهد، یک امر اختیاری انسانی است. حالا چی باید پشتش باشد؟ شناختی که قبلا عرض کردم.

مجری: آقای دکتر بحث قانون رو که می فرمایید خب قبل از انقلاب بحث حکومت نظامی که بود خب یک قانونی از طرف حکومت بود واعتراضات مردم منع قانونی داشت. ولی ما همین کار رو انجام دادیم واین قانون رو گذاشتیم.

حکومت پهلوی، غیرقانونی بود
دکتر غلامی: امام با شاه چطوری آغاز کرد؟ همون اول گفت بریزید تو خیابون؟ سال ۴۰ آیت الله بروجردی از دنیا رفتند. امام نامه نوشتند به شاه خیلی محترمانه نامه اش هست می توانید ببینید. نوشتند اعلی حضرت و با احترام. شاه گفت این کی هست که اصلا نامه می نویسد. امام دوبار، سه بار، نامه نوشتند به شاه.

دلیلی که امام احساس کرد باید جلوی شاه بایستد و در نامه ها به آن استناد کرد چی بود؟ گفت تو از قانون اساسی ۱۲۸۵ مشروطه تخطی کردی. شاه از قانون اساسی که به آن قسم خورده بود و می بایست به آن پایبند باشد تخطی کرد وگرنه امام حق نداشت تظاهرات راه بیاندازد چون تظاهرات غیرقانونی بود.

امام اتفاقا در بهشت زهرا می گویند این حکومت غیر قانونی است. چرا؟ چون از قانون اساسی که باید به آن ملتزم می شده و قسم خورده منحرف شده است. پس ما حق داشتیم اعتراض کنیم.

مجری: الان هم خانم ها می گویند حقوق ما در جامعه ادا نمی شود و اعتراض دارند. الان هم [بعضی] به این نقطه رسیدند که من دیگر حجاب نمی خواهم.

مهمانان برنامه: در جواب صحبت شما که فرمودید چون خانم ها جذاب ترند حجابشان بیشترهست، آیا این گول زدن خانم ها محسوب نمی شود؟

اینکه زن جذابتر است، یعنی مظهر ناز و کشندگی است
غلامی: خیر، از اول تاریخ بشر، نه انسان ها بلکه همه موجودات هم همینجورند. یعنی مذکر دنبال مونث بوده. خب ما الان میگوییم خانم ها اهل خودآرایی اند [باز بعضی خانم ها می پرسند] یعنی ما عقده ای هستیم؟ نه خداوند خودآرایی را در وجود زن قرار داده تا خانواده مستحکم شود.

زن و مرد عامل کمال یکدیگرند
اینکه مرد دوست دارد کسی بهش تکیه کند آیا عقده ای است؟ نه، مرد یک روحیه ای دارد که فقط زن می تواند کاملش کند. و لذا پیامبر وقتی به خانه می رسند می گویند «المراه سیده بیتها ، آقای خانه زن است». چرا؟ چون اگر زن، زن باشد آنچنان مرد را توی دستش می گیرد و تر و خشکش می کند که مرد به خودش میاید و می بیند همه اوامر همسرش را انجام داده. آیا این علامت این هست که زن ها خیلی خبیثند؟ خیر این بخاطر ویژگی شماست.

با این تفسیر هر ویژگی که مرد دارد هم حمل بر عقده ای بودن و گرفتار بودن باید بشود. اینکه زن جذابتر است، یعنی مظهر ناز و کشندگی است و در مقابل مرد مظهر نیاز و کشیده شدن هست. خداوند ما را اینطور قرار داده است.

آگاهی و شناخت، اولویت اسلام
( رو به مجری) البته اگرما به این قائل بشویم که در جامعه مردم موظف هستند قوانین را اجرا کنند و حق هیچگونه اعتراضی ندارند این نه با عقل جور در می آید نه با شرع. مثال: اول جنگ صفین امام علی شمشیر کشیدند یک نفر آمد و گفت یا ابالحسن سوال دارم. حضرت نگفتند برو حالا وقت سوال نیست. فرمودند ما آمدیم بجنگیم تا جهل برچیده شود سوالت را بپرس. سوالش را هم که راجع به توحید بود جواب دادند. لذا برمی گردند به شناخت.

آیا در صدر اسلام با بدحجاب ها برخورد می شد؟
اما پرسیدید صدر اسلام را یک بار بگویید. اول شبهه را تعریف کنیم. سوال این هست که در حکومت اسلامی یعنی ۱۰ سال پیامبر در مدینه و ۵ سال امام علی در کوفه. آیا در این ۱۵ سال، حکومت با بدحجاب ها برخورد می کردند یا نه؟ کسی که می خواهد به این شبهه جواب بدهد باید به این چند نکته توجه کند:
اول اینکه ما گزارش تاریخی برای برخورد با بدحجابی نداریم این چقدر مهم است؟ ما رفتیم تاریخ را نگاه کردیم موردی ندیدیم که با بدحجاب ها برخورد کنند. قبلش ۴ تا نکته رو باید توجه کنیم. اول آیا پدیده ای به نام بدحجابی در صدر اسلام بوده یانبوده؟

مهمانان برنامه: بوده. زن بت پرستی در کنار خانه کعبه همه دارایی ها و لباس هایش را درآورد و در نزد بت ها هدیه کرد.

غلامی: اینکه شما می فرمایید مربوط به قبل از دوران حکومت پیامبرهست. ما داریم دوران حکومت اسلامی را می گوییم.

مهمانان برنامه: نه اتفاقا در دوران حکومت پیامبرهست و در مکه اتفاق افتاده. که پیامبر بهشان می گویند شما اصول ما رو زیرپا گذاشتید ما هم اصول شما رو زیرپا می گذاریم و دیگر کاری باشما نداریم.

غلامی: خب این هم اگر باشد، باز بیرون از حکومت پیامبرهست. ما داریم می گوییم در دوران پیامبر و در محدوده حکومت پیامبر و امام علی آیا با بدحجابی برخورد می شد؟ اینکه مثلا در روم یکی بدحجابی می کرده که به ما ربطی ندارد.

مهمانان برنامه: ببینید مسئله رو اشتباه نگیرید. بدحجابی اینه که بگوییم مثلا طرف عریان شده. آیا پیامبر و امام علی در دوره خودشون زن ها رو مجبور می کردند حدود پوشش اسلامی را رعایت کنند؟ این دوتاست.

غلامی: مردم آیا حجاب نداشتند که امیرالمومنین بخواهد الزامشون کند یا نه؟

مهمانان برنامه: مردم حجاب داشتند اما ممکن بود حدود حجاب اسلامی را نداشته باشند.

غلامی: شما از کجا می دانید که ممکن بوده؟

مهمانان برنامه: اگر نبود که آیه حجاب نازل نمی شد.

غلامی: آیه قرآن سال هفتم حکومت اومد که تازه حجاب را الزامی کرد. حالا بهتون توضیح می دهم که زنان مسلمان با حجاب چکار کردند که خلاف این ممکن بود هست.

مجری: آقای غلامی در رابطه با این موضوع یک مثال عرض کنم. بعد از فتح مکه خانمی در مکه بوده که خواننده بوده و از طریق خوانندگی و رقصندگی کسب درآمد می کرده و به پیامبر می گوید حالا من چکار کنم. پیامبر بهش پول می دهند و فقط بحث خوانندگی اش رو جلویش رو می گیرند.

غلامی: شما خانم هایی مسلمانی را مثال بزنید که در جامعه اسلامی حاضر می شدند و فرمان حجابی را که در سال هفتم یا قبلش از طرف خداوند نازل شده رو رعایت نمی کردند. مثال برای این بگویید. من در کتاب حجاب در جمهوری اسلامی تا ته این قضیه را بررسی کردم. ببینید در زمان پیامبر و در زمان امام علی بدپوششی ای اصلا گزارش نشده! چرا گزارش نشده؟ حالا در نکات بعدی می گویم.

مهمانان برنامه: ببخشید یعنی قبل از نزول آیات حجاب؟

غلامی: نه بعد از نزول آیه حجاب در مدینه؛ یعنی بین سال های هفتم تا دهم در مدینه و در محدوده حکومت اسلامی و در فاصله سال ۳۵ تا ۴۰٫

مهمانان برنامه: استاد می شود بدحجابی یا بدپوششی را در اینجا توضیح بدهید؟

غلامی: عدم رعایت حدی که اسلام برای حجاب تعیین کرده است.

مهمانان برنامه: یعنی حجاب سر؟

غلامی: یعنی حجاب [غیر از] گردی صورت و دست ها.

مهمانان برنامه: استاد شما فرمودید در دوره پیامبرهیچ بی حجابی یا بدحجابی گزارش نشده است. شاید علتش این بوده که پیامبر با حجاب اجباری مخالف بودند!

حجاب برای زنان مسلمان حکم برند پیدا می کند
غلامی: فارغ از اینکه ما حجاب اجباری داریم یا نه، آیا در زمان پیامبر کسانی بدحجابی می کردند یا نه؟ بدحجابی نمی کردند. چرا؟ چون وقتی آیه حجاب نازل شد حجاب برای زنان مسلمان حکم برند پیدا کرد. بیشتر توضیح می دهم.
دوم می گویند پیامبر چکار می کرده؟ با چی؟ با بدپوششی مثل الان؟ اگر در زمان صدر اسلام مدعی بدپوششی هم داشتیم عمق و میزانش چقدر بوده؟
سوم معنی الزام چیه؟ می پرسند پیامبر الزام می کرده یا نه؟ جمهوری اسلامی اگر الزام می کند آیا فقط گشت ارشاد می گذارد که توضیح دادیم یا وزارت تجارت و صنعت و معدن را هم موظف می کند؟ آموزش و پرورش را هم آیا موظف می کند؟ الزام فقط این نیست که فقط زن را الزام می کند. بلکه نهادهای دیگر را هم الزام می کند تا بستر را فراهم کنند.
چهارم اینکه مخالفان و منتقدان بحث تاریخی حجاب، منابع تاریخی را هم به درستی بررسی نکرده اند.

اجرای احکام اسلامی محتاج گزارش تاریخی نیست
اما فرض کنیم صدر اسلام با بدحجابی برخورد نکرده اند، آیا احکام اسلامی برای اینکه اجرا بشود حتما باید گزارش تاریخی برایش وجود داشته باشد؟ مثلا قرآن گفته اگر کسی دزدی کرد و ۱۴ تا شرطی که در قانون آمده را داشت ۴ تا انگشتش را قطع کنید، ولی در صدر اسلام هیچ دزدی به این شکل دزدی نمی کرد. یعنی ما اگر همچین موردی پیش بیاید، چون در زمان پیامبر و امام علی گزارش نشده، نباید اجرایش کنیم؟ خیر! چرا؟ چون آن زمان موقعیتش پیش نیامده ولی الان موقعیتش پیش آمده. پس اجرای احکام اسلامی محتاج گزارش تاریخی نیست. این حکم اسلام است. در زمان امام علی و پیامبر موردش پیش نیامده ولی الان پیش آمده و ما حکم اسلام را اجرا می کنیم و برخورد می کنیم.

حجاب اجباری در صدر اسلام!
اما، گزارش تاریخی داریم که در مورد حجاب دستور دادند. پیامبر به والی نجران که منصوب خودشان است و دارد می رود نجران دستورالعمل می دهند .

حضرت می فرمایند مردم را ازپوشیدن لباس کوچکی که موجب آشکار شدن عورتشان می شود بازدار و از اینکه کسی موهایش را پشت سرش انباشته کند نهی کن. البته انباشته کردن مو در پشت سر ممکن است در زمان های مختلف معانی مختلفی داشته باشد ولی من با قسمت اولش کار دارم که به والی داره دستور میدهد.
خب عورت یعنی چه؟ این را توضیح بدهم که معنی بدی به نظر نیاید. ما در فارسی اشکالی داریم که گاهی عربی را فارسی می خوانیم و زود ذهنیت پیدا می کنیم. مثال: امام علی در نهچ البلاغه می فرمایند به خدا قسم من مثل کفتار نیستم. کفتار در زبان فارسی نماد چیست؟ یعنی مرده خواری. چرا امیرالمومنین به خودش بی احترامی می کند و می گوید من کفتار نیستم؟ یک لحظه صبر کنید! شما دارید فارسی به عبارت نگاه می کنید. بروید به دوران صدر اسلام ببینید عرب ها کفتار را نماد چی می دانستند؟ در آن زمان و آن شرایط، کفتار به فرد بی اطلاع می گفتند. کسی که از همه چیز بی خبر است. درواقع حضرت می فرمایند من فرد بی اطلاعی نیستم. ما در فارسی این نسبت را به کبک می دهیم .

عورت یعنی چیزی که آسیب پذیر است
حالا عورت در زبان عربی اصلا مفهوم زشتی نیست. بلکه بطور کلی به هرچیز آسیب پذیر و مورد نگرانی می گویند. قرآن می گوید یک عده می خواستند جنگ نروند می گفتند «ان بیوتنا عورت، خانه هامان عورت است»، یعنی چی ؟ یعنی سرپناه ندارد، نگرانیم دزد واردش بشود. حالا پیامبر می فرماید کسی عورتش ا آشکار نکند. عورت بدن زن کدام قسمت بدنش است؟ تمام بدن زن هست.

مجری: خب در متن آمده که لباس کوچک، چطوری تمام بدن عورت می شود؟

دکتر غلامی: [منظور از لباس کوچک] لباسی است که برای پوشاندن آن قسمت کوچک باشد. مثلا آستینش کوتاه است قدش کوتاه است. خمار اگر کوتاه باشد یا جلوی سر را نمی پوشاند یا عقب را.

خب آیا با یک روایت می شود چیزی را ثابت کرد؟ ما کلی احکام داریم که فقط با یک خبر ثابت شده است.

اما فرض کنیم که پیامبر این را نگفته اند و گزارش تاریخی هم نداریم. آیا حکومت اسلامی حق دارد چیزی را که زمان پیامبر نبوده را تغییر بدهد. مثلا زمان امام علی به ایشان گفتند شما چرا ریشت را خضاب نمی کنی؟ پیامبر خضاب می کرد. امام علی فرمودند آن زمان که پیامبر این دستور را دادند علتش این بود که سپاه اسلام تعدادشان کم بود و بیشتر هم پیرمرد بودند. پیامبر گفتند خضاب کنید که سپاه دشمن نفهمد که شما پیرمردید. حالا، هم تعدادمان زیاد است و هم غالبا جوانیم دیگر نیازی به خضاب نیست. یعنی یک حکمی عوض شد چون دلیلش عوض شده است.

در صدر اسلام جنگ نرم علیه حجاب وجود نداشت
حالا یک سوال. شنیدید در تاریخ که ابوسفیان بگوید در مکه، که ما در جنگ بدر و احد نتوانستیم پیامبر را زمین گیر کنیم، حالا بیاید یک کاری کنیم فساد را در مدینه گسترش بدهیم و حکومت پیامبر را با فساد زمین بزنیم؟ خیر، نشنیدید! چرا؟ چون این نوع نگاه جنگ نرم گونه و نگاه براندازانه هیچ وقت برای ابوسفیان به وجود نیامد. ولی امروز هست. اینکه اینقدر برای حجاب خانم ها کار می شود و برایش سریال می سازند، مستند می سازند، آدم مشخصا برای این موضوع می آورند [نشان می دهد جنگ نرمی علیه حجاب در حال انجام است]. خب این یعنی چی؟ یعنی پوشش در زمان ما حیثیتی پیدا کرده که در زمان پیامبر این حیثیت را نداشته است. وقتی این حیثیت عوض شد حاکم می تواند حکم را عوض کند.

جامعه الان با جامعه صدر اسلام یکی نیست
اما یک نکته مهم دیگر: گاهی ما حکم یک موضوع را از یک جایی برمی داریم و می گذاریم یک جای دیگر و می گوییم اینجا هم باید آن حکم اتفاق بیفتد. مثال: وقتی نظامیان می خواهند درجه بگیرند مدالی می گیرند شعاری می دهند و می روند. الله اکبری هم می گویند، حالا همین مدل الله اکبر گفتن نظامی را کسی در مسجد بگوید همه بهش می خندند. ببینید هر حرفی، عملی، سیاستی اقتضایی دارد. می گویند صدر اسلام آنطور بوده الان هم همانطور باشد. سوال: آیا ما الان با جامعه صدر اسلام، دو تا جامعه یکسان داریم؟

اقبال زنان مسلمان صدر اسلام به حجاب
حالا برخورد زنان مسلمان با آیه حجاب چه بود؟ وقتی آیه نازل شد هم از عایشه هست و هم از ام سلمه که می گویند مرحبا به زنان انصار که وقتی آیه نازل شد زنان مسلمان پارچه های سیاه خود را بریده و بر سر کشیدند گویی کلاغ روی سرشان نشسته است. یعنی زنان مسلمان اقبال عجیبی به حجاب کردند.

آیا الان جامعه ما به حجاب استقبال نشان داده که ما آن حکم رو بگذاریم اینجا؟ که پیامبر با بدحجاب ها برخوردی نداشتند. آیا برخورد زنان آن جامعه با زنان جامعه ما نسبت به حجاب یکی است؟

جامعه صدر اسلام نگاهش به خودآرایی چه بوده؟ بعد الان میزان خودآرایی چقدر هست؟ اینکه آمار مصرف لوازم آرایش در ایران چقدرهست دیگر نیازی به توضیح ندارد.

