امام حسن علیه‌السلام روزی پس از ملاقات با معاویه از مجلس او خارج شد؛ یکی از دربانان معاویه به خدمت امام حسن علیه‌السلام رسید و عرض کرد: من مال زیادی دارم ولی فرزند ندارم، چیزی به من بیاموز تا شاید خداوند فرزندی روزیم کند. به او فرمود: استغفار کن (توبه و طلب مغفرت).
پس از آن خداوند ده پسر به آن مرد عطا کرد. معاویه وقتی از موضوع اطلاع یافت، به آن مرد گفت: از او «امام حسن علیه‌السلام» بپرس که چرا استغفار اثری این چنین دارد. امام علیه‌السلام پاسخ داد:
قال علیه‌السلام:
علیک بالاستغفار… فقال علیه‌السلام: ألم تسمع (قوله تعالی فی قصة) هود علیه‌السلام: و یزدکم قوة الی قوتکم [1] و (فی قصة) نوح علیه‌السلام: و یمددکم بأموال و بنین [2] [3] .
امام حسن علیه‌السلام فرمود:
(بر تو باد به استغفار. سپس فرمود: آیا سخن خداوند را در جریان داستان هود علیه‌السلام نشنیده‌ای؟ «بر نیروی شما نیرو می‌افزاید» و در جریان داستان نوح علیه‌السلام می‌فرماید: «شما را با اموال و فرزندان پشتیبانی می‌کند».
و در حدیثی دیگر در همین رابطه می‌خوانیم: ربیع بن صبیع روایت کرد شخصی به محضر امام حسن مجتبی علیه‌السلام رسید و از خشک سالی شکوه نمود، امام علیه‌السلام به او فرمود: استغفار کن.
شخص دیگری آمد و از بی‌چیزی و فقر شکوه کرد، امام علیه‌السلام به او هم فرمود: استغفار کن.
شخص سومی آمد عرض کرد: دعا کن خداوند فرزندی به من عطا کند. امام علیه‌السلام به او نیز فرمود: استغفار کن. به آن حضرت عرض کردم: سه حاجت از شما خواسته شد برای هر سه فرمودید: استغفار کن. امام علیه‌السلام فرمود:
قال علیه‌السلام:
استغفر الله… فقال علیه‌السلام: ما قلت ذلک من ذات نفسی انما اعتبرت فیه قول الله تعالی حکایة عن نبیه نوح انه قال لقومه «استغفروا ربکم انه کان غفارا»[4] [5] .
امام حسن علیه‌السلام فرمود:
(امام علیه‌السلام به راوی «هم که پرسیده بود، چرا به آن هر سه پرسش‌گر که سه حاجت گوناگون داشتند، فقط دستور استغفار دادی؟.» فرمود: از خدا طلب مغفرت کن… سپس [در پاسخ به سؤال راوی] فرمود: من این را از پیش خود نگفتم. بلکه سخن خداوند را در نظر داشتم که از پیامبرش حضرت نوح علیه‌السلام نقل کرد که او به قوم خود گفت: «از پروردگارتان طلب مغفرت و آمرزش (توبه) کنید که او بسی توبه‌پذیر و آمرزنده است.»
و در حدیث دیگری آمده است: یکی از آثار ارزشمند توبه و بازگشت از گناهان بهره‌مندی از عفو و رحمت و مغفرت الهی است. امام حسن علیه‌السلام در تفسیر آیه‌ی 136 آل عمران فرمود:
قال علیه‌السلام:
یقول الله تعالی یوم القیامة، جوزوا الصراط بعفوی، و ادخلوا الجنة برحمتی، و اقتسموها بأعمالکم [6] .
(خدای بزرگ روز قیامت گوید: به بخشش من از پل بگذرید، و به رحمتم وارد بهشت شوید و [آنگاه] به قدر اعمال خود آن را قسمت کنید.)

