سنّت ازدواج آسان
جلسه اوّل: ازدواج در جوانی
همچنانکه فصلی از طبیعت بهار نام گرفته است که در آن سرسبزی و شادابی و نشاط مشاهده می شود، دوران عمر انسان نیز دارای بهاری است که همان دوران جوانی باشد. در این دوران، انسان سرشار از قدرت و نیرو و نشاط و شادابی است.

ازدواج نیز بهاری دارد و آن زمانی است که انسان در اوج بلوغ جسمانی قرار دارد، اگر ازدواج در این دوران انجام گیرد آثار گرانبها و مفیدی را در پی خواهد داشت و محصول چنین ازدواجی فرزندان شاداب و بانشاط خواهد بود.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ما مِنْ شابٍّ تَزَوَّجَ فی حِداثَةِ سِنِّهِ اِلاّ عَجَّ شَیْطانُهُ: یا وَیْلَهْ، یا وَیْلهْ! عَصَمَ مِنّی ثُلْثَیْ دینِهِ. فَلْیَتَّقِ اللّه َ الْعَبْدُ فِی الثُّلْثِ الْباقی؛(1) هیچ جوانی نیست که در ابتدای جوانی ازدواج کند مگر آنکه ناله شیطان بلند می شود: ای وای، ای وای، دو سوم دین خود را از من حفظ کرد. پس این بنده باید تقوای الهی را در یک سوم باقی مانده پیشه سازد.»

گاه در روایات تعبیرات و تشبیهات معنا داری برای سرعت ورزیدن به ازدواج در دوران جوانی وارد شده است که سخت قابل دقت است، از جمله امام هشتم علیه السلام فرمود: «جبرئیل بر پیامبر صلی الله علیه و آله نازل شد و گفت: ای محمد! پروردگارت سلام می رساند و می فرماید: دوشیزگان همچون میوه درخت اند که هرگاه میوه رسید، چاره ای جز چیدن آن نیست وگرنه خورشید آن را فاسد می کند، و باد رنگ آن را دگرگون می سازد، و به حقیقت دوشیزگان هرگاه دریابند آنچه را زنان دریافته اند، دوایی جز شوهر برای آنان نیست وگرنه ترس فتنه بر آنها می رود. سپس پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر منبر رفت و مردم جمع شدند و آنچه را خداوند عزیز و جلیل دستور داده بود اعلام نمود.»(2)

حکایت
مرد و زنی روستایی، پسرشان به سن بلوغ رسیده بود. روزی زن به شوهرش گفت: اگر می توانی و برایت میسر است الاغی را که داریم بفروش تا برای پسرمان زن بگیریم.

از آن روز به بعد هرگاه پدر می خواست صحبت کند، پسر کلامش را قطع می کرد و فوراً می گفت: بابا از فروختن الاغ سخن بگو.(3)

……………….

1. بحار الانوار، ج103، ص221؛ ر.ک: کنزالعمّال، حدیث 44441.

2. بحارالانوار، ج16، ص223.

3. امثال و حکم، ج1، ص124.

زن نیز مانند مرد خودش را دوست دارد و به حفظ شخصیّت خویش علاقه مند است. دوست دارد محترم و گرامی باشد و از تحقیر و توهین رنجیده خاطر می گردد. مخصوصا اگر توهین به صورت آزار بدنی و زدن باشد که سخت مورد نکوهش قرار گرفته است و عذاب آخرتی دردناکی را در پی خواهد داشت.

زن دارای روحیه ای حساس و لطیف است و اِعمال خشونت با او، قبل از هر چیز سبب جریحه دار شدن روحیه اش می گردد و اگر چه ممکن است در بسیاری از موارد در مقابل رفتار بد و خشن مرد عکس العملی نشان ندهد و حتی اعتراض نکند، ولی آثار این رفتار و حرکت مرد به صورت عقده های نهفته در زن در می آید و به انحاء مختلف از جمله بدرفتاری و خشونت با فرزندان بروز می کند.

قلوه سنگ مانع کتک شد
البته گاهی زبان برخی خانمها در آزار آنان توسط شوهر نقش دارد، گویند زنی مرتب توسط شوهر آزار می دید، و کتک می خورد، برای جلوگیری از این مسئله به دعانویس مراجعه کرد و از او خواست دعایی برای جلوگیری از کتک شوهر بنویسد. دعانویس متوجه شد که زن، آدم زبانداری است و همین زبان او را چنین گرفتار نموده است. لذا قلوه سنگی به او داد و گفت: هرگاه دعوا شروع شد این سنگ را در دهان خویش می گذاری و گزندی به تو نمی رسد. اتفاقا یکی از روزها دعوا از طرف شوهر شروع شد و منتظر جواب زن بود که جوابی نیامد؛ چرا که قلوه سنگ مانع جواب دادن همسر او شده بود. دعوا بدون کتک کاری خاتمه یافت. زن رفت تا از دعانویس تشکر کند، دعانویس گفت: دعایی در کار نبود، من فقط جلو زبان تو را بستم.