در صدر اسلام سه نوع زن بودند: زنان آزاد، کنیز و اهل کتاب. الان چطور؟ همه زن آزاد مسلمان. اهل کتاب مگر چند نفرند؟ آشوری ها همه ش ۲۵۰۰۰ نفر هستند در ۸۰ میلیون نفر. وقتی می خواهید یک حکم را از جامعه ای بگذارید توی جامعه دیگر باید اول ببینید اقتضائات این دوتا جامعه آیا یکی است؟

پیچیدگی حکومت فعلی با حکومت صدر اسلام
الان حکومت اسلامی چه وظایفی دارد؟ اقتصاد، فرهنگ، و … زمان صدر اسلام چطوری بوده؟ آیا امام علی مسئول همه چیز بودند؟ درجامعه صدر اسلام بیش از ۹۰ درصد امور توسط خود مردم انجام می شد. اصلا حکومت در مسائل اقتصادی دخالت نداشت ولی اگر تخلفی صورت می گرفت حکومت وارد عمل می شد.

حرف آخرم این است که اگر مصلحت و مفسده حکمی عوض بشود حکومت حق ورود دارد هم از باب امر به معرف و نهی از منکر و هم از باب تعزیر. مثلا اگر امسال خشکسالی بشود، منِ ولی فقیه می توانم حکم صادر کنم که صادرات گندم ممنوع است و متخلف را مجازات می کنم. سال بعد محصول زیاد است و صادرات مانعی ندارد کسی هم مجازات نمی شود.

مجری: پس این قطعیت ندارد. ممکن است چند سال دیگر این نتیجه به دست بیاید که نیاز به حجاب اجباری هم نیست؟

دکترغلامی: بله. من یک مثال بزنم. یک مرجعی حکم داده بودند که برای ازدواج موقت اذن پدر لازم است اما چندسال قبل از فوتشان حکم را تغییر دادند و گفتند لازم نیست اذن پدر.

مهمانان برنامه: خب ۴۰ سال پیش یک حکمی دادند. حالا بعد از ۴۰ سال نمی گویند که مصلحت عوض شده و بستر اجتماعی عوض شده و حکم را عوض کنند.

مجری: عوض نمی کنند چون حجاب را حیثیتی کردند انگار اگر حجاب ازبین برود انقلاب از بین می رود.

غلامی: بحث لجاجت نیست، که اول انقلاب یک چیزی گفتند حالا ماندند. اینطوری نیست. یک مثال راجع به شطرنج بزنم. وقتی شطرنج مجاز شد یک عده به امام اعتراض کردند.

تغییر حکم بازی شطرنج
بازی ها یک حکمی دارند. اگر وسیله بازی را عرف جامعه قمار بداند بازی با آن حرام است. چه با قصد قمار بازی کنید چه بدون قصد. اما اگر عرف جامعه بازی را قمار نداند و افراد هم بدون قصد بازی کنند حرام نیست. امام هم همین استدلال را مطرح کردند. ولی همان موقع هجمه شدیدی به امام شد و یکی از شاگردان ایشان، نامه تندی به ایشان نوشتند و امام تندتر جواب دادند و کوتاه نیامدند. پس اینکه گفته می شود اینها ۴۰ سال پیش یک چیزی گفتند حالا توش ماندند این حرف غلطی است.

چرا در سیاست گزاری حجاب موفق نبودیم
برای فهم اینکه چرا ما در سیاست گزاری در قبال پوشش موفق نبودیم به این سادگی نیست که بگوییم چون اجباری اش کردیم و تمام. خیلی چیزهای دیگر از اول انقلاب اجباری شد و تا الان هم هست اتفاقی هم برایش نیفتاده. چرا آن ها شد این نشد؟ نه، بحث حجاب در کشور ما به اقتصاد، به سیاست، به فرهنگ ، به نیازهای روزمره مردم ربط دارد.
وقتی گفته می شود حجاب، بعد طرف می گوید برو ۳۰۰۰ میلیارد رو درست کن یعنی چه؟ اگر صرفا بخاطر اجباری بودنش باشد، خب زمان های دیگر هم بوده که اجباری بوده ولی چرا الان بحثش داغ شده؟
به نظر من، وقتی کسی ناکارآمد بودن دستور دین در یک حوزه را می بیند (که دستور دین هم نیست) نسبت به اینکه دین حق دارد در حوزه های دیگر دخالت کند دچار شک می شود. برای بعضی مردم این شبهه به وجود آمده که چرا تورم زیاد است؟ [عده ای می گویند] چون الگوی اینها اسلامی است، در صورتی که در اقتصاد و تورم بسیاری از کارهایی که ما می کنیم در مقابل اسلام هست.

علت اینکه سیاست حجاب موفق نبوده این هست که بسته متناسب با این الزام را ما ارائه نکردیم. درواقع خانواده، رسانه، مدرسه و … هیچ کدام وظیفه خود را در قبال حجاب به درستی انجام ندادند.

مهمانان برنامه: یعنی الان شما می فرمایید جامعه صدر اسلام را نمی توانید با الان منطبق کنید. خب اگه امام مهدی الان ظهور کنند آیا حجاب اجباری خواهد بود؟ ببینید حجاب ثمره درختی است که ریشه اقتصادی و سیاسی و فرهنگی و اجتماعی و خانوادگی دارد که همه ش دچار مشکل هست و شما اصرار دارید که همچین درختی حتما این میوه را بدهد. من این ثمره رو اجبار می کنم. شما می فرمایید زمان پیامبر، مردم با شوق حجاب را انتخاب کردند و بهش روی آوردند! پس نیازی به قانون نیست. اگر امام زمان هم ظهور کنند حجاب اجباری نمی کنند، بلکه تنه و ساقه و ریشه آن درخت را محکم می کنند تا ناخودآگاه حجاب و عفاف ثمره آن درخت باشد. الان هم که ما اینجا نشستیم حرفمان به مسئولین جمهوری اسلامی همین هست که شما نمی توانید این ثمره را با اجبار در جامعه عملیاتی کنید.

غلامی: درباره امام زمان که بیایند چه کارهایی می کنند همه داریم امکانی صحبت می کنیم. من خواندم برایتان که پیامبر به والی اش گفت الزام کن.

مهمانان برنامه: گفت الزام کن ولی نگفت با گشت ارشاد بندازش تو ماشین.

غلامی: من نگفتم گشت ارشاد کارش درست هست. الان بحث این هست که آیا حکومت در قبال پوشش شهروندان مسئولیت دارد یا ندارد! و مسئولیتش را چگونه اعمال کند؟ شما مرتب اجبار را تکرار می کنید. من می گویم حجاب قانونی نه اجباری. چون اصلا حجاب قابل اجبار نیست.

۵ وظیفه حکومت اسلامی در قبال پوشش و حجاب
حکومت اسلامی در قبال پوشش وظیفه دارد:

یک) مردم را آگاه کند. دو) برایشان الگوسازی کند. سه) زمینه پوشش را در رفتار فراهم کند. چهار) اگر اشتباه کردند آن ها راهنمایی کند. پنج) ولی اگر کسی آمد و گفت من همه این ها را می دانم ولی می خواهم افساد کنم باید گوشش را بگیرد. حکومت اسلامی این کار را می کند. امام زمان هم بیایند همین کاررا می کنند. پیامبر هم. شما می فرمایید این درخت همه چیزش پوسیده حالا می خواهید ثمر بدهد، من کِی همچین حرفی گفتم؟
اگر همه نهادها هم کارشان را درست انجام دهند، باز گشتِ ارشاد است نباید با کسی با بی احترامی برخورد کند. حتی اگر کسی افساد هم کند باید تحقیق کند ببیند عمدی انجام داد یا از روی ناآگاهی، چون گشتِ ارشاد است!

ماموریت گشت ارشاد چه بود؟
اگر قرار باشد الان برای گشت ارشاد دوباره سیاست گزاری بشود باید از ریشه خراب شود و دوباره از نو ساخته شود. گشت ارشاد تعریف شده این هست که امربه معروف و نهی از منکر می کند و سوال می پرسند اگر کسی نداند بهش آگاهی می دهند. ولی کسی ست که همه چیز هم می داند، با این حال می خواهد افساد کند، خوب خلاف قانون است و باید باهاش برخورد قانونی بشود.

حالا اینکه [حواسمان باشد] با ظرافت این کار را انجام دهیم و یکی دوربین کار نگذاشته باشد و او را نکِشیم و جیغ بزند و … این ها دیگر خیلی حاشیه است.

آن فیلمی که از گشت ارشاد پخش شد که خانمی بی احترام می کرد، آن کار عقلا و شرعا حرام است. قانونا جرم هست. نمی شود به آن آدم حرف زشت بزنی و بگویی می خواهم نهی از منکرت کنم.
ولی یکی هست، آمده در جامعه اصلا فساد ایجاد کند. این را چکارش می کنید؟ پس بپذیریم که قانون باید مرز را کنترل کند. حالا در کیفیت کنترل، برخورد تند و غیراخلاقی مورد قبول نیست.

مهمانان برنامه: آقای دکتر من می گویم بیاییم و بگوییم حجاب یک قانون هست مثل کمریند ایمنی که می گفتند ببندید ولی مردم خیلی مقاومت می کردند. خب این قانون هست خب اگر نمی توانیم تغییرش بدهیم در این برنامه و با این صحبت ها، بیاییم تمرکزمان را بگذاریم روی زنی که باید حجاب را رعایت کند. من پذیرفتم که باید حجاب داشته باشم و پذیرفتم که باید کمربند ایمنی ببندم حالا دلایلی که باعث سلامت من می شود با بستن کمربند بهم می گویید، راجع به حجاب این اتفاق نیفتاده. همیشه تبلیغ ما برای حجاب همان است که زن مانند مرواریدی در صدف و حجاب مصونیت است که اینها برای پروپاگاندا خیلی قشنگ هست. ولی می خواهم عمیق تر به این مسئله پرداخته بشود.

مبانی پوشش و حجاب
غلامی: بنده مبانی پوشش را به طور کامل عرض خواهم کرد. حوزه فردی، خانوادگی و اجتماعی و چقدر خوب شد که این سوال را پرسیدید. حجاب چرا خوب است؟ البته این رو هم بگویم که کمربند اعتقاد نمی خواهد. کمربند اعتقاد هم بهش نداشته باشید ولی آثارش معلوم هست. چون خدایی نکرده تصادف کنید نگه تان می دارد. ولی اگر به حجاب اعتقاد نداشته باشیم و چادر بپوشیم، اجر محجبه را نخواهیم برد.

حجاب از جهت فردی ۳ تا نکته دارد:نکته اول آرامش روانی جامعه است برای تک تک افراد. چرا؟ چون اگر ما بیفتیم در بحث بدحجابی و بی حجابی چه اتفاقی خواهد افتاد؟ فرض بفرمایید بدپوششی در جامعه شایع می شود.

خانم ها یک میلی دارند یک میل مثبت، به نام خودآرایی که این برای محارم است. بعد اگر این بیاید بیرون و خودآرایی زن بیاید در جامعه (که الان در جامعه ما اتفاق افتاده) بلافاصله یک رقابتی آغاز می شود. میل خودآرایی میل خوبی است ولی ممکن است از مسیرش منحرف شود.

دیدید ما در هر حوزه ای کار می کنیم می خواهیم سرآمد باشیم، چون کمال طلب هستیم. میل خودآرایی هم که بیاید در جامعه، می خواهیم کمال طلب باشیم و به وادی رقابت می افتیم. اگر رقابت بدپوششی در جامعه راه بیفتد برنده کیست؟

مهمانان برنامه: مردان؟

غلامی. نه، چون مردان، زنان بدپوششی را که می بینند می خواهند دیگر. به چند تاش می توانند دسترسی پیدا کنند؟ تقریبا به هیچی یا نهایتا یکی دوتا. پس مردها برنده نیستند.

مهمانان برنامه: مردان جامعه اینطوری نیستند، خیلی راحت دست پیدا می کنند.

غلامی: ببینید مرد وقتی زن های مختلفی را با ظواهر مختلف می بیند دلش می خواهد، حالا کدام را؟ همه را می خواهد. من دارم به عنوان یک مرد به شما می گویم. مرد همه را می خواهد، به کدام هاش دسترسی دارد؟

رقابتی که برنده ندارد
اینکه شما می گویید؛ یعنی مرد برود با یکی، یک جایی خدای نکرده فساد کند. بحث من این نیست، بحث بنده این است که الان مرد یک زنی را دیده و دلش همین زن را می خواهد. ما حدیث داریم از پیامبر که اگر مردی زنی را دید و به او تمایل پیدا کرد به همسرش رجوع کند. پیامبر این میل را فهمیده و دیده. خب پس مردها برنده نیستند. زن ها دارند رقابت می کنند بر سر چیزی که برنده ای ندارد. چرا؟ چون بدپوششی و خودآرایی نیاز به مال و جمال دارد.

طلاق در شمال تهران، ۲۵۰ درصد بالاتر از کل کشور
فقط ۲درصد مردم هستند که مال و جمال برای رقابت دارند و ان ها هم پس از مدتی نو که آمد به بازار کهنه می شود دل آزار. پس آرامش روانی در جامعه کمتر شد و هرچه ما در جامعه در این زمینه ها جلوتر آمدیم آمار طلاق بیشتر شد. ممکنه بگویید طلاق بخاطر مسائل اقتصادی است. من به شما عرض می کنم طلاق در شمال تهران که غالبا مشکل اقتصادی ندارند ۲۵۰ درصد از متوسط کشور بالاتر است. و جالب است که بدانید بیشتر تقاضاهای طلاق از طرف خانم هاست.

۱.آرامش روانی اولین اثر حجاب
آرامش روانی اولین اثر فردی حجاب است. یعنی اینکه دل انسان به این طرف و آن طرف کشیده نشود. چرا می گویند نگاه به نامحرم تیری از تیرهای شیطان است؟ شما می گویید من به یکی نگاه می کنم و رهایش می کنم. شما رها می کنید آن نگاه، شما را رها نمی کند. انسان ذهن خیال پرداز دارد و شروع می کند به فکر کردن و پردازش.

۲.زن، موجود دم دستی یا گرانبها؟
دوم؛ حفظ ارزش و احترام زن. ما می خواهیم چطوری به زن نگاه کنیم؟ یک موجود دم دستی که هروقت دلمان خواست هست؟ مرد دنبال زن است وقتی کسی دنبال دیگری باشد در موضع ضعف است. یعنی من اگر از کسی چیزی بخواهم در موضع ضعف قرار می گیرم. اگر کسی بتواند با یک مانعی جلوی من را بگیرد قوتش هست. یعنی اگر من بگویم خانم من شما را می خواهم و او هم بگوید اگر شما می خواهید پس مسئله ای نیست[ از موضع ضعف خارج شدم]. ولی اگر بگوید من حجاب دارم، عفاف دارم و اگر چارچوب معناداری به نام خانواده باید باشد می پذیرم وگرنه خیر [زن در موضع ضعف قرار نمی گیرد]. دومین اثر فردی حجاب این است که زن ملعبه دست مرد نشود.

۳.پوشش، وجه تمایز انسان از حیوان
سوم؛ تمایز انسان از حیوان. ما مبحثی داریم به نام حیات فرهنگی که موضوعش این هست که حیات ما با حیات حیوانات چه فرقی دارد. شده تا حالا ما در خانه تنها باشیم و یک کاسه ماست بگذاریم و بگوییم تا حالا با قاشق می خوردیم حالا سرمان را خم کنیم بخوریم؟ کسی هم نیست ها، خودمان هستیم. چرا این کار را نمی کنیم؟ چون ما حیات انسانی داریم. با حیوانات متفاوت هستیم.

۴.تاثیر حجاب بر وفاداری مرد
در حوزه خانوادگی اثرحجاب چیست؟ طرف قبل از ازدواج با افراد مختلفی بوده، اگر ما حجاب را برداشتیم و روابط را آزاد کردیم خانواده تبدیل می شود به زندان. چرا؟ چون من باید تا الی الابد این را تحمل کنم درحالیکه قبل از این با هرکس دلم می خواست بودم.

۵.تاثیر حجاب بر اجتماع
اثر اجتماعی حجاب چیست؟ فضای جامعه را انسانی می کند نه جنسی. (الان ممکن است شما بگویید غربی ها با اینکه حجاب ندارند فضای اجتماعی شان از ما بهتر است. فضای تولید، پیشرفت، علم. چرا ما عقبیم؟ این سوال را بعدا بهش جواب خواهیم داد.)
اگر ما در فضای اجتماعی دانشگاه، کارخانه، اداره و همه جا را جنسیتی کردیم عملا انرژی من به جای اینکه صرف کارکرد آن مجموعه شود تا حدود زیادی صرف مسائل جنسی می شود.

حالا شاید یک کسی بگوید نه خیر! من اگر در اداره کنارم چه یک آقا باشه و چه یک خانم محجبه باشد چه یک خانمی با انواع آرایش ها تفاوتی ندارد. این آقا یا بیمار است یا دروغ می گوید. چون خدایی که ما را آفریده ما را نسبت به جنس مخالف حساس و مایل قرار داده.

ادامه دارد…

مجری: سلام با یک قسمت دیگه از برنامه بدون توقف در خدمتتون هستیم.

مشکل حجاب با دولت ها
دکترغلامی: متاسفانه دولتهای مختلف در جمهوری اسلامی با بحث حجاب و عفاف با برخی عبارات بازی میکنند؛ یعنی میان سر کار و شروع میکنند به بازی با برخی عبارات. مثلاً میگیم پوشش، میگه حالا طرف یه پوششی داشته باشه! این میاد میگه مشکل مگه فقط چهارتا تارمو هست؟ اون یکی میاد میگه به مردم چیکار دارین؟ یکی دیگه میاد میگه مردم رو به زور به بهشت نبرید! بازی میکنیم با فرهنگ، چرا؟ شما نگاه کنید در مناظرات انتخاباتی! هیچ کس حاضر نیست، هیچ کس و خیلی هاشون حاضر نیستند به صراحت از اون چارچوبی که شرع یا قانون مشخص کرده دفاع کنند! [میگویند] بله حالا مسائلی هست و … سوال بعدی را بپرسید! خب اول این سوال رو جواب بده بعد [برو سراغ ] سوال بعدی!