پی نوشت ها:
(1) سوره‌ی هود، آیه‌ی 52.
(2) سوره‌ی نوح، آیه‌ی 12.
(3) 1- تفسیر کشاف، ج 2، ص 275.
2- فضایل الخمسة، ج 3، ص 311 به نقل از کشاف.
3- مسند الامام المجتبی علیه‌السلام ص 603، ح 22 به نقل از مصباح الکفعمی، ص 165، و ص 694، ح 3 به نقل از مکارم الاخلاق، ص 259.
(4) سوره‌ی نوح، آیه 10.
(5) 1- مجمع البیان (طبرسی) ج 10، ص 543.
2- وسایل الشیعة، ج 7، ص 178 ح 10 / 9055، ب 23.
(6) تفسیر کشاف، ج 1، ص 465.

  قبل از اينكه به اين سؤال پاسخ گوئيم و از چگونگي و كم و كيف اعتماد به ديگران سخن بگوئيم، بايد به اين مسئله پرداخته شود كه آيا ارتباط با ديگري بخصوص جنس مخالف به چه منظور و هدفي شكل گرفته است؟ و محتواي رابطه چيست ؟ اگر اين رابطه يك رابطه ي آموزشي و به منظور تعليم و تعلم است، شرائط خاص آموزش را مي طلبد و اگر رابطه اقتصادي جهت داد و ستد و خريد و فروش و نظاير آن است خصوصيات خاص ديگري را لازم دارد و همينطور ديگر روابط كه محتواي رابطه امر ديگري است، همان محتوا، تعيين كننده ي ويژگي هاي لازم جهت ارتباط با طرف مقابل خواهد بود و هر كدام بايد در جاي خود مورد بحث و بررسي قرار گيرد، اما اگر “خود رابطه” و “ارتباط با ديگري” به عنوان يك هدف مطرح باشد و اينكه در دوران جواني انسان نياز دارد با ديگري ارتباط داشته باشد و هم راز و هم سخني داشته باشد در اين صورت ابتدا بايد بررسي شود كه آيا اصولاً ارتباط با جنس مخالف عرفاً، عقلاً و شرعاً مقبول و مطلوب و صحيح است يا نه ؟ با نگاهي به آموخته هاي ديني و تجارب افراد با تجربه و حتي با اندكي دقت و تأمل در فطرت سليم و پاك خود در خواهيم يافت كه اصل ارتباط با جنس مخالف به عنوان يك هدف و داشتن رابطه با وي، مطلوب و معقول و مشروع نيست .قرآن هم زنان را از داشتن رابطه ي پنهاني با مردان نهي كرده است و هم مردان را از داشتن ارتباط با زنان منع نموده است. البته به اين معنا نيست كه هر گونه ارتباطي با جنس مخالف ممنوع است بلكه ارتباط با جنس مخالف به منظور “صرف رابطه داشتن” و هم سخن بودن با وي به عنوان يك دوست مورد نهي عقل و شرع و عرف واقع شده است . وقتي اميرالموئمنين علیه السلام مي فرمايد: “من به زنان جوان سلام نمي كنم ” ايشان از داشتن يك رابطه ي بسيار كوتاه و اندك اكراه دارد، چگونه مي توان ما انسان هاي عادي به خود چنين اجازه اي بدهيم كه از تعميق ارتباط با جنس مخالف سخن به ميان آوريم.

البته گاهي براي اموري همچون ازدواج و مقدمات آن و آشنايي دختر و پسر با يكديگر قبل از ازدواج لازم است دو جوان در جلساتي به بررسي وضعيت اخلاقي، اجتماعي و خانوادگي همديگر بپردازند و بهتر بتوانند زندگي مشترك آينده خود را پايه ريزي كنند كه در اين مورد هم، بايد دختر و پسر اين ارتباطها و روابط كلامي را تحت اشراف و اطلاع خانواده هاي خود انجام دهند كه از هر گونه شائبه اي مصون باشند. چه اينكه به تجربه ثابت شده در بسياري موارد تحت پوشش آشنايي قبل از ازدواج، جوانان در دام هاي خطرناكي گرفتار شده اند و پاكي و صفاي دوران جواني خود را از دست داده اند و پس از چندي جز افسوس چيزي را به دنبال نداشته است.