زبان، ما را عدوی خانه زاد است                            زبان، بسیار سر بر باد داده است

آراستگی و پاکیزگی ظاهر
امام باقر علیه السلام فرمود: «النِساءُ یُحْبِبْنَ اَنْ یَرَیْنَ الرَّجُلَ فی مِثْلِ ما یُحِبُّ الرَّجُلُ اَنْ یَری فیهِ النّساءَ مِنَ الزّینَةِ؛(1) همان گونه که مردان دوست دارند زینت و آرایش را در زنانشان ببینند، زنان نیز دوست می دارند که در مردانشان زینت و آراستگی را ببینند.»

رعایت نظافت در همه جا و برای همه کس لازم است. انسان موظف است بدن و لباسش را همیشه، مخصوصاً در محیط خانه تمیز نگهدارد.

پاکیزگی، آراستگی و زیبایی اختصاص به زن ندارد. مرد هم باید به سر و وضع خویش برسد و شیک باشد.

البته اکثر مردها به زینت و آراستگی در خارج از منزل مقیدند ولی در منزل و نزد همسر به این مسئله توجّه ندارد. همچنانکه مرد دوست دارد که زن برای او آرایش کند و ظاهر آراسته داشته باشد، زن هم همین توقع و انتظار را از شوهر خویش دارد.

امام هشتم و آراستگی ظاهر
حسن بن جهم می گوید: حضرت امام رضا علیه السلام را دیدم که خضاب کرده بود. عرض کردم خضاب کرده اید؟ فرمود: بله. مرتب بودن و آراستگی [ظاهر] باعث عفّت زنان می شود. به واسطه نامرتبی و مهیّا نبودن مردان است که زنان، عفت خویش را از دست می دهند. سپس فرمود: آیا دوست داری همسرت را نامرتب [و ژولیده [ببینی؟ گفتم: نه. فرمود: همسرت نیز مانند تو است [و دوست دارد مرتب و آراسته باشی].»(2)

همچنان که زنان بنی اسرائیل به خاطر اینکه مردانشان به مترتب بودن مقید نبودند به فساد افتادند

…………………………..

1. مکارم الاخلاق، ص80.

2. وسائل الشیعه، ج14، ص183.

شادیها را به خانه انتقال دهید
امام صادق علیه السلام فرمود: «وَلا تَکُونُ فاکِهَةٌ عامَّةٌ اِلاّ اَطْعَمَ عِیالَهُ مِنها وَلا یَدَعُ اَنْ یَکُونَ لِلْعیدِ عِنْدَهُمْ فَضْلٌ فی الطَّعامِ وَاَنْ یَسْنِیَ لَهُمْ فی ذلِکَ شَی ءٌ ما لَمْ یَسْنِ لَهُمْ فی سائِرِ الاَیّامِ؛ هر میوه ای که عموم مردم از آن استفاده می برند به عیالش بخوراند و در روزهای عیدی که دارند، طعام آنان را افزایش دهد و چیزهایی برای آنان فراهم کند که در روزهای دیگر فراهم نمی کرده است.» (فیض کاشانی، محجّة البیضاء، ج3، ص70.)

کارهای روزمرّه آنقدر مردم را گرفتار کرده است که مخصوصاً مردان کمتر می رسند در کنار اهل و عیال باشند، در ساعاتی هم که با خانواده بسر می برند، تلفنهای دوستان، و ارتباط با تلفن همراه بین آنان و خانواده فاصله ایجاد می کند.

حدّاقل بیاییم در روزهای عید و شاد جامعه، مثل ایّام ولادت پیشوایان معصوم علیهم السلام شادیها را از خیابانها و حسینیّه ها و… به درون خانه ها انتقال دهیم. این کار با کمترین بودجه میسّر است.

آقایی می گفت: من برنامه دارم هر شبی که عید یا ولادت یکی از معصومان باشد، مقداری شیرینی تهیّه می کنم، آنگاه از بچّه ها سؤال می کنم: امشب چه عیدی است؟ و یا ولادت کدامیک از پیشوایان است؟ مختصر اطلاعاتی درباره آن عید و یا آن امام ارائه می شود، و داستان جذّابی مربوط به آن مناسبت بیان می گردد، آنگاه شیرینی صرف می شود. این برنامه هم باعث نشاط و شادی فرزندان می شود و هم اطلاعاتی را کسب می کنند و هم به جای داستانهای گرفته شده از بیگانگان، مغز و فکر بچه را با داستان واقعی از امام معصوم علیه السلام پر کرده ایم.

کمک کردن در کار خانه
فاطمه زهرا علیهاالسلام فرمود: «خیارُکُمْ اَلْیَنُکُمْ مُناکِبَةً وَاَکْرَمُهُمْ لِنِسائِهِمْ(1)؛ بهترین شما کسی است که در برخورد با مردم نرم تر و مهربان تر است؛ و [ارزشمندترین مردم کسانی هستند [که با همسرانشان کریمانه تر برخورد کنند.»

