ماده 16 قانون مبارزه با مواد مخدر

ماده 16قانون مبارزه با مواد مخدر
آيين نامه اجرايي مراكز نگهداري، درمان و كاهش آسيب معتادان موضوع ماده 16 قانون مبارزه با
موادمخدر با اصلاحات و الحاقات بعدي
مقدمه :
در اجراي ماده 16 قانون مبارزه با موادمخدر با اصلاحات و الحاقات بعدي آن و با اختيار حا صله از مواد 33 و 34 قانون
مزبور، آيين نامه اجرايي مراكز نگهداري، درمان و كاهش آسيب معتادان به شرح ذيل به تصويب رسيد.
ماده 1- معاني اصطلاحات به كار رفته در اين آيي ننامه به شرح زير است:
1/1 – قانون: قانون مبارزه با موادمخدر با اصلاحات و الحاقات بعدي آن.
-1/2 ستاد: ستاد مبارزه با موادمخدر موضوع ماده ( 33 ) قانون.
1/3 – درمان: به مداخلاتي گفته م يشود كه با استفاده از الزام قانوني در چارچوب قوانين اعمال مي گردد تا منجر به تغيير
رفتار اعتيادي در فرد شود.
1/4 – گواهي: گواهي صادره از سوي مراكز مجاز موضوع ماده ( 15 ) قانون مبني بر اينكه فرد در حال دريافت خدمات درمان
و كاهش آسيب ميباشد.
1/5 – مدت مقرر: دوره زماني كه در اجراي ماده ( 16 ) قانون توسط مقام قضايي براي نگهداري معتاد تعيين مي شود.
1/6 – مقام قضايي: دادستان يا ساير مقامات قضائي ذيصلاح در حوزه قضايي ذ يربط.
1/7 – منظور از مركز: مراكز دولتي و مجاز (غيردولتي يا خصوصي و يا سازمانهاي مردم نهاد ) نگهداري ، درمان و كاهش
آسيب معتادان موضوع ماده ( 16 ) قانون مي باشند. در اين مراكز، خدمات بهداشتي و درماني مورد نياز افراد مشمول ماده 16
1 اين ماده تأمين و ارائه مي گردد. اين مركز براساس شرايط مندرج در اين آيين نامه / قانون، طبق پروتكل مورد اشاره در بند 16
از طريق ضابط دادگستري با دستور مقام قضايي نسبت به پذيرش و نگهداري اين افراد اقدام مي نمايد.
1/8 – كميته كشوري هماهنگي مراكز نگهداري، درمان و كاهش آسيب معتادان موض وع م اده 16 قانون : به منظ ور
هماهنگي و نظارت بر حسن انجام وظايف دستگاهي در كشور، كميته اي با اعضاء ذيل تشكيل ميگردد:
− دبيرخانه ستاد مبارزه با موادمخدر: معاون كاهش تقاضا و توسعه مشاركت هاي مردمي
− وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي: معاون درمان
− سازمان بهزيستي كشور: رئيس مركز توسعه پيشگيري و درمان كشور
− فرماندهي نيروي انتظامي: رئيس پليس مبارزه با موادمخدر
− دادستاني كل كشور: معاون ذي ربط
پيوست( 1) بند 1 مصوبات جلسه يكصد و بيست و هشت ستاد مبارزه با موادمخدر
1/9 – كميته استاني هماهنگي مركز نگهداري، درمان و كاهش آسيب معتادان موض وع ماده 16 قانون : به منظور
هماهنگي و نظارت بر حسن انجام وظايف دستگاهي در استان، كميته اي با اعضاء ذيل تشكيل م يگردد:
− رئيس دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني
− دبير شوراي هماهنگي مبارزه با موادمخدر استان
− فرماندهي نيروي انتظامي استان
− مديركل بهزيستي استان
− دادستان مركز استان
تبصره: رئيس كميته استاني رئيس دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني و دبير كميته، دبير شوراي هماهنگي مبارزه با
موادمخدر استان خواهند بود.