با توجه به شرايط خاص دوران جواني، طولاني بودن دوران تجرد غالب دانشجويان و خطرات جدي تمايلات آشكار و پنهان نفساني، لازم است برادران و خواهران دانشجو روابط خود را از نظر كمي و كيفي دقيقا” تحت كنترل قرار دهند و در سطح ضرورت حفظ كنند پيدايش علايق و الفت ها – هر چند غير اختياري است – ولي مبادي و شيوه هاي هدايت آن اختياري است. بنابراين حتي الامكان بايد كوشيد علايقي كه سرانجام معلوم و مشخصي ندارد، پديد نيايد و اگر پديد آمد, دو راه وجود دارد:

1- يا آنكه در صورت امكان انسان با بررسي ها و مشورت هاي لازم آن را در جهت صحيح و مشروع مانند ازدواج هدايت كند.

2- در صورت عدم امكان ازدواج حتي الامكان با آن مقابله و مبارزه كند و از چنگال آن بگريزد، زيرا در غير اين صورت ممكن است انسان را گرفتار خطرات و گرفتاري هاي دنيوي و اخروي سازد.

دختر و پسر در دانشگاه روابطشان بايد حساب شده باشد و اين براي مصلحت و در حمايت از آنها است. براي اينكه مبادا حوادث شوم و ناگواري براي كسي پديد آيد. بنابر اين اگر واقعاً در صدد ازدواج با يكديگر باشند طبق ضوابط و مقرراتي كه دانشگاه تعيين نموده بايد عمل كنند در غير آن صورت همچنان كه بارها و بارها تجربه شده حوادث ناخوشايندي در پي خواهد داشت، به ويژه لطمه بيشتر را دخترها مي خورند. وقتي باب صحبت باز شد كم كم روابط بيشتر و بيشتر مي شود تا مي رسد به آن چيزهائي كه خودشان هم باور نمي كردند.

روزي آگه شوي از حال دلم اي صياد                  كه به كنج قفسم نيست بجز مشت پري

در حالي كه اگر از همان اول بر اساس مقررات عقل و شرع گام بر مي داشتند و قاطعانه خود را كنترل مي كردند، نه با چشم به نگاه نامشروع، و نه با زبان به صحبت و سخنان فريبنده نمي پرداختند، آن سرنوشت را پيدا نمي كردند. به هر حال آنچه از انبيا و امامان و انديشمندان و افراد مجرب روزگار براي ما در اين مورد بيان شد, همه بخاطر مصلحت و سعادت و از روي دلسوزي بوده است . مبادا آنها را دست كم بگيريد. با توجه به شرايط خاص دوران جواني، طولاني بودن دوران تجرد غالب دانشجويان و خطرات جدي تمايلات آشكار و پنهان غرائز نفساني، لازم است برادران و خواهران دانشجو روابط خود را از نظر كمي و كيفي تحت كنترل قرار دهند و در سطح ضرورت حفظ كنند. بنابراين، توصيه اكيد ما اين است كه:

