بسم الله الرحمن الرحیم
مقدمه : ترک اعتیاد و درمان آن فرآیندی بسیار حساس و پیچده است .درعرصه درمان اعتیاد لازم است به ماهیت راز آلود و چندین لایه ای اعتیاد توجه عمیق نمود موضوع اعتیاد مورد توجه اندیشمندان علوم انسانی به ویژه روانشناسان و جامعه شناسان ونیز پزشکان و روانپزشکان و دیگر متخصصین واقع شده است وهمه دولت ها درسراسر جهان به گونه ای با این معضل حاد فردی و اجتماعی دست به گریبان می باشند ، متصدیان درمانی و بهداشتی و تربیتی دربخش درمان برنامه هاوراهکارهای مختلفی را تجربه کرده اند که بازخوانی برخی از آنها خالی از لطف نخواهد بود درجدول ذیل برخی از مشهورترین روشهای درمانی به طور خلاصه معرفی و اساس و مبنای آنها ذکر شده است سپس به مزایا و معایب آنها نیز به طور گذرا اشاره شده است
روشهای درمان اعتیا د بارویکرد قطع و ابستگی جسمی
| ردیف | نام روش | مبنا | مزایا | معایب |
| ۱ | سقوط آزاد | اعتیاد نتیجه و ابستگی جسمی فرد به مواد است و با قطع این ارتباط به صورت اجباری درمان می شود | – | به شرایط روحی و نیازهای معتاد توجه ندارد – با میانی علمی و تربیتی سازکار نیست |
| ۲ | روش کم کردن تدریجی مواد | از آنجا که اعتیاد در یک زمان نسبتا طولانی شکل می گیرد درمان آن هم در یک بازه زمانی و کاهش تدریحی مواد مممکن است | تداوم زندگی عادی معتاد و داشتن چتر حمایتی خانواده و مشاور | ۱-به معلول می پردازد نه علت ۲- بیشتر در حد تئوری است در عمل کمتر جواب می دهد |
| ۳ | روش ترک سرپایی با دارو | قطع ارتباط معتاد با مواد و ارائه جایگزین شیمیایی و کم نمودن تدریجی آن | اگر تحت نظارت پزشک و مشاور درمانگر و حمایت خانواده انجام شود نتیجه بخش است | دارو محور است ۲- معلول را از بین می برد نه علت را |
| ۴ | روش بیمارستانی | همان روش ترک سرپایی است برای معتادانی که بیماری ثانویه یا بیماری زمینه ای دارند | ۱-برای معتادان کهن سال و یا معتادانی که غیر اعتیاد بیماری دیگری دارند مناسب است ۲- درصورت درست پیاد ه آن و مراقبت های بعد از ترک نتیجه بخش است | ۱-برای بسیاری از معتادان ازنظر مالی ممکن نیست ۲-شرایط بیرونز در آن بسیار است |
| ۵ | روش سم زدائی فوق سریع ( تعویض خون) | خنثی نمودن مواد داخل بدن از طریق بی هوش نمودن و تزریق نالوکسان در مرکز درمانی و مرخص نمودن با تجویز نالترکسان یا متادون | در مصارف بالای کراک و هروئین می تواند موثر باشد | ۱-بی هوشی در این روش ریسک بالایی دارد ۲- معلول را ازبین می برد و علت همچنان باقی است ۳-هزینه آن بسیار سنگین است |
| ۶ | روش طب سوزنی | درقسمت لاله گوش افراد معتاد نقطه خاصی است که اگر از آن نقطه با سوزن انرژی تزریق شود از مواد مخدر و مصرف آن منتفر می شود و آن را ترک می کند | درباره برخی از معتادان می تواند موثر باشد و بعضی از پزشکان موثر بودن آن را تایید کرده اند | ۱-معلول را از بین می برد و علت همچنان باقی است ۳-در مقیاس گسترد ه قابل اجرا نیست |
روشهای درمانی مبتنی بر مبارزه با علت اعتیاد
| ردیف | نام روش | مبنا | مزایا | معایب |
| ۱ | گروه درمانی ( فعال نمودن ngo ها که NA یکی از آنها است ) | معتاد یک بیمار روانی است و برای درمان بیماران روانی گروه درمانی موثر است ، پذیرش معتادان در جمع ودادن روحیه و نوعی همدردی در وابستگی وامتداد رابطه جهت عدم بازگشت – | به صورت مبسوط درجزوه “بررسی یک روش درمانی ” آمده است | به صورت مبسوط درجزوه “بررسی یک روش درمانی ” آمده است |
| ۲ | کاردرمانی | استفاده از سازندگی و بازدارندگی طبیعی کار | بسیاری از احساسات منفی معتاد راازبین برده و یا کاهش می دهد و بسیاری از احساسات و ویژگی های درست و سازنده را در شخص معتاد تقویت می نماید | اگر به معیارها و ضوابط دینی و اخلاقی در کار توجه نشود موثر نخواهد بود زیرا بسیاری از معتادان قبل از اعتیاد در عرصه های مختلف و مهم کاری ، فعال بوده اند |
| ۳ | درمان دادگاه مدار | با توجه به جرم بودن اعتیاد معتاد ا لزام قانونی می شود که در مراکز درمان مجاز تحت درمان قرار گیرد و باصدور کارت درمان به کارهای عادی خود ادامه دهد | این روش شرایط درمان را بهبود می بخشد | زیرساخت های مورد نیاز آن در بسیاری ازکشورها مهیا نیست |