مهمانان برنامه: حجاب در جامعه ما فقط یک امر مذهبی نیست و یک بخش عمده ایش عرفیه! یعنی من خودم بارها دیدم که یک خانمی محجبه است و دوست دارد یک لباس آزاد با یه رنگ شاد بپوشه مثلاً صورتی یا رنگ های پاستیلی که الان مد شده ولی عرف جامعه ایرانی بهش میگه که این لباسها چیه؟ مگه داری میری ساحل! داری کیش میری مگه؟ تو تهران که این مدلی لباس نمیپوشن! یعن عرف هم خیلی دامن میزنه! انتخابها رو خیلی محدود میکنه!

چرا ناامنی بوجود آمده؟
دکتر: ببینید رنگ لباس تابع چه قاعده ای است؟ الان شما از مرجعتون سوال کنید چه رنگی حلال و چه رنگی حرامه! ؟ جوابتونو نمیدن! چون رنگ لباس تابع عرف است شما باید نگاه کنید و انتخاب کنید که کدام رنگ در عرف جلب توجه میکنه، کدوم رنگ جلب توجه نمیکنه. اما گاهی اوقات ممکنه کسی بگه نه من به اینکه عرف چی میگه هم کاری ندارم. اونوقت من یه سوالی میپرسم آثار اینکه کاری ندارم رو هم میپذیری یا نه؟ الان مکرر خانمها در جاهای مختلف از ناامنی اجتماعی حرف میزنند میگن ما امنیت اجتماعی نداریم. ایستادیم کنارخیابون سوار ماشین شیم، ماشینهای مختلف بوق میرنن. مثلا یه ماشین میاد مدل مازرات بوق میزنه..طبیعتا برای حمل مسافر بوق نمیزنه دیگه پس برای چی بوق میزنه؟ سوال اینکه این ناامنی چرا بوجود اومد؟ من الان عرض میکنم.

توی جامعه افراد با شأن جنسی شان میان بیرون یا با شأن انسانی شان؟ اینجا مشکل آغاز میشه

سال۶۰-۶۵ حتی سال۷۰ تصور اینکه خانمی کنار خیابون ایستاده با هر پوششی! کسی براش بوق بزنه؟! یعنی اگه میگفتن تعجب میکردیم که مگه میشه همچنین چیزی! چرا این اتفاق افتاده؟ وقتی کسی در تعامل با جامعه جای دوتا چیز را عوض کرد اونوقت میشه که هر کسی خربزه میخوره پای لرزش هم میشینه… این دو تا چی هاست؟ ما دو تا شأن داریم؛ من دو تا مثال میزنم تا خوب جا بیفته. الان شمایی که اینجا نشستید خانمید یا آقا؟ شما هفت تا انسانید من به خانم یا آقا بودن شما هیچ کاری ندارم. الان خانم یا آقا بودن شما برای من مهم نیست. من با ۷تا انسان طرفم! الان شأن انسانی شما در مقابل منه! توی جامعه افراد با شأن جنسی شان میان بیرون یا با شأن انسانی شان؟ اینجا مشکل آغاز میشه؛ یعنی شما با شأن انسانی تون میاید جلو.

من الان کارمند بانکم، آقایی اومدن قسط بانکشون رو بدن، شمای خانم هم اومدین قسط بدین. آقا که میخواد قسطشو بده میگم بده- انگار که جن دیده باشم با چنین حالتی! اما شما که میخوای قسطتو بدی میگم بانک رو منوّر کردی! خب پول با پول فرقی میکنه؟ من الان انسانی برخورد نمیکنم دارم با زن بودن شما مواجه میشم یعنی نگاه جنسی! چرا؟ اگر شما انسانی بیای جلو من ولو اگر نخواهم مجبورم با شما انسانی برخورد کنم! شأن انسانی تونو گذاشتین جلو، زن یا مرد بودن پشتش مخفی شد. اما اگر به هر دلیلی شأن زنانه تونو گذاشتین جلو، جنسیتتون رو تو اولویت گذاشتین اونوقت باید آماده تبعاتش باشین!

مهمانان برنامه: جامعه این را از ما میخواد! یعنی از من میخواد وقتی از در خونه ات میای بیرون چون زنی باید حجاب داشته باشی! یعنی به من میگه شما باید جنسیتت رو بذاری جلو، بعد انسانیتت پشتت بعد تشریف بیاری تو خیابون!

دکترغلامی: اینکه میگه باحجاب بیا، جنسیت جلو قرار میگیره یا اینکه میگه بدون حجاب بیا؟

حد آزادی کجاست؟
مهمانان برنامه: اصلاً هر چی! منو آزاد بذاره! من دلم خواست با حجاب میام و دلم نخواست بدون حجاب میام. مثل یه آقایی که دلش میخواد با تیشرت آستین کوتاه میاد و یه آقایی با پیراهن آستین بلند!

دکترغلامی: خب آهان. حدش چیه؟

مهمانان برنامه: یعنی چی؟

دکترغلامی: حد اینکه چه کسی چه جور دلش بخواد بیاد بیرون؟

مهمانان برنامه: خب میتونیم یک قواعدی رو برای حد پوشش بگذاریم یا اینکه…

دکترغلامی: اون قواعد رو کی تعیین میکنه؟

مهمانان برنامه: قانون

دکتر: کدوم قانون؟

مهمانان برنامه: شرع!

مهمانان برنامه:شرع نه! شرع تعیین نمیکنه

دکترغلامی: چرا؟

مهمانان برنامه: چرا باید شرع تعیین کنه؟ خیلی از آدمها به این شرع قائل نیستند. الان من داشتم تو راه میومدم، داشتم رانندگی میکردم که یه آقای مسنّی که با پسر بچه ۱۱-۱۲ ساله ترک موتورش نشونده بود، داره میاد از کنار من رد میشه یهو برمیگرده میگه اسلام به خطر نیفته! اسلام به خطر نیفته! من فقط نگاه کردم و به اون آقا پسری که پشتش نشسته بود لبخند زدم. گفتم ما چهل سال چیکار کردیم که الان این احساس میکنه اگه بواسطه نوع پوشش من به من تیکه بندازه تخلیه میشه! شما زمانیکه مردم جامعه تون رو در اثر سیاستهای غلط اقتصادی، در اثر همه اتفاقات نابهنجار اجتماعی به جایی رساندید که از اسلام هم دل خوشی نداره، چرا دارید میگید قوانین جامعه رو شرع مشخص میکنه؟

مهمانان برنامه: دقیقا بحث اینجاست که اول شناخت به وجود نیومد. اول اجبار شد بعد حالا میخواستن مردم رو بشناسونن با این مسئله و حالا اونها اومدن همونطور که شما فرمودین انتخاب کردن! خب اینکه حجاب نداره اینطوریه. اونیکه حجاب داره غیبت میکنه و … . حالا یک سازمانهایی ارگانهایی اومدن تا این کارو این قضیه رو اصلاحش کنند ولی اجباری کردن. در یک جامعه یک عنوان شرعی نیست. برمیگردد به زندگی روزمره، برمیگردد به زندگی شخصی افراد. حالا مثالش را بخواهیم بزنیم مثل قضیه خوردن و آشامیدنه! در اسلام خوردن و آشامیدن حرام نیست و برای حفظ حیات واجبه! ولی خوردن گوشت خوک حرامه! باید ببینیم در چه زمینه هایی ما میخوایم مهر حرام بزنیم یا حلال بزنیم یا حتی در جامعه اجبارش کنیم!

نگاه جنسی به زنان در غرب
مجری: آقای دکتر الان شاید خیلی سوال دانشگاهیه و فضای عمومی جامعه اصلاً اینجوری نگاه نمیکنه. الان من یه مثالی براتون بزنم شما میگید آقا نگاه جنسی میشه به زن در اون مثال بانکی که زدید و اینها همه جای دنیا مردم میروند بانک و فروشگاه و…اصلاً هم همچنین نگاهی وجود نداره. مثال اگه بخوام بزنم مثلاً صدر اعظم آلمان خیلی نگاه جنسی نبود و شاید آدم موفقی هم بوده است. رأی آورده تو انتخابات! یا یه مثال دیگه خیلی خیلی دم دستی تر، حزب الله لبنان را می بینیم که سید حسن نصرالله برمیگرده به اون خواننده زن یک پیام تبریک میفرسته!

یا حتی اینقدر رفتارشون متفاوته و حتی حجاب اجباری هم ندارند به سبک ما. خیلی هم از زنان بی حجابی که در ان جامعه زندگی می کنند در همین انتخابات اخیر هم رفتن و به حزب الله رای دادند. یعنی واقعا چیزی که در کف جامعه دیده میشه اینکه ما نگاهمون خیلی جنسیتی تر شده با حجاب اجباری، نسبت به خیلی از همه کشورهایی که حجاب اجباری ندارند!

مهمانان برنامه: آقای دکتر من میتونم جواب این سوال رو بدم؟

دکترغلامی: بفرمایید.

مهمانان برنامه: اینکه میگن توی غرب این شکلی نیست، من الان این سوال رو دارم که از دوستان ما کسی مسافرتی داشته یا اینکه کتابی رو مطالعه کرده؟ من فقط در این سطح میتونم جواب رو بیان کنم که من رشته ام توی بحث زنان هست و اینو میتونم بگم که اون چیزهایی که من مطالعه کردم اون چیزی که در غرب مشکل دارن اینجوریی نیست که هر کسی از راه میرسه خیلی قاطع بیان کنه که اصلاً در غرب هیچ مشکلی نیست، اصلاً اینطوری نیست!

مهمانان برنامه: ما نگفتیم که در غرب اصلاً مشکلی نیست!

مهمانان برنامه: یه لحظه صبر کنید. زنان غربی خیلی مورد تجاوز قرار می گیرند! ابزاری هست که اصلاً در شأن این مجلس نیست که من بخوام مطرح کنم که از چه ابزاری برای در امان ماندن در مقابل مرد استفاده میشه!

مهمانان برنامه: چون اونها قانون ندارند برای پوشش شون، میشه اجباری نباشه ولی قانونی وجود داشته باشه.

مهمانان برنامه: قانون نباشه که آنارشیسم میشه! با هم قاطیش نکنیم. یه بحثی هست توی کشور اروپایی مثلاً مطرح میکنیم میگیم توی آسیا با اون وضعیتی که الان لبنان داره حالا این شخص شاید بر اساس مصلحت سیاسی ائ که دیده یه پیامی داده! فکر میکنم ما الان توی جمع دانشجوها هستیم و درست نباشه که بحثهای مختلف رو با هم قاطی کنیم. الان اگه قراره بحث بشه اینه که رسانه اش که مشکل داره، آموزشش که صد برابر مشکل داره هیچ فلسفه ی فکری قوی پشت این قانونی که الان اجباریه نیست بعد بریم تو لبنان بعد بگیم در غرب هم که اصلاً اینطوری نیست!

مجری: این دوستان هیچ کدوم با قانون حجاب مشکلی ندارند. خب ما نگاهمون به قانون حجاب اجباریه! و هیچ کدوممون هم از غرب مثال نزدیم من خودمم یه مثال از غرب و یه مثال از سید حسن نصرالله زدم که همین بغله! و فکر میکنم دلیلی هم که شما آوردی خیلی دلیل خوبی نباشه، که ما همه چیز رو فدای سیاست بکنیم. اینکه اصلا از اساس کار مشکل داره! اینکه بگیم سید حسن نصرالله بخاطر سیاست اومده حجاب اجباری رو مطرح نمیکنه این اصلاً یعنی شما داری شرع رو زیر سوال میبری؟! بله نماز رو هم تعطیل کنیم بخاطر سیاست!

مهمانان برنامه: نه نه شما هم دارین بحث منو میگین. میگیم بحث ها داره با هم قاطی میشه. آقای دکتر فکر میکنم بهتر باشه که مسیر صحبتمون مشخص بشه!

مهمانان برنامه: بله مسیرمون واقعی تر بشه. این مسیری که شما میفرمایید- نظر شخصی من اینه- همه در مقام تئوری خیلی خوبه. رسانه مون، اینها الگوسازی اینها شناختمونه همه اینها درسته و دقیقه مسئله ی جامعه مون که این نیست!

مهمانان برنامه: فکر میکنم مسئله ما راهکار هست! الان باید چیکار کنیم که به فرموده ی شما شناخت و گرایش رو ایجاد کنیم؟

مهمانان برنامه: یعنی همه ی اونها این کار رو نکردن؟ کسی که وظیفه ی شناخت داشته کسی که وظیفه گرایش داشته انجام ندادن فقط الان به منِ زنِ بنده ی خدای جامعه میگن تو باید پوشش داشته باشی، پوشش هم نداشته باشی من باهات برخورد فیزیکی میکنم بعد هم…

مجری: اون ۲۵ نهادی که کار خودشون رو انجام نمیدن بهتره گشت ارشاد رو- ارگان ۲۶ ام- هم تعطیل کنیم تا اینها شروع کنند کاری بکنند و یه زمینه سازی ای هم در واقع میشه!

مهمانان برنامه: استاد دقیقاً الان سوال من اینکه اصل حجاب زیباست ولی الان یک طوری هست که اصل حجاب زشت جلوه داده شده! اگه حجاب واقعاً یک چیز قشنگیه پس چرا بد جلوه داده شده؟ اصلاً چرا گشت ارشاد هست؟ چرا اون هزینه ای که برای گشت ارشاد میشه را برای فرهنگ سازی نمیکنن. برای اینکه حجاب زیباتر جلوه داده بشه هزینه نمیشه؟ چرا همه زشتی ها زیبا جلوه داده شده؟ که اصلاً اینجوری شده؟

مهمانان برنامه: دلیل جلوه ندادنش اینکه همه از روی اجبار رفتن سمتش و حالا یا پدرشون میخواسته یا همسرشون میخواسته که این حجاب رو داشته باشن و موازین اخلاقی اش رو رعایت نمی کرده. فقط ظاهراً رعایت میکرده و حالا مردم و جامعه یه چارچوب زدن یه مهر زدن بهش. مهر زدن که خب الان این حجاب داره و الان نگاه جامعه به منِ با حجاب، منی که چادر سر میکنم یه جور دیگه است که خب هر کاری ممکنه انجام بده. الان نگاهها اینجوری شده به دلیل همون اجباره!

مهمانان برنامه: اصلاً خود گشت ارشاد باعث حجاب گریزی میشه بنظرم!

این مطلب را هم ببینید: تاریخچه حجاب در ایران و جهان، از دوران باستان تا اکنون

نظریه پردازی پیشنیاز هر اقدامی است
دکتر غلامی: ۷تا نکته گفتین من ۷تاشو عنوان هاش رو نوشتم که هیچ کدوم بی جواب نمونه. اگر چه که با این پراکندگی که صحبت می کنیم این بحث کردن پیچیده میشه و سخت نمیشه! می فرمائید بحث تئوری می کنید [یا] بحث نظری می کنید. تا نظریه نداشته باشیم عملی در کار نیست! کار بدون پشتوانه نظری نتیجه اش میشه همین که الان داریم میبینیم.

مهمانان برنامه: ما نظریه پرداز نیستیم!

دکنرغلامی: چرا هستیم.

مهمانان برنامه: منی که الان اینجا نشستم یک زن جامعه ام که از بطن جامعه اومدم. نمیخوام نظریه داشته باشم من میخوام راهکار داشته باشم.

دکتر: من اگه الان یه راهکار داشته باشم حق دارید بگید که نظریه و پشتیبانت چیه؟

مهمانان برنامه: ولی نمیگیم

دکتر: یعنی من هر چی بگم شما انجام میدین؟!

مهمانان برنامه: نه! ما دنبال این هستیم که بگیم که حرفم اینکه الان زن جامعه ای که کف خیابونه دختر ۱۳-۱۴ ساله ی من به من نمیاد بگه با چه تئوری ای دار حرف میزنی؟ میگه ببین من الان میخوام آزاد باشم. من الان میخوام از خونه ی خاله ام برم خونه خودمون و دلم نمیخواد سرمو بپوشونم گرممه!

دکتر: اگه گفت میخوام آزاد باشم اگه ما گفتیم تعریفت از آزادی چیه؟

مهمانان برنامه: اونکه اصلاً تعریفی از آزادی نداره!

دکترغلامی: همینکه میگه آزاد باشم داره یه کلمه رو بکار میبره دیگه و ما معنی اش رو میدونیم و بهش میگیم و باید بهش آموزشش بدیم و اینه که منم آزادیم در اینکه یه چَک بزنم به شما و بروم و تعریف آزادی از نظر من اینه!

برای طراحی یک جامعه ی خوب و یک اجرای مناسب حتماً باید یک نظریه داشته باشیم

من نمیگم بحث نظری به یک معنای خشک دانشگاهی و استفاده از یک کلمات پیچیده! دقت کنید من سعی میکنم خیلی کلمات پیچیده ای بکار نبرم خب! اما اصالت عملی پیشتره . اصالت عملی ها میگن نظریه ای مفید نیست که درست باشه، نظریه ای درسته که مفید باشه! یعنی ما اصلاً به نظریه پشتیبان کاری نداریم. من میگم برای طراحی یک جامعه ی خوب و یک اجرای مناسب حتماً باید یک نظریه داشته باشیم والّا وارد می شوید و احساس میکنید اینجاش با اونجاش نمیخونه! میری میگردی دوباره میبینی دوجاش با هم نمیخونه! چرا؟ چون اول فکر نکردی! ما اول باید فکر کنیم ببینیم مبانی ملّی مون چی هاست؟ بر اساس این مبانی مون یک الگویی طراحی کنیم. ابتدای بحثیم و اگر چند جلسه دیگه در خدمت دوستان هستیم مفصلاً هر چه می بینید بیائید اینجا بحث کنید.