• اولاً، اگر ضرورتي ايجاب نمي كند حتي الامكان چنين روابطي با نامحرم برقرار نشود و خواهران دانشجو در مقابل افراد نا محرم ، رفتاري متكبرانه داشته باشند نه رفتاري صميمانه. اينكه در احكام شرعي مي فرمايند در غير ضرورت مثلاً مكروه است مرد با زن هم صحبت شود، مخصوصاً مرد و زن جوان، به اين دليل است كه چه بسا همين هم صحبت شدنها، غرايز جنسي افراد را تحريك كند و يك الفت و محبت شهواني بين مرد و زن ايجاد گردد و نقطه آغازي براي غوطه ور شدن در انحراف و فاسد شود. در هر حال انسان بايد دقيقاً درون خود را بكاود و باطنش را عميقاً مطالعه كند كه مثلاً صحبت كردن با افراد نامحرم چه ضرورتي براي او دارد.
• ثانياً: در صورت ناچاري و ضرورت، روابط با نامحرم تا آنجا كه به شكستن حريم احكام الهي منجر نشود، اشكالي ندارد. بنابراين، گفتگو و نگاه هاي متعارف بدون قصد لذت و ريبه، اشكالي ندارد. اما با اين حال، حتي الامكان لازم است در كلاسها به گونه اي باشند كه كمترين اختلاط پديد آيد و در برخورد و گفتگو، هنجارهاي شرعي زير رعايت شود:
• از گفتگوهاي تحريك كننده پرهيز شود.
• از نگاه هاي آلوده و شهواني خودداري شود.
• حجاب شرعي رعايت شود.
• قصد تلذّذ و ريبه در كار نباشد.
• دو نفر نامحرم در محيط بسته، تنها نمانند.

بنابراين، سعي كنيد خود را عادت دهيد كه:

1. در صحبت با نامحرم به او نگاه نكنيد و به هيچ قسمتي از بدن او خيره نشويد و قسمت هاي باز و پوشيده برايتان كاملاً مساوي فرض شوند، اين مسائل را با تكرار و تلقين بايد ادامه دهيد.

در همه حال، خدا را ناظر بر اعمال و رفتار خود بدانيد و عفت و حيا را فراموش نكنيد.

منبع : http://www.pasokhgoo.ir 

منم که عاشق کارهای زمین مونده ام. بنابراین: «یا علی گفتیم و عشق آغاز شد.» به نظر من، اونی که می خواد بنویسه، باید عاشق مخاطبش باشه. دردش را با تمام وجود لمس کنه و برا کمک به دوست مخاطبش در تک تک واژه ها عشق و احساسش رو به نمایش بذاره.
فرق کسی که برا تو می­نویسه، با اونی که برا خودش می‌نویسه همینه؛ اگه دست روی نوشته­ هاش بذاری، یا قلمی رو که باهاش می­نویسه لمس کنی، حرارت عشق و محبّتش رو با تمام وجود احساس می­کنی. پس، بدون! انگیزه­م برا نوشتن تویی؛ چون خیلی وجودت ارزشمنده!

بخشی از متن کتاب رهایی از خود ارضایی

اینو گفتم تا خدای نخواسته فکر نکنی حالا که وجودت به گناه آلوده شده، بِالکُل از ارزش افتادی! فقط خودِ خدا می‌دونه چقدر براش عزیزی! (البتّه اگه بتونی به دادِ خودت برسی و از این گناه لعنتی خودت رو نجات بدی!) به ذات پاکش قسم، آغوشش همیشه به روی بنده­ هاش بازه.
اگه کسی توی گوشِت زمزمه کرد: «برو بابا! ما دیگه آب از سرمون گذشته. آدمی که هزار بار استمناء کرده، دیگه نه جسمش به درد می‌خوره، نه روحش.»، شک نکن که این افسون­گر، کسی جز شیطان رجیم و رانده‌شده نیست.
پس، هر وقت خواست تو رو وسوسه­ کنه، با وضو برو سراغ قرآن و سورۀ «ناس» و «فلق» رو در عمق جانت طنین­ انداز کن و با تمام وجود به خدای هستی پناه ببر و از او طلب یاری و دست‌گیری کن.