هرچند کارهای داخل منزل نوعا به عهده زنها است، ولی باید توجه داشت که اداره یک منزل کار آسانی نیست.

یک بانوی خانه دار اگر شبانه روز هم تلاش کند، باز هم مقداری از کارها لنگ می ماند، مخصوصا در مواقع غیرعادی مانند مهمان داری و… . خوب است شوهران گاه آستین همت را بالا بزنند و بجای فرمان و دستور، در برخی کارها مشارکت کنند، چرا که خانه ستاد فرماندهی نیست بلکه کانون صفا و محبت و محل همکاری و تشریک مساعی است. و هرگز این فکر را به ذهن نپرورانند که اگر در منزل کار کنیم از ابهت و جلالمان کاسته می شود. بر عکس، اگر مردی در کارهای خانه همکاری کند، نزد همسرش با صفا و نزد دیگران دلسوز و مهربان قلمداد می شود.(2)

پیامبر صلی الله علیه و آله و کمک در کار منزل
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ـ با آن همه عظمت ـ در منزل کار می کرد. از عایشه همسر پیغمبر نقل شده است که: وقتی خلوت می شد، رسول خدا لباسش را می دوخت و کفشش را وصله می کرد و مانند سایر مردها در منزل کار می کرد.(3)

علی علیه السلام و کمک به فاطمه علیهاالسلام
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بین علی علیه السلام و فاطمه علیهاالسلام تقسیم کار کرده بود؛ کارهای داخل منزل را فاطمه علیهاالسلام و کارهای بیرون منزل را علی علیه السلام انجام می داد،(4) با این حال حضرت در کارهای منزل فاطمه علیهاالسلام را همراهی می کرد؛گاه می دیدند که علی علیه السلام عدس پاک می کند و گاه بچه ها را نگه می داشت. چنانکه در موردی فاطمه زهرا علیهاالسلام به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله عرض کرد:

«ای رسول خدا هر دو دستم به علّت آرد کردن گندم با آسیاب دستی ورم کرده، با این حال دیشب مشغول آرد کردن گندم بودم و ابوالحسن (علی علیه السلام ) حسن و حسین را نگهداری و حمل می کرد.»(5)

……………………..

1. کنز العمال، ج7، ص225؛ تاریخ بغداد، ج12، ص50؛ دلائل الامامة، ص7.

2. کنزل العمال، ج7، ص225؛ تاریخ بغداد، ج12، ص50.

3. ر.ک: بحارالانوار، ج16، ص227 ـ 230.

4. مستدرک الوسائل، ج13، ص48؛ بحارالانوار، ج43، ص81 و 31.

5. بحارالانوار، ج43، ص134 و 84 و 85.

در این دوره هر روز یکی از آسیب های اولویت دار به صورت کارگاهی به مدت 8 ساعت مطرح شد
روز اول: اعتیاد
روز دوم: جمعیت
روز سوم: عفاف و حجاب
روز چهارم: ازدواج و طلاق
روز پنجم: آسیب های اجتماعی در فضای مجازی
همچنین برنامه های فرهنگی اجرا شده عبارتنمد از:
1- زیارت دسته جمعی حرم مطهر امام رضا علیه السلام
2- برگزاری درس اخلاق توسط آیت الله سیبویه
3- میثاق با شهدا با حضور در مزار مطهر شهدای گمنام اردوگاه
4- برگزاری نرمش و ورزش صبحگاهی

قوانین جدید مطالبه مهریه از چه سالی رسمی شده است؟

تا قبل از سال نود و یک زمانی که زوجه مهریه خود را مطالبه می کرد زوج موظف بود آنچه را که در عقدنامه امضا کرده است را به طور کامل بپردازد. اگر این کار را انجام نمی داد زن می توانست حکم جلب مرد را بگیرد و او را زندانی کند. اما از سال نود و یک به بعد تغییراتی در این روند ایجاد شد و از قوانین جدید مطالبه مهریه استفاده شد.

قوانین جدید مطالبه مهریه

طبق قوانین جدید مطالبه مهریه تغییراتی در مطالبه مهریه به وجود آمده است که این تغییرات عبارتند از:

1 ) قسطی شدن مهریه

یکی از تغییراتی که در قوانین مهریه به وجود آمده است، ادعای قسطی شدن مهریه است. البته باید گفت که قسطی شدن مهریه از زمان های قدیم نیز وجود داشته است. اما امروزه جدی تر به آن رسیدگی می شود. ادعای اعسار باعث می شود زوج مهریه را به صورت اقساطی پرداخت کند.

2 ) تعیین کردن حداقل صد و ده سکه

در ابتدا که این قانون جدید مهریه وضع شد مردم تصور می کردند که یک زن تنها می تواند صد و ده سکه مهر خود بکند. اما این تصور کاملا اشتباه است. باید گفت که این قانون بدین گونه است که مرد تا زمانی که صد و ده سکه را پرداخت نکرده است امکان بازداشت او وجود دارد. و اگر مهریه زوجه بیشتر از صد و ده سکه باشد و مرد توان مالی پرداخت آن را داشته باشد، باید آن را پرداخت کند اما بیشتر از صد و ده سکه حبس و زندانی ندارد.