اما ممکنه شما بگید مردم اینو در جامعه میگن اما من به شما بگم مردم مبانی این را در جامعه نمی دانند. ببینید خیلی از حرفهایی که مردم در جامعه می زنند مبانی نظری دارد اما چون مبانی نظری اش را هیچ وقت هیچ کس به زبان ساده نگفته اونا فکر میکنن این فقط به ذهن اونها رسیده! اما من میخوام این کار رو انجام بدم.

باید درمورد حجاب گفت و گو کنیم
من یه مثالی بگم من چند روز پیش سوار ماشین شدم. راننده گفت آقا شما رشته تون چیه؟ گفتم حقوق. گفت حالا که شما قیافه تون اینجوریه یه سوال شرعی بپرسم؟ گفتم بپرسید حالا که قیافه ام اینجوریه. گفتش من فارسم یا عرب؟ گفتم فارسین دیگه دارین فارسی صحبت میکنین! گفت من برای چی باید نماز رو به عربی بخونم؟ گفتم نمیخواد عربی بخونی، فارسی بخون. گفت واقعاً میشه؟ گفتم بله نرجمه کن به فارسی بخون. گفت میخونم دیگه ترجمه ی فارسی اش هست. بجای بسم الله … میگم بنام خداوند بخشنده مهربان…گفتم نه دیگه! یعنی چی؟ بسم الله .. رو بخونم ترجمه کنم! کوتاهترین ترجمه ای که الان ناقص هم هست اینه: بنام ذاتی که مجمع جمیع صفات دارای صفت رحمانیت عام و رحمانیت خاص است! این کوتاهترین تعریفه و غلط هم هست تازه! گفتم شما اگه تونستی زبان عربی را به فارسی ترجمه کنی، ترجمه کن و به فارسی بخوان. حالا ۴۰ دقیقه تو راه بودیم و کلی بحث کرد! اینو کراراً من دیدم.

این نیستش که مردم از بحث نظری فرار کنند اما کدام بحث نظری؟ میگه مُهر چقدر باید باشه؟ میگه زراع و فلان و …آقا مهر باید باید اینقدر باشه (به یک بند انگشت اشاره میکنند). اندازه یک بند انگشت! کلّم الناس علی قد عقولهم… اینکه بگم مردم بحث نظری نمیخوان اینو یکم با شما مخالفم اما…

مهمانان برنامه: ببخشید من یک چیزی این وسط بگم. مردم بحث نظری نخواستن ولی الان آقای دکتر بپذیریم که بانوی جامعه ی ما اینقدر عقده داره که سر احساس ظلم که بهش میشه سر پوشش اش که اصلاً گوش شنوا نداره برای اینکه بخواهد. نه! برای اینکه من میخوام آزاد باشم .

دکترغلامی: البته همه هم اینطوری نیستن!

مهمانان برنامه: خیلی هاشون هستن! آره بالاخره من هم یک زنم و حجابم رو انتخاب کردم خب.

مجری: خب بالاخره جامعه ی ایرانی فارغ از اسلامی بودنش! کلّا از نگاه مردان هم نگاه میکنیم.

دکترغلامی: ببینید من میخوام بگم یک آدمی ناراحته! از لحاظ روانشناسی اینو بهتر از من دیدید ولی خیلی از آدمها اینجوری اند که اصلاً نمیخوام حرف بزنی! میگیم باشه. یک پنج دقیقه ای بنشینیم اصلاً حرف نزنیم. ۵ دقیقه نشستیم یه سوال بپرسیم. اسمت چیه؟ دیگه اسمشو که میتونه بگه؟ آره اینو من قبول دارم بخاطر گفتگو نکردن همه مون با همدیگه وقت میخواهیم آغاز کنیم با همدیگه مثل ماشینی هستیم که ۵ سال زیر آفتاب و برف و بارون مونده. این رو اگه موتورش رو روشن کنیم بزنیم دنده ۴ کل موتورش میاد پایین! آره اینو قبول دارم.

اما اینکه هیچ کس حاضر به گفتگو نیست، جسارتاً من در سال هزارتا دانشجو دارم همه هم خانم هستند. خیلی از خانم ها از استانهای مختلف در طول سالهای مختلف ۴ روز در هفته میبینم و لذا میتونم یه تصوری از خانمها داشته باشم. با ظواهر کاملاً متفاوت میان کلاس، من هیچ کاری به ظواهر ندارم. بحث رو آغاز میکنیم اونها اجازه دارند حرفها رو بشنوند و من هیچ کاری به پوششون ندارم. فقط بشنوند. احساس کنند غیر از آنچه فکر می کردند یک حرفهای دیگری هم هست. یک چیزهای دیگری هم هست.

میگفتند آقا یک پیرمرد بیسواد بیکاری که توی جوی آبی افتاده داره مواد مخدر تزریق میکنه شما اینو بکشی باید ۲۰۰ میلیون دیه بدی؛ اگه یه خانم نخبه ای که امروز از المپیاد اومده رو هم بکشی اصلاً پول نباید بدی قصاص ات میکنند. میگه خب اگه دیه خواستن چی؟ اگه دیه خواستی دیه آقا چقدره؟ ۲۰۰ میلیون، دیه ی خانم میتونه ۲۰۰ میلیون باشه؟ نه دیگه! مگه دیه ی خانم نصف دیه ی مرد نیست؟ نه! اون مال جائیکه قتل غیر عمد باشد. اگر قتل عمدی باشه مبلغ دیه تابع توافق طرفین هست. من پدر دخترم و میگم ۲۰۰ میلیارد بده تا عفوت کنم! میگم اینم شنیدی؟ اینم میدونی؟ یا نه اومدی ناراحتی و میگی اصلاً نمیخوام حرف بزنم! اینکه خانم های جامعه ما نمیخواهند بشنوند را یک ذره إن قلت دارم. سوالم اینه نمونه ای نشان دهید که برای خانم های جامعه ما گفته شده حجاب با این خوبی و با این نرمی، با فضای گفتگو و اونها پس زدن!

مهمانان برنامه: ببینید آقای دکتر یه خانمی که دوست نداره حجاب داشته باشه، میاد تو جامعه شما الان قانعش کنید!

دکترغلامی: آفرین. من دوتا حرف دارم. یک روز حرم امام رضا (ع) بودم سال ۷۲ بود. اون موقع مثل الان نبود. خیلی پوشیده تر بودن. دبیرستانی بودم. رسیدم جلوی [خانم بدحجابی] و یهویی گفتم ببخشید میشه به احترام امام رضا (ع) حجابتون رو رعایت کنید؟ برگشت به من گفت که پسرجون این حرفها رو آخوندا از خودشوون در آوردن! خیلی هم داش مشتی بود خانمه! من کاپشن تنم بود و یه قرآن کوچولوی داشتم. گفتم اگه تو قرآن اومده بود چی؟ گفت نه اینو آخوندا گفتن! قرآنو درآوردم بعد بهش نشون دادم دستش رو گرفت سمت حرم و …که داشت می لرزید گفت به حضرت رضا (ع) قسم نمیدونستم تو قرآن اومده! این [خانم] سوالش اینه که آخوندا از خودشون درآوردن. من اینجا باید آیه قرآنو بهش نشون بدم.

خانم های متعددی هم بودن من جاهایی باهاشون هم کلام شدم، اصلاً سوالش از یک جای دیگه ای آغاز شده. یه وقتی جلوی منزل ما یک خانمی اومده بود و روسریش رو برداشته بود و نوار روشن کرده بود ظهر جمعه! نوار رو هم داده بود بالا باصدای بلند. من اومدم برم خرید کنم زدم به شیشه و گفتم صدایش یک کم بلنده! گفت چشم چشم و زود کم کرد. من کنار زدم و اومد گفت چیزی که من گوش میکردم حرامه؟ گفتم تا حرام رو چی بدونی؟ گفت شما بگو ۴ ساعت باهم حرف زدیم. ۴ ساعت! از جن پرسید که جن تو عالم هست یا نه؟ معیارهای ازدواج چیاست تا هزار تا چیز دیگه. شما به من بگید اگه یک خانم بدپوشش دیدید چی بهش بگیم؟ شما با یک انسان مواجه هستید ممکنه سوال بشه که من خاله ام باحجاب ترین آدم فامییل و بداخلاق ترین آدم فامیله. این مسأله اش یک چیزه. یکی گفت فلانی حجاب رو اثبات کن، یکی میگه من غرب بودم فلان اتفاق افتاد، یکی میگه من قشنگم و دوس دارم قشنگی رو بروز بدم.

مهمانان برنامه: آخه جالب اینه که کسی سوال نمیپرسه!

دکترغلامی: نه ما میرسیم به فرد و میگیم خانم؟ نچ نچ نچ نچ یک خانمی میگفت من تو هواپیما نشسته بودم یه خانم بدحجابی کنارم نشسته بود گفتم خانم اینجوری اومدی بیرون؟ گفت چه اشکالی داره؟ گفت پیغمبر از یک قبرستونی میگذشت گفت نصف این آدمها از چشم زخم مردن… گفت جدی میگی؟ یک عده هم هستن از من میپرسن بچه مون نماز نمیخونه، چیکار کنیم؟ میگم نمیدونم. میگه راهکار بدید. میگم در مورد یه آدم داری حرف میزنی ممکنه یه دلیل نماز نخوندنش این باشه که پدرنماز خونش یک آدم بد دهنیه! مشکلش اونه؟

مهمانان برنامه: آقای دکتر دقیقاً همینه. طیف گسترده ای از خانم ها [وجود داره مثلا] قشر فرهیخته، قشر عقده ای، قشر یک جور دیگه همه رو آوردیم توی یک چارچوب گذاشتیم و میگیم اینه و لاغیر!

دکترغلامی: نخیر

مهمانان برنامه: آخه شما میگین تک تک من باید ببینم براشون توضیح بدم!

دکترغلامی: نخیر اتفاقاً نگذاشتم توی یک چارچوب! توی اسلام گفتیم پوشش چیه؟ پوشش اینه که بدنش رو غیر از وجه و کفین باز نذاره با چی؟ با چادر؟ با مانتو؟ با هزار و یک قلم لباس و…ما اصلا|ً به این کار ندارم! گفتیم حد پوشش رو رعایت کن! لذا بارها گفته شده بجای این چادرهای قدیمی که دست را درگیر میکنه، چادری را طراحی کنید که خانم ها آزادتر باشند. اینو رهبر مملکت میگه نه بنده! لباسی طراحی یکنید که خانم ها آزادتر باشند! این چادر در بلند مدت هم آرتروز میاره و هم دست خانم درگیره. اگه یک بچه هم بخواد بغل کنه بیچاره میشه! ما در مورد اینکه خانم ها یک شکل باشند اصلاً نظری نداریم ما گفتیم این حدّ چگونگی اش با خودتون.

الگوسازی در رسانه ها با حجاب سنخیتی ندارد
مهمانان برنامه: ۱۳سالم بود امتحان های سوم راهنمایی رو داده بودم بعد از امتحانات آخرین امتحان رو که دادم با ماردم رفتیم سینما. حالا من یک دختری که در آستانه بلوغ و نوجوانه رفتیم تو سینما نشستیم یک فیلمی اونموقع بود از اون فیلم های دختر پسری و زرد. اونموقع مثلا سالهای ۷۸-۷۹ اینها. بعد نشستیم بعد از اینکه اومدیم بیرون شروع کردم گریه کردن. مامانم گفت چرا گریه میکنی؟ گفتم دیگه نمیخوام بروم سینما! گفت برای چی؟ گفتم برای اینکه این دختره اینطوری پوشیده بود و با این نحوه ی پوشش داشت جلب توجه این پسره رو میکرد.

من الان تو ناخودآگاهم احساس میکنم الان که داریم از کنار این مانتو فروشی ها رد میشیم دلم میخواد اون مانتویی رو انتخاب کنم که این دختره پوشیده و در نتیجه به اونجا میرسید و اون رفتاری رو از خودم نشون بدهم که اون دختره نشون میداد. من نمیخوام ی کسی این شکلی برای من الگوسازی کند در صورتی که در ناخودآگاه خودم دوستش ندارم. بچه بودم و در حد بچگی خودم اینو خیلی حرف زدم با مادرم. شما الان می فرمایید که برای هر آدمی تعداد راه های فلان وجود داره و هر کسی باید مدتی … خیلی از جوانها و نوجوانهای جامعه ما اصلاً نگاهشون این نیست که بواسطه ی این موضوع ..الگوشون اینه. الگویی که صبح تلویزیون رو باز میکنن چی هست؟ این در فلان فیلم زن فلان پیغمبره بعد که میان پشت دوربین و میخوان باهاش مصاحبه کنند یک مدل دیگه است. خیلی طبیعیه که من از اون آدم جامعه ام توقع نداشته باشم که حجاب داشته باشه.

دکترغلامی: منم نگفتم که همه چی متناسب با شناخته! منم از عملکرد رسانه های فرهنگی دفاع نکردم. من الان از یک نکته دارم صحبت میکنم که مشکل کجاست؟ آسیب شناسی اگر کنیم در مسئله شناخت مشکل داریم اما اگر شناخت را کامل کنیم مشکلمون حل نخواهد شد! بعد باید بیایم سراغ گرایش و [بعد هم] اینه که میگن ۲۶ نهاد درست تنظیم شدن و اصلاً درست تنظیم شدن!

مهمانان برنامه: من سوالم اینجاست. متوجه حرفتون شدم. سوالم اینجاست وقتی وقتی ما شناخت رو تکمیل نکردیم، گرایش رو تکمیل نکردیم الان چرا داریم اجبار میکنیم؟

چرا اجبار و قانون؟
دکترغلامی: آهان! بحث اینکه چون شناخت را تکمیل نکردیم رفتار رو بگذاریم کنار؟! سوال: شما در خانه ای که بچه ۵-۶ ساله فحش میده، مسواک هم نمیزنه. نه میدونه فواید مسواک چیه ونه میدونه فحش بدی اش چیه؟ میگیم بگذارید نسبت به بدی هاش شناخت پیدا کند و بفهمه و بهش اجبار نکنیم؟ یا اجبار میکنیم که اینکارو انجام بده چون احساس میکنیم خیرشه و اون خودش نمی فهمه.

ما نسبت به جامعه مسولیت داریم ولو اینکه جامعه نمیدونه من الان چرا اینکارو میکنم. یک مثال میزنم. یک کسی نشسته بود و خواب بود یک مرتبه یکی آمد بالای سرش و سیبی را که خراب شده بود و متعفن هم بود را گفت اینو بخور. گفت نمیخورم. شروع کرد به زدنش و گفت یالله بخور! خب سیب رو به زور به طرف داد که بخوره بعد هم بلند شد با شلاق اینو زدن که بدو! طرف گفت برای چی میزنی؟ دوید دوید تا جسارتاً حالش بهم خورد! این سیب که متعفن بود رو جسارتاً پس اورد همراهش یک حیوانی هم از دهانش خارج شد. گفت دیدم خوابیدی و یک حیوانی وارد [دهانت] شد. این حیوان تنها بواسطه این سیب و این دویدن برمی گشت! اولش اجبار کردم نمیدونستی دلیلش چیه؟ نمیگم اینجا همونه! چون اینحا حجاب از سنخ عقیده است! اما میخوام بگم اگه اینو درست نکردی نگی اونو تعطیل کنید و در مورد این شتاب کنی! سریعتر اینکارو انجام بدی! نایستی بگی دبیرستانی ها فلان شدند. الان میشه کتاب دبستانی ها رو بازنگری کرد!؟ الان میشه؟ خیلی از کتاب دخترها و پسرها یکیه! از عجائب عالمه! واقعا مهارت های دخترها و پسرها فارغ از اینکه باید نقش اجتماعی داشته باشن یکیه ؟

اما میگم گشت ارشاد رو قبول دارم آره. چرا؟ دقت بکنید که چقدر کلمه اجبار رو بکار میبرید؟ الان من به شما بگم خوردن شربتها اجباریه کدومتون دوست داره شربتش رو بخوره؟ هیچ کس! از کلمه اجبار همه مون بدمون میاد. چون انسانیم و مختاریم دیگه! کلمه حجاب اجباری رو هی بکار میبریم [درحالیکه] اصلاًما حجاب اجباری نداریم! حجاب اجبارپذیر نیست چون از سنخ عقیده است. من الان میتونم به خانم نفر اول بگم باید به خانم نفر دوم علاقمند بشی! میگه من علاقه ندارم. میگه اگه علاقه نداشته باشی میگیم برنامه بعد دعوتتون نکنن. عه! مگه علاقه و محبت با اجبار میشه؟ عقیده هم قابل اجباره؟ حجاب اصلاً قابل اجبار نیست.

مهمانان برنامه: آخه حجاب یک رفتار اجتماعیه!

دکترغلامی: اجازه بدین داریم یک کلمه رو بکار میبریم. حجاب؛ این کلمه ابعادی داره. حجاب یک رفتاری است که بایید با نیت همراه باشد. لذا اگر در جامعه ما کسی را اجبار کردیم اینجوری باش. آیا با این مجبور بودن این آدم در آخرت ثواب یک فرد محجبه ی اینجوری رو خواهد داشت؟ نه! چون حجاب یک عقیده پشتش میخواد. اینکه عرض میکنم تا شناخت چون میگن گشت ارشاد [هست و ] حجاب اجباریه! هی کلمه اجبار رو بکار میبره.

گشت ارشاد؟!
مهمانان برنامه: اصلاً خودش یک رعب و وحشت رو ایجاد میکنه کلمه ی گشت ارشاد!

دکترغلامی: و میزان تبلیغاتی که در مورد گشت ارشاد میشه! گشت ارشاد در کجاها حاضره؟ من جسارتا در شهرک غرب هستم. من هر چی میگردم پیدا نمیکنم بعضی وقتها دانشجوها میگن اونها نزدیک یک مجتمع تجاری اند دم پاساژ گلستان می ایستند. اما منطقه ما که به لحاظ آزادی، کشور کویت محسوب میشه من هیچ وقت ندیدم! هیچ وقت! خب هست!