1/10 – اعتياد: وابستگي به يك يا چند ماده مخدر يا روانگردان موضوع مواد ( 4) يا ( 8) قانون.
1/11 – معتاد: فردي كه به يك يا چند ماده مخدر يا روانگردان موضوع مواد ( 4) يا ( 8) ق انون اعتياد، داشته و فاقد گواهي
موضوع ماده 15 قانون يا متجاهر به اعتياد باشد.
1/12 – تجاهر به اعتياد: سوءرفتار ناشي از اعتياد ميباشد كه تأييد سوءرفتار با مقام قضايي و تشخيص سوء رفتار ناشي از
اعتياد با نظر پزشك است.
1/13 – دستورالعمل: مجموعه فرآيندها و استانداردهاي نحوه تأسيس، راه اندازي ، بهره برداري و نظارت بر اين مراكز كه با
همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، ظرف مدت سه ماه از ابلاغ اين آيين نامه، تدوين و پس از تصويب در كميته درمان و
حمايت هاي اجتماعي ستاد، از سوي دبيركل ستاد ابلاغ خواهد شد.
1/14 – مجوز تأسيس: مجوزي است كه براي اشخاص حقيقي و حقوقي واجد صلاحيت حسب اين آيين نامه و
دستورالعمل هاي مربوطه به منظور تأسيس مركز موضوع ماده 16 قانون صادر م يگردد.
1/15 – مجوز بهره برداري: مجوزي است كه حسب اين آيين نامه و دستورالعملهاي مربوطه براي شرو ع فعاليت مركز
موضوع ماده 16 قانون صادر م يگردد.
1/16 – پروتكل: مجموعه فرآيندها و استانداردهاي بهداشتي و درماني است كه با مشاركت دستگاههاي اجرايي عضو كميته
درمان و حمايت هاي اجتماعي ستاد ظرف مدت سه ماه از ابلاغ اين آيي ننامه، تهيه و پس از تصويب در كميته پيش گفته از
سوي وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ابلاغ م يشود.
1/17 – غربالگري: فرآيند تشخيص اعتياد و ارزيابي سريع افراد موضوع اين آيين نامه به منظور ارائه پيشنهادهاي كارشناسي
توسط پزشك به مقام قضايي م يباشد.
1/18 – مدير مركز: فردي كه بر اساس ضوابط و مقررات مندرج در دستورالعمل انتخاب شده و فعاليت ميكند.
1/19 – مسئول فني: پزشكي است كه براساس ضوابط و مقررات وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي به عنوان
مسئول فني در امور بهداشتي و درماني مركز شناخته ميشود. پزشك معالج مركز همزمان ميتواند مسئول فني شيفت مربوطه نيز باشد.
1/20 – گروه درمانگر: شامل پزشك، روانپزشك، روانشناس، مددكار اجتماعي و ساير متخصصيني كه بر اساس ضوابط و مقررات مربوطه، حسب مورد وظيفه اقدامات بهداشتي، درماني و كاهش آسيب را بر عهده دارند.
1/21 – كميته نظارت كشوري/ استاني مراكز مجاز درمان و كاهش آسيب : كميته نظارت كشوري / استاني موضوع
آئين نامه تبصره يك ماده 15 قانون مصوب جلسه 127 ستاد مبارزه با موادمخدر ميباشد.
( 1/22 – مراقبت بعد از خروج: تكليف يا تكاليفي كه با دستور مقام قضايي وفق آيين نامه موضوع تبصره ( 1) ماده ( 16قانون نسبت به فردي كه پس از طي مدت مقرر مركز را ترك مي نمايد، تعيين مي شود.
ماده 2 – دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي ، درماني استان موظف است پس از طي تشريفات قانوني لازم و اخذتأييديه رسمي ديگر اعضاي كميته استاني هماهنگي مركز نگهداري، درمان و كاهش آسيب موضوع ماده 16 قانون ، نسبت به صدور مجوز پروانه بهره برداري مركز اقدام نمايد .