متأسفانه اهداف و نيات گردانندگان شبكه‌هاي ماهواره‌اي فارسي‌زبان چيزي است كه كمتر مورد توجه بسياري از مشاهده‌كنندگان آن قرار مي‌گيرد. بسياري از اين شبكه‌ها، تضعيف باورها، اعتقادات و گرايش هاي ديني را يكي از بهترين و مؤثرترين راه‌ها براي ايجاد تغييرات اجتماعي و سياسي در كشورها مي‌دانند و بنابراين محتواي برنامه‌هاي آنان به گونه‌اي است كه به صورت پنهان و آشكار اعتقادات ديني و گرايش‌هاي مذهبي مخاطبان را سست ‌كند.
آسيب‌شناسي ماهواره:
بسيار قابل تأمل است كه آنچه تاكنون ما را در برابر تهديدات و توطئه‌هاي دشمنانمان مقاوم نگه داشته دين ماست و ماهواره اين سرمايه بزرگ را هدف قرار داده است.
تهاجم فرهنگي دشمن:
يكي از عوامل گسترش بي‌بندو باري و به فحشا كشاندن جوانان از طريق مسائل جنسي، شبكه‌ها ماهواره‌اي هستند كه با برنامه‌ها و آگهي‌هاي خود و ارائه تصاوير مبتذل و خلاف عفت عمومي و با كم‌رنگ كردن و ايجاد خلل در اعتقادات قشر جوان، در به انحراف كشاندن و بي‌هويت كردن آنان مي‌كوشند. از ديگر آسيب‌هاي ماهواره «پست شدن و فروپاشي بنيان خانواده مي‌باشد. اين وسيله باعث فاصله گرفتن اعضاي خانواده از يكديگر شده و به طور كلي خيانت، دوستي‌هاي نادرست و نامتعارف بين زنان و مردان حتي متأهل، روابط نامشروع و … از تبعات ورود ماهواره به جوامع اسلامي است.
همچنين از جمله آسيب‌هاي ديگر اين ابزار نوين ارتباطي مي‌توان به موارد ذيل اشاره كرد:
-هويت‌شكني
-تغيير اخلاق
-شايعه‌سازي
-آموزش تفريحات ناسالم به جوانان و نوجوانان و عادي جلوه دادن اين تفريحات گناه‌آلود
-ترويج مدگرايي و ارائه آرايش‌ها و پوشش‌هاي نابهنجار
-ترويج فرهنگ برهنگي و لاابالي‌گري
-تحقير سنتهاي ملي و ايده‌آل جلوه دادن فرهنگ اومانيستي و لذت‌گرايي غرب
-تحقير هويت ملي و به فراموشي سپردن ارزش‌هاي تاريخي و ملي هر جامعه
بنابراين لازم و ضروري است قبل از استفاده از هر تكنولوژي جديد از آسيب‌ها و پيامدهاي آن آگاه شده و اطرافيان به خصوص فرزندان خود را نيز از اين جهت آگاهي دهيم، چه اينكه ماهواره وسيله‌اي مرگبار و كشنده و ويرانگر است كه بي‌صدا قرباني ميگيرد و آثار آن را مشاهده مي‌كنيم، احترام به ارزش‌ها و مقدسات تضعيف شده، انواع مزاحمت‌ها، بي‌بند و باريها، بدحجابي‌ها، خيانتها، انواع انحرافات و تجاوزات جنسي، قتل‌، طلاق‌ها، خودكشي‌ها و… كه همه در جهت اهداف برنامه‌ها و فيلم‌هاي ماهواره‌اي است يعني تخريب اساس و بنيان خانواده و ترويج فرهنگ بي‌قانوني و تهديد ارزشها، تعصب‌زدايي از كانون خانواده و ترويج بي‌تفاوتي نسبت به حريم خانواده.
راه‌هاي مقابله با آسيب‌هاي ماهواره‌اي:
-تقويت باورهاي دين، اعتقادي و اخلاقي
-حفظ ارزشهاي ملي و اسلامي
-ارتقاء سطح آگاهي و آموزش مهارت‌هاي زندگي
-برنامه‌ريزي مناسب براي پر كردن اوقات فراغت، از طريق ورزش و تفريحات سالم
-ترويج الگوهاي رفتاري صحيح در خانواده و جامعه
-احترام به قوانين و هنجارهاي اجتماعي
-نحوه‌ي صحيح استفاده از اين ابزار و بهره‌برداري از جنبه‌هاي مثبت ماهواره با برنامه‌ريزي دقيق و حساب‌شده
مبادا خانواده‌ي ما نيز جزء خانواده‌هاي قرباني اين ابزار نوين ارتباطي گردد. فاصله‌ي افراد خانواده از هم زياد و شيرازه‌ي نظم و انضباط از هم گسيخته، احترام به والدين و ديگر ارزش‌ها و مقدسات تضعيف و بالاخره قرباني بي‌صداي برنامه‌هاي دهكده‌ي جهاني و تمدن نوين گرديم.
منبع:
فصلنامه آموزشي،اجتماعي پيام مشاور، شماره 8، بهار92
مقاله، حيدرعلي كريمي

