بسم الله الرحمن الرحيم
مقدمه : ترك اعتياد و درمان آن فرآيندي بسيار حساس و پيچده است .درعرصه درمان اعتياد لازم است به ماهيت راز آلود و چندين لايه اي اعتياد توجه عميق نمود موضوع اعتياد مورد توجه انديشمندان علوم انساني به ويژه روانشناسان و جامعه شناسان ونيز پزشكان و روانپزشكان و ديگر متخصصين واقع شده است وهمه دولت ها درسراسر جهان به گونه اي با اين معضل حاد فردي و اجتماعي دست به گريبان مي باشند ، متصديان درماني و بهداشتي و تربيتي دربخش درمان برنامه هاوراهكارهاي مختلفي را تجربه كرده اند كه بازخواني برخي از آنها خالي از لطف نخواهد بود درجدول ذيل برخي از مشهورترين روشهاي درماني به طور خلاصه معرفي و اساس و مبناي آنها ذكر شده است سپس به مزايا و معايب آنها نيز به طور گذرا اشاره شده است
روشهاي درمان اعتيا د بارويكرد قطع و ابستگي جسمي
| رديف | نام روش | مبنا | مزايا | معايب |
| 1 | سقوط آزاد | اعتياد نتيجه و ابستگي جسمي فرد به مواد است و با قطع اين ارتباط به صورت اجباري درمان مي شود | – | به شرايط روحي و نيازهاي معتاد توجه ندارد – با مياني علمي و تربيتي سازكار نيست |
| 2 | روش كم كردن تدريجي مواد | از آنجا كه اعتياد در يك زمان نسبتا طولاني شكل مي گيرد درمان آن هم در يك بازه زماني و كاهش تدريحي مواد مممكن است | تداوم زندگي عادي معتاد و داشتن چتر حمايتي خانواده و مشاور | 1-به معلول مي پردازد نه علت 2- بيشتر در حد تئوري است در عمل كمتر جواب مي دهد |
| 3 | روش ترك سرپايي با دارو | قطع ارتباط معتاد با مواد و ارائه جايگزين شيميايي و كم نمودن تدريجي آن | اگر تحت نظارت پزشك و مشاور درمانگر و حمايت خانواده انجام شود نتيجه بخش است | دارو محور است 2- معلول را از بين مي برد نه علت را |
| 4 | روش بيمارستاني | همان روش ترك سرپايي است براي معتاداني كه بيماري ثانويه يا بيماري زمينه اي دارند | 1-براي معتادان كهن سال و يا معتاداني كه غير اعتياد بيماري ديگري دارند مناسب است 2- درصورت درست پياد ه آن و مراقبت هاي بعد از ترك نتيجه بخش است | 1-براي بسياري از معتادان ازنظر مالي ممكن نيست 2-شرايط بيرونز در آن بسيار است |
| 5 | روش سم زدائي فوق سريع ( تعويض خون) | خنثي نمودن مواد داخل بدن از طريق بي هوش نمودن و تزريق نالوكسان در مركز درماني و مرخص نمودن با تجويز نالتركسان يا متادون | در مصارف بالاي كراك و هروئين مي تواند موثر باشد | 1-بي هوشي در اين روش ريسك بالايي دارد 2- معلول را ازبين مي برد و علت همچنان باقي است 3-هزينه آن بسيار سنگين است |
| 6 | روش طب سوزني | درقسمت لاله گوش افراد معتاد نقطه خاصي است كه اگر از آن نقطه با سوزن انرژي تزريق شود از مواد مخدر و مصرف آن منتفر مي شود و آن را ترك مي كند | درباره برخي از معتادان مي تواند موثر باشد و بعضي از پزشكان موثر بودن آن را تاييد كرده اند | 1-معلول را از بين مي برد و علت همچنان باقي است 3-در مقياس گسترد ه قابل اجرا نيست |
روشهاي درماني مبتني بر مبارزه با علت اعتياد
| رديف | نام روش | مبنا | مزايا | معايب |
| 1 | گروه درماني ( فعال نمودن ngo ها كه NA يكي از آنها است ) | معتاد يك بيمار رواني است و براي درمان بيماران رواني گروه درماني موثر است ، پذيرش معتادان در جمع ودادن روحيه و نوعي همدردي در وابستگي وامتداد رابطه جهت عدم بازگشت – | به صورت مبسوط درجزوه “بررسي يك روش درماني ” آمده است | به صورت مبسوط درجزوه “بررسي يك روش درماني ” آمده است |
| 2 | كاردرماني | استفاده از سازندگي و بازدارندگي طبيعي كار | بسياري از احساسات منفي معتاد راازبين برده و يا كاهش مي دهد و بسياري از احساسات و ويژگي هاي درست و سازنده را در شخص معتاد تقويت مي نمايد | اگر به معيارها و ضوابط ديني و اخلاقي در كار توجه نشود موثر نخواهد بود زيرا بسياري از معتادان قبل از اعتياد در عرصه هاي مختلف و مهم كاري ، فعال بوده اند |
| 3 | درمان دادگاه مدار | با توجه به جرم بودن اعتياد معتاد ا لزام قانوني مي شود كه در مراكز درمان مجاز تحت درمان قرار گيرد و باصدور كارت درمان به كارهاي عادي خود ادامه دهد | اين روش شرايط درمان را بهبود مي بخشد | زيرساخت هاي مورد نياز آن در بسياري ازكشورها مهيا نيست |