3 ) درخواست مهریه از طریق اجرای ثبت

یکی دیگر از قوانین مطالبه مهریه، درخواست از طریق اجرای ثبت می باشد. با افزایش درخواست طلاق در دوران عقد و مهریه و شلوغ شدن دادگاه ها، قوانین جدید مربوط به مهریه صادر شد. به این گونه که زوجه مطالبه مهریه خود را از طریق اداره ثبت باید انجام دهد. این کار با مزیت های زیادی همراه بود که یکی از آن ها خلوت تر شدن دادگاه ها و مزیت دیگر این بود که باعث افزایش سرعت رسیدگی و مطالبه مهریه و پرداخت آن از طریق زوج شد.

البته قابل ذکر است که این قانون جدید عیبی نیز به همراه دارد که آن هم پرداخت هزینه های بالای دادرسی در اداره ثبت می باشد. البته با گذشت زمان قوانین باز هم تغییر کرد و تصویب شد که زوجه نمی تواند همه مهریه خود را از اداره ثبت مطالبه کند. بلکه باید بخشی از آن را از طریق دادگاه و بخشی دیگر را از طریق اداره ثبت درخواست کند. این قانون جدید مهریه به دلیل افزایش بیش از اندازه قیمت طلا تصویب شد تا زوجه همه مهریه خود را به صورت یک جا مطالبه نکند.

4 ) قانون جدید مهریه 14 سکه

یکی دیگر از قوانین جدید مطالبه مهریه که به تازگی در مجلس شورای اسلامی بیان شده است، تعیین سقف سکه تا 14عدد می باشد. طبق قانون جدید مهریه 14 سکه، افراد نمی توانند بیشتر از چهارده سکه مهر کنند. مگر اینکه با بیشتر شدن تعداد سکه ها از چهارده عدد، مالیات آن را پرداخت کنند. گفته می شود با اینکه این قانون مورد اعتراض فراکسیون زنان قرار گرفته است اما در حال تصویب می باشد. یکی دیگر از قوانین جدید مطالبه مهریه که به تازگی در مجلس بیان شده است این است که اصطلاح عندالمطالبه از سند ازدواج برداشته شده و عندالستطاعه (یعنی تا زمانی که زوج توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد زوجه نمی تواند آن را وصول کند) به آن اضافه شده است.

تفاوت مهریه عندالمطالبه با عندالاستطاعه

تفاوت اصلی قانون جدید مهریه عندالمطالبه با مهریه عندالاستطاعه در این است که در عندالمطالبه مرد به پرداخت مهریه محکوم می شود و باید آن را پرداخت کند. اما در عندالاستطاعه باید ثابت شود که مرد توانایی پرداخت مهریه را ندارد. عندالاستطاعه قیدی است که در زمان عقد در سند ازدواج درج می شود و طبق آن تا زمانی که زوج توانایی پرداخت مهریه را نداشته باشد، زوجه نمی تواند آن را وصول کند.

دادخواست اعسار در مهریه چیست؟

به دادخواستی می گویند که توسط مرد به دادگاه تقدیم می شود و مرد باید ثابت کند که توانایی پرداخت مهریه را به صورت یک جا ندارد. بنابراین اگر این دادخواست از طرف دادگاه پذیرفته شود مرد باید مهریه را به صورت قسطی بپردازد.

حال یا مدت دار بودن مهریه چیست؟

مهریه می تواند به دو صورت حال یا مدت دار باشد اگر مهریه حال باشد زوجه حق دارد بلافاصله بعد از عقد کردن آن را درخواست کند و حتی از تمکین نیز خودداری کند. اما اگر مهریه زوجه به صورت مدت دار باشد زن باید تمکین کرده و می تواند نفقه نیز دریافت کند. توجه داشته باشید که در عقد موقت میان زوج و زوجه باید مهریه ای تعیین شود اما در عقد دائم می توان مهریه ای تعیین نکرد.

طبق قوانین مطالبه مهریه، مرد چقدر زمان برای پرداخت مهریه دارد؟

طبق قانون جدید مطالبه مهریه زمانی که زوجه از طریق دادگاه مهریه خود را به اجرا می گذارد یک اجرائیه از طرف دادگاه برای مرد ارسال می شود و مرد تا یک ماه فرصت دارد که صد و ده سکه را پرداخت کند. چنانچه زوج توان پرداخت آن را به صورت یک جا نداشته باشد باید در مدت یک ماه یک دادخواست اعسار به دادگاه بدهد. در غیر این صورت زن می تواند درخواست حکم جلب مرد را از دادگاه داشته باشد. اگر مرد درخواست اعسار به دادگاه کند و پذیرفته شود باید اقساط مهریه را مرتب بپردازد. چنانچه سه قسط عقب بیفتد، زن می تواند حکم جلب مرد را از دادگاه بگیرد.