تبصره: فرآيند صدور مجوز تاسيس و مجوز بهرهبرداري، بعد از نياز سنجي و تأ ييد راه اند ازي مركز در كميته استاني هماهنگي و تصويب در كميته كشوري هماهنگي صورت ميگيرد.
ماده 3– استاندار و رييس شوراي هماهنگي مبارزه با موادمخدر استان، مكلف است با بهره گيري از امكانات دستگاه هاي اجرايي و نهادهاي دولتي و غيردولتي استان، نسبت به تامين مكان، تجهيز و راه اندازي مركز نگهداري، درمان و كاهش آسيب موضوع اين آيي ننامه در شهرستان مركز استان و يا در صورت نياز در شهرستان هاي تابعه اقدام نمايد.
تبصره 1: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي/ دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني استان موظف است نسبت به تأمين گروه درمانگر (به استثناي مددكار اجتماعي) و تجهيز درمانگاه مركز، طبق پروتكل و دستورالعملهاي مربوط براي هر مركز اقدام نمايد.
تبصره 2: نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران/ فرماندهي انتظامي استان موظف است نسبت به تأمين حفاظت و انتظامات پيرامو ني و مبادي ورودي و خروجي مركز اقدام نمايد.
تبصره 3: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي/ سازمان بهزيستي كشور موظف است نسبت به استقرار مددكار/ مددكاران اجتماعي در هرمركز اقدام و پيگيري امور مربوط به مددجويان و خانواده آنها و ساير وظايف و تكاليف مقرر در مقررات مرتبط را سازماندهي و مورد اقدا م قرار دهد. دستورالعمل اقدامات حمايتي، بازتواني و مددكاري اجتماعي ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه از سوي سازمان بهزيستي كشور با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط پيشنهاد و پس از تاييد كميته درمان و حمايت هاي اجتماعي ستاد توسط دبيركل
ستاد براي اجرا ابلاغ خواهد شد.
تبصره 4: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي/ سازمان آموزش فني و حرفهاي كشور موظف است نسبت به ارايه دورههاي آموزش فني و حرفهاي به مددجويان اقدام نمايد.
تبصره 5: وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي مكلف است با همكاري شهرداريها، كميته امداد امام خميني(ره) و ساير دستگا ه هاي اجرايي حمايتي دولتي،

موسسات و سازمان هاي مردم نهاد و اشخاص واجد صلاحيت، شرايطي را فراهم نمايد تا افر اد ترخيصي از
مراكز، حسب نياز، و مطابق دستورالعمل اقدامات حمايتي، بازتواني و مددكاري اجتماعي از خدمات مربوطه بهره مند شوند.
تبصره 6: شهرداريها و سازمانهاي وابسته به آنها در شهرهاي داراي 500 هزار نفر جمعيت و بالاتر و مراكز استان ها موظفند درچارچوب برنامه ها و فعاليتهاي ابلاغي از سوي دبيرخانه ستاد مبارزه با موادمخدر و اين آييننامه اقدامات لازم براي حمايتهاي اجتماعي از معتادان بهبود يافته را انجام دهند.

ماده 4– هر فرد حقيقي و يا حقوقي فاقد سوءپيشينه كيفري مؤثر ، سابقه تخلف در مراكز درمان اعتياد و يا جر ايم مرتبط با موادمخدر و روانگردان ،مي تواند با رعايت ضوابط و مقررات مربوط پس از اخذ مجوز تأسيس و بهره برداري نسبت به ارائه خدمات در مركز موضوع ماده 16 قانون اقدام نمايد.
ماده 5- ضابطان دادگستري مكلفند پس از دستگيري معتاد فاقد گواهي موضوع ماده 15 قانون و معتادي كه تجاهر به اعتياد داشته است، نسبت به تهيه مدارك غربالگري (از قبيل: اخذ نظر كتبي پزشك و يا روانپزشك معتمد مبني بر اعتياد فرد و در صورت لزوم اخذ نظر آزمايشگاه مجاز از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و يا آزمايشگا ههاي سازمان پزشكي قانونيكشور و يا داراي جواز قانوني) اقدام و با انجام تحقيقات مقدماتي لازم، پرونده را به مقام قضائي تسليم تا براي تعيين تكليف در اجراي ماده ( 16 ) قانون تا پايان وقت اداري همان روز اقدام گردد.