آیا جامعه انسانی که خداوند سبحان خالق، رب، بصیر و علیم به آن است، محدود به ایران و دانشگاه و … می‌شود و یا تمامی آحاد مردم در جهان را شامل می‌گردد؟!

در این عالم، قتل، جنگ، چپاول، تجاوز، کودک‌کُشی، فقر، قحطی، بیماری، فساد، فحشا و … بوده و هست؛ حال آیا به جای آن که انگشت اتهام را به سوی خود (بشریت) بگیریم، بپرسیم: «خدا چرا کاری نمی‌کند؟!»، یا با عصیان کامل، هر کاری که دلمان خواست را انجام دهیم و بپرسیم: «حالا خدا می‌خواهد چه کند؟!» در حالی که دنیا دار آخرت نیست و اینجا نیز بهشت نیست و به آدمیان در اموری اختیار داده شده است و همین امر تزاحم‌ها را ایجاد می‌کند. بلکه باید بپرسیم: «خداوند سبحان، چه دستور العمل‌هایی داده که چنین نشود؟» و بعد بپرسیم: «ما (بشر) چقدر اطاعت و رعایت می‌کنیم؟

عذاب

برخی گمان می‌کنند که خداوند متعال، در جایی آن بالا بالاها نشسته و منتظر است تا بندگانش خلافی کنند و آنها را از جایی دیگر عذاب کند و حتی گمان دارند که عذاب جهنم، چیزی جدای از حقیقت مواضع نادرست و عملکرد خطای خودشان می‌باشد!

اما، حقیقت این است که عذاب متناسب با گناه و شعاع اثر آن، در دل خود گناه می‌باشد که برخی از آثارش در دنیا ظاهر می‌شود و صورت تمام و کامل آن، در آخرت که پرده‌ها کنار می‌رود، دیده می‌شود و بر عاملش مترتب می‌گردد.

در قرآن کریم می‌خوانید که جهنم هم اکنون نیز بر کافران احاطه دارد – همگان از پل صراطی که از روی جهنم می‌گذرد، عبور می‌کنند، برخی همین‌جا سقوط می‌کنند و برخی دیگر به سلامت عبور می‌کنند – می‌خوانید که عده‌ای در همین دنیا آتش به شکم‌های خود می‌ریزند، اما نمی‌فهمند که با خود چه می‌کنند؟! و البته «ایمان و عمل صالح» نیز چنین می‌باشد.

«إِنَّ الَّذِینَ یكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَیشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِیلًا أُولَئِكَ مَا یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا یكَلِّمُهُمُ اللَّهُ یوْمَ الْقِیامَةِ وَلَا یزَكِّیهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ» (البقره، 174)

• كسانی كه كتمان می‏كنند آنچه را خدا از كتاب نازل كرده و آنرا به بهای كمی می‏فروشند، آنها جز آتش چیزی نمی‏خورند (و مال، رفاه و لذتی كه از این رهگذر به دست می‏آورند در حقیقت آتش سوزانی است) و خداوند روز قیامت با آنها سخن نمی‏گوید، و آنها را پاكیزه نمی‏كند، و برای آنها عذاب دردناكی است.