مهمانان برنامه: مبتلا به نبودید که ببینید. خانم باشید میبینید.

دکترغلامی: نه! خانم ها رفت و آمد دارند مفصلاً؛ ما یک نکته ای گفتیم این را خوب عنایت کنید لطفاً.

فحشای قانونی در مالزی و ترکیه
این فرمایشی که گفتین لبنان یا کشورهای دیگه؛ عنایت کنید بعضی وقتها میگن مالزی را نگاه کنید چقدر خوبه! ترکیه رو نگاه کنید. من تعجب میکنم از کسانی که اینو میگن. حالا بزرگوار اشاره کردند! من یک کتابی چندسال پیش نوشتم- تبلیغ که نمیشه اسم کتاب رو بگیم؟ حالا کسی نره کتاب رو تهیه کنه! – اسم کتاب هم ” مساله ی حجاب در غرب” بود. که در اون مشخصا بیشتر کانادا و آمریکا رو نگاه کردم که عوامل پوشش یا بدپوششی در غرب چیه؟ ما یک تصوری داریم الان میگیم غرب، تصور [بعضی ها] اینه که همه در اونجا عریانند، همه در حال فسادند! مطلقاً امریکائی ها و کانادائی ها که مذهبی ترند نسبت به آلمان و فرانسه، اونها نسبت به کشورهایی که اروپای شرقی اند خیلی پوششهای کاملتری دارند. این نیست که در غرب همه مردم [در حال فساد و فحشا هستند] و قوانینی دارند [برای پوشش] اگر اندازه لباس از فلان مقدار کمتر باشه برخورد میکنن. دانشگاه های معتبر دنیا قوانین پوشش دارند اینطوری نیست که هر کس هر طور دلش خواست لباس بپوشه بره دانشگاه.

مهمانان برنامه: اونا در ادارات و سازمان های مشخص این قوانین رو دارند.

دکترغلامی: بله در مجامع عمومی. مثلا در فرانسه شما بیژامه بپوشی مجرمی یعنی اگه آقایی بیژامه بپوشه حتماً مجرمه! حالا حتما حجاب آقایان را یادم بیندازید که بگم. اما اینکه میگید کشورهای اسلامی مالزی [بهترند] نشریه ای آلمان نوشته بود مالزی از فیلیپین و تایلند پیشی گرفته و ارزان ترین فحشای دنیا در مالزیه! من میگم این گزارش دورغ! دروغ هم که باشه اینکه مالزی نزدیک به ویتنام و فیلیپین باشه که پایگاه مسائل جنسی امریکائی ها در جنگ ویتنام بودند خیلی بده! اینکه در هفته وحدت خانمی با لباس های قرمز و آبی و …نشسته میگیم چقدر مالزی خوبه، مالزی همش اون نیست. ترکیه در سال ۲۰۱۶ به عنوان کشوری اسلامی ۴ میلیارد دلار از فحشا درآمد کسب کرده! سواحل لبنان هم همینطور! ما کشور اسلامی نداریم در دنیا، کشور اسلامی باید قوانین اسلامی رو پیاده کنه.

اما یک نکته ای رو خواهش میکنم خودتون دقت کنید کشور ما با هیچ کشوری قابل مقایسه نیست. پوشش در هر کشوری ممکنه یک پروسه داشته باشه از یک جایی آغاز بشه و به یک جایی ختم بشود اما در کشور ما پروژه است! چرا؟ به همان دلیلی که در اندلس پروژه بود. اندلس سال ۱۴۱۱ فتح شد و ۱۴۹۲ اگر اشتباه نکنم به دست مسیحیان اروپایی افتاد. اندلس را گرفتند مسلمان هایی که مهد تمدن بودند و اونجا کلی صنایع راه افتاد. [مسیحیان] خواستند اونجا رو بگیرند چندبار حمله کردند اما نتونستند شروع کردند فساد و بد پوششی رو از طریق دخترهای مسیحی شیوع دادند اینقدر زیاد شد که حتی به حکام هم رسید در ۱۴۹۲ اگر اشتباه نکنم حمله کردند قتل عام کردند. بعضی ها میگن صدهزار نفر رو کشتند. گستاولوبون میگه اینها چه قتل عامی از مسلمانها کردند با فساد. الان در جمهوری اسلامی اگر شما بگید حجاب بی قاعده شد این نیست که خانم های ما خودشون حجاب رو انتخاب بکنند. صدها طراحی خواهد شد که چندتا کشور الان حجابشون از بیرون داره با ظرافت تعقیب میشه و الگودهی میشه. چرا؟ چون حجاب در کشور ما با ترکیه با مالزی با لبنان با هر جای دیگر متفاوته. حجاب در اینجا یک پروژه است.

مهمانان برنامه: پس سیاستهای غلط جمهوری اسلامی داره پروژه رو پیش میبره یعنی جلوتر میبره یا کمک میکنه…

دکترغلامی: شک نکنید ما اگر مقصرتر نباشیم که هستیم . من اصلاً هیچ دفاعی ندارم.

مهمانان برنامه: حرف ما همینجاست آقای دکتر. ما حرفمون اینه که اون داره این کار رو میکنه ما هم کاری نمیکنیم پس حداقل اجبار نکنید که اینقدر آسیب نداشته باشه!

ضرورت زمینه سازی ازدواج از طرف حکومت
دکترغلامی: در اون ۷ تا نکته جواب سوال شما هم هست. اینو بگم که بعد شما بفرمایید که فرمایشتون ذبح نشه این وسط. ببینید ما میگیم که اجبار حجاب هست. سوال: آیا احکام اسلام در مورد موضوعی بنام پوشش نظری دارد یا نه؟ جواب مثبته، شیعه و سنی معتقدند که قانون داشته باشه. کشور ما به عنوان یک کشور در مور پوشش نظر دارد. قانون اساسی در اصل ۴ میگه که تمام قوانین کشور باید بر اساس موازین اسلامی باشد و اسلام قانون پوشش دارد. اما یک پسری رو آوردند نزد امیرالمومنین یک گناه اخلاقی کرده بود جسارت نمیکنم نمیگم. حضرت اونو گرفتند و یک تنبیهی کردند. دستش قرمز شد بعد سوال کردند برای چی اینکارو میکنی؟ گفت زن ندارم. گفت خب برو زن بگیر. گفت پول ندارم. حالا امیرالمومنین که یک دینار از بیت المال به برادرش نمی داد به اون پسر پول داد و گفت برو زن بگیر. پس بهتره این سوالو بپرسیم که آیا تنها وظیفه جمهوری اسلامی یا حکومت دینی در قبال پوشش فقط اینه که الزام رو بگذاره؟ رابطه اینها چه شکلیه با همدیگه؟ ما در جمهوری اسلامی اگر طلب رفتار داریم باید مقدماتش رو فراهم کنیم یکیش ازدواجه! شما در قرآن در مورد ازدواج یک آیه ای میبینید، کدام آیه است؟

مهمانان برنامه: یغنیهم الله من فضله…

دکترغلامی: و أنکحواالأیامی منکم و…به زبان عربی حتما آشنائید حالا من جسارت میکنم یک توضیحی میدهم. نکاح یعنی ازدواج کردن، ولی این آیه نمیگه نکاح، میگه انکاح. انکاح که مصدر باب افعال است یعنی به ازدواج درآوردن نه ازدواج کردن! و أنکحواالأیامی منکم و… میگه مجرداتونو به همدیگه دربیاورید. بعدش میگه اگر فقیر باشند آنها را بی نیاز میکنم. سوال: تأثیر تأخیر در ازدواج و ساده تر ارضاء به موقع میل جنسی در [جامعه] چیه؟ یک عامل را اشاره میکنم، یک عامل تاخیر در ازدواج و ساده تر تاخیر در پاسخ دهی به میل جنسی چقدر تاثیرگذاره در اینکه خودنمایی و خود آرایی در جامعه رشد کند؟

تاخیر در ازدواج و ساده تر تاخیر در پاسخ دهی به میل جنسی چقدر تاثیرگذاره در اینکه خودنمایی و خود آرایی در جامعه رشد کند؟

ما مواجه میشیم با این فضا که یک آقایی یا دخترخانمی مراجعه میکنه که من میخوام ازدواج کنم. چه طور نگاهش میکنیم؟ بهش به عنوان مفسد فی الارض نگاه میکنیم و میگیم برو واجبات و محرماتت رو رعایت کن. میگه رعایت میکنم. میگه غیر از عید فطر و قربان که حرامه بقیه ۳۶۲ روز دیگه ماه قمری رو روزه ام! میگیم شما غذایی سرد بخور مثلا برنج میخوری با بادجان و ماست و خیار بخور! میگه همیشه سردی میخورم. میگه با وجود اینها با نیاز جنسی داری؟ باز نیاز به ازدواج داری؟ میگه خب بله! میگه خب شما مفسدی! اونوقت اسلام اینه!

ببینید من میگم “و أنکحواالأیامی” مقصودش چیه؟ خانواده و جامعه اون کسانی که به تاخیر انداختن و تن دادن به مبلغ وام ازدواج و …نمیگذارن جوانها به موقع ازدواج کننند و نیازشون رو به موقع پاسخ بدهند و ناخودآگاه اونها رو به این عرصه میکشانند. که بابا اگه جلب توجه نکنی از همسر خبری نیستا چه دخترش و چه پسرش! این الان باید بیاد جواب بده.

اگر کسی معتقد باشد جامعه اسلامی نشسته یک گوشه من به اقتصاد و فرهنگ و نیازهاتون هیچ کاری ندارم، اینجا ارشاد هست تکون بخورید میزنم اگه کسی اینها رو بگه دیکتاتور علی الاطلاق هست. حتما وظایف دیگری دارد اما اون وظایف انجام نمیشه چیکارکنیم؟ برویم اونارو زنده کنیم. من میگم معلول رو که میبینید علتش رو هم درست پیدا کنید. مثلاً مجازات های اسلامی در زمان غیبت امام زمان ارواحنا فداه میگن آقا شما وقتی میتونید مجازات کنید که جامعه اسلامی باشد. میگم کی جامعه اسلامی میشه؟ وقتی بایدهای اسلامی رعایت بشه؟ خب اون چیه؟ ما مشکل داریم اما ریشه مشکل این نیست که حجاب داریم. این مشکلات بوجود میاد ریشه مشکل اینکه بسته ای از خدمات رو باید ارائه میکردیم. نمیتونیم نمیخوایم اعتقاد نداریم، نمیدونم قضاوت نمیکنم! ما این بستر رو ارائه نمیکنیم یک تیکه اش رو بصورت خیلی کاریکاتوری و زننده ارائه میکنیم مثل اینکه من شما رو که میشناسم یه دستم ۷ ساننت باشه و یه دستم ۵ سانت، میگید ناموزونه چقدر؟ این ناموزونی مالِ عدم ارائه همه امکانات هست و اگر همه اینها با هم ارائه میشد اینقدر زننده نمیشد.

مهمانان برنامه: حالا که ارائه نمیکنیم.

دکترغلامی: ایشون سوالشون رو بپرسن بعد برسیم [به سوال شما] چون خیلی وقته منتظرند.

مهمانان برنامه: استاد سوال من این بود که در جواب اینکه میپرسند چرا حجاب اجباریه؟ اصل موضوع ما اجبار حجاب بود. من پوزش میخوام از حضورتون، اون مثالی که فرمودین اون میوه ی گندیده رو فرد باید میخورد و صلاحش این بود که اونو بخوره و …یعنی یک جوری گفتید که اجبار یکی از صلاح هایش اینه که فرد صلاح خودش رو نمیدونه به این دلیل اجبار رخ میدهد در موضوع حجاب. بنظر شما این خودخواهانه نیست؟

فرق قانون حجاب با اجبار حجاب درچیست؟
دکترغلامی: نه اصلاً دلیل من این نبود. من گفتم آیا احکام اسلام برای حجاب حکم دارد یا ندارد؟ اون مثال اول برای جایی بود که گاهی اوقات ما یک چیزی را قانونی میکنیم و فرد مخاطب قانون، خودش از فلسفه قانون اطلاعی ندارد.

حجاب قانونیه یعنی چی؟ فرقش با اجبار حجاب چیه؟ فرقش اینه که اجبار عقیده میخواهد تا عقیده نباشد اجبار معنایی ندارد و یک کار بی فایده ای است اما به جهت قانونی چرا در قانون آوردیم ؟ چرا در قانون جمهوری اسلامی قانون حجاب هست؟ چون اسلام [برای این موضوع] حکم دارد این [جزء] حقوق مدنیه. همه کشورهای دنیا نسبت بهش موضع دارند [ و برای پوشش، قانون وضع میکنند] .

اما در جواب اینکه چرا اجبار نکردیم، گفتم اولا اصلاً ما کلمه اجبار نداریم. این کلمه اجبار رو که به کار میبریم ناخودآگاه هم میرن تو موضع. یعنی چی اجبار؟ ما انسانیم اختیار داریم! بسیار خب اجبار حجاب نیست اما اینکه میگید قانونیه یعنی چی؟ فرقش با اجبار حجاب چیه؟ من گفتم فرقش اینه که اجبار عقیده میخواهد تا عقیده نباشد اجبار معنایی ندارد و یک کار بی فایده ای است اما به جهت قانونی چرا در قانون آوردیم ؟ برای چی در قانون جمهوری اسلامی قانون حجاب هست؟ گفتم یک : اسلام حکم دارد این حقوق مدنیه. همه کشورهای دنیا نسبت بهش موضع دارند.

سوالِ شما این باید باشد که کشورهای دیگه چطوری قانون گذاری میکنن شما چجوری قانونگذاری می کنید. یعنی مثلاً در ایالت کارولینای شمالی امریکا آیا برای حجاب قانون دارند یا نه؟ بله در مورد بعضی لباسها قانون دارند اما خب اونها قانونشون اینکه مثلاً خانم سر و گردنش بازه، آستین کوتاه میپوشه. اونوقت منم سوال میکنم من الان میخوام قانون بگذارم، بنظر شما این قانون مبنایش چی باید باشه؟ سر این بحث کنیم. که یک کسی بگه به نظر من آزادی باشه سوال می کنیم تعریف آزادی چیه؟ رابطه حجاب با آزادی چیه؟ که اینو یادآوری کنید. اینو بهتون بگم این جمله که حجاب محدودیت نیست مصونیت است. نه! حجاب محدودیت است ولی به چه معنا؟ مصونیت هم هست باز به چه معنا؟

مهمانان برنامه: در عمل اصلاً برعکس دیگه! اگه هم همه اینها درست باشه ولی درعمل الان در کشور ما برعکس است! پس چرا الان همه ی اونهایی که حجاب دارند گرایششون به حجاب کم شده است؟ بجای اینکه با همه اینها بخواهند به حجاب گرایش پیدا کند؟ الان یک چیز بدی شده. کسی که بی حجابه خودشو زیبا میدونه، خودشو اصلاً خوب میدونه! ولی کسی که حجاب داره اینطور نیست.

مهمانان برنامه: تا از بحث دور نشدیم من یک سوال بپرسم؟ اینکه شما فرمودید حالا جامعه یا اون دولت پک کامل رو ارائه نمیده مثلا ازدواج جوانها رو فراهم نمیکنه و …پس چرا عوض نمیکنند اون قانون یا اون مصوبه رو؟ اینکه حالا در یک زمانی داشتیم، میومدن حلال ها را حرام میکردند یا توتون و تنباکو رو یک مدت حرام می کردند بر اساس اون شرایط زمانی یا اقتصادی جامعه، چرا نمیان بر اساس شرایط که الان ما توش هستیم الان بیان قانون تصویب کنند؟

مجری: یک مثالی شما زدید که من میخواهم إن قلت توش بیارم؛ مثال اندلس رو که زدید گفتید زنان مسیحی رو آوردند در راستای فاسد کردن جامعه. ما الان مشکلمون این نیست که میخواد فساد کنه. من میگم یک آدم معمولی ائی که میخواد روسری سرش نباشه یعنی همین بحث! بحث فساد و اینها نیست یک آدم معمولی است که میخواهد اینجوری باشه حتی بحث ازدواج رو فرض کنیم که حل شد که حالا یک بخشی اش کار حکومتیه و …خیلی حالا ریشه های متفاوت دارد که فرضاً که اینم حل شد و ازدواج کرد و دوست دارد بعد از ازدواج هم حجاب نداشته باشد یعنی حالا با این مسئله لزوما مسئله حجاب حل نمیشه.

دکترغلامی: من یک سوال میکنم و برمیگردم عقب، بنظر شما حجاب زنهای ما در جامعه فعلاً در فضای عالم به خواست و میل خودشونه؟ اینو پاسخ بدهید. یعنی الان خانم های ما تصمیم میگیرند یک پوششی داشته باشند و کسی هم کاری به کارشون نداره؟

مهمانان برنامه: ولی اجبار میکنه حکومت دیگه!

مهمانان برنامه: رسانه

جنگ رسانه ای برای پوشش
دکترغلامی: یه خرده موهاشو بیرون میذاره یا آرایش میکنه، آیا واقعاً در مقام واقع، حجاب خانم های ما پدیده ای است ناشی از گزاره های خاص که محدود بشوند و لاغیر؟ رسانه ها مشخصاً دارند رو پوشش خانم های ما کار میکنند. این حاکی از این نیست که مسئله پوشش در جامعه ی ما مسئله ای فراتر از یک بحث سلیقه ای و شخصی شده است که بگه من قبول ندارم.

این همه رسانه اینهمه تلاش برای چیه واقعاً؟ تازه من ابعاد سیاسی اش رو نمیگم. خود موضوع فرهنگی رو دارم اشاره میکنم من اتفاقاً خواستم یک پیغام بدم اگر طرف مقابل ما احساس کند براندازی ما رو میتونه از طریق ترویج فحشا و فساد آغاز کنه نقطه ی آغازش میتونه حجاب باشه. این معناش اینکه هر خانمی موهاش بیرون باشه مفسده؟ مطلقاً.