تبصره 1: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است از طريق دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني نسبت بهتعيين پزشك و يا روانپزشك معتمد و اعلام ليست آنها به مراجع انتظامي و دبيرخانه شوراي هماهنگي مبارزه با مواد مخدر اس تان اقدام نمايد. پزشك و يا روانپزشك موظف است در نظريه خود ضمن اشاره به تشخيص باليني، روش درماني مورد پيشنهاد و مدت آن را منطبق با پروتكل ها و يا دستورالعمل هاي مربوطه و وضعيت فرد به طور كتبي اعلام نمايد.

تبصره 2: شرايط و ضوابط افراد ذيصلاح براي غربالگري و يا شرايط ايجاد واحد غربالگري براساس دستورالعمل مراكز موضوع ماده(16 ) قانون خواهد بود. 
تبصره 3: اقدامات قضايي و غربالگري در خصوص معتاداني كه حسب شكايت خانوادههايشان يا گزارشات مردمي به مق ام قضايي يا1 ماده يك، مطابق با اين ماده صورت خواهد گرفت. / ضابط قضايي معرفي م يگردند در صورت دارا بودن شرايط بند 11
تبصره 4: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي/دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي ، درماني موظف است تمهيدات وتجهيزات لازم از جمله كيتهاي تست براي انجام آزمايش مصرف موادمخدر و روانگردان را در اختيار آزمايشگاههاي مجاز و يا عنداللزومضابطان قرار داده به نحوي كه از زمان ارجاع حداكثر ظرف 8 ساعت نتيجه آزمايش اعلام شود.
ماده 6 – فرد معتاد موضوع تبصره ( 2) ماده ( 16 ) قانون، موظف است ظرف مدت معين از سوي مقام قضايي كه از 48 ساعتبيشتر نخواهد بود، نسبت به ارائه گواهي به مقام قضايي اقدام نمايد. در غير اين صورت فرد مشمول اين ماده با دستور مقامقضايي دستگير و مطابق تبصره ( 3) ماده 16 قانون اقدام خواهد شد.
تبصره 1 : مركز موضوع ماده ( 15 ) قانون كه معتاد موضوع تبصره ( 2) ماده ( 16 ) قانون را پذيرش نموده و نسبت به صدور گواهي اقداممي نمايد موظف است ماهانه گزارش كتبي و محرمانه روند درمان را به مقام قضايي و يا نماينده وي ارائه نمايد.
تبصره 2 : مقام قضائي مي تواند به منظور اخذ گزارشهاي موضوع تبصره ( 1) اين ماده، نماينده اي از يكي از دستگا ههاي اجرايي عضوكميته استاني هماهنگي مركز و يا ساير افراد مطلع و آشنا به امور را تعيين نمايد. نماينده تعيين شده موظف به اقدام و ارائه گزارش مكتوب طبق نظر مقام قضائي است.
تبصره 3 : چنانچه به تشخيص مقام قضايي، معتاد موضوع اين ماده در طي دوره تعليق بدون عذر موجه از اقدامات درماني تخلفنمايد، برابر تبصره ( 3) ماده ( 16 ) قانون اقدام خواهد شد.
ماده 7- مدير مركز موظف است معتاد را طي مدت مقرر در دستور مقام قضايي، نگهداري و تحت برنامه ها و مراقبت هاي درماني و كاهش آسيب قرار دهد. خروج معتاد از مركز بدون اخذ دستور از مقام قضايي ذي ربط ممنوع است به جز در موارداورژانس كه با تشخيص پزشك مركز، فرد مي بايستي به بيمارستان و يا درمانگاه تخصصي اعزام شود كه در اين صورت بارعايت ملاحظات مراقبتي توسط مامورين نيروي انتظامي و يا مأمورين حفاظتي و مراقبتي مركز، خروج وي بلامانع مي باشد و درهر حال موضوع به مقام قضايي گزارش گردد.