«إِنَّ الَّذِینَ یأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْیتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا یأْكُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَیصْلَوْنَ سَعِیرًا» (النساء، 10)

• در حقیقت كسانى كه اموال یتیمان را به ستم مى‌‏خورند، جز این نیست كه آتشى در شكم خود فرو مى‌‏برند و به زودى در آتشى شعله‌وری درآیند.

●- بنابراین، نباید عذاب الهی را فقط در سیل، طوفان، زلزله و سایر حوادث طبیعی دید، بلکه هر گناهی، انحراف از مسیر حق می‌باشد که آثار و تبعات سوء خود را به همراه دارد.

عذاب تدریجی

بدترین و شدیدترین نوع عذاب در دنیا، «عذاب تدریجی» می‌باشد؛ یعنی منحرف و گناهکار، چنان به سوی فلاکت و هلاکت خود گام برمی دارد که خودش هم نمی‌فهمد و چه بسا از کارهای خود احساس لذتی سودگذر هم بنماید – در مقیاس کلان برای ملّت‌ها و بلاها و عذاب‌های اجتماعی نیز چنین می‌باشد.

«وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ» (الأعراف، 182)

• و آنها كه آيات ما را تكذيب كردند تدريجاَ از آن راه كه نمی‏دانند گرفتار مجازاتشان خواهيم كرد.

“انسان”، با عقل و به نور علم، خیلی چیزها را می‌شناسد، و با “قلب” خود نیز بسیاری از حقایق را “فهم” می‌کند، و همین چگونگی “فهم”، سبب جهت‌گیری و موضع‌گیری او می‌گردد، یعنی همان (حبّ و بغض)، که بُعد مادی‌اش به نام (شهوت و غضت) در انسان و حیوان مشترک است.

پس، در نهایت “انسان” به سوی چیزی می‌رود که آن را دوست دارد، و از چیزی گریزان می‌شود که از آن بدش می‌آید، نه چیزی که آن را شناخته و یا نسبت به آن علم پیدا کرده است.

این میل، جهت و رو کردن، که ریشه در “محبت” آدمی دارد، یا رو به سوی خدا دارد و یا رو به سوی دنیا؛ چرا که غیر از خدا (ما سوی‌الله) هر چه هست، دنیاست.

*- از این رو، گفته نشده که «کفر ریشه‌ی همه خطاها و گناهان است»، بلکه گفته شده “محبت” به دنیا و هدف گرفتن دنیا ریشه همه خطاها و گناهان می‌باشد. کفر به خداوند سبحان نیز خود ریشه در محبت به متاع دنیا دارد. به آیات ذیل توجه فرمایید:

*- «وَمِنَ النَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ اللّهِ أَندَاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللّهِ وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لِّلّهِ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلّهِ جَمِيعاً وَأَنَّ اللّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ» (البقره، 165)

ترجمه: و برخى از مردم به جاى خدا همتايانى (از بت‏ها و ستارگان و اجنّه) برمى‏گزينند كه آنها را چنان كه بايد خدا را دوست داشت دوست مى‏دارند، ولى كسانى كه ايمان آورده‏اند محبت‌شان به خداوند بيشتر است (از محبت آنها به معبودات‌شان – غایت و اوج محبت‌شان خداوند است). و اگر كسانى كه ستم كرده‏اند آن هنگام كه عذاب (آخرت) را مشاهده مى‏كنند ببينند كه قدرت و نيرو همه از آن خداست و خدا سخت‏كيفر است (به شدت پشيمان خواهند شد)

*- «الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الآخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَيَبْغُونَهَا عِوَجًا أُوْلَـئِكَ فِي ضَلاَلٍ بَعِيدٍ» (ابراهیم علیه السلام، 3)

ترجمه: همانهایی كه زندگى دنيا را دوست دارند و بر آخرت ترجيح مى‏دهند و (مردم را) از راه خدا بازمى‏دارند و آن را كج و منحرف مى‏طلبند (قوانين آن را منحرف معرفى مى‏كنند و مردم را از آن منحرف مى‏سازند …) آنان در گمراهى دور و درازى هستند.