قانون جدید مدت زمان زندان برای مهریه چقدر است؟

طبق قوانین جدید مطالبه مهریه باید اقساط عقب افتاده مهریه پرداخت شود تا مرد از زندان آزاد شود. با توجه به اینکه امروزه قیمت سکه افزایش زیادی پیدا کرده است بنابراین دادگاه سعی می کند اقساط مهریه را طبق توان پرداخت زوج تعیین کند.

قانون جدید جلب کردن زوج بابت مطالبه مهریه

طبق قوانین جدید مطالبه مهریه زمانی که زوجه مهریه خود را از همسرش مطالبه کند (خواه مطالبه مهریه از طریق اداره ثبت باشد یا دادگاه) مرد باید آن را پرداخت کند. چنانچه مرد از پرداخت مهریه خودداری کند حکم جلب او صادر می شود. همچنین اگر طبق نظر دادگاه مرد مکلف به پرداخت مهریه به صورت قسطی شده باشد. و از پرداخت اقساط مهریه نیز خودداری کند، حکم جلب او صادر می شود. 

منبع

بر اساس قوانین و مقررات مربوط به ازدواج در ایران، مخالفت پدر با ازدواج دختر مانع از عقد نکاح است. مگر اینکه وضعیت خاصی وجود داشته باشد که تحت آن شرایط، دختر باکره بتواند بدون جلب موافقت پدر یا جد پدری اقدام به ازدواج کند. البته باید توجه داشت که چارچوب‌های اخلاقی خانواده حتما باید مدنظر قرار گرفته شود و تنها در زمانیکه تنها راه چاره استفاده از راه حل حقوقی است اقدام به چنین کاری کرد. زیرا طبیعی است که چنین اقدامی در روابط خانوادگی تاثیر داشته و آثار خاص خود را در پی خواهد داشت.

ازدواج دختر در صورت مخالفت پدر
اذن پدر برای ازدواج دختر به صورت قانونی ضروری و لازم است. طبق ماده ۱۰۴۳ اصلاحی ۱۳۷۰ قانون مدنی، «نکاح دختر باکره حتی اگر به سن بلوغ رسیده باشد، موقوف به اجازه پدر یا جد پدر او است و اگر پدر یا جد پدری بدون علت موجه، از دادن اجازه ازدواج مضایقه کند، اجازه از او ساقط خواهد شد. در این صورت دختر می‌تواند با معرفی کامل مردی که می‌خواهد با او ازدواج کند و شرایط نکاح و مهری که بین آن‌ها قرار داده شده، پس از اخذ اجازه از دادگاه مدنی خاص به دفتر ازدواج مراجعه و نسبت به ثبت ازدواج، اقدام کند».

به موجب ماده ۱۰۴۴ همین قانون نیز: «در صورتی که پدر یا جد پدری در محل حاضر نباشند و استیذان از آن‌ها نیز عادتاً غیرممکن بوده و دختر نیز احتیاج به ازدواج داشته باشد، وی می‌تواند اقدام به ازدواج نماید.»

با توجه به این دو ماده، می‌توان نتیجه گرفت که ازدواج دختری بدون اجازه پدر تنها در شرایطی امکان‌پذیر است که یا دختر باکره نباشد، یا اگر باکره است، پدر و جد پدری او حضور نداشته باشند و کسب اجازه از آن‌ها ممکن نباشد و دختر نیاز مبرم به ازدواج داشته باشد. علاوه بر این، حتی در صورت حضور پدر و جد پدری، اگر آن‌ها نتوانند دلیل موجهی برای عدم رضایتشان برای ازدواج ارائه دهند، نمی‌توانند مانع ازدواج دختر شوند.

شرایط ازدواج دختر بدون اجازه پدر
اگر چه اجازه پدر برای ازدواج دختر الزامی است، اما تحت شرایط خاصی به موجب مواد ۱۰۴۳ و ۱۰۴۴ قانون مدنی، ازدواج بدون اجازه پدر نیز برای دختران امکان‌پذیر است. در هر یک از حالات زیر دختر دیگر نیاز به اخذ اجازه از پدر یا جد پدری را نخواهد داشت. شرایط قانونی که امکان ازدواج بدون اذن پدر را فراهم می‌کند عبارت‌اند از:

دختر، باکره نباشد.
پدر و جد پدری دختر باکره هر دو فوت کرده باشند.
پدر یا جد پدری دختر باکره در زمان ازدواج، حاضر نباشند و کسب اجازه از آن‌ها نیز ممکن نباشد.
پدر یا جد پدری دختر باکره، بدون داشتن عذری موجه از دادن اذن به دختر، برای ازدواج دائم یا عقد موقت با خواستگار دختر خودداری کنند.
برای ازدواج بدون اذن پدر به کجا باید مراجعه کرد؟
در صورتی که پدر یا جد پدری بدون عذری موجه از دادن اجازه برای ازدواج دختر باکره خودداری کنند و یا حضور آن‌ها ممکن نباشد، دختر می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده و علیرغم باکره بودن، بدون نیاز به اذن پدر یا جد پدری، با خواستگار مورد نظرش ازدواج کند. برای انجام این رویه، دختر باید ابتدا اقدام به ایجاد حساب کاربری در سامانه ثنا کرده و سپس احراز هویت خود را تکمیل کند. این امر از طریق مراجعه حضوری به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا مراجعه به آدرس آنلاین sana.adliran.ir امکان‌پذیر است.