چند سال پیش شورای فرهنگ عمومی یک تحقیقی کرده بود. دوستان ما که اونجا بودند میگفتند فراوانی اون جامعه مخاطب هم خیلی خوب بود، ۹۴ درصد مخاطب های اونها خانم هایی بودند که پوشش خوب نداشتند در تقسیم بندی اونها شُل حجاب بوند؛ شل حجاب یعنی کسی که هیچ دلیلی برای بدحجابیش نداره! میگه خب اینجوری قشنگترم! اینجوری دوست داره. خب مگه اشکالی داره؟ ۶ درصد آدمهایی بودند که فقط خواست اینهاست اینهمه شبکه و برنامه که حتی در مورد جسارتاً رنگ سایه ی چشم میگه چه رنگی باشه! به یک خانمی رسیدم گفتم جسارتاً معنای این مقدار کشیدن خط و رنگش رو میدونید چیه؟ گفت نمیدونم. گفتم این این این این… شما نمیدونید اما معناش اینه! بعد بجای دیگه ای میرید همینو داره تکرار میکنه! برای چی اینقدر داره سرمایه گزاری میکنه؟

مهمانان برنامه: آقای دکتر خیلی فضا داره میره به این سمت که زن یک موجود منفعل هست که جمهوری اسلامی میگه اینجوری باش، رسانه های غربی میگن اونجوری باش! و من یک زن کاملا منفعلم که هیچ کاری هم از دستم برنمیاد! بگید تورو خدا که من چیکار کنم! من چجوری بپوشم. من اینکه نقل میشه که زن اینطور منفعلانه است یه جورایی داره اذیتم میکنه. من میخوام تمرکز برگرده روی زن که اگر من یک زنم و شما بحث براندازی و اینها رو گفتید اصلاً بپذیرم که اتفاقی مثل اندلس نمیخوام برای کشورم بیفته اما همه ی بار مسئولیت روی دوش من زنِ!

دکترغلامی: نه اینو جواب میدم.

مهمانان برنامه: یک نکته ای رو من بگم ببخشید جاش همینجاست که یه وقتی شما میگید که اگر آزادش بگذارند به ظاهر در واقع آزاد نیست. بحثی که خیلی از خانم های جامعه ی ما دارند احساس بی احترامیه! احساس اینکه تو برای چی نمیذاری من انتخاب کنم؟ اگر الان شما بیای بگی قانون حجاب رو من به عنوان یک زنی که حجابم رو انتخاب کردم میگم آقا من همین حجابم رو دارم ولی از اینکه بخوای اینو روی سر من اجبار کنی احساس بی احترامی میکنم از اینکه بگن تو باید فلان… . من میخوام مدل دیگه ای باشم. من اینو انتخاب کردم که مطابق ارزشهای جامعه است ولی خیلی از اعضای جامعه میگن بابا به من احترام بذار من رو به رسمیت بشناس.

دکترغلامی: اینکه شما میفرمایید اینو اول از فرمایش شما شروع میکنم بعد میام سراغ فرمایش شما! اینکه میگید بعضی ها که با حجاب احساس بد دارند و بی حجابها احساس خوب ما بعضی وقتها یک احساس واقعی جلوی رومونه، بعضی وقتها واقعاً یک مشکلی داریم، بعضی وقتها احساس میکنیم مشکل داریم مثلاً فرض بفرمائید من فقیرم یعنی اینقدر فقیرم که نمیتونم شام تهیه کنم واقعاً فقیرم. لذا اگر شما ۱۰ هزار تومن بدهید که من بتونم یک غذای معمولی تهیه کنم اونجا احساس میکنم که فقر من برای شام از بین رفت. اما گاهی من احساس فقر دارم؛ یه خونه ی ۲۰۰ متری، یه ماشین خوب، یه حساب پس انداز خوب هم دارم ولی به شما نگاه میکنم که یک خونه ۵۰۰ متری دارید یک ماشین آنچنانی و حساب…احساس فقر میکنم . اگه به اندازه شما به من پول بدهند احساس فقرم از بین میره؟ نه! چون یک نفر دیگه رو نگاه میکنم که بالاتره. فقر رو میشه از بین برد ولی احساس فقر رو نه! چی میشه که یکی نفر با حجاب احساس بد داره و یک بی حجاب احساس خوب؟ اما قائل به مطلق بودنش نیستم ها! یعنی الان هر کی با حجابه به شما بگه احساس بد داره اینطور نیس ولی چرا این اتفاق میفته؟ چون ما در این جنگ رسانه ای متاسفانه باختیم.

مهمانان برنامه: البته بطور عامیانه فرد بی حجاب خودش رو یک فرد باکلاس میدونه دیگه.

دکتر: دقیقاً همینطوره. کلاسی که احساس میکنه همه باید به من احترام بگذارند! درست! همشون نه ها! برای خودش هم توهم بوجود آمده که من … . افکار شهروندان درجه بندی داره و من در درجه ی خاصی قرار دارم. این رو چه کسی ایجاد میکنه؟ میرسیم به اون الگوسازیه! توی اموزش و پرورش، تو صدا و سیما در نهادهای تبلیغی موجود الگو کیه؟ چقدر روی اون الگویی که داره فعالیت اجتماعیش رو میکنه [و در عین حال] عفاف و حجابش رو هم رعایت میکنه، کار میکنیم؟ چقدر او را بازرسی میکنیم؟ من براتون مثال بزنم، همین خانم علیزاده که توی المپیک مقام آورد رهبر انقلاب پیام دادند. این یعنی چی؟ این خانم بیشتر برجسته شد توی رسانه ی انقلاب ما. یا یک خانمی از بازیگران ما که به قول خانم الان اینور دوربین با اونور دوربین متفاوتند!

مهمانان برنامه: الگوی خیلی ها هم هستند. مثلاً دانش اموزان کوچکی که هنوز تفکرشون به طور کامل شکل نگرفته.

دکترغلامی: ببینید بچه های دانشگاه شریف رفتند پیش رهبری، خانمها و آقایون مدال هاشون رو دادند، ایشونم مدالها رو با یک چیزهایی برگردوند. کلی خانم هم نشسته بودند چقدر تعریف کرد ایشون؟ چقدر رهبری تعریف کرد؟ خب چرا؟ اینکه برگرده بگه نه شما خانمید و وظایف شما چیز دیگری است. تحصیلات تکمیلی رو کی داره فریاد میزه برای خانم های ۲۰-۳۰ ساله؟ رهبر! چرا؟ چون این حرف رو قبول داره.

نشست سوم راهبردی موضوع زنان و خانواده، اندیشمندان این حوزه با رهبری بودند، چه اتفاقی افتاد؟ اول صحبت رهبری چند دقیقه که گذشت ایشون گفتند من معتقدم زنان در جامعه ی ما مظلوم واقع شدند حتی یک جمله ای رو هم گفتند که تلویزیون هم احساس کردم نشون نداد، گفتند مرد یک موجود زمختی با صدای کلفتی میاد و چنین و چنان… خانم هم باید تحمل کند. که آقایون همه قرمز شده بودند و خانمها همه می خندیدند در جمع! خب این را قبول داریم. اما این احساس، راهکار برون رفتش چیه؟

ادامه دارد…

معرفی دکتر علی غلامی

دکتر علی غلامی استاد دانشگاه امام صادق علیه السلام است که هم اکنون ریاست دانشکده حقوق این دانشگاه را بر عهده دارد. دکتر غلامی که در رشته حقوق جزا و جرم شناسی تحصیل کرده ،تحصیلات حوزوی خود در زمینه فقه و اصول را نیر در کنار دکترای حقوق دنبال کرده است. وی که با زبان‌های عربی و فرانسه آشنایی دارد به صورت استاد مدعو در دانشگاه های تهران، الزهرا و شهید بهشتی نیز تدریس می‌کند. آقای غلامی دارای ۶ کتاب تالیفی، ۲ ترجمه و بیش از ۳۰ مقاله پژوهشی در زمینه مسائل حقوقی است که دو کتاب حجاب در غرب و حجاب در جمهوری اسلامی ایران شاخص ترین آثار وی در حوزه مسئله حجاب است.

مقدمه

در مسئله ی حجاب اجباری در کار نیست! این تیتر روزنامه اطلاعات و برگرفته از سخنان آیت الله آیت الله طالقانی بود که اگرچه با بی دقتی خبرنگار تنظیم شد و حرف آیت الله طالقانی را تحت الشعاع قرار داد، اماجنجالها برسرآن مشخص کرد که قرار است، این مساله تبدیل به یکی از چالش های جدی کشور شود.
حجاب از همان ابتدای انقلاب و حتی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی تبدیل به یکی از دغدغه های جامعه ایرانی شده، چه جریان مذهبی که دل آزرده از بی بند و باری های دوران پهلوی بود و چه جریان غیرمذهبی که نگران محدود شدن آزادی خود بود.

شروع جنگ و دغدغه های ناشی از آن سبب شد تا مساله حجاب در اهمیت کمتری قرار بگیرد، اهمیتی که البته هیچ وقت از بین نرفت و به طور ویژه در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ خورشیدی، حمایت یا مخالفت با آن به یکی از موج های جدی رسانه ای و اجتماعی شد تا جایی که سخن گفتن درباره حجاب تبدیل به محورهای اصلی شعارهای انتخاباتی سیاستمداران شد.

نهایتاً حجاب بعد از وقایع سال ۸۸ رنگ و بوی سیاسی به خود گرفت و بی حجابی از سوی جریان ضد انقلاب تبدیل به یک مانور قدرت نمایی شد مانوری که البته با رضایت بسیاری از منتقدان حجاب اجباری هم همراه نبود. بدون توقف حالا به سراغ این مسئله رفته تا جایی باشد برای گفت و گو بر سر چگونگی مواجهه با مسئله حجاب در ایران.

کجای دین به موضوع حجاب در جامعه اشاره شده؟
آقای دکتر غلامی یک بحثی که مطرح است اینه که اصلا کی گفته در جامعه باید حجاب داشته باشیم منظورم این است که در واقع توی فضای عمومی جامعه و در فضای قانونی ما اینکه باید حجاب داشته باشیم در کجای دین آمده؟ یک کتابی هم اخیراً نوشته شده به نام حجاب شرعی در عصر پیامبر، اون کتاب مدعی شده که در زمان پیامبر، زمان امیرالمومنین اصلاً حجاب در جامعه وجود نداشته است. چرا ما اصلا این رو به عنوان یک مسئله فردی بهش نگاه نمی‌کنیم مثل نماز مثل روز که اصلا ما نماز رو کاری نداریم یکی دوست داشت میخونه یکی دوست نداشت نمیخونه یعنی اجباری سراین موضوع نداریم اما سر بحث حجاب ما اینجوری رفتار نمی کنیم و از لحاظ قانونی داریم اجبار میکنیم این موضوع رو!! کجای دین اصلا به این موضوع اشاره شده؟
نکته دیگه ای هم هست که ما اصلا در همین برنامه ای که می خواستیم در خدمت شما باشیم و از مهمان ها دعوت بکنیم یک مشکل اساسی از همین منظر داشتیم. یعنی به خاطر فضایی که در جامعه به وجود آمده و نگاهی که در واقع به این مسئله وجود داره خیلی از کسانی که می خواستند اصلا می‌ترسیدند در این برنامه حضور پیداکنند. از اینکه ممکن بوده چه عواقبی براشون داشته باشه و در جامعه ای که زندگی می‌کنند ممکنه براشون مشکلاتی پیش بیاد. این به خاطر همین نوع رفتار ما و نوع رفتاری هست که نسبت به حجاب و درباره طرح مسئله حجاب داشتیم و همین باعث شده که بسته بشه فضا برای طرح مسئله و برای نقد آن در جامعه.

بسم الله الرحمن الرحیم. خوشحالم که در خدمت شما بزرگواران هستم. قبل از اینکه به سوال شما جواب بدم یعنی دوسوال شما جواب بدم یک مقدمه ای راعرض می کنم شاید برای بیننده ها خوب باشه و مفید باشه.
آیا بدپوششی بزرگترین مشکل جامعه ماست که شما برایش برنامه راه انداختید و دارید برنامه تولید می‌کنید یا تنها مشکل جامعه ما بدپوششی است؟ یعنی درد جامعه اینست که یه عده تو جامعه پوشش را رعایت نمی کنند و شما دارید براش برنامه سازی میکنید که پوشش را هم رعایت کنند؟یا بزرگترین مسئله ای که در جامعه ما وجود دارد الان بدپوششی است؟ جواب هر دو سوال منفی است. نه تنها گناه، بدپوششی است و نه بزرگترین گناه بدپوششی است.

به فرهنگ نگاه دست دومی نداشته باشیم
لذا اگر قرار باشه اولویت را برای ساخت برنامه من تعیین بکنم، حتما موضوع، موضوع اقتصادی است یعنی الان سرلوحه مسائل کشور، امروز در سال ۹۷، مسائل اقتصادی است. اما اینکه ما تخصص اقتصادی نداریم یعنی من تخصص اقتصادی ندارم پس نباید الان بحثی را مطرح کنم یعنی ما بگیم مسئله جامعه ما اقتصاد است الان بقیه موضوعات از جمله موضوع فرهنگی تعطیل کنید، هر وقت مشکل اقتصاد حل شد بعد میریم سراغ موضوع فرهنگی. این مشکل ما را کجا گرفتار میکند؟ فرض بفرمایید ما بخواهیم پیشرفت اقتصادی ایجاد بکنیم سوال میشه فرهنگ اقتصادی جاش کجاست شما میگین اول پیشرفت اقتصادی فراهم بشه، بعد ان شاأالله فرهنگش رو درست می کنیم. سوال اینه که جامعه ای که بدون فرهنگ اقتصادی پیشرفت اقتصادی میکنه، بعد میشه فرهنگ را زمینه اش کرد؟ مثل فرهنگ مسکن الان ما آب و برق و گاز ، ۲-۳-۴ برابر دنیا مصرف می کنیم. هرکاری هم میکنیم درست نمیشه، چرا؟ چون اون موقعی که الگوی اقتصادی ما تغییر کرد فرهنگ اقتصادی به ما داده نشد. لذا الگوی اقتصادی ما منحرف شد.

الان شما نمیتونید فرهنگ‌سازی بکنید هر کاری میکنی الگوی مصرف مردم اصلاح نمیشه پس اینکه یه بیننده ای سوال بکنه که تو این هاگیر واگیر مشکلات اقتصادی و تورم و ارز و دلار ایناهم دلشون خوشه نشستن راجع به حجاب صحبت میکنند. پاسخ اینکه من تخصصش رو ندارم درباره اقتصاد صحبت بکنم اما معتقدم این هم یکی از مسائل جامعه ما هست. اگر فرهنگ رو با این حالت حاشیه ای و دست دوم نگاه بکنیم وقتی گرفتار میشیم که میخوان یه تصمیم بزرگ بگیریم، یک زیرساخت فرهنگی می‌خواهیم.

دقت کردید در کشورما ما چقدر روحیه افشاگری داریم شما نگاه کنید در اسلام چیزی به‌نام افشاگری داریم ما؟ نهی از منکر داریم اما افشاگری نداریم. این بی آبرو کردن هم دیگه شده یک افتخار. چون فرهنگ سیاسی نداریم. نگاه کنید وضع جامعه که خراب میشه همه حمله میکنیم دلار می‌خریم [نیازی هم به دلار ندارم] حداکثر مسافرت بنده مثلا از شهرری به تهران بوده باشد اما به اندازه ۵ تا سفر خارجی تو خونمون دلار دارم چرا؟ چون فرهنگ اقتصادی نداریم. این نگاه دست دوم به فرهنگ باعث میشه وقتی بخواهیم مطرح بشوند می‌بینیم اصلا اولویت دهم هم نیستند در کشور. پس من اول این رو حل بکنم که آقا شما چرا میخواهید به پوشش بپردازید، چون این هم یکی از مسائل جامعه ماست نمیگم مشکل، نمیگم بحران! [یک مسئله است]

یه اشاره کردید یه پرانتز باز کنم، کتابی نوشته شد تحت عنوان کتاب حجاب شرعی در عصر پیامبر، این رو خواهش می کنم یکی از شما بزرگوار یا خود شما یادداشت کنید یه وقتی به آن بپردازیم. درباره این کتاب من یک ۱۰ دقیقه یک ربعی صحبت بکنم بعد یک کتاب جمع و جوری رو که در پاسخ به آن کتاب معرفی شده حتما خدمتتان معرفی می کنم و یک مناظره‌ای که با نویسنده محترم کتاب انجام شده یادتون باشه حتما بپرسید من عرض کنم.

مسائل فردی و اجتماعی
اما اصلا حجاب در جامعه ما جاش کجاست؟ برای چی اصلا موضوع حجاب در جامعه مطرح میشه و ما در موردش بحث کنیم. مسائل آدم ها در جامعه دو جوره یا واقعی است یا سلیقه‌ای. مسائل واقعی چه مسائلی هستند؟ مسائلی که حوزه تاثیر و تاثرش از حوزه فرد خارج بشن. مسائل سلیقه‌ای چه مسائلی هستند؟ مسائلی که حوزه تاثیر و تاثرش در حوزه خودم است و در خارج از من نه تأثیر میذاره و نه تاثیر میپذیره.