اکسیر محبت:

این “محبت”، اکسیر بسیار عجیبی در وجود انسان است. از مثبت و منفی، هر چه هست، ریشه در محبت دارد. آن همه ادله‌ی عقلی در اثبات توحید، معاد و نبوت بیان نمود، اما در نهایت به پیامبرش فرمود که به بندگانم بگو: «اگر خدا را دوست دارید، از من پیروی کنید» – آن همه از ایمان و کفر مطلب آموخت، در نهایت فرمود: اگر شما مؤمنین رو برگردارنید، خداوند یک گروهی را جایگزین شما می‌کند که آنها خدا را دوست دارند و خدا نیز آنها را دوست دارد.

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ» (المائده، 54)

ترجمه: اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد، هر كس از شما از دين خود برگردد (زيانى به خدا نمى‏زند) خداوند به زودى گروهى را خواهد آورد كه آنها را دوست دارد و آنها نيز او را دوست دارند، در برابر مؤمنان رام و خاضعند و در برابر كافران مقتدر و پيروز، در راه خدا جهاد مى‏كنند و از سرزنش هيچ ملامتگرى نمى‏هراسند. اين (ايمان و محبت و شهامت) فضل خداوند است كه به هر كس بخواهد مى‏دهد و خداوند (از نظر وجود و توان و رحمت) گسترده است و داناست.

کارهای خوب کفار:

“انسان”، حتی اگر در کفر و شرک، آن قدر فرو رفته باشد که دیگر هویت انسانی‌اش را از دست بدهد و حیوان، بلکه پست‌تر (کَالانعام بَلهُم اضَلّ) شود، باز هم دلیل نمی‌شود که هیچ کار خوبی نکند، چرا که حیوانات نیز کارهای خوب بسیاری دارند.

و حال آن که “انسان”، چه مؤمن و چه کافر، ویژگی‌های دیگری نیز دارد. عقل (نبی درونی)، قلب (برای فهم)، شعور و وجدان [تا وقتی مختوم نشده یا نمرده‌اند) در او هست، مضافاً بر این که خداوند متعال فرموده که به غیر از وحی، بد و خوب هر کسی را به خودش الهام می‌کنم. «فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا / الشمس، 8».

پس، همان‌گونه که انسان گاهی به دعوت نبی بیرونی [پیامبر]، لبیک می‌گوید و گاهی نمی‌گوید، خدا و معاد را فراموش کرده و دچار معصیت می‌شود، همان‌گونه گاهی به ندای نبی درونی (عقل) و الهامات الهی (وحی درونی)، لبیک می‌گوید و گاهی نمی‌گوید.

هر انسانی، از ظلم، تعدی، جنایت و سرقت بدش می‌آید، چه مؤمن باشد و چه کافر. اما برای مؤمن روحی هست که برای کافر نیست. این روح ایمان و باور به بازگشت و میعاد، ضمانت اجرایی نیز می‌شود، اما برای کافر هیچ حالت مثبتی، ضمانت اجرا و داوم ندارد، شاید لحظه‌ای منافعش کار خوب را ایجاب کند و لحظه‌ای منافع‌اش کار بد را ایجاب نماید.

مثال ساده آن که تأمین معاش و فراهم نمودن رفاه همسر و فرزندان [که حتی حیوانات نیز دارند]، کار بسیار خوبی است، اما مؤمن هیچ گاه این امکان را از راه سرقت، احتکار، کلاهبرداری، رشوه، قمار، خودفروشی، خیانت فردی یا اجتماعی و …، مهیا نمی‌گرداند، اما برای کافر ضمانتی نیست.