| 4 | رفتاردرماني با روش پنهاني يا حساس سازي | آگاه سازي معتاد باروش يادآوري خاطرات نا خو شآيند و مقايسه آن با لذت اعتياد وسپس خنثي سازي واكنش هاي شرطي معتاد | در مورد افرادي كه تحت ترك تدريجي مي باشند مفيداست ودرصورتي كه با چند روش درماني ديگر تركيب شود روش درماني بسيار مناسبي است | اين روش همانند بسياري ديگر از روشهاي علمي براساس يك زوايه ديد خاص ازشخصيت انسان طراحي شده است لذا ممكن است نسبت به ابعادي كه به آن توجه نشده است پاسخ ندهد |
| 5 | درمان با آموزش مهارتهاي رفتاري شناختي | طبق اين روش ريشه اعتياد در بخش مهمي از رفتارهاي اشتباه معتاد بوده است در اين روش سعي مي شود اين رفتارها اصلاح گردد و مهارتهاي رفتارصحيح در موضوعات اعتماد به نفس ،مقابله با موقعيت هاي دشوارو…به فرد معتاد آموزش داده شود | از مرحله تئوري و نظري وارد مرحله عمل و رفتار مي شود | بعضي ازراهكارهاي ارائه شده ازنظر عمق و محتوا ونيز شكل و قالب دچار كاستي هايي مي باشند |
ادامه روشهاي مبتني برمبارزه با علت اعتياد
| ردیف | نام روش | مبنا | مزايا | معايب |
| 6 | درمان شبكه اي | معتاداني كه به مرحله حاد رسيده ا ند وهيچ انگيزه اي براي تغيير ندارند شبكه اي از فاميل ودوستان آنان را مورد حمايت مي دهند و سعي مي كنند با برگزاري جلسات منظم به آنها انگيزه تغيير بدهند | معتا دان سخت را مي تواند تحت پوشش قرار دهد | خط مشي آن در نحوه درمان معلوم نيست ايجاد انگيزه با چه روشي ؟ آيا سم زدايي دارد ياخير ؟ |
| 7 | درمان به روش قراردادمشروط | اين روش براساس ومبناي تنبيه و پاداش مي باشد كه با توافق فرد معتاد و طبق يك قرارداد وتعهد نامه اجرا مي شود | براي اعتيادخفيف مفيد است ، به علت ايجاد مسئوليت در معتاد اگر كامل و صجيج ا جراشود مي تواند مفيد باشد | -براي اعتياد سخت كاربرد ندارد – با توجه به نواقص شخصيتي معتادان و عادت آنان به دروغ و انكار به نظر مي رسد اين روش به سختي جواب دهد |
| 8 | درمان روايتي | مبناي آن نوعي ديدگاه فلسفي روانشناختي به نام سازه گرايي است طبق اين ديدگاه هرموضوع يك سازه است وهرسازه اي عناصري دارد ازقبيل اعتماد به نفس ،نيازها ،علاقه ها ، ارزش ها ، اميدها و… اعتياد هم يك سازه است وبراي ازبين بردن آن بايد اصول و ارزش ها و اميدها و روياهاي آن را ازبين برد كه به آن فرآيند سازه شكني مي گويند كه تكنيكي اساسي دردرمان روايتي است (نكات: 1-هرديدگاه ( ادعاي حقيقي) يك سازه است اعتماد به نفس ، نيازها ، علاقه ها همگي سازه اند 2-سازه ها در نقطه اي از تاريخ زندگي شكل مي گيرند ودربافتي از يك نقطه جاي مي گيرند 3- هرسازه اي روزي ساخته شده است و يك روز مي تواند شكسته شود | با علائق و طبع معتادان بيشتر سازگار است و آنها علاقه دارند داستا ن زندگي خود را براي ديگران باز گو كنند همان مزايا ي رفتارگرايي را دارد | 1-از داستانهاي زندگي خود گفتن براي ديگران يا براي كسي كه واسطه درمان است بايد حد ومرزي داشته باشد 2-دراين روش فرهنگ هاي مختلف در نظر گرفته نشده است براي مثال در فرهنگ اسلامي بيان اسرار زندگي محدوديت هاي شرعي دارد با توجه به اينكه يك رويكرد روانشناسي است همان معايب ذكر شده را دارد |
| روش رفتاردرماني | مبناي آن رويكرد رفتارگرايي در روانشناسي است كه محركهاي رفتار اعتياد در آن مواد است – در اين روش رفتار درماني باگروه درماني تلفيق شد ه است |
درمان مبتني برروشهاي كنترلي
| رديف | نام روش | مبنا | مزايا | معايب |
| 1 | درمان نگهدارنده tc( درمان اجتماه محور ) | بعضي از معتادان قابل درمان نيستند ، مصرف آنها را بايد مديريت كردتا بيماري معتادان ، به ديگران منتقل نشود | -جلوگيري از آلوده شدن ديگران -تا حدودي كنترل مشكل درمعتاد | |
| 2 | روش mmt درمان نگهدارنده با متادون | مبتني بردارو درماني است | براي معتادان عير فابل درمان مي تواند مفيد باشد نوع مصرف و نيزخطرات ناشي ازوضعيت اين افراد راكنترل مي كند | براي همه معتادان مفيد نيست زيرا درآن قطع وابستگي كامل اتفاق نمي افتد |
تهیه و تنظیم : امیر لواسانی
Add a Comment