مثال سواد به نظر شما یک مسئله واقعی است یا یک مسئله سلیقه‌ای؟ مسئله واقعی است، چرا ؟ من اگر بگم نمیخوام سواددار بشم بعداکه سی ساله بشم بیکار بشم، بیمه بیکاری من را کی باید بده؟ مالیات شماها. لذا سواد من به شما ربط داره اما این که من رنگ مثلا سرمه ای دوست دارم یا کرم دوست دارم یا قهوه ای این به شما ارتباط پیدا نمیکنه اینجا مسئله سلیقه‌ای است. مسئله واقعی مسئله ای است که حوزه تاثیر گذاریش از انسان خارج میشود و این مسئله یک جایی قابلیت تحمیل داره مثل چی؟ مثل بهداشت. من الان وبادارم، به شما میگم ربطی به شما ندارد بیماری خودمه. اما شما بعنوان متولی میخوای منو بگیری بذاری تو قرنطینه که بقیه وبا نگیرند. اگر من به شما بگم وبای من به شما ربطی نداره بیماری خودمه دوست دارم بمیرم ،شما چی میگید؟ می‌گویید که تاثیر بیماری تو از حوزه خودت خارج شده لذا به ما ربط داره! البته باید جلوتر به این برسیم الان فقط دارم طرح بحث را میگویم.

آیا پوشش من به شما ارتباط داره یا نه؟ یعنی آیا مسئله پوشش امری است فردی و جزء حریم خصوصی؟ یا امری است که می تواند به حوزه عمومی قرار بگیرد؟ این سوال رو هم یادداشت کنید که حتما از من بپرسید. الان وارد پاسخ به این شبهه نمیشم.

حوصله گفت و گو نداریم
اما یک مطلبی گفتید، که غصه آوره. که مهمان های متعددی را دعوت می‌کنیم میگن ما می‌ترسیم بیایم چرا ؟ که مثلا فردا ما رو ببینند بگن که شما بودید آن شبهه ها را علیه حجاب مطرح می کردی؟ حالا البته از این طرفش من هم یک نگرانی داشته باشم که اگر مدافع باشم باز برای من چه اتفاقی ممکنه بیفته.
این غصه اش کجاست ؟ من نمیدونم چرا ما به جای اینکه با هم گفت‌وگو کنیم همدیگر را تحلیل می‌کنیم . یعنی من از دور به نگاه می کنم یک تحلیل می کنم. شما هم از دور مرا نگاه می کنید می‌گویید این ویژگی هایش این ۱۰ تاست. میگم ۳۰ ثانیه با هم صحبت بکنیم، نه از قیافه ات معلوم چی تو ذهنته. از کجا میدونی از قیافه من معلومه چی تو ذهنمه؟با هم گفت و گو کنیم. ممکنه در بعضی موضوعات به نتیجه نرسیم اما متوجه خواهیم شد، ۵-۱۰-۲۰-۳۰ شاید ۸۰ درصد با هم اشتراک نظر داریم.

ما معمولاً حوصله گفت و گو نداریم چرا؟ خودم را عرض می کنم چون فرهنگ مذاکره و گفت و گو یک الزاماتی دارد و صبر و حوصله می‌خواهد. صرفا اینست که مثلا شما ۶ دقیقه یک شبهه مطرح بکنید و مبانی من را زیر سوال ببرید. بعد من ۶ دقیقه یا ۱۰ دقیقه گوش کنم. حالا آیا من میتوانم تحمل کنم تا شما حرفتان را تا آخر بزنید؟ نه. یعنی حرف شما شروع نشده [میگویم] آقا شما مشخص است از کجا تغذیه می شوید. یعنی چه از کجا تغذیه می شوید؟ بعد نتیجه چه میشود؟ نتیجه این می‌شود که ما به یک خودسانسوری دچار می شویم و آفت محتمل آن این است که آزادی بیان از بین می‌رود.

خیلی وقت‌ها محدودیت‌های آزادی بیان، محدودیت های خود ساخته است نه محدودیت های دیگر ساخته. خودساخته یعنی مثلا چهار نفر همکار میخواهند گفت و گو کنند و یک نفر دیگه میاد قبل اینکه چیزی بگه،داره فکر میکنه که اون ۳ تا به چی دارن فکر می کنند. می خواهد بین همکاران جایگاهش خراب نشود، باخود میگوید این جوری صحبت بکنم اگر فلان جور صحبت بکنم می گویند وابسته به فلان گروهی یا فلان انحراف را داری یا از فلان جا تغذیه شدی.

مجری: آقای دکتر الان یک مثالی شما زدید گفتید که یک بخشی از رفتارهای ما رفتاری است که اثرش روی بقیه هم هست مثال بیماری وبا زدید. گفتید که یک بیماری شخصی نیست. الان اگه یک نفر بخواد لباس خودش را انتخاب کند، پوشش خودش را انتخاب بکند، دقیقا با این مثالی که شما زدید یعنی اینکه بهش بگیم که نوع پوشش تو یعنی انگار وبا داری و بقیه ممکنه بگیرند؟ شاید این یک مثال خیلی بدی باشه برای همین موضوع. یا اینکه بگیم سلیقه‌ای به نظر من خیلی وقت‌ها سلیقه ایه حالا دوستان نظر بدن.

خانم۱: ما قرار است که درباره واقعیت حجاب در جامعه مان حرف بزنیم یا اینکه بشینیم مسئله شخصی سازی و عمومی و واقعی یا سلیقه بودن حجاب را تئوریزه کنیم؟

دکتر: در مورد هر چیزی که شما دوست دارید.

خانم۱: من فکر می کنم که ما در این ۴۰ سال در باره حجاب و اینکه مسئله شخصی هست یا نیست و اینکه چه اتفاقی داره براش میافته خیلی حرف زدیم. ولی حقیقت جامعه‌مان فرق دارد. جامعه ما دچار یک مسئله ای است و یک دغدغه ای است که اتفاقاً یک دغدغه مهمی است برای زنان جامعه و ما نمی‌توانیم نادیده اش بگیریم و آن هم قانون حجاب است. یک امر فرهنگی، که ما می‌خواهیم به وسیله جبر قانونی، آن را در جامعه فراگیرش کنیم. درباره این صحبت کنیم.

خانم۲: ببخشید استاد میخواستم بدونم که اصلا چرا با افزایش محدودیت قانونی درباره حجاب، گرایش خانم‌ها به حجاب کاهش پیدا میکنه چرا نتیجه اش عکس است؟

دکتر غلامی: خوب برای اینکه زیاد نشه همین سه چهار تا را جواب بدم. ببینید وبا تکرار شد، انگار خیلی بد بود مثال. منظورم بیماری بود. ببینید بحث سلامت و سواد را مثال زدم و دو مثال واقعی زدم. سلامت و سواد. وبا رو گفتم که یک بیماری واگیردار است که خیلی ناجور باشه، قصدم این نبود که بگم بی حجابی مثل وباست. بحثم انگار خیلی بد منتقل شد.

ببینید شما میگید که چهل سال ما بحث کردیم الان یک حرف‌هایی مردم می‌زنند مال چیه؟ چهل سال چه جوری بحث کردیم؟ آدما برای اینکه یک کاری انجام بدهند یعنی یک رفتاری انجام بدهند دو تا اتفاق قبلش باید براشون بیافته: اول راجع به موضوع، نسبت به موضوع شناخت پیدا بکنند. بعد گرایش [پیداکنند به موضوع] و بعد به آن عمل بکنم.

ما مثال های متعددی می توانیم بزنیم و شما هم همینطور. بگید که من فراوان مثال میتونم بزنم که آدمها یه کارهایی می کنند که هیچ تصوری از آنها ندارند. الکی هم اینجوری انجام میدهند یعنی بدون شناخت و گرایش، عمل می‌کنند، آره، ممکن است آدمها از سرجوگیری یک رفتارهایی را انجام دهند، اما چون جوگیر هستند با آن شدتی که وارد می‌شوند با همان شدت یخ میکنند.حالا در این ۴۰ سال ما چه کار کردیم؟ بگویید که ما کلی بحث کردیم. اما من یکمی با شما اختلاف دارم.

خانم۱: بگم در این ۴۰ سال چیکار کردیم؟ در این ۴۰ سال آمدیم اسفند ۵۷ گفتیم که حرف از قانون حجاب اجباری زدیم. از سال ۶۲ تقریبا که این قانون تبدیل شد به یک قانونی که مجلس تصویب کرد. در این دو سه سال هم اعتراضات و اجتماعات و بحث‌ها و جدل ها و امثالهم وجود داشت. آمدیم یک امر فرهنگی که از لحاظ اجتماعی، از لحاظ روانشناختی، از لحاظ دینی که به آن می گوییم که الانسان حریص علی ما منع، انسان حریص است بر آن چیزی که منع میشود.

از لحاظ روانشناختی ما می‌گوییم که منع بیش از اندازه، دعوت است. یک امر فرهنگی را اجبار کرده ایم در عین اینکه کنار آن الگوسازی ای که برای فرهنگ مان کردیم برای این بی حجاب کردیم، این بود که آمدیم ارگان‌های فرهنگی ما، ارگان های رسانه ای ما خودشان شده‌اند مبلغ بی حجابی، الگوسازی برای دختر نوجوان هم اتفاق نیافتاده. الگوی او کسی است که هر سال در بزرگترین رویداد رسانه ای و سینمایی کشور روی فرش قرمز راه می رود و از مدت‌ها قبل به مدل لباسش و درواقع فرمی که میخواهد جلوه‌گری کند فکر میکنه و طراحی می‌کند و برنامه ریزی میکنه. پس یک چیزی را قانون کردیم و در عین اینکه آن را قانون کردیم آمدیم در سالهای اول انقلاب با آن برخورد هایی که پونز می زدند در صورت خانم ها و امثالهم، اینها رو یک ترس و دلهره ای در زنان جامعه مان وارد کردیم. از آن طرف تمام کسانی که نیازمند این بودند که فرهنگ سازی بکنند قرار بود که بیایند الگودهی بکنند بیکار نشسته اند. نه تنها بیکار نشسته اند بلکه آمدند الگوی معکوسش را هم جایگزین کردن، اتفاقی که افتاد این بود که مسئله حجاب از دست جامعه در رفت، گفتن حالاچه کار بکنیم؟ گفتن گشت ارشاد باید بیاد. گشت ارشاد باید بیاد با اجبار سر زن جامعه من حجاب کند.

خانم۲: دقیقا من هم احساس می کنم این دوگانگی یکجاهایی برای خانم های جامعه یک پارادوکس ایجاد می کند که آدم نمی‌داند، اگه خوبه چرا انقدر داره بهش بها داده میشه اگه بد است پس چرا جلوش گرفته نمیشه؟ این انتخاب شخصی را که حتی اگه بخواهیم بگوییم حجاب انتخابش یک امر شخصی و سلیقه‌ای است، باز هم من در آن سلیقه میمانم که بالاخره این خوب است یا آن؟

آیا امر فرهنگی، نیاز به قانون ندارد؟
دکتر غلامی: در تایید فرمایش شما اول یک سوزن به رسانه میزنم بعد یک جوالدوز میزنم به خودم. یک شبکه تلویزیونی یک شب که همزمان داره در مورد موضوع عفاف و حجاب پخش میکنه اون شبکه یک فیلم داره نشون میده که بازیگرش مطلقا به عفاف و حجاب که آن شبکه داره می گوید پایبند نیست! این رو کامل عرض می کنم که منظور شما را می گیرم. اما سه نکته ای که گفتید ضمن اینکه با خیلی از آنها موافق هستم اما در مورد آن یک توضیح بدهم: میگید که یک امر فرهنگی را قانونی کردن! امر فرهنگی ممکن است که یک جا وصف قانونی بگیرد یا نه مطلقا؟ یعنی بگیم یک امری فرهنگی است از اول تا آخر. اینطوریه؟ خیلی از تعاملات ما با همدیگه ما تابع فرهنگ است تابع اخلاق است، اما آیا هیچ جا نیاز به پشتوانه قانونی ندارد؟

خوب به عرضی که می کنم دقت کنید: ما یک مشی داریم یک مرز. مشی یعنی همان سیر طبیعی ماها یک مرز داریم. من رشته‌ام حقوق است رشته ی حقوق وظیفه اش مرزبانی است نه مشی بانی. مشی شما با همدیگر یک مشی اخلاقی و فرهنگی است باید با هم تعامل داشته باشید. من کی وارد تعامل شما با هم میشم؟ مثلا نفر سوم به شما افترا زده و توهین کرده. اینجا تعامل فرهنگی است اما ورود قانونی می‌شود، چرا؟ چون فرهنگ داره از مرز خودش خارج میشه قانون به عنوان مرزبان باید ورود بکند، پس صرف فرهنگی بودن یک مطلب به معنای اینکه هیچ وقت سر و کار آن با قانون نخواهد بود نیست.
می‌گوید که با قانون مشکلاتمان کمتر نشد بیشتر شد، برگردید به سه تا اشکالی که فرمودید که گیر کجاست؟ ۴۰ سال می‌گوید که کار کردیم بعد چهل سال اومدیم به قول شما که دو سه سال اخیر با اعتراضات مواجهیم چرا؟ سوال منو جواب دهید حالا در این ۴۰ سال چقدر کار شناختی کردیم ما؟ شهید مطهری یک کتاب نوشته مسئله حجاب، کی؟ قبل از انقلاب. بعد از انقلاب چند تا کتاب در تراز مسئله حجاب نوشته شده؟ خیلی اندک، میترسم بگم هیچی به یکی بربخوره، خیلی اندک.
در حالی که در زمان رژیم گذشته، خب حکومت اسلامی و بحث حجاب و الزام آن به این صورت اصلا مطرح نبود، بعد از انقلاب که بحث حجاب پیش آمد چه اتفاقی افتاد؟ نظریه پردازانی که باید درباره حجاب و پوشش بحث می‌کردند [بحث نکردند] تا گرایش و رفتار ایجاد شود. از جمله در همین موضوعی که فرمودید گفتید که از الانسان حریص علی ما منع، این جمله چیه؟ آیه قرآن است؟ آره؟ نه! حدیث است؟ نه یک ضرب‌المثل عربی است خب بگید ضرب المثل، ممکن است یه ضرب المثل درست باشه مثلا ما ضرب المثل داریم “از مکافات عمل غافل نشو گندم از گندم بروید جو زجو” ضرب المثل هم حرف درستی است. اما من میگویم الانسان حریص علی ما منع اتفاقا ضرب المثل همیشه درستی نیست . به جمعی که اینجا هستند گفتند مرگ موش نخورید، درسته؟ الان شما حریص هستید بخورید؟ هر منعی که حرص نمیاره. به ما گفتن خودت را از بلندی ننداز، میمیری، دست و پات میشکنه الان.

اگر بپذیریم که منع حرص می آورد، تمام قوانین را باید لغو کنیم
اینکه انسان از هر چیزی که منع بشه نسبی بهش حریص میشه قاعده عام نیست تا اینجا را قبول کنید، عام نیست. اگر بپذیریم که منع حرص می آورد شما تمام قوانین را باید حذف کنید. چراغ قرمز چیست؟ منع است دیگه یعنی بایست رد نشو. الان شما حریص شدید که رد بشید؟ نه اگر بگوییم منع ایجاد حرص میکنه، موانع را بردارید پس قانون گذاری را باید حذف کنیم. نمیشه. ببینید اگر قاعده را مطلق ببینیم چقدر فجایع به بار می آید.

اما درمورد یک میل جنسی و مسائل ناظر به حجاب، می‌گن که ما با حجاب بیشتر حریص شدیم. یعنی اگر حجاب نباشد بعد دو هفته همه برا هم عادی میشن دیگه همدیگر را میبینند می‌گویند همین است دیگر. این حرف ناشی از عدم توجه به ابعاد امیال انسان است. امیال بعضی هاشون دو بعدی هستند یعنی یک بعد جسمی دارند یک بُعد روحی. میل جنسی که حجاب به آن ربط پیدا می‌کنند جزء اینها است. بعد جسمی میل جنسی اشباع پذیر است یعنی اصلا یه حدی توان جنسی جسمی دارد اما توان جنسی روحی اشباع ناپذیر است. مثال عرض می کنم میگه که گفت چشم تنگ دنیا دوست را یا قناعت پرکند یا خاک گور. آدم طماع کل کره زمین را به او بدهی میگه بسه؟ نگاه میکنه به کره ماه میگه این چیه؟میگه قباله این کره ماه الان دست کیه؟ میگیم خدمت شما، نگاه میکنه به یک کره دیگه چرا؟ این به جهت مادی و فیزیکی دیگه چی میخوای روز ۵ تا ۶ شمش طلا هم میل کنه تمام نمی‌شود ثروتش این بعد جسمی اش تمام شد بعد روحی او تحریک شده. ما در موضوع مسائل جنسی با آن بعد اشباع ناپذیر مواجه هستیم یعنی بعدی که اگر فعال شد دیگه کنترل نمیشه.

خانم۱: الان این بحثی که مطرح می‌کنید کاملا دوتا طیف میکند [جامعه را] یعنی اینکه وقتی شما می‌گویید وقتی چشم آن مرد پر نمی‌شود داریم درباره مرد های جامعه صحبت می‌کنیم؟

آیا در غرب حرص از بین رفت؟
دکتر غلامی: نه نه بگذارید این را جلوتر بریم. این راهم باز یادداشت کنید درباره حجاب آقایان هم می خواهیم صحبت بکنیم. نکته بعد که می خواهم بگویم این است که حالا من اگر موانع را برداشتیم تا حرص از بین بره چه اتفاقی می‌افتد؟ به جای اینکه بحث نظری بکنیم بیاید نمونه عینی را ببینیم. در جاهایی در دنیا که کلا پوشش آزاد گذاشته اند. آیا حرص از بین رفت؟ اینکه در مراتب روابط جنسی دیگه جسارته عرض نمی‌کنم جزئیات را، آیا افراد با ارتباط با یک جنس مخالف اکتفا کرده‌اند؟ یا شاهد بروز انواع جدیدی از رابطه جنسی هستند که بعضی هاشون را نمی شود نام برد. آیا تجاوز و تعرضات از بین رفت؟ یعنی الان مثلا ما در جوامع مذهبی تر مثل امریکا یا کانادا که حجاب در کانادا آزاد است در آنجا دیگه مشکل حرص و تعرض از بین رفته؟

این جا یک اشاره به فرمایش شما بکنم. اینجا فعلا نمیخوام به این بپردازم حتماً یک جای دیگه بگید بپردازیم. که میگن که آقا ما رفتیم پاریس آنجا مردها کمتر از تهران چشم چرانی می کردند. این قیاس، قیاس غلطی است چرا؟ شما در یک جایی مراکز متعددی که برای فساد قرار می‌دهیم هرکس نیازی دارد می تواند آنجا برود، بعد می‌گوید این تو خیابان واکنش آن چی است؟ با یک جایی که میل جنسیش خارج از قانونی که قانون و شرع تعیین کرده امکان ارضا ندارد. این قیاس قیاس اشتباهی است. من در فرانسه به یک خانم نگاه بکنم، نگاه بکنم که چه بشود؟ میرم یکم جلوتر ۵۰ متر جلوتر که مثلا مرکزی هست. اما اینکه در تهران یک خانم را ببینم تهش همینه دیگه، این نیستش که بگم به این نگاه نمیکنم، ۵۰ متر دیگه میرم جلوتر، مرکزی هست برای فساد و فحشا. لذا مقایسه پاریس و تهران اینقدر ساده خصوصا در مباحث روانشناسی و مسائل انسانی خیلی ساده انگارانه است این شکلی بگیم که فرانسه پاریس چشم چرانی کمتر اما [فحشای بیشتر.]