تبصره 1 : در صورت تشخيص گروه درمانگر و اعلام پزشك / مسئول فني مركز، مبني بر امكان ادامه در مان معتاد در مراكز ماده(15 ) قانون، با تقبل پرداخت هزينه ادامه درمان در مراكز مذكور توسط معتاد يا بستگان وي، مدير مركز موظف است، مراتب را به صورت كتبي به مقام قضايي گزارش تا مقام مذكور در خصوص خروج يا عدم خروج اظهارنظر و دستور لازم را صادر نمايد. هر نوع اقدام در اينزمينه قبل از اخذ دستور مقام قضايي ممنوع است.
تبصره 2 : پس از اتمام مدت اوليه مقرر در دستور مقام قضايي، چنانچه به تشخيص گروه درمانگر و اعلام مسئول فني مركز، تمديدمهلت نگهداري لازم باشد، مدير مركز موظف است درخواست و نظريه هاي مذكور را براي اخذ دس تور به مقام قضايي ذيصلاح تسليمنمايد. در هر حال مدت نگهداري در مركز حداكثر 6 ماه ميباشد.
تبصره 3 : مدير مركز موظف است يك هفته پيش از پايان مدت مقرر توسط مقام قضايي، پرونده شخص را با كسب اظهار نظر گروهدرمانگر/ مسئول فني با رعايت مفاد آيي ننامه موضوع تبصره ( 1) ماده ( 16 ) قانون به اطلاع مقام قضايي ذيصلاح برساند.
تبصره 4 : چنانچه به تشخيص گروه درمانگر و مسئول فني مركز، نگهداري فرد معتاد به دليل ابتلا به بيماري مسري و يا رواني و ياساير بيماري هاي سخت و صعب العلاج در مركز ميسر نباشد، مدير مركز موظف است به قيد فوريت مراتب را به مقام قضايي ذيصلاحاعلام تا وفق مقررات اقدام لازم به عمل آيد.
تبصره 5 : چنانچه متعاقب معرفي فرد معتاد به مركز، شرايط اعمال تبصره 2 ماده 16 قانون فراهم شود حسب تقاضاي به عمل آمده ،مقام قضايي درخصوص آن اتخاذ تصميم م ينمايد.
ماده 8- رعايت ضوابط عمومي و دستورالعمل هاي بهداشتي و درماني وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي كليهمراكز الزامي است.
تبصره 1: مسئوليت كليه امور بهداشتي و درماني مطابق با دستورالعمل و پروتكل ابلاغي در مركز با مسئول فني است.
ماده 9- هر گونه اقدام درماني اعم از دارويي و غيردارويي خارج از پروتكل هاي درماني ابلاغي و يا عدم رعايت ضوابطعمومي و آيين نامه ها و دستورالعمل هاي ابلاغي ممنوع مي باشد. تخلف حسب مورد موجب تعقيب انتظامي وفق مقررات اموربهداشتي و پزشكي و يا عناوين مشابه و يا تعقيب كيفري و علاوه بر آن از موجبات لغو مجوز به طور موقت و يا دايم خواهد بود.
ماده 10 – تأسيس هرگونه مركز خارج از مقررات اين آيين نامه، براي نگهداري معتادان موضوع ماده ( 16 ) قانون، تخلف استو موجب تعطيلي مركز و اعمال مجازات هاي قانوني و مجازات مداخله غيرمجاز در امور پزشكي خواهد بود.
ماده 11 – مسئول نظارت بر حسن اجراي اين آيين نامه در كشور دبيرخانه ستاد مبارزه با موادمخدر و در استانها استاندار ورئيس شوراي هماهنگي مبارزه با موادمخدر استان خواهد بود.