| ۴ | رفتاردرمانی با روش پنهانی یا حساس سازی | آگاه سازی معتاد باروش یادآوری خاطرات نا خو شآیند و مقایسه آن با لذت اعتیاد وسپس خنثی سازی واکنش های شرطی معتاد | در مورد افرادی که تحت ترک تدریجی می باشند مفیداست ودرصورتی که با چند روش درمانی دیگر ترکیب شود روش درمانی بسیار مناسبی است | این روش همانند بسیاری دیگر از روشهای علمی براساس یک زوایه دید خاص ازشخصیت انسان طراحی شده است لذا ممکن است نسبت به ابعادی که به آن توجه نشده است پاسخ ندهد |
| ۵ | درمان با آموزش مهارتهای رفتاری شناختی | طبق این روش ریشه اعتیاد در بخش مهمی از رفتارهای اشتباه معتاد بوده است در این روش سعی می شود این رفتارها اصلاح گردد و مهارتهای رفتارصحیح در موضوعات اعتماد به نفس ،مقابله با موقعیت های دشوارو…به فرد معتاد آموزش داده شود | از مرحله تئوری و نظری وارد مرحله عمل و رفتار می شود | بعضی ازراهکارهای ارائه شده ازنظر عمق و محتوا ونیز شکل و قالب دچار کاستی هایی می باشند |
ادامه روشهای مبتنی برمبارزه با علت اعتیاد
| ردیف | نام روش | مبنا | مزایا | معایب |
| ۶ | درمان شبکه ای | معتادانی که به مرحله حاد رسیده ا ند وهیچ انگیزه ای برای تغییر ندارند شبکه ای از فامیل ودوستان آنان را مورد حمایت می دهند و سعی می کنند با برگزاری جلسات منظم به آنها انگیزه تغییر بدهند | معتا دان سخت را می تواند تحت پوشش قرار دهد | خط مشی آن در نحوه درمان معلوم نیست ایجاد انگیزه با چه روشی ؟ آیا سم زدایی دارد یاخیر ؟ |
| ۷ | درمان به روش قراردادمشروط | این روش براساس ومبنای تنبیه و پاداش می باشد که با توافق فرد معتاد و طبق یک قرارداد وتعهد نامه اجرا می شود | برای اعتیادخفیف مفید است ، به علت ایجاد مسئولیت در معتاد اگر کامل و صجیج ا جراشود می تواند مفید باشد | -برای اعتیاد سخت کاربرد ندارد – با توجه به نواقص شخصیتی معتادان و عادت آنان به دروغ و انکار به نظر می رسد این روش به سختی جواب دهد |
| ۸ | درمان روایتی | مبنای آن نوعی دیدگاه فلسفی روانشناختی به نام سازه گرایی است طبق این دیدگاه هرموضوع یک سازه است وهرسازه ای عناصری دارد ازقبیل اعتماد به نفس ،نیازها ،علاقه ها ، ارزش ها ، امیدها و… اعتیاد هم یک سازه است وبرای ازبین بردن آن باید اصول و ارزش ها و امیدها و رویاهای آن را ازبین برد که به آن فرآیند سازه شکنی می گویند که تکنیکی اساسی دردرمان روایتی است (نکات: ۱-هردیدگاه ( ادعای حقیقی) یک سازه است اعتماد به نفس ، نیازها ، علاقه ها همگی سازه اند ۲-سازه ها در نقطه ای از تاریخ زندگی شکل می گیرند ودربافتی از یک نقطه جای می گیرند ۳- هرسازه ای روزی ساخته شده است و یک روز می تواند شکسته شود | با علائق و طبع معتادان بیشتر سازگار است و آنها علاقه دارند داستا ن زندگی خود را برای دیگران باز گو کنند همان مزایا ی رفتارگرایی را دارد | ۱-از داستانهای زندگی خود گفتن برای دیگران یا برای کسی که واسطه درمان است باید حد ومرزی داشته باشد ۲-دراین روش فرهنگ های مختلف در نظر گرفته نشده است برای مثال در فرهنگ اسلامی بیان اسرار زندگی محدودیت های شرعی دارد با توجه به اینکه یک رویکرد روانشناسی است همان معایب ذکر شده را دارد |
| روش رفتاردرمانی | مبنای آن رویکرد رفتارگرایی در روانشناسی است که محرکهای رفتار اعتیاد در آن مواد است – در این روش رفتار درمانی باگروه درمانی تلفیق شد ه است |
درمان مبتنی برروشهای کنترلی
| ردیف | نام روش | مبنا | مزایا | معایب |
| ۱ | درمان نگهدارنده tc( درمان اجتماه محور ) | بعضی از معتادان قابل درمان نیستند ، مصرف آنها را باید مدیریت کردتا بیماری معتادان ، به دیگران منتقل نشود | -جلوگیری از آلوده شدن دیگران -تا حدودی کنترل مشکل درمعتاد | |
| ۲ | روش mmt درمان نگهدارنده با متادون | مبتنی بردارو درمانی است | برای معتادان عیر فابل درمان می تواند مفید باشد نوع مصرف و نیزخطرات ناشی ازوضعیت این افراد راکنترل می کند | برای همه معتادان مفید نیست زیرا درآن قطع وابستگی کامل اتفاق نمی افتد |
تهیه و تنظیم : امیر لواسانی

Add a Comment