خانم۱: بخشید من اصلا مقایسه نکردم یکجا به نظرم این مبحث ها داره خلط میشه

منعی حرص می آورد که بدون توجیه باشد
دکترغلامی: بگذارید خلطش رو میگیم، این رو کامل کنم. اما مشکل ما چی است؟ مشکل مردم در ایران این است که چون گفتیم که حجاب باشد مردم تحریک شدند؟ سوال این است که زمان های دیگری در تاریخ همین کشور که مردم حجاب داشتن همانقدر حرص داشتیم، چه در خانمها چه در آقایون. دلیل آن چی است؟ [این را هم بگویم که ] اجبار فقط قانونی نیستا! شما مثلا یک روستا را تصور کنید فشار افکار عمومی و گروه‌های اجتماعی می‌توانند نظارتی را ایجاد بکنند که هیچ قانونی نتواند ایجاد بکند. ممکن است یک روستا داشته باشیم همین نظارت فامیلی، ۱۰ برابر الزام ایجاد بکند، پس الزام فقط قانون نیست.

در یک روستا حجاب بوده، اینقدر حرص ایجاد می‌شده است؟ نه چرا؟ به دلیل دو تا اتفاق. اینجا می‌خواهم بخشی از موضع شما را تایید بکنم. ما منع می کنیم توجه نمیکنه. منعی حرص می آورد که بدون توجیه باشد. مثلا می‌پرسید من برای چی این نوشیدنی را نباید بخورم؟ توضیح می‌دهم که این نوشیدنی ۵ تا ضرر برای شما دارد که شما می‌گویید خب اگه این ضررها را دارد من نمیخورم. شما می‌گویید برای چی باید حجاب داشته باشم؟ می‌گویم باید حجاب داشته باشی در قرآن گفته یا ایها النبی قل لازواجک… این چنین. خب گفته اما یکم کلامی تر بحث کنیم، دلیل برای من می توانی بیاوری استدلال عقلانی می تونید بکنید؟

من میپرسم این چقدر اتفاق افتاده؟ یعنی در دبستان راهنمایی دبیرستان و در رسانه ما واقعاً موضوع حجاب به معنای آنچه مردم در خیابان سوال می‌کنند حل شده است؟ مردم همه را می‌دانند ؟ الان از مردم سوال بکنید که صدر اسلام حجاب اجباری بوده یا نه مردم میدانند؟ الان بگیم کجای جامعه حریم خصوصی و عمومیه، مردم میدونن؟ الان بپرسید همین انسان حریص علی ما منع، میدانند؟ نه.
پس ما هنوز در شناخت مشکل داریم این که در جامعه ما حرص وجود دارد برای این است که در مورد مبانی و آثار پوشش بحثی جدی ای مطرح نمی‌شود. این که در کتاب دینی ما یک چیزهای تکراری شاید به یک صورت خسته کننده ای میگیم که شایدحتماً شما ها در دبیرستان و دانشگاه دیده اید آیا واقعا بحث شاختی این است؟ بحث شناختی اینکه من بگم شما اگر می‌خواهید حجاب من الاول الی الآخر بحث بکنید با صد تا شبهه شروع می‌کنید و دونه دونه گفت و گو کنیم.

خانم۱: واقعا اگه این شبهه ها رو برای نوجوانمان حل بکنیم دلش می‌خواهد که با حجاب باشد؟

مجری: حالا حل هم که بخواهید بکنید باز این سوال مطرح میشه که همه دنیا نمی فهمند فقط ما می دانیم؟ یعنی تنها کشوری که حجاب اجباری داره ماییم

دکترغلامی: این ناشی از تلقی اشتباهی که ما از همه دنیا داریم. که آیا همه دنیا قواعد حجاب و پوشش دارند یا ندارند؟ خواستید از رو می خوانم.

مجری: قواعد پوشش متفاوت است با حجاب

دکترغلامی: به آن خواهم رسید که اگر ما گفتیم که آزاد بشود من سوال می‌کنم ملاک آزادی چی است ؟ اما همین نکته ای که میگه پس چرا اتفاق نمی‌افتد؟ من گفتم شناخت گرایش رفتار. توضیح دادم ما در شناخت گیر کرده ایم نگفتم با شناخت تنها مشکل حل می‌شود. شما شناخت فرد می‌دهید من می‌گویم پوشش این است. بعد طرف نگاه می‌کند می‌بیند که آنهایی که این پوشش را دارند این شکلی هستند آنها این پوشش را ندارند این شکلی هستند! یعنی شناخت درست است اما میبیند بین شناخت و گرایش رابطه برقرار نیست .مثال می‌گویند ما مثل شما حجاب نداریم ولی غیبت هم نمیکنیم. ببینید دوگانه های مغالطه آمیز. ما مثل شما حجاب نداریم ولی دل مردم هم نمیشکنیم. نتیجه: یا باید حجاب داشته باشی یا دل مردم را نشکنی یعنی نمیشه هم حجاب داشته باشی هم دلش را نشکنی. اگه حجاب داشتی حتما دل رو میشکنی اگر دلشان نمی شکستی همه بی حجابی. این را از کجا آوردی؟

خانم: بعضی آدمها انتظار دارد که وقتی خانومی مثلا محجبه است یا میگه ادعای دینداری داره اون چیزهای دیگه هم رعایت کنه.

دکتر: این همان الگو است. یعنی من میگم فرض کنید اینجا کلاس شما. من به عنوان یک دختر دانش آموز دبستان همه حرف های خوب شما را می شنوم می گویم که چقدر خوب است. می روم خونه مادرم را به عنوان یک خانم محجبه میبینم بعد میبینم تلفن را برداشته با خاله ام کل فامیل را مورد عنایت قرار می دهند فلانی لباسش مثل گونی بود، فلانی از فلان جا خرید میکنه… بعد من تلازم برقرار می کنم یعنی بخواهم محجبه بشوم همین قدر باید رفتارهای غیر اخلاقی هم داشته باشم؟ فارغ از دینی بودن. لذا تلازم قسمت دوم الگو است در الگو به شدت با شما موافق هستم. من نگاه می کنم به الگو سازی رسانه چه هنرمندان چه ورزشکاران. البته من بعضی از آنها را قربانی می دانم. بعضی از هنرمندان ما قربانی سیاست های ما هستند. یعنی طرف احساس می کند اگر این طوری نباشد به شدت از مجموعه پرت می‌شود. آیا ما سیاست رسانه داریم که اگر ۲۰ تا بازیگر خواستند آقا یا خانم ،چارچوب‌های اخلاقی را رعایت کنند اگر که مهجور شدند ما تحویلشان بگیریم؟ نه. چون فیلمساز من همان کسی که در سینما بدون اعتقاد به عفاف و حجاب فیلم می‌سازد. بعضی ها، نمیگم همه، همان هم می آید در تلویزیون می سازد لذا شمای محجبه را همیشه می گذارد کنار، من بد پوشش که تو سینام حالا توتلویزیون بیا یک چیزی سرت کن، سریال رو بازی کنی. یعنی به همه این پیغام رو میدیم که نون تو چیه! تو الگوسازی اصلا موفق نیستیم.

گشت ارشاد چرا؟
اما میایم سراغ برخورد الزامی. برخورد الزامی برمیگرده به یک مصوبه این گشت ارشاد که فرمودید مشخصا و الاقبلش بوده. گشت ارشاد مال نیروی انتظامی است. در یک مصوبه در سال ۸۴ مربوط به شورای عالی انقلاب فرهنگی ۲۶ تا نهاد مامور شدند که در قبال عفاف و حجاب کار کنند که یکی از آنها نیروی انتظامی است. ۲۵ تا نهاد دیگه یا بسیار کم کار یا بیکار. نشستن یک کناری، نیروی انتظامی که وارد عمل میشه، میگن برای چی تو کارت رو انجام میدی! کار نیرو انتظامی مثل کار چیه؟ من یک مثال بگویم شما فرض بفرمایید که یک مثلاً آویز برای شما بیاورند. شما آویز گردنبند را برمی‌دارید با چسب یک دو سه می چسبونید به اینجا. هر کس اینو ببینه می‌گوید این چه کاری است یعنی یک تیکه زنجیرش را نداشتم یعنی گفتم تا زنجیرش بیاد خودش را بزنم اینجا خیلی ناپسند و زشت و چشم نواز است چرا ؟ چون با زنجیر معنا پیدا می کرد. گشت ارشاد حلقه آخر یک زنجیره است با ۲۵ تا کار قبلی. میدونید یکی از آن نهادهایی که مسئول است در قبال حجاب و عفاف وزارت راه و ترابری است در آن مصوبه؟ یعنی انقدر شورای انقلاب فرهنگی کامل دیده موضوع را که حتی در سطح شهر سازی گفته چیکار کنیم برای عفاف و حجاب. آنها انجام نمی‌شود حوزه علمیه، صدا و سیما، وزارت فرهنگ، وزارت ورزش، سازمان ملی جوانان کارهاشون نمی‌کند، مونده نیروی انتظامی آخر.

خانم: چرا تاوان کار نکردن آنها را من زن جامعه باید بدهم؟

دکترغلامی: حالا گشت ارشاد را تایید میکنید؟ چی اش را؟ اصلش را یا عملکردش را؟ این که در جامعه، یکی بیاد بگه آمدم اصلا جامعه را به فساد بکشانم، هدفم اینه.من می خوام این کار را بکنم. بگین چون نهادهای دیگر عمل نکرده‌اند شما بفرمایید به فساد بکشانید؟ هیچ کسی این را نمیگه. پس باید یک گروهی باشند با برخی افراد برخورد کنند. حالا چه جوری برخورد کنند؟ اسم گشت چیه؟ گشت ارشاد. ارشاد یعنی چی؟ به نظرم راهنمایی باشه دیگه. راهنمایی یعنی چی ؟ من یک سوال می پرسم که نقش گشت ارشاد را نقد کنم.
اگه گشت ارشاد جلوی من را گرفته است (مثلا یه خانم خیلی بد پوششم) من میگم مگه گشت ارشاد نیستین؟ یک نفر بیاد من سه تا شبهه دارم جواب بدین. اگه جواب بدید الان اصلا روبند میزنم. اما شما باید جواب بدهید. گشت ارشاد جواب می‌دهد؟ اگر جواب میدهد، گشت ارشاد است و گرنه ارشاد نیست.

پس نفس اینکه یک نهادی باید باشد که جلوی فساد را بگیرد درست است. یک مغازه ای در شهرک غرب ، مغازه لباس فروشی بود. چند سال قبل مشخص شد آدم ها می آمدند آنجا صبح، لباس خودشان را تحویل می‌دادند یک لباس های آنجا بهشون می‌دادند تنشون، خیلی لباس های زننده ای، آرایش می‌کردند میرفتن سطح شهر می چرخیدند. بعد از ظهر می آمدند حق الزحمه روزانه شان را می‌گرفتند لباس خود را می پوشیدند و می رفتند خانه. یعنی هدف آن فروشگاه، ترویج و تبلیغ یک سبکی از پوشش در جامعه بود. سوال اینکه باید جلوی آن را بگیرند یا نه؟

مجری: حالا سوال اینکه این که شما دارید میگید ترویج فساد و این‌ها درست، اما ما داریم میگیم بی حجابی یک بی حجاب ساده را می‌گوییم یک مقدار مویش بیرون است.

دکتر: باکی؟ چه جوری؟

خانم: مبتلا به جامعه ی ما این نیست دیگه!

دکتر: گفتم که گشت ارشاد را نقد می کنم. وقتی می گویم چی و چه جوری یعنی دارم نقدش می کنم، می گم اینکه با کی ها برخورد بکنند و چه جوری برخورد بکنند. اگر گشت ارشاد است یعنی باید محترمانه تذکر بدهد اگر کسی دارد از چهارچوب خارج می شود. بعد باید بتواند با او حرف بزنه یعنی گشت ارشاد یک نفر وایساده تذکر میده یکی وایساد نظریه پردازی میکنه. من باید برم بهش بگم من شبهه ام اینه، شما میتونید منو راهنمایی کنید؟ یا نه میگه من فقط در قسمت فیزیکی اش با تو برخورد می‌کنم؟ لذا دارم نقد میکنم و میگم اینو بدونید آن کسی که قانون‌گذاشته که گشت ارشاد باشد ۲۵ تا نهاد دیگه هم گذاشته و گفته آنها باید کارهایی بکنند و اگر آنها این کار را بکنند ما نیاز به گشت ارشاد نداریم. ولی آنها انجام نمی‌دهند. ما با گشت ارشادی مواجه شدیم که وظیفه ای به آن محول شده که این ازش بر نمی آید لذا شما تعارض می‌بیند. یعنی احساس می کنید که این گشت ارشاد، مثلا ایام انتخابات کجاست؟
مثلا امروز تلویزیون یک خانمی را نشان می دهد که آمده رای بده خیلی خوشحال و اینها بعد فردا او را دستگیر میکنید. بالاخره با من چند چند هستید؟ من الان خوبم یا بدم؟ اگه خوبم چرا مرا میگیرد اگه بدم چرا دیروز منو نشان می‌دهید؟

خانم: بالاخره اگر ۲۵ نهاد درگیر هستند که همه دولتی هستند و از بودجه دولتی دارند استفاده می کنند چرا آن ارگان اجرایی که کلا یک چهره تقریبا خشنی دارد در جامعه چون بالاخره معمولا با مجرمین درگیر می شود چرا بر عهده آن گذاشته‌اند؟ یعنی نمی تواند اعمال فشار بکنند و به ارگان های دیگر وارد شوند؟

دکتر: یک نکته درد و دل گونه بگم متاسفانه دولت های مختلف در جمهوری اسلامی با بحث حجاب و عفاف و مسائل فرهنگی بازی می‌کنند. یعنی می آیند سر کار، شروع می‌کنند بازی با برخی عبارات که مثلا میگیم پوشش، میگن حالا طرف یه چیزی داشته باشه اون یکی میاد میگه مشکل مگه چهارتا تار موست اون یکی میاد میگه با مردم چیکار دارید یکی میاد میگه مردم را به زور به بهشت نبرید. بازی می‌کنیم با فرهنگ خوب چرا؟ به واسطه اینکه برخی قیافه گرفتن ها، برد دارد دیگه چه در انتخابات چه در مراسم مختلف در حالی که حقیقتا اگر ملی فکر بکنیم موضوع مهمی مثل فرهنگ دستاویزه.

شما نگاه کنید در مناظرات انتخاباتی هیچکس حاضر نیست از اینکه، حالا هیچکس نه، خیلی هاشون قطعی نگم خیلی هاشون حاضر نیستند از آن چیزی که قانون و شرع تعیین کرده است به صراحت دفاع بکند. می خواهند هی از زیرش در بروند، بعد میگن سوال بعدی را بپرسید. خب همین سوال رو اول به من جواب بده کامل. آیا قبول داری یا قبول نداری چرا؟ چون فرهنگ بازیچه است من نمیگم که یکی بیاد بگه من می خواهم بیایم در خیابان نرده میکشم این رو یکی بگه که عقل ندارد اما من میگم بیاید موضعش را مشخص کند. شما بگویید می خواهید چکار بکنید آیا می‌خواهی فقط گشت ارشاد داشته باشی یا میخواهی این کار را با وزارت خانه ات کنی‌؟ مثال میگن شما میگید پوشش مناسب، یه آدرس بدید پوشش مناسب را از کجا تهیه کنیم؟ مثلا یک مانتو خوب می خواهم تهیه‌کننده هم شکیل باشه هم قیمت آن خوب باشد هم بالاخره خانم هستم دیگه ان الله جمیل یحب الجمال لا تجمل، یه چیز ترتمیز باشد برید بگردید. یعنی من خیلی وقت ها دارم میبینم برای خانواده مان با دانشجوهایی که میخواهد اینشکلی باشند، می‌گویند بعضی وقتا برای یک لباس یک هفته دو هفته با تماس تازه از اینو اون آدرس گرفتند تازه باید بچرخیم.

خانم: بحث این است که حجاب در جامعه ما فقط نه یک امر مذهبی بلکه یک بخش عمده‌ای از آن عرفی است. یعنی من خودم دیدم بارها خانمی که محجبه است اما میخواهد یک لباس آزاد با یک رنگ شاد بپوشد مثلا صورتی روشن یا رنگهای پاستلی که جدید مد شده اما عرف جامعه ایرانی به آن می گوید که با این لباس مگه داری میری ساحل؟ یا داری میری کیش مگه؟ در تهران که اینجوری لباس نمی پوشند یعنی عرف هم خیلی دامن می‌زند.

ادامه دارد….