پس از ثبت‌نام در سامانه ثنا، باید دختر درخواست کتبی اجازه ازدواج را با کمک یک وکیل حقوقی متخصص تنظیم کند. سپس دادخواست مربوطه را به دفاتر خدمات الکترونیک تحویل دهد تا کارشناسان دفتر خدمات قضایی الکترونیکی دادخواست را ثبت کرده و برای بررسی‌های لازم به دادگاه مسئول ارسال کنند.

پس از آن، دادگاه پدر یا جد پدری را احضار می‌کند. در صورت عدم حضور آن‌ها بدون عذر موجه یا عدم توانایی در اثبات دلیلی موجه برای خودداری از اجازه ازدواج دختر باکره، دادگاه حکم اجازه ازدواج را برای دختر صادر خواهد کرد. پس از صدور این حکم، دختر می‌تواند با داشتن حکم دادگاه همراه با خواستگار و شهود عقد نکاح به دفترخانه مراجعه کرده و بدون نیاز به اذن پدر یا والدینش ازدواج کند.

سخن پایانی
اجازه پدر یا جد پدری برای ازدواج دختر باکره ضروری است. اگر دختر نتواند پدرش یا پدربزرگش را برای ازدواج راضی کند، لازم است که دادخواست اذن ازدواج را تنظیم کرده و به دادگاه ارائه کند. سپس دادگاه والدین دختر را برای اجازه ازدواج احضار می‌کند. در صورتی که پدر یا جد پدری دلیل منطقی برای مخالفتش نداشته باشد، اجازه ازدواج قانونی برای دختر صادر خواهد شد. برای تنظیم دادخواست کتبی اجازه ازدواج از دادگاه و سایر مسائل مربوط به امور حقوقی خانواده می‌توانید از تیم متخصص پلتفرم حقوقی ترازو کمک بگیرید.

سوالات متداول
آیا ازدواج دختر بدون اذن پدر ممکن است؟
در صورتی که دختر حکم اجازه ازدواج را از دادگاه دریافت کرده باشد می‌تواند بدون اجازه پدر یا جد پدری‌اش با خواستگارش ازدواج کند.

اجازه پدر برای ازدواج دختر تا چه سنی لازم است؟
هر دختری در هر سنی برای ازدواج نیازمند اخذ اجازه از پدرش است. در صورت تمایل دختر زیر ۱۳ سال به ازدواج، علاوه بر اجازه پدر، کسب اذن دادگاه نیز الزامی خواهد بود.

منبع

قانون ازدواج موقت
قانون مدنی در مواد ۱۰۷۵ تا ۱۰۷۷ به بیان شرایط ازدواج موقت پرداخته است. در واقع این نوع ازدواج، از نظر قانون به رسمیت شناخته شده است. هرچند گاهی توسط افراد در جامعه مورد نکوهش قرار می‌گیرد، امّا بر اساس فقه شیعه و قانون ایران این مسئله کاملا قانونی و شرعی است. اما لازم است شرایط ذکرشده در قانون، در آن رعایت شده باشد.

شرایط ازدواج موقت
برای برقراری این نوع از رابطه زوجیت از نظر قانون و شرع شرایطی وجود دارد که باید رعایت شوند. گفتنی است که تمام شرایط ازدواج موقت مانند ازدواج دائم است، به اضافه دو شرط دیگر که در ادامه بیان خواهیم کرد.

