۱- محیط فاسد و آلوده
یکی از مهمترین عوامل و دلایل فساد اخلاق انسان محیط فاسد و آلوده است. محیط یعنی مجموعهای از انسانها و آثار آنها که هر فردی خواه ناخواه با آنها مواجه است و تعامل دارد. محیط اگر فاسد و منافی اخلاق پسندیده باشد، اخلاق افراد و جوامع را فاسد میکند. لذا یکی از وظایف و فرایض اسلامی ما اصلاح محیط و سالم سازی بسترها و شرایط است که به نام امر به معروف و نهیاز منکر خوانده میشود.
۲- معاشرت با بدان
معاشرت و همنشینی تاثیری شگفت دارد. معاشر خوب، تاثیر خوب میبخشد و معاشر بد تاثیر بد. پیامبر اکرم(ص) میفرماید: هرکس همان روش و اخلاق را دارد که معاشرش دارد (مجموعه ورام، ج ۲، ص ۲۴۹) همچنین امام علی(ع) میفرماید «مجالسه اهل الهوی منساه للایمان» همنشینی با اهل هوا و هوس فراموشخانه ایمان است (نهجالبلاغه – خطبه ۸۴)
۳- افراط و تفریط در کارها
یکی دیگر از علل مفاسد اخلاق افراط و تفریط در فعالیتها و کارهای انسان است. بیکاری و همچنین تلاش زیاد از حد، به نوبه خود یکی از علل تخریب روحیه و فساد اخلاق است. بیکاری منشا پارهای از اخلاق رذیله از قبیل غیبت و فتنهانگیزی و دونهمتی و شهوتپرستی است، و تلاش زیادتر از حد اعتدال نیز پارهای دیگر از اخلاق رذیله مانند تندخویی و عصبانیت و کم حوصلگی است.
۴- فقدان عدالت اجتماعی
اگر عدالت اجتماعی در جامعهای نباشد، خواه از این جهت که رسوم و مقررات و سنن آن اجتماع منشا بیعدالتیها شده باشد و جامعه را منقسم کند به طبقه مرفه و مترف و طبقه محروم و بدبخت، و یا از این جهت که عدالت و دادگستری ضعیف باشد و برخی بر جان و آبرو و مال برخی دیگر متهم کنند، اخلاق اجتماعی مردم فاسد میگردد.
زیرا انسان وقتی میتواند اخلاق خوب و سالم داشته باشد، که آرامش روحی و روانی متعادلی داشته باشد.
۵- فقدان سلامت و امنیت
بیماری تن و محرومیت از سلامت و امنیت نیز به نوبه خود در برهم زدن تعادل روحی و فساد اخلاقی سهم بسزایی دارد. سلامت و امنیت علاوه بر اینکه دو نعمت بزرگ خدا هستند، شرط اخلاق فاضله و نیکو نیز به شمار میروند.
۶- جهل و نادانی
جهل و نادانی و توجه نداشتن به آثار اخلاق نیک و اخلاق زشت، یکی دیگر از علل اخلاق رذیله به حساب میآید. به طور کلی شرایط تحصیل اخلاق نیکو از این قرار است: ۱- ایمان و عقیده صحیح ۲- داشتن معلم شایسته ۳- مطالعه کتابهای نافع ۴- کار و تلاش سازنده در حد اعتدال ۵- میانهروی در استفاده از لذات ۶- برخورداری از سلامت ۷- عدالت اجتماعی ۸- محیط سالم و سازنده ۹- معاشر و همنشین خوب و…
Add a Comment