تبصره 1 : مسئوليت فوق نافي مسئوليت قانوني بالاترين مقام مسئول در دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي ، درماني ، اداره كلبهزيستي، نيروي انتظامي، دادستان مربوطه و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط در حيطه وظايف خود نمي باشد.
تبصره 2 : نظارت بر فرآيند غربالگري و عملكرد درماني در مراكز موضوع اين آيين نامه با كميته نظارت كشوري /استاني مي باشد .
كارشناس نظارتي بايد مطابق با اين آيين نامه موارد تخلف را منطبق با ضوابط قانوني، آيين نامه ها و دستورالعمل ها و ب ه طور مشخص درصورتجلسات و مكاتبات مربوطه قيد و به مراجع قانوني ذيصلاح منعكس نمايند.
تبصره 3: مقام قضايي تدابير لازم براي نظارت بر حسن اجراي اقدامات در مركز را اتخاذ و حمايت هاي قانوني لازم نسبت به مجرياناعمال خواهد داشت.
ماده 12 – مالكيت مراكزي كه تا اين تاريخ از محل اعتبارات ستاد و يا استاني احداث، تجهيز و راه اندازي شده و يا در آيندهراه اندازي خواهند شد، به نام دولت جمهوري اسلامي ايران به نمايندگي دبيرخانه ستاد مبارزه با موادمخدر ثبت مي گردد . اجازه استفاده از محل به صورت موقت، از طريق عقد تفاهم نامه و يا قرارداد با دبيرخانه ستاد حسب مورد به دستگاه هاي اجرايي ذيربط يابخش هاي غيردولتي يا خصوصي و يا سازمان هاي مردم نهاد داراي جواز فعاليت در زمينه اجراي ماده ( 16 ) قانون داده خواهد شد.
ماده 13 – در اجراي ماده ( 29 ) قانون، معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور موظف است همه ساله در لايحه بودجه كل كشور اعتبارات لازم براي اجراي مفاد اين آيي ننامه كه از سوي دبيركل ستاد پيشنهاد مي گردد را پيش بيني نمايد .
اعتبارات مذكور پس از تخصيص توسط دبيرخانه ستاد در چارچوب تفاهم نامههاي ف يمابين براساس بند 2 مصوبه جلسه 123ستاد به دستگا ههاي اجرائي ذ يربط اختصاص مي يابد.
تبصره : ميزان يارانه مراكز مجاز ( غيردولتي يا خصوصي و يا سازمانهاي مردم نهاد ) نگهداري ، درمان و كاهش آسيب معتادان موضوع ماده 16 قانون سالانه از سوي دبيرخانه ستاد مبارزه با موادمخدر تعيين و ابلاغ مي گردد . پرداخت اعتبارات فوق در قالب قراردادهاي منعقده با مراكز مذكور منوط به تأييد كميته كشوري هماهنگي مراكز نگهداري، درمان و كاهش آسيب معتادان موضوع ماده 16 قانون خواهد بود.
ماده 14 – دبيرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر– معاونت كاهش تقاضا و توسعه مشاركتهاي مردمي موظف است برنامه عملياتي سالانه در سطح كشوري و استاني را در قالب اعتبارات مصوب و ابلاغي سالانه طبق مفاد ماده 13 اين آيين نامه تدوين و ابلاغ نموده و نسبت به ارايه گزارش عملكرد اجراي برنامه عملياتي سالانه در سطح كشوري و استاني اقدام نمايد.
ماده 15 – به منظور ايجاد وحدت رويه، پس از ابلاغ اين آيي ننامه از سوي دبير كل ستاد مبارزه با موادمخدر كليه آيين نامه ها ودستورالعمل هاي مشابه و يا مغاير ملغي مي گردد .
1393 به تصويب ستاد مبارزه با مواد مخدر رسيد و /3/ اين آيي ن نامه شامل مقدمه و ( 15 ) ماده و ( 25 ) تبصره در تاريخ 31
از تاريخ ابلاغ لازم الاجراء مي باشد.