اولین شرط مانند ازدواج دائم، رضایت طرفین و خواندن صیغه است؛ با این تفاوت که در عقد موقت، نوشتن و شاهد گرفتن نیاز نیست.
صیغه می‌تواند توسط خود زن و مرد خوانده شود و تنها کافی است که زن بگوید: «خودم را برای مدت معیّن و با مهریه مشخص به ازدواج تو درآوردم» و مرد بگوید: «قبول کردم». بر این اساس از شروط اصلی ازدواج موقت، تعیین میزان مهریه و مشخص کردن مدت عقد است. [ صیغه با لفظ عربی و توسط کسی که در این زمینه اطلاعات شرعی دارد و مسائل آن را می داند خوانده شود ]
هر دو طرف مانند ازدواج دائم برای خواندن صیغه باید عاقل، بالغ و مختار باشند. یعنی به اختیار خود ازدواج کنند و مجبور به این کار نشده باشند که در غیر این صورت عقد باطل است.
در زمانی که عقد خوانده می‌شود، زن نباید در عقد شخص دیگری بوده باشد.
دختر بالغ و عاقلی که صلاح خود را تشخیص می‌دهد و اصطلاحا رشیده خوانده می‌شود، اگر باکره باشد باید برای ازدواج موقت از پدر یا جد پدری اجازه بگیرد ولی اگر بکارت او به سبب ازدواج قبلی از بین رفته باشد، نیازی به اجازه ندارد. (البته با در نظر گرفتن شرایط فقهی و سن دختر ممکن است مرجع تقلید یا قانون این اجازه را بدون اذن پدر، صادر کنند.)
برای ازدواج موقت، اگر زن پیش از آن در عقد دائم یا صیغه مرد دیگری بوده است، باید مدت عده‌اش تمام شده باشد.
پرداخت مهریه در ازدواج موقت یا صیغه
همان‌طور که اشاره شد، مدت عقد و میزان مهریه باید برای ازدواج منقطع یا صیغه مشخص شده باشد. باید بدانید که به محض جاری شدن صیغه، مرد به میزان مبلغ مهریه مدیون زن است و باید آن را بپردازد. حتی اگر مرد مدت صیغه را ببخشد و پیش از آن با زن نزدیکی کرده باشد، باید آن را کامل پرداخت کند. امّا اگر نزدیکی اتفاق نیفتاده باشد، باید نصف مهریه را بپردازد.
اگر مقدار مهر در عقد مشخص شد و مرد به هر دلیلی آن را پرداخت نکرد، عقد صحیح است امّا مرد از نظر شرع و عرف، بدهکار و مدیون زن باقی خواهد ماند.

حتی اگر مرد قصد پرداخت نکردن نداشته باشد و بر اثر حادثه‌ای مانند ورشکستگی یا آتش‌سوزی، توانایی مالی خود را از دست داده باشد، با وجود این که گناهی مرتکب نشده و فعل حرام انجام نداده است، باز هم مدیون به حساب می‌آید و در زمان توانایی باید مهریه را پرداخت کند.
با این اوصاف در ازدواج موقت، در هر شرایطی مرد باید مهریه تعیین‌شده را به زن بدهد، مگر این که زن بخواهد مبلغ مهر خود را ببخشد.

فسخ صیغه موقت قبل از موعد
مرد می‌تواند هر زمان که بخواهد مدت عقد موقت را ببخشد و به آن پایان دهد و اصطلاحا آن را فسخ کند، امّا از نظر شرع و قانون این حق برای زن در نظر گرفته نشده است. البته بین فقها در این رابطه اختلاف وجود دارد و برخی معتقدند که مرد هنگام عقد می‌تواند به زن وکالت بدهد تا هر زمان که بخواهد صیغه را فسخ کند. برخی دیگر نیز می‌گویند حق فسخ را نمی‌توان به زن واگذار کرد، بلکه می‌توان به او وکالت داد تا از طرف شوهر باقیمانده مدت را ببخشد.

از طرف دیگر، فسخ در این نوع ازدواج ممکن است بر اساس وجود عیب در یکی از طرفین یا توسط وجود نداشتن صفتی که ضمن عقد شرط شده است، به وجود بیاید. در این صورت حق فسخ برای زن وجود دارد. حق فسخ برای زن با وجود عیب‌هایی در مرد مانند: جنون، اختلالات جنسی، عدم توانایی مرد در روابط جنسی و… به وجود می‌آید. هم‌چنین وجود عیوبی در زن می‌تواند حق فسخ نکاح را برای مرد ایجاد کند که با وجود اختیار مرد در حق بخشیدن مدت عقد، این حق بی معنی خواهد بود. گفتنی است که هر یک از زن و مرد اگر پیش از عقد از وجود این عیب‌ها آگاه بوده باشند، حق فسخ نخواهند داشت.

نفقه در ازدواج موقت
مطابق ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی، در ازدواج موقت، زن حق نفقه یا خرجی گرفتن از مرد را ندارد، مگر این که در زمان عقد شرط شده باشد یا عقد بر اساس آن جاری شده باشد. باید بدانید که اگر شوهر از دادن نفقه خودداری کند، جرمی مرتکب نشده، امّا زن می‌تواند توسط دادگاه او را مجبور به پرداخت کند.

اجباری نبودن نفقه در این نوع ازدواج نقص نیست و اساسا الزامی بودن تعیین مدت و مهریه در ازدواج منقطع به همین دلیل است که زن شرایط و مخارج خود را در نظر بگیرد و میزان مهر را بر اساس مدت عقد معیّن کند تا به نفقه نیازی پیدا نکند.

عده در ازدواج موقت
عده مدتی است که زن پس از جدا شدن یا فوت همسر فعلی خود برای ازدواج مجدد باید صبر کند که این مدت در ازدواج موقت با ازدواج دائم متفاوت است. بر اساس ماده ۱۱۵۲ قانون مدنی، در صورت تمام شدن مدت ازدواج موقت یا فسخ آن یا بخشیدن مدت آن توسط شوهر، برای زن غیرباردار این مدت به اندازه دو دوره عادت ماهانه است امّا در صورتی که زن با اقتضای سن عادت ماهانه نداشته باشد، ۴۵ روز است. امّا در صورتی که زن باردار باشد، مدت زمان عده زن چه در صورت فسخ، اتمام مدت و یا بخشیدن مدت، تا زمان وضع حمل است.

اگر زن یائسه باشد یا با همسر خود نزدیکی نکرده باشد، نیازی به عده ندارد. همچنین در صورت فوت شوهر، زن در هر شرایطی باشد باید چهار ماه و ده روز عده نگه دارد؛ مگر این که باردار باشد که در این صورت مدت آن تا زمان وضع حمل است. البته اگر فاصله بین وضع حمل و مرگ شوهر کمتر از چهار ماه و ده روز باشد، باید این مدت رعایت شود.

ازدواج موقت در قرآن و احادیث
می‌دانید که با وجود مخالفت‌هایی که در مذاهب دیگر و برخی افراد در جامعه وجود دارد، از نظر فقه شیعه، ازدواج موقت یا منقطع عملی شرعی، قانونی و حلال است و این مسئله با توجه به آیات قرآن و روایات متعدد مورد تایید است.

یکی از مهم‌ترین دلایل شرعی بودن صیغه، قرآن در آیه ۲۴ سوره نساء است که در آن می‌فرماید: «زنانی را که متعه (صیغه) کرده‌اید، مهرشان را به عنوان فریضه‌ای (واجب) به آنها بپردازید.» منابع متعددی حتی از کتاب‌های اهل سنّت مانند مسند احمد بن حنبل وجود دارد که همگی دلیل نزول این آیه را ازدواج موقت دانسته‌اند.

در روایات نیز موارد بسیاری وجود دارد که ازدواج موقت را مشروع خوانده و آن را عملی پسندیده دانسته‌اند. این احادیث عموما از سوی اصحاب پیغمبر اسلام نقل شده‌اند که مورد تایید شیعه و سنّی هستند، مانند: جابر بن عبدالله انصاری، عبدالله ابن مسعود، زبیر بن عوام، سعید بن جبیر، ابن عباس و…

مثلا از ابن عباس نقل شده است که: «متعه زنان در اول اسلام رایج بود و مرد وقتی به شهری می‌رفت که کسی با او نبود که متاعش را حفظ کند، با زنی ازدواج موقت می‌کرد به اندازه‌ای که از آن کار فارغ شود.» این روایات به حدی زیاد و قابل تایید هستند که جایی برای انکار ازدواج موقت در آیات قرآن و روایات نمی‌ماند.

مدت زمان صیغه
پیش از این گفتیم که یکی از شرایط صحیح بودن صیغه، تعیین مدت آن است. بنابراین پیش از عقد ازدواج، باید حتما مدت آن مشخص باشد و هیچ محدودیتی نیز در تعیین آن وجود ندارد. پس از اتمام این مدت، ازدواج به صورت خودکار تمام می‌شود مگر این که دو طرف آن را تمدید کنند.

نکته دیگر در این رابطه این است که مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند باقیمانده مدت صیغه را ببخشد و به آن پایان دهد، امّا زن حق این کار را ندارد؛ مگر این که از شوهر ضمن عقد وکالت داشته باشد.

جدایی در ازدواج موقت
طبق ماده ۱۱۳۹ قانون مدنی، طلاق یا جدایی برای ازدواج دائم کاربرد دارد و در ازدواج موقت این واژه معنا پیدا نمی‌کند. زیرا صیغه پس از اتمام مدت آن خودبه‌خود منقضی می‌شود و اگر شوهر مدت باقی‌مانده را ببخشد یا در اصطلاح بذل کند، ازدواج تمام می‌شود و نیازی به جاری شدن صیغه طلاق و ثبت محضری مانند ازدواج دائم نیست.

ارث بردن در ازدواج موقت
مساله ارث در ازدواج منقطع از دو نظر قابل بررسی است. اولا ارث بردن زن از مرد و دوما ارث بردن فرزندان حاصل از این ازدواج که در ادامه آنها را بررسی خواهیم کرد.

در ماده ۹۴۰ قانون مدنی آمده است که اگر زن و مرد ازدواج دائمی کرده باشند و از ارث ممنوع نباشند، از یکدیگر ارث می‌برند. بر همین اساس مشخص است که قانون برای ازدواج موقت ارث تعیین نکرده است و زن و مرد در ازدواج منقطع از هم ارث نخواهند برد.

قانون ارث از همسر
امّا این موضوع در مورد فرزندان حاصل از ازدواج موقت، متفاوت خواهد بود. یعنی اگر عقد موقت به صورت قانونی ثبت شده باشد، حقوق فرزندان حاصل از آن مانند فرزندان ازدواج دائم به رسمیت شناخته خواهد شد و فرزند مشروع محسوب می‌شوند.

در این صورت پدر موظف است که هزینه نگهداری و نفقه فرزند و زن را بپردازد و فرزند نیز از پدر ارث خواهد برد. امّا در صورتی که ازدواج موقت به صورت قانونی ثبت نشده باشد، اثبات این مسئله بسیار دشوار و در برخی موارد غیرممکن